Помнік Максіму Багдановічу

Піва з гарохам і ніякага цукру: што вядома пра кулінарныя звычкі Багдановіча

411
(абноўлена 11:07 25.05.2019)
Чаму паэт адмаўляўся ад цукру і нават крыўдзіўся, калі знаходзіў салодкае ў гарбаце, карэспандэнт Sputnik Алеся Шаршнёва даведалася ў Літаратурным музеі Максіма Багдановіча.

Выбітны беларускі паэт Максім Багдановіч памёр 25 мая ва ўзросце 25 гадоў у 1917 годзе, а інфармацыю пра яго пачалі збіраць значна пазней, таму звестак пра гастранамічныя перавагі засталося вельмі мала. Але тое, што вядома, дазваляе меркаваць: да свайго харчавання малады чалавек ставіўся несур'ёзна і нават неахайна.

"Сябры Багдановіча сведчаць аб тым, што да ежы ён ставіўся даволі абыякава, хаця хвароба патрабавала іншага стаўлення. Максім не вельмі сачыў за тым, як прымаць лекі, тое ж тычылася і харчавання", —  распавёў загадчык Літаратурнага музея Максіма Багдановіча Міхаіл Бараноўскі.

Лічылася, што добрае харчаванне дапаможа ўмацаваць хворы арганізм і справіцца з сухотамі, але на практыцы гэты сродак быў не вельмі дзейсным. Напрыклад, дзеля прафілактыкі дзяцей Багдановічаў вазілі "на кумыс" у Башкірыю — бацька рабіў ўсё магчымае дзеля захавання здароўя дзяцей, у якіх вельмі рана выявілася хвароба.

Толькі грамадскае харчаванне

Верагодней за ўсё, асноўнымі кропкамі сталавання Багдановіча былі ўстановы грамадскага харчавання. Справа ў тым, што ў паэта былі вельмі напружаныя адносіны з мачыхай, якая адначасова была яго цёткай. Пасля смерці маці Максіма яго бацька Адам Ягоравіч быў жанаты яшчэ двойчы і апошні раз абраўся шлюбам з роднай сястрой сваёй першай жонкі.

Максим Богданович
Sputnik
Максім Багдановіч

Менавіта таму дома малады паэт еў вельмі рэдка і з вялікай неахвотай далучаўся да агульнага стала.

Да экзаменаў рыхтаваліся пад піва

Цікавая гастранамічная гісторыя пра Багдановіча звязаная з "піўной Данілыча" ў Яраслаўлі. Менавіта гэтая ўстанова ўзгадваецца ў яго апавяданні "Экзамен", якое можна лічыць аўтабіяграфічным. У ім дзейнічаюць рэальныя сябры і таварышкі Максіма, таму рэальнымі можна палічыць і апісаныя абставіны.

Максім Багдановіч (у ніжнім радзе ў цэнтры) з сябрамі
© Photo : Літаратурны музей Максіма Багдановіча
Максім Багдановіч (у ніжнім радзе ў цэнтры) з сябрамі

Сямікласнікі-гімназісты наведваліся сюды, каб рыхтавацца да экзаменаў і пісаць "сдувалкі", якія сучасным школьнікам і студэнтам больш вядомыя пад назвай "шпаргалкі".

"Пивную Данилыча, бывшую вблизи гимназии, по большим переменам стали навещать кучки семиклассников, спешно глотавших в задней комнатке горькое пиво, закусывавших моченым горохом и горячо споривших о возможности тех или иных спасательно-системных мероприятий", — гаворыцца ў апавяданні.

Нягледзячы на сваю хваробу, Багдановіч актыўна ўдзельнічаў у грамадскім жыцці і нават дазваляў сабе крыху падурэць.

Цукровы аскетызм

Цікавая гісторыя звязана з перыядам жыцця паэта ў Мінску, калі ён далучыўся да дзейнасці клуба інтэлігенцыі "Беларуская хатка". Падчас першай сусветнай вайны Таварыства дапамогі ахавярам вайны стварыла некалькі сталовак для бежанцаў. Пры адной з іх існаваў і так званы клуб, удзельнікамі якога былі многія знакамітыя грамадскія і культурныя дзеячы тых часоў.

Адна з удзельніц тых даўніх падзей Зоська Верас узгадвала  "цукровую" гісторыю Максіма — малады паэт адмаўляўся піць гарбату з цукрам. Сябры ніяк не маглі зразумець, чым выкліканы такі аскетызм, а калі пыталіся, Багдановіч пазбягаў адказу.

Аднойчы хтосьці з мясцовых жартаўнікоў нават падкінуў у гарбату цукерку, за што Максім вельмі моцна пакрыўдзіўся. 

"Справа ў тым, што часы былі вельмі суровымі. Максім жыў у прыфрантавым Мінску і бачыў, як складана жылося перасяленцам, і асабліва дзецям", — тлумачыць Міхаіл Бараноўскі.

Праз некаторы час высветлілася, што малады чалавек збіраў свой цукровы паёк, каб потым аддаць яго ў дзіцячы прытулак. Цукру назбіраўся цэлы мех, так што прыйшлося на дапамогу клікаць таварыша — разам несці прысмакі атрымлівалася лягчэй.

Тая ж Зоська Верас узгадвала, што, калі Максім харчаваўся ў адной са сталовак Камітэта дапамогі ахвярам вайны, ён еў звычайныя стравы  і катэгарычна адмаўляўся ад узмоцненага харчавання, на якім настойвалі дактары.

Магчыма, гэтае стаўленне і пэўны фаталізм у адносінах да свайго жыцця і саслужылі дрэнную службу здароўю паэта.

Чытайце таксама:

411
Тэги:
Літаратурны музей Максіма Багдановіча, Міхаіл Бараноўскі, Максім Багдановіч, Беларусь
Тэмы:
Класічная кухня: што елі і чым частавалі знакамітыя беларусы (10)
По теме
Расія перадала музею ў Мінску перапіску Горкага і Багдановіча
Што выразала савецкая цэнзура з мемуараў Адама Багдановіча аб Горкім
Андросік: як Максім Горкі "курыраваў" маладога паэта Максіма Багдановіча
На беразе Бярэзіны знайшлі ўнікальны шлем

"Шлем Марзалюка" атрымаў статус гісторыка-культурнай каштоўнасці

11
(абноўлена 17:37 28.10.2020)
У красавіку мінулага года ў Бабруйску на беразе Бярэзіны знайшлі шлем X-XI стагоддзяў, які паспелі абвясціць шлемам полацкага князя Ізяслава. Што вядома пра артэфакт, разбіраўся Sputnik.

Нядаўна стала вядома, што ў кастрычніку на пасяджэнні Беларускага рэспубліканскага навукова-метадычнага савета было прынята рашэнне аб прысваенні шлему, знойдзенаму ў Бабруйску, статуса гісторыка-культурнай каштоўнасці.

Адразу пасля таго, як у красавіку ў ходзе работ па паглыбленні дна ракі ў затоцы правага берага Бярэзіны, быў знойдзены сярэднявечны шлем, да вывучэння знаходкі падключыўся дэпутат і па шчаслівым збегу абставінаў археолаг Ігар Марзалюк.

Дзякуючы яго намаганням шлем быў перададзены кваліфікаваным спецыялістам на рэстаўрацыю ў Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны. Гісторыкі прыйшлі да высновы, што дадзены артэфакт з'яўляецца нічым іншым, як помнікам зброевага мастацтва Х-ХІ стагоддзяў.

Ігар Марзалюк выказаў здагадку, што гэты статусны прадмет належаў Ізяславу, сыну полацкай князёўны Рагнеды і кіеўскага князя Уладзіміра.

Шлем, пячатка і экспедыцыя

"Менавіта такія шлемы называлі залатымі. Такія шлемы належалі, як правіла, менавіта тым, хто кіраваў дружынай, як правіла, першым у бой ішоў князь.

Усё гэта дазваляе казаць, што гэта ўнікальная рэч, якая, безумоўна, належала чалавеку з высокім сацыяльным статусам", - тлумачыў Ігар Марзалюк.

Па версіі беларускіх гісторыкаў, шлем, знойдзены ў Бабруйску, быў зроблены ў Скандынавіі, а затым ужо прывезены ў Беларусь па старажытным гандлёвым шляху "з варагаў у грэкі".

Родапачынальнік дынастыі полацкіх князёў Ізяслаў памёр прыблізна на пачатку XI стагоддзя, але інфармацыі пра месца яго пахавання няма. Адзінай вядомай археалагічнай знаходкай, якая пэўна звязана з яго імем, з'яўляецца пячатка з надпісам князь Ізяслаў і горад Полацак. У 1954 годзе яна была знойдзена на раскопках у Ноўгарадзе. Цікава, што на пячатцы таксама намаляваны трызубец - радавы знак Рурыкавічаў.

Князь Ізяслаў вядомы не толькі як палітык, які здолеў аднавіць разбураны яго бацькам Полацк, але і як дзед Усяслава Чарадзея. Пры кіраванні апошняга ў горадзе быў узведзены Сафійскі сабор як сімвал магутнасці княства.

Погляд з Кіева на бабруйскі шлем

У сваю чаргу кандыдат гістарычных навук, выкладчык кафедры гісторыі Цэнтральнай і Усходняй Еўропы Кіеўскага нацыянальнага універсітэта Арцём Папакін распавёў, што знаходка сапраўды унікальная для Беларусі, але ні пра якую сенсацыі не можа ісці і гаворкі.

"Вось так ствараюцца міфы. Цудоўнай захаванасці шлем тыпу "Чорная Магіла" (курган пад Чарнігавам, які, на думку даследчыкаў, з'яўляецца помнікам эпохі вікінгаў - Sputnik), знойдзены ў Бярэзіне каля Бабруйска - адзіная знаходка такога тыпу на тэрыторыі Беларусі - "спрытным рухам рукі" ператварылася ў шлем Ізяслава Уладзіміравіча і адначасова ў сімвал беларускай дзяржаўнасці. Разам з тым агучылі няправільную колькасць шлемаў гэтага тыпу (ужо вядома больш за 40 цэлых і фрагментаў), недарэчна параўналі з "шапкай Манамаха" і прыпісалі аўтарства выраба скандынавам", - лічыць украінскі гісторык.

Паводле яго слоў, "ні пра якую прывязку да гістарычных асобаў гаворкі быць не можа. Гэтыя шлемы разам з арабскім срэбрам і іншымі рэчамі ўсходняга паходжання распаўсюджваліся ў Х стагоддзі ў многіх рэгіёнах ваенна-гандлёвай актыўнасці ўсходніх вікінгаў: у Ноўгарадзе, Сярэднім Падняпроўі, Прусіі і Вялікай Польшчы".

Спецыяліст па гісторыі зброі упэўнены, што бабруйскі шлем варта разглядаць у кантэксце такіх знаходак, як Брылеўскі скарб (знойдзены ў Барысаўскім раёне і адносіцца да IX стагоддзя і эпохі вікінгаў - Sputnik), месца яго знаходкі паказвае не на цэнтр княжацкай улады, а на гандлёвы і ваенны шлях па Дняпры да Балтыкі.

Рэха ўнікальнай знаходкі

У маі бягучага года непадалёк ад таго месца, дзе быў знойдзены адзіны ў Беларусі шлем тыпу "Чорная магіла", атрымалася знайсці меч эпохі высокага Сярэднявечча.

Средневековый меч найден в Бобруйске на берегу Березины
© Photo : Николай Силков
Сярэднявечны меч знойдзены ў Бабруйску на беразе Бярэзіны

"Гэты меч датуецца XI-XIII стагоддзямі і адносіцца да поствікінгскай эпохі. На дзяржальні захаваліся сляды серабрэння. Стан для археалагічнага артэфакта ў яго добры", - распавёў гісторык Мікалай Сілкоў.

У цэлым меч захаваўся амаль цалкам і толькі часткова згублена лязо. Гэта дазваляе яго датаваць і аднесці да пэўнага тыпу.

Пры гэтым ён удакладніў, што цяпер меч пры захаванасці каля 80% адсоткаў важыць прыблізна 1,2 кілаграма і мае даўжыню ў 70 сантыметраў. На жаль, нельга вызначыць дакладна, дзе быў выраблены меч.

"Меч трэба чысціць і рэстаўраваць, тады можна будзе вызначыць ўсё больш дакладна. Пакуль можна казаць толькі пра тое, што ён належаў або князю ці дружынніку. Простыя воіны ў гэты час былі ўзброены дзідай і сякерай", - падкрэсліў гісторык.

Знойдзеныя ў Бабруйску шлем і меч, могуць быць паміж сабой звязаныя, таму што маглі існаваць у адзін час. Абедзве знаходкі вельмі статутныя, але сур'ёзных доказаў гэтаму пакуль няма.

11
Тэги:
Бабруйск
Бернардынскі кляштар у Нясвіжы

430-гадовы манастыр бернардзінцаў у Нясвіжы прадалі за 10 долараў

32
(абноўлена 15:35 26.10.2020)
Першапачаткова старадаўні аб'ект ацанілі ў некалькі дзясяткаў тысяч долараў, аднак пакупнікоў не знайшлося.

МІНСК, 26 кас - Sputnik. У Нясвіжы прадалі былы корпус кляштара бернардзінцаў, які захаваўся з XVI-га стагоддзя. Ён тройчы выстаўляўся на аўкцыён. У рэшце рэшт кошт пытання склаў адну базавую велічыню (27 рублёў), распавялі Sputnik у Нясвіжскім райвыканкаме.

"На днях мясцовы інвестар набыў аб'ект, у панядзелак мы выдалі яму рашэнне на праектаванне дадзенага будынка. Новы ўласнік плануе стварыць там музей каменных абразоў. Работы ў хуткім часе пачнуцца", - праінфармаваў Sputnik намеснік старшыні райвыканкама Міхаіл Афанасік.

Паводле яго слоў, будынак мае статус гісторыка-культурнай каштоўнасці. Плошча былой святыні складае 1381 кв.м., у трохпавярховым будынку ёсць электрычнасць, ацяпленне, каналізацыя і вада. Манастыр размяшчаецца ў цэнтры горада па суседстве з фарным касцёлам і уваходам у Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс.

Новага гаспадара для будынка шукалі некалькі гадоў, электронныя таргі праводзіліся тройчы. Першапачаткова манастыр хацелі прадаць за 126 тысяч долараў, затым кошт знізілі да 70 тысяч. У рэшце рэшт, планка апусцілася да адной базавай, аб'ект набыў адзіны пакупнік - мясцовы інвестар.

Манахі-бернардзінцы пабудавалі манастыр у 1589 годзе. У 1864-м царскія ўлады скасавалі яго і сталі выкарыстоўваць як храм. У 1900-х тут былі ваенныя казармы, з 1956 па 2002 год тут знаходзіўся штаб навучальнага палка сувязі.

Чытайце таксама:

32
Тэги:
Нясвіж