Глушанскі хутарок-2018

Што такое "хвэст " і як яго праводзілі ў беларускіх вёсках

116
(абноўлена 17:13 29.06.2019)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра цікавы звычай беларускіх вяскоўцаў і вучыць гатаваць свініну ў капусным расоле.

Хвэст – гэта таварыскі звычай беларусаў, дзень, калі адзначаецца гадавое свята сваёй вёскі.

Звычайна хвэст адзначаюць у той вёсцы, дзе маецца якая-небудзь святыня, звязаная з абаронцай вёскі і легенда аб ёй. Калі такой не было, то жыхары імкнуліся пры дапамозе знакаў звыш вызначыць свайго святога заступніка.

Фалькларыст і этнограф Часлаў Пяткевіч пісаў, што ў Рэчыцкім Палессі на пачатку ХХ стагоддзя адбывалася гэта прыкладна так.  Напрыклад, да шанаванага старэйшага гаспадара быццам бы ўначы прышоў сівы, даўгабароды дзед, які ў народных вераваннях быў Богам і наказаў яму аб’явіць таго ці іншага святога заступнікам вёскі і нават вызначыў месца пад будаўніцтва царквы ці пад крыж. Ці нейкая набожная кабета ўбачыла ў аблоках Багародзіцу, якая прызначыла заступніка ці заступніцу. Здаралася, што град абмінуў вёску, знішчыўшы ў суседніх усе пасевы, і за гэта "шчаслівая" вёска прызначала заступнікам святога, які быў віноўнікам катастрофы ў суседзяў.

Існуе казка пра вельмі паслужлівага селяніна, які ў ноч на святога Яна пайшоў шукаць папараць-кветку і знайшоў скарб. Скарбам тым падзяліўся з усімі суседзямі, наўзамен жадаючы прызнання святога Яна (Петроўскага Івана) заступнікам сваёй вёскі. Гэтую казку ў розных варыянтах прысвойвае сабе кожная вёска з фэстам які прыпадае на гэты дзень.

Калі звычайна праводзіліся хвэсты

Большасць хвэстаў прыпадала на восеньскія і зімовыя святы, паколькі ўлетку ў сялян было багата земляробчай працы.

Галоўная мэта таварыскіх зборышчаў – добрае застолле.

На Восеньскі фэст у вёсцы, дзе мелася царква прыходзіла і прыязджала столькі гасцей, што ў жыхароў сталых паселішчаў усе падворкі былі застаўлены вазамі. Сярод вяскоўцаў і гасцей можна было сустрэць вандроўных гандляроў, яўрэяў, якія прадавалі плады з арэндных памесных садоў, цыганоў з мядзведзем. Перапоўненая царква не змяшчала ўсіх жадаючых, таму часта моладзь заставалася на царкоўным двары, таму тут панавалі смех і жарты. Пасля службы моладзь спяшалася на забавы, а старыя да сталоў, дзе гадзінамі напрацягу двух дзён лілася ручаямі гарэлка, а ў ёй патаналі горы свініны ў розных выглядах.

Глушанскі хутарок-2018
© Sputnik Альфрэд Мікус
Абавязковае патрабаванне да восеньскага хвэсту - добрае застолле

Летнія ж фэсты ад красавіка да верасня праходзілі больш сціпла: госці прыязджалі і прыходзілі толькі з бліжэйшых вёсак, а пасля набажэнства і абеду спяшаліся дамоў. З нагоды летніх фэстаў у народзе казалі: "Улетку на празьніку доўга не папарышся: паслухаеш божае службы, пракаўтнеш у свята адну-другую чарку гаркухі, сёрбнеш баршчу з кашаю, да й наўцёкі дадому, бо хадзяйства рупіць".

У мястэчках ўлетку фэсты бывалі больш ажыўленыя, чым у вёсках. Але і сюды ўлетку прыязджалі толькі тыя, хто жыў паблізу. Прыязджалі часцей не з рэлігійных пабуджэнняў, а з патрэбы набыць такія сезонныя рэчы, як серп, касу, і сушаную рыбу таран.

Што тычыцца страў, то можна было пакаштаваць на святочным хвэсце шмат чаго арыгінальнага.

Свініна ў капусным расоле

Інгрыдыенты:

  • 300 г мяса (пажадана бекон)
  • 300 г капуснага расолу
  • 200 г кіслай капусты, адціснутай ад расолу
  • 2 морквы
  • 4 зубкі часнаку
  • 1 ст. лыжка тлушчу
  • 0,5 ч лыжкі кмену
  • Cумесь з каляндры, насення кропу і лаўровага ліста,
  • Cоль па смаку

Як гатаваць:

Кавалак любовага мяса не разразаючы адварыць у капусным расоле з буйна нацертай на тарцы морквай, дадаць соль па смаку, дастаць з чыгуна, крыху астудзіць, нацерці ціснутым часнаком, кменам і  прысмакамі.

Любовае — нятлустае мяса, проразь у сале. Любавізна — сала з прораззю (бэкон).

Нагрэць бляху, растапіць на ёй тлушч, пакласці мяса і запякаць у печы або духоўцы каля сарака хвілін. Тым часам у расол, дзе варылася мяса, пакласці  капусту і варыць без накрыўкі.

Пры падачы на стол спачатку на талерку пакласці капусту, а потым запечанае мяса.

116
Тэги:
вёска, Народныя традыцыі, Ларыса Мятлеўская
Капліца ў палацы Радзівілаў у Нясвіжы

Пояс Пане Каханку і шаблю Радзівіла Рыбанькі пакажуць у Нясвіжы ў жніўні

3
(абноўлена 13:04 14.07.2020)
Старадаўнія прадметы стануць часткай выставы пахавальнай культуры роду Радзівілаў. У яе таксама ўвойдуць адзенне і ўзнагароды іншых знакамітых князёў.

МІНСК, 14 ліп - Sputnik. Выстава, прысвечаная пахавальнай культуры Радзівілаў, адкрыецца ў памяшканнях побач з палацавай капліцай 1 жніўня. Пра гэта Sputnik расказала першы намеснік дырэктара Нацыянальнага гісторыка-культурнага музея-запаведніка "Нясвіж" Наталля Жарко.

Пад касцёлам Божага цела ў Нясвіжы размяшчаецца ўнікальная для Усходняй Еўропы пахавальня адной сям'і. У крыпце знаходзіцца 70 саркафагаў з парэшткамі роду Радзівілаў, самаму старому пахаванню больш за 400 гадоў.
Пахавальную культуру князёў неаднаразова спрабавалі вывучыць спецыялісты з розных краін. Так ў 2016-м і 2017-м годзе Нясвіж некалькі разоў наведвалі літоўскія навукоўцы, якія ўзламалі шэраг трунаў і правялі антрапалагічныя даследаванні парэшткаў. У саркафагах таксама выявілі каштоўныя для гісторыі рэчы: адзенне, узнагароды, зброя, прадметы рэлігійнага культу. Найбольш значныя з іх вырашылі пакінуць у фондах музея-запаведніка "Нясвіж" для далейшай рэстаўрацыі і экспанавання.

Першапачаткова выставу пахавальнай культуры князёў планавалі адкрыць у чэрвені гэтага года, аднак, па словах Наталлі Жарко, узніклі тэхнічныя пытанні, таму дату перанеслі на жнівень.

"Найбольш важнымі сярод прадметаў экспазіцыі з'яўляюцца фрагменты шаблі "карабела" (XVII-XVIII стагоддзе), знойдзенай у саркафагу вялікага гетмана Міхала Казіміра Радзівіла Рыбанькі, і Слуцкага пояса (XVIII стагоддзя) з пахавання Караля Станіслава Радзівіла па мянушцы Пане Каханку. У Беларусі захавалася ўсяго паўтара дзясятка паясоў падобнага тыпу", - удакладніла першы намеснік дырэктара музея-запаведніка.

Асноўная экспазіцыя размесціцца ў прытворы палацавай капліцы. Галоўным яе элементам стане гравюра Castrum doloris (у перакладзе з латыні "замак болю" - Sputnik). На ёй намаляваны пахавальны намёт, зробленыя да пахавання Ганны Сангушкі Радзівіл. Цырымонія развітання з гэтай княгіняй доўжылася цэлы год, перш у Міры, дзе яна памерла, потым у замку ў Бяла-Падлясцы, і затым ужо ў Нясвіжы.

Дарэчы, цяпер у музеі нешматлюдна - колькасць наведвальнікаў падчас пандэміі каронавіруса зменшылася у шэсць разоў, - таму даведацца пра традыцыі пахавання старажытнага роду і паглядзець на рэчы знакамітых князёў, хутчэй за ўсё, можна будзе ў цішыні і спакоі.

Чытайце таксама:

3
Тэги:
Радзівілы, Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік "Нясвіж"
Купальскі пленэр на Хутары Дудара

Смачна і музычна: як прайшоў Купальскі пленэр на Хутары Дудара

116
(абноўлена 14:02 13.07.2020)
Беларусы любяць Купалле і захоўваюць традыцыю яго святкавання дагэтуль, перадаючы наступным пакаленням.

Купалле – адно з самых любімых беларусамі святаў, традыцыя святкавання якога захавалася і дагэтуль. Шматлікія калектывы і аматары беларускай культуры штогод ладзяць музычныя мерапрыемствы, прымеркаваныя да таямнічага дзейства.

Купальскі пленэр на Хутары Дудара
© Sputnik Альфрэд Мікус
Купальскі пленэр на Хутары Дудара
Купальскі пленэр на Хутары Дудара
© Sputnik Альфрэд Мікус
Купальскі пленэр на Хутары Дудара

Зладзілі любімае свята і ў аграсядзібе "Хутар Дудара" бліз Ракава. Госці спявалі, танчылі, вадзілі карагоды і каштавалі самыя смачныя беларускія прысмакі.

Купальскі пленэр на Хутары Дудара
© Sputnik Альфрэд Мікус
Купальскі пленэр на Хутары Дудара

Цягам усяго дня наведвальнікаў чакалі прагулкі па лесе і лузе, купанне ў рацэ Яршоўка, пляжны адпачынак, футбол, валейбол і настольныя гульні. Аматары традыцыйных беларускіх забавак удзельнічалі у майстар-класе па вырабе свечак.

Купальскі пленэр на Хутары Дудара
© Sputnik Альфрэд Мікус
Купальскі пленэр на Хутары Дудара

Абавязковая частка кожнага купальскага свята – спеўныя сходы-карагоды, пляценне вянкоў і падрыхтоўка вогнішча. Для гэтага дзяўчаты і хлопцы аб’ядноўваюць свае сілы.

Купальскі пленэр на Хутары Дудара
© Sputnik Альфрэд Мікус
Купальскі пленэр на Хутары Дудара

Яркай кропкай гэтага свята стала прэзентацыя новага праекта легендарнага музыкі Івана Кірчука, салісткі Вялікага тэатра Беларусі Маргарыты Ляўчук і заснавальніка гурта Vuraj Сяргея Доўгушава  - "Try Nice".

Купальскі пленэр на Хутары Дудара
© Sputnik Альфрэд Мікус
Купальскі пленэр на Хутары Дудара
Купальскі пленэр на Хутары Дудара
© Sputnik Альфрэд Мікус
Купальскі пленэр на Хутары Дудара
116
Тэги:
Купалле
Сцягі з сімволікай Еўрасаюза

ЕС асудзіў адмову зарэгістраваць кандыдатаў у прэзідэнты Беларусі

0
(абноўлена 17:30 14.07.2020)
Выключэнне кандыдатаў абмяжоўвае магчымасць для беларускага народа выказваць сваю волю, а таксама падрывае агульную дэмакратычнасць выбараў, лічаць у ЕС.

МІНСК, 14 ліп - Sputnik. Адмова зарэгістраваць кандыдатаў на прэзідэнцкіх выбарах у Беларусі абмяжоўвае волевыяўленне і падрывае дэмакратычнасьць выбарчага працэсу, гаворыцца ў заяве вярхоўнага прадстаўніка ЕС па знешняй палітыцы і палітыцы бяспекі Жозэпа Барэля.

Цэнтрвыбаркам у аўторак адмовіў Віктару Бабарыку ў рэгістрацыі кандыдатам у прэзідэнты. Падставай для такога рашэння стаў ліст КДК у адрас ЦВК, дзе прыведзены атрыманыя ў ходзе следства па "справе Белгазпрамбанка" дадзеныя аб фінансавых махінацыях Бабарыки і наяўнасці ў яго незаконнага даходу. Аргументам супраць рэгістрацыі ў ЦВК назвалі і тое, што некаторыя сябры ініцыятыўнай групы палітыка, якія з'яўляюцца супрацоўнікамі банка, маглі карыстацца службовымі рэсурсамі, што можа быць расцэнена як замежнае фінансаванне кампаніі.

Таксама ў рэгістрацыі было адмоўлена экс-кіраўніку ПВТ Валерыю Цапкалу: у ЦВК нагадалі, што ў яго падтрымку ўлічваецца менш за 100 тысячаў подпісаў ( "з-за высокай колькасці несапраўдных подпісаў"), акрамя таго ў яго знайшлі неадпаведнасць у дэкларацыі яго жонкі - Веранікі.

"Выключэнне кандыдатаў абмяжоўвае магчымасць для беларускага народа выказваць сваю волю, а таксама падрывае агульную дэмакратычнасць выбараў. Адмовіўшы ў рэгістрацыі Віктару Бабарыку і Валерыю Цапкалу, беларускія ўлады не змаглі забяспечыць значную палітычную канкурэнцыю", - сказана ў заяве вярхоўнага прадстаўніка ЕС.

У ЕС дадалі таксама, што разлічваюць, на тое, што Беларусь "будзе паважаць права грамадзян на свабоду волевыяўлення і мірныя сходы ў тыдні, якия папярэднічаюць выбарам".

Нагадаем, раней МЗС заявіў, што Беларусь з'яўляецца суверэннай краінай і як іншыя незалежныя дзяржавы праводзіць выбарчыя кампаніі для сябе.

"Беларусь, напэўна, пакуль яшчэ не краіна ідэальнай дэмакратыі, але вось ужо сапраўды шмат гадоў суверэнная дзяржава. Таму для нас вельмі дзіўна, калі прадстаўнік Еўрапейскага саюза, пастаянна дэкларуе падтрымку нашай незалежнасці, пачынае раптам выступаць у ролі вонкавага кіраўніка, вызначаць вінаватых і невінаватых і дыктаваць, што і як трэба рабіць "кіраўніцтву Беларусі", а таксама пагражаць санкцыямі", - заявіў раней афіцыйны прадстаўнік міністэрства замежных спраў Беларусі Анатоль Глаз.

Паводле яго слоў, Беларусь адкрыта для для раўнапраўнага і ўзаемапаважлівага дыялогу з еўрапейскімі партнёрамі. Але трываць ціск на выбарчую, судовую і праваахоўную сістэмы афіцыйны Мінск не мае намеру.

0
Тэги:
Выбары, Еўрасаюз, Беларусь
Тэмы:
Выбары прэзідэнта Беларусі - 2020