Веснавы абрад Юр’еўскі карагод ў вёсцы Пагост Жыткавіцкага раёну

Перадвялікодныя клопаты: як наводзілі парадак нашы продкі перад святамі

108
(абноўлена 11:05 22.04.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская вучыць прыбірацца ў хаце з выкарыстаннем народных сродкаў і гатаваць журачку з грыбнымі вушкамі.

Перад вялікімі каляндарнымі святамі і асабліва ў сувязі з сезоннымі раўнадзенствамі ў народзе было прынята рабіць генеральную чыстку ад усялякай старызны. Людзі наводзілі парадак не толькі ва ўласнай гаспадарцы але і ва ўсёй вёсцы. Асабліва стараліся перад Калядамі і Вялікаднем.

Падтрыманне чысціні ў хаце і паблізу ў вясковай грамадзе лічылася важнай прыкметай добрай гаспадаркі і дбайнай гаспадыні, клопатам якой акрамя іншых спраў было штодня мыць начынне, праць бялізну, месці падлогу. У гэтым ёй заўсёды дапамагалі старэйшыя дзеці, якія выконвалі працу па сілах.

Пасля зімы ў гаспадыняк працы было больш - бялілі хату і праветрывалі памяшканні. На вясновым сонейку прасушвлі падушкі і коўдры, напаўнялі свежым сенам сянныя матрасы, а выпраную бялізну развешвалі сушыцца часам проста на плоце або на нацягнутых паміж будынкамі вяроўках. У хаце шмаравалі і мылі з пяском і лугам (адзін з асноўных мыючых сродкаў, які атрымлівалі з попелу, - Sputnik) не толькі падлогу, але і счарнелыя ад пячнога дыма столь і сцены.

Для выканання гэтай працы гаспадыня карысталася ўсяго толькі анучай, венікам і хвашчанкаю. Кожны з гэтых няхітрых прадметаў хатняга ўжытку меў сваё прызначэнне.

Венік служыў для замятання падлогі і двара, чысілі таксама іншыя моцна забруджаныя драўляныя паверхні. Мужчыны вязалі венікі ў вялікай колькасці пераважна з бярозавых прутоў. Больш мяккія для замятання падлогі ў хаце з чарнобыльніку, іншых прыдатных для гэтага раслін, часам рабілі хлопчыкі. Пра венік у народзе склалі загадку: "Штоб не шарахун-чыстун, то наша курэнка зарасла б па каленка". 

Попел для прыгатавання лугу выпальвалі з белых дрэў: бярозы, дуба, граба, ясеня, клёна, асіны, але не вольхі, бо яна ўтрымвае ў сабе шмат фарбы і здольна запляміць рэчы. Нават цяпер, калі на лецішчы раптам скончыцца пральны парашок, яго можа замяніць луг, які  зрабіць не цяжка. Для гэтага трэба ўсыпаць 2/3 попелу ў вядро і заліць гарачай вадой. Перамяшаць, сабраць зверху смецце і буйныя вугельчыкі і пакінуць раствор на тры дні. Праз тры дні ў верхняй частцы вядра павінна атрымацца празрыстая густая вадкасць. Яе трэба працадзіць праз палатно і зліць ў слоік для далейшага карыстання. Лугам мылі посуд, падлогу, сцены і нават валасы. Ён моцна пеніўся і добра адбельваў палатно. Луг абавязкова разбаўлялі вадой 1 да 10.

Хвашчанку рабілі з пучкоў жорсткай лясной травы, якая сцяблом нагадвала хвошч. Часцей за ўсё гэтай справай займаліся пастухі, якія збіралі зялёны хвошч і скручвалі расліну ў скруткі, якія нагадвалі мачалкі розных памераў. Іх пастухі прапаноўвалі гаспадыням у абмен на яйкі, хлеб. Хвашчанкамі мылі начынне, чысцілі столь і сцены, націралі да бляску мэблю. Хвашчанка часта ўзгадвалася ў гутарках пра чысціню, якія прыводзіць у сваёй кнізе "Рэчыцкае Палессе" Чэслаў Пяткевіч:

  • Так чыста, як бы хвашчанкаю церта
  • Штоб чорт дзесяць хвашчанак сьцёр, то шчэ б не дацёрся да жывога (г. зн. да чыстага)
  • Хоць ты хвашчанкаю тры!
  • Свацця, агледзеўшы гаспадарку бацькоў, гаворыць дзяўчыне: "Туды з адною хвашчанкаю не совайся". Гэта азначала, што яна будзе мець справу з вялікім брудам.

Стол, лаву, зэдлік і іншую мэблю мылі па неабходнасці і даволі часта. А сцены, столь і печ з комінам, бялілі тры разы на год: перад Калядамі, перад Вялікаднем і перад святам заступніка вёскі. На Палессі для бялення выкарыстоўвалі белую гліну, якую бралі на лугах пад слоем торфу. Там, дзе яе не было, ужывалі горшага гатунку мел, галкі якога можна было набыць на кірмашы. Больш заможныя набывалі для гэтых мэт крэйду, якую перад выкарыстаннем таўклі ў ступе. Крэйду разводзілі вадой і гаспадыня, стаўшы на стол, пэнзлем са шчаціны, а часцей з ліповага лыка, бяліла спачатку столь, а пасля сцены і печ. Белячы печ у крэйду, каб яна не бралася за рукі, дадавалі крыху малака. Усе гэтыя хатнія клопаты неабходна было зрабіць да чыстага чацвярга. Па народных перакананнях працы па прыбіранню хаты і мыццё бялізны ў чацвер ужо не выконвалі, лічачы, што брудная вада ў гэты дзень залівае вочы Хрысту.

Не гледзячы на тое, што перад святам ў гаспадыні было багата працы, яна як і штодня працягвала дбаць аб абедзе для сваёй сям’і. Самая сціплая посная страва ў гэты час здавалася найсмачнейшай. Чыстае паветра, перадсвяточныя клопаты рабілі сваю справу ў "нагулянні " добрага апетыту. З гэтай нагоды ў народзе можна было пачуць: "Папрацуеш да поту і з’ясі ў ахвоту".  

Журачка з грыбнымі вушкамі

Інгрыдыенты:

  • 40-60 гр сушаных грыбоў
  • 2 шклянкі мукі
  • 2 цыбуліны
  • 50 г алею
  • 1,5 шклянкі вады
  • Лаўровы ліст
  • Перац гарошкам
  • Соль па смаку
  • Зеляніна кропу
Сушеные грибы
© Sputnik Людмила Янковская
Сушаныя грыбы

Як гатаваць:

Сушаныя грыбы замачыць, памыць і паставіць варыць дадаўшы спецыі. Калі грыбы зварацца, дастаць іх, дробна парэзаць і змяшаць з пакрышанай цыбуляй, атрыманы фарш падсмажыць на алеі да гатовасці. У грыбны булён дадаць муку, размяшаную з халоднай, падсоленай вадой. Памешваючы варыць 10 хвілін, зняць з агню і закрыць накрыўкай.

Каб прыгатаваць вушкі, трэба ўзяць ваду, соль і змяшаць густое цеста. З раскатанага цеста шклянкай выразаць кружочкі, пакласці на іх грыбны фарш і зашчыпаць краі. Варыць у кіпені 5-7 хвілін.

Пакласці ў талерку некалькі вушак, наліць журачку і пасыпаць зелянінай кропу. 

Замест сухіх грыбоў можна ўзяць марожаныя або свежыя і ўсё ж, калі яны варацца, дадаць туды літаральна два-тры сухіх баравічка, каб было смачней. 

108
Тэги:
Народныя традыцыі, Вялікдзень, Ларыса Мятлеўская
Тэмы:
Сустракаем Вялікдзень (60)

Абрад "Ваджэнне і пахаванне Стралы" па традыцыі прайшоў у вёсцы Стаўбун

33
(абноўлена 15:49 01.06.2020)
  • Абрад Ваджэнне і пахаванне Стралы зараз праводзіцца толькі ў дзвюх беларускіх вёсках. Знаходзяцца яны на Гомельшчыне.
  • У гэтым годзе фотакарэспандэнт Альфрэд Мікус патрапіў у вёску Стаўбун.
  • Абрад праводзіцца на Ушэсце - саракавы дзень пасля Вялікадня. Галоўная мэта таямнічых дзеянняў - каб вясновыя навальніцы з дажджамі і агністымі стрэламі маланак не нашкодзілі людзям, а былі павернуты ў поле і садзейнічалі паспяванню ўраджаю.
  • Жанчыны водзяць карагоды, спяваюць песні і паступова рухаюцца ў бок поля, каб сваімі песнямі адвесці пагрозу пажараў ад пасеваў і накіраваць на іх энергію сонца і дождж.
  • У Веткаўскім раёне ёсць вёскі, дзе толькі адна-дзве спявачкі на Ушэсце спяваюць стрэльныя песні, пасылаючы ў неба гэты таямнічы незвычайны кліч-мальбу.
  • Галоўнай стрэльнай песняй лічылася тая, у якой утрымліваўся зварот-маленне да нябеснай стыхіі.
  • Як пушчу стралу дай уздоўж вёскі, ох і вой люлі, дай уздоўж сяла... упоперак вуліцы.
  • Абавязкова на полі трэба было пакачацца па зямлі і закапаць тое, што лічылася сімвалам стралы.
  • Сімвалам Стралы ў кожнай вёсцы былі свае рэчы - манеты, упрыгажэнні, каласкі.
  • У некаторых вёсках закапвалі ляльку з травы і анучы, якая сімвалізавала вясну.
  • Лічыцца, што карані ў свята паганскія, а стралою раней называлі маланку - сімвал Перуна.
  • Акрамя Гомельшчыны абрад праводзілі раней на поўначы Украіны і захадзе Браншчыны.
  • Кожная гаспадыня зрывала сем каласкоў, адносіла іх да хаты і ў якасці абярэгу захоўвала ў Чырвоным куце за абразом.
  • Традыцыя згасае, абрад ужо цалкам нідзе не праводзіцца, але ён яшчэ важны жыхарам сам сабою і гучаннем вясновых песень і карагодаў.
  • Быццам бы яны напаўняюць жыццё сэнсам, вучаць падпарадкоўвацца законам прыроды і адчуваць сябе яе неад'емнай часткай.
  • Пасля абрада ў вёсцы ладзілі застолле, дзе збіраліся ўсе яго удзельнікі.
Народнае беларускае свята Ушэсця не мае пэўнай даты - яно прыпадае на саракавы дзень пасля Вялікадня. Звычайна на Ушэсце на Беларусі ладзілі таямічы абрад, традыцыя правядзення якога захавалася толькі ў некалькіх беларускіх вёсках.

Абрад "Ваджэнне і пахаванне Стралы" традыцыйна ладзілі на Беларусі на Ушэсце - свята, якое прыпадае на саракавы дзень пасля Вялікадня. Сёння ён праводзіцца толькі у некалькіх вёсках Веткаўскага і Чачэрскага раёна на Гомельшчыне.

Напрыклад, у 2005 годзе гэтаму абраду ў вёсцы Казацкія Балсуны надалі статус нематэрыяльнай культурнай спадчыны краіны.

На гэты раз фотакарэспандэнт sputnik Альфрэд Мікус патрапіў на ваджэнне Стралы ў вёсцы Стаўбун. З-за эпідэміялагічнага становішча сюды не запрашалі вялікай колькасці гасцей і правялі абрад толькі ў коле блізкіх людзей.

Глядзіце ў фотастужцы Sputnik, як на Беларусі захоўваюць традыцыю аднаго з самых таямнічых і архаічных абрадаў.

Глядзіце таксама:

  • Як прайшоў абрад "Ваджэнне і пахаванне Стралы" ў вёсцы Валасовічы – фота
  • Традыцыя жыве: на Палессі зноў зладзілі "Юраўскі карагод"

33
  • Абрад Ваджэнне і пахаванне Стралы зараз праводзіцца толькі ў дзвюх беларускіх вёсках. Знаходзяцца яны на Гомельшчыне.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Абрад "Ваджэнне і пахаванне Стралы" зараз праводзіцца толькі ў дзвюх беларускіх вёсках. Знаходзяцца яны на Гомельшчыне.

  • У гэтым годзе фотакарэспандэнт Альфрэд Мікус патрапіў у вёску Стаўбун.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    У гэтым годзе фотакарэспандэнт Альфрэд Мікус патрапіў у вёску Стаўбун.

  • Абрад праводзіцца на Ушэсце - саракавы дзень пасля Вялікадня. Галоўная мэта таямнічых дзеянняў - каб вясновыя навальніцы з дажджамі і агністымі стрэламі маланак не нашкодзілі людзям, а былі павернуты ў поле і садзейнічалі паспяванню ўраджаю.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Абрад праводзіцца на Ушэсце - саракавы дзень пасля Вялікадня. Галоўная мэта таямнічых дзеянняў - каб вясновыя навальніцы з дажджамі і агністымі стрэламі маланак не нашкодзілі людзям, а былі павернуты ў поле і садзейнічалі паспяванню ўраджаю.

  • Жанчыны водзяць карагоды, спяваюць песні і паступова рухаюцца ў бок поля, каб сваімі песнямі адвесці пагрозу пажараў ад пасеваў і накіраваць на іх энергію сонца і дождж.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Жанчыны водзяць карагоды, спяваюць песні і паступова рухаюцца ў бок поля, каб сваімі песнямі адвесці пагрозу пажараў ад пасеваў і накіраваць на іх энергію сонца і дождж.

  • У Веткаўскім раёне ёсць вёскі, дзе толькі адна-дзве спявачкі на Ушэсце спяваюць стрэльныя песні, пасылаючы ў неба гэты таямнічы незвычайны кліч-мальбу.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    У Веткаўскім раёне ёсць вёскі, дзе толькі адна-дзве спявачкі на Ушэсце спяваюць стрэльныя песні, пасылаючы ў неба гэты таямнічы незвычайны кліч-мальбу.

  • Галоўнай стрэльнай песняй лічылася тая, у якой утрымліваўся зварот-маленне да нябеснай стыхіі.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Галоўнай "стрэльнай" песняй лічылася тая, у якой утрымліваўся зварот-маленне да нябеснай стыхіі.

  • Як пушчу стралу дай уздоўж вёскі, ох і вой люлі, дай уздоўж сяла... упоперак вуліцы.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    "Як пушчу стралу дай уздоўж вёскі, ох і вой люлі, дай уздоўж сяла... упоперак вуліцы".

  • Абавязкова на полі трэба было пакачацца па зямлі і закапаць тое, што лічылася сімвалам стралы.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Абавязкова на полі трэба было пакачацца па зямлі і закапаць тое, што лічылася сімвалам стралы.

  • Сімвалам Стралы ў кожнай вёсцы былі свае рэчы - манеты, упрыгажэнні, каласкі.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Сімвалам Стралы ў кожнай вёсцы былі свае рэчы - манеты, упрыгажэнні, каласкі.

  • У некаторых вёсках закапвалі ляльку з травы і анучы, якая сімвалізавала вясну.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    У некаторых вёсках закапвалі ляльку з травы і анучы, якая сімвалізавала вясну.

  • Лічыцца, што карані ў свята паганскія, а стралою раней называлі маланку - сімвал Перуна.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Лічыцца, што карані ў свята паганскія, а стралою раней называлі маланку - сімвал Перуна.

  • Акрамя Гомельшчыны абрад праводзілі раней на поўначы Украіны і захадзе Браншчыны.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Акрамя Гомельшчыны абрад праводзілі раней на поўначы Украіны і захадзе Браншчыны.

  • Кожная гаспадыня зрывала сем каласкоў, адносіла іх да хаты і ў якасці абярэгу захоўвала ў Чырвоным куце за абразом.

    Кожная гаспадыня зрывала сем каласкоў, адносіла іх да хаты і ў якасці абярэгу захоўвала ў Чырвоным куце за абразом.

  • Традыцыя згасае, абрад ужо цалкам нідзе не праводзіцца, але ён яшчэ важны жыхарам сам сабою і гучаннем вясновых песень і карагодаў.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Традыцыя згасае, абрад ужо цалкам нідзе не праводзіцца, але ён яшчэ важны жыхарам сам сабою і гучаннем вясновых песень і карагодаў.

  • Быццам бы яны напаўняюць жыццё сэнсам, вучаць падпарадкоўвацца законам прыроды і адчуваць сябе яе неад'емнай часткай.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Быццам бы яны напаўняюць жыццё сэнсам, вучаць падпарадкоўвацца законам прыроды і адчуваць сябе яе неад'емнай часткай.

  • Пасля абрада ў вёсцы ладзілі застолле, дзе збіраліся ўсе яго удзельнікі.
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Пасля абрада ў вёсцы ладзілі застолле, дзе збіраліся ўсе яго удзельнікі.

Тэги:
Беларусь, Традыцыі і абрады
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў
Дзядоўнік

Алей, суп і каша: што яшчэ нашы продкі гатавалі з дзядоўніка

15
(абноўлена 12:58 31.05.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская вучыць гатаваць лекі і смачныя стравы с самага знакамітага пустазелля.

Другая палова мая ў народзе лічылася самай прыгожай парой года. Нездарма пра яе казалі: "Май і пад кустом рай".

Для тых, хто цікавіцца народнай медыцынай, надышоў час нарыхтоўкі лекавых раслін. Некаторыя зёлкі збіраюць толькі ў маі, паколькі лічыцца, што менавіты ў гэтыя часы яны валодаюць найлепшымі карыснымі ўласцівасцямі. Сярод іх лопух вялікі, які ў народзе і цяпер называюць "дзед" або "дзядоўнік". Дарэчы, дзядоўнікам у народзе называлі яшчэ шэраг "калючых" раслін, якія па-руску называюцца "чертополох" і "татарник".

Дзядоўнік - дзіўная па сваіх лекавых і харчовых якасцях расліна, але лічыцца яна злосным пустазеллем з-за вялікай колькасці насення. Дзядоўнік можна сустрэць на пустках, уздоўж дарог, па берагах рэк і азёр, а таксама каля жытла чалавека. Яго карысныя ўласцівасці не засталіся не заўважаным народнымі лекарамі і як у даўнія часы, так і цяпер дзядоўнік у пашане.

З лекавай мэтай звычайна нарыхтоўваюць карані адна-, двухгадовай расліны, але можна таксама збіраць і маладое лісце і нават насенне. Карані выкопваюць у кастрычніку- лістападзе, калі расліна адцвіла або ранняй вясной на пачатку красавіка, чысцяць, крышаць на кавалкі і сушаць у добра праветрываемых памяшканнях або сушыльнях. Высушаныя карані захоўваюцца ў папяровых або палатняных мяшэчках некалькі гадоў.

Водныя выцяжкі з дзядоўніка маюць мачагоннае, патагоннае, нязначнае жаўцягоннае дзеянне, а таксама паляпшаюць мінеральны абмен. Настоі і адвары на аснове дзядоўніка выкарыстоўваюцца для лячэння такіх захворванняў як цукровы дыябет, гастрыт, хваробы печані і нырак і многіх іншых.

Настой каранёў дзядоўніка на аліўкавым алеі выкарыстоўваюць для ўмацавання валасоў, маззю лечаць скураныя захворванні і апёкі. Алей, мазь, настоі і адвары не цяжка зрабіць самастойна папярэдне параіўшыся са сваім доктарам. Вось некалькі не складаных рэцэптаў.

Алей з дзядоўніка

Здробненыя і ачышчаныя сырыя карані заліваюць гарачым алеем у суадносінах частак 1:5, настойваюць у цёмным месцы два тыдні і ўціраюць у карані валос для іх умацання.

Можна выкарыстоўваць як алей са сланечніка, так і аліўкавы.

Мазь з каранёў дзядоўніка

75 грамаў здробненых і ачышчаных сырых каранёў заліваюць 200 грамамі гарачага сланечнікавага або міндальнага алею і пакідаюць настойвацца ў цёплым месцы на адзін дзень. Затым кіпяцяць на малым агні 15 хвілін, працэджваюць і далей ужываюць як мазевую накладку на гнойныя раны, апёкі, пролежні, экзэму, псарыяз.

Агарод ў парадку, ці як змагацца з пустазеллем
© Photo : Светлана Тарасова, Россия

Свежае лісце дзядоўніка прыкладаюць у выглядзе кампрэсаў на суставы пры рэўматызме, пры высокай тэмпературы, ім абкладаюць хворага. Сок лісця лопуху вельмі гаючы і ў народнай медыцыне выкарыстоўваеццаяк як супрацьпухлінны, гаючы сродак. Але ён вельмі горкі і, каб пазбавіць сок горычы, неабходна лісце вымочваць у халоднай вадзе з дадаткам харчовай солі.

Адціснуты са свежага маладога лісця сок і змяшаны з мёдам  у прапорцыі 10:1 п’юць пры скураных хваробах па 1/3-1/2 шклянкі перад ужываннем ежы, а таксама палошчуць горла пры запаленнях слізістай.

У народнай медыцыне з гэтай раслінай звязаны цэлы шэраг прыкмет і павер’яў. Так на Чэрвеньшчыне казалі, што "каб вылечыцца ад бясплоднасці, трэба было ў дзядоў дзяцей папрасіць".

Ад сурокаў на Полаччыне калючкі дзядоўніка кіпяцілі і мыліся гэтым адварам на захад сонца, а рэшткі ўзвару вылівалі ўбок.

Вельмі сур’ёзна ставіліся ў народзе і да лячэння спужання які, калі яго не лячыць, мог стаць прычынай больш сур’ёзных захворванняў. З гэтай нагоды казалі: "Каб якая хвароба горай не падкаснулася". Сярод мноства спосабаў лячэння спужання выкарыстоўвалі і дзядоўнік. У гэтым выпадку капалі яго далёка ад вёскі, каб у радыюсе 10 кіламетраў не было чутно пеўня, парылі корань і давалі піць хвораму. На Барысаўшчыне рэкамендавалі выкапаць карэнне калючых дзядоў і тры разы пераказаць: "Дзед, дзед, я цябе капаю, з карэнняў вываджу, вывядзі ў майго дзіцяці перапуд". На месцы выкапанага кораня трэба было пакласці кавалак хлеба.

А ў Вілейскім раёне з той жа мэтай пералівалі праз студню ў пустую пасудзіну адвар з напаранымі дзядамі і давалі спуджанаму чалавеку выпіць і абмыць твар.

У Францыі, Бельгіі, ЗША, Японіі і Кітаі лопух вялікі вырошчваюць на агародах і на прамысловых сельскагаспадарчых плантацыях як харчовую расліну. У Беларусі ж яе выкарыстоўваюць выключна як лекі і толькі аматары і хворыя на цукровы дыябет гатуюць з дзядоўніка смачныя стравы. Маладыя карані кладуць у супы, ядуць сырымі, печанымі, смажанымі, гатуюць з іх катлеты, кісла-салодкае павідла, марынуюць і робяць нарыхтоўкі на зіму. Здробненыя на мясарубцы карані захоўваюць ў халадзільніку і дадаюць да мясных і рыбных страў.

Дзядоўнік вараны

Інгрыдыенты:

  • 200 г кораня дзядоўніка
  • 15 г сметанковага масла
  • Соль па смаку

Як гатаваць:

Маладыя карані добра памыць, парэзаць на кавалкі даўжынёй 2-3 см і варыць 20-25 хвілін у падсоленай вадзе. Пасля гатовасці аблупіць скурку і падаць з вяршковым маслам або смятанай.

Дзядоўнік смажаны

Інгрыдыенты:

  • 200 г кораня дзядоўніка
  • 20 г алею
  • 1 цыбуліна
  • 5 г кропу
  • Таматны сок
  • Соль па смаку

Як гатаваць:

Маладыя карані добра памыць, абскрэбці скурку, пасмажыць на алеі. Заправіць таматным сокам, пасаліць і тушыць з накрышанай цыбуляй пад накрыўкай 5-7 хвілін. Гатовую страву пасыпаць зялёным кропам.

Суп з лісця дзядоўніка

Інгрыдыенты:

  • 700 мл вады
  • 60 г капусты
  • 20 г морквы
  • 20 г цыбулі
  • 60 г бульбы
  • 10 г пятрушкі
  • 30 г таматаў
  • 100 г сцябла і лісця дзядоўніка
  • 100 г смятаны
  • Соль і спецыі па смаку

Як гатаваць:

Зварыць булён з гародніны, у канцы варкі дадаць дробна накрышанае сцябло і лісце дзядоўніка і варыць яшчэ 5-7 хвілін. Перад падачай забяліць смятанай і пасыпаць кропам.

Каша з дзядоўніка

Інгрыдыенты:

  • 300 г кораню дзядоўніка
  • 1 шклянка малака
  • 15 г сметанковага масла
  • Цукар і соль па смаку

Як гатаваць:

Маладыя карані добра памыць, абскрэбці скурку, перакруціць праз мясарубку. Заліць малаком, дадаць масла, цукар і соль і варыць на малым агні да гатовасці.

Дзядоўнік можна ўжываць у ежу і проста печаным. Для гэтага неабходна пакласці яго ў жар і пчы да гатовасці, а потым зняць скурку і есці, дадаючы соль па смаку.

15
Тэги:
Народныя традыцыі, Кухня, Ларыса Мятлеўская
Тэмы:
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі
Людзі ў медыцынскіх масках

На каронавірус у Беларусі захварэлі 3600 дзяцей - Мінздароўя

3
(абноўлена 09:37 02.06.2020)
За час пандэміі ў краіне нарадзіліся 62 дзіцяці ў жанчын, заражаных каронавірусам падчас цяжарнасці, у тым ліку, дзве двойні.

МІНСК, 2 чэр - Sputnik. Каронавірус зафіксаваны ў 3,6 тысяч дзяцей у Беларусі. Пра гэта паведаміла журналістам галоўны спецыяліст аддзела медыцынскай дапамогі маці і дзецям Міністэрства аховы здароўя Таццяна Бурдзь.

"На сённяшні дзень у Беларусі зарэгістравана 3600 дзяцей са станоўчым тэстам на каронавірусную інфекцыю", - праінфармавала Бурдзь.

Паводле яе слоў, 95% дзяцей пераносяць інфекцыю практычна ў бессімптомнай форме. Аднак ёсць невялікая колькасць выпадкаў, пры якіх пацыенты знаходзяцца ў сярэднецяжкім стане.

"Як правіла, гэта дзеці са спадарожнай паталогіяй, з анкагематалагічнымі захворваннямі і, на жаль, з атлусценнем", - удакладніла прадстаўнік Міністэрства аховы здароўя і дадала, што цяжкіх выпадкаў COVID-19 у дзяцей у рэспубліцы не назіралася.

Паводле дадзеных спецыяліста, больш за 60% у структуры дзіцячых хвароб складаюць паталогіі органаў дыхання. На другім месцы - захворванні органаў зроку, а на трэцім - апорна-рухальнай сістэмы (у прыватнасці, наступствы траўмаў).

Таццяна Бурдзь паведаміла таксама, што за час пандэміі ў Беларусі нарадзіліся 62 дзіцяці ў жанчын, заражаных каронавірусам падчас цяжарнасці, у тым ліку, дзве двойні. Спецыяліст падкрэсліла: усе нованароджаныя здаровыя.

Паводле інфармацыі Міністэрства аховы здароўя Беларусі на 1 чэрвеня, у Беларусі зафіксавана 43 403 выпадкі COVID-19. Паправіліся і выпісаныя 18 776 пацыентаў, памерлі 240 пацыентаў з шэрагам хранічных захворванняў з выяўленай, каронавіруснай інфекцыяй.

3
Тэги:
каронавірус, Беларусь, Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь
Тэмы:
Каронавірус COVID-19