Як святкуюць Купалле ў Беларусі

Як святкуюць Купалле ў Беларусі

3002
(абноўлена 10:28 06.07.2020)
Старажытнае свята адзачаецца ў час летняга сонцастаяння, калі прырода квітнее, а цёплыя ночы – самыя кароткія.

Купалле, якое святкуецца ў ноч з 6 на 7 чэрвеня, вядома як свята ўшанавання сонца і жыватворных сіл прыроды з даўніны, але з прыходам хрысціянскай традыцыі на беларускія землі яно набыла шэраг дадатковых сэнсаў. У выніку свята супала з днём нараджэння Іаана Хрысціцеля – назва "Купалле" асацыявалася са словам "купаць", "апускаць у ваду", як пры абрадзе хрышчэння. Так старажытнае Купалле ператварылася ў Івана Купалу.

Лекавыя зёлкі і варожбы на вянках

Рыхтавацца да святочнай ночы пачыналі ад самай раніцы: дзяўчыны і жанчыны ішлі ў поле, спявалі абрадавыя песні і збіралі зёлкі, якія ў гэты дзень нібыта набывалі не толькі лекавыя, але і магічныя ўласцівасці. Гаючыя зёлкі звычайна свяцілі ў царкве. Дадому іх прыносілі цэлымі снапамі, упрыгожвалі хату, пакідалі сушыцца і, канешне, плялі вянкі з кветак.

Купалле ў Ракаве 2019
© Sputnik Альфрэд Мікус
Дзяўчыны і жанчыны ішлі ў поле, спявалі абрадавыя песні і збіралі зёлкі

На вянках варажылі: дзяўчыны кідалі іх у ваду і глядзелі, да якога берага паплыве вянок – туды і замуж пойдзе. Далучаліся да варажбы і хлопцы: пара разам кідала вянкі ў ваду: калі яны плылі побач, у сям'і ўсё будзе добра, калі ж адплывалі адзін ад аднаго – ладу не будзе.

Дрэнным знакам лічылася, калі вянок тануў – гэта лічылася прадвесцем цяжкай хваробы або нават смерці.

Купальскае вогнішча

Пакуль дзяўчыны плялі вянкі, хлопцы збіралі дровы і салому для вогнішча. Яго запальвалі звычайна каля вялікага дрэва, на беразе ракі, побач з полем, на выгане або нават на галоўнай плошчы мястэчка, калі яно было вялікім.  

З купальскім вогнішчам звязаныя цікавыя абрады. Так, лічылася, што калі пераскочыць праз яго, можна ачысціцца ад усяго дрэннага, што накапілася на працягу года. Калі пара пераскочыць вогнішча, узяўшыся за рукі, яны ўжо ніколі не расстануцца.

Скакалі праз вогнішча і дзяўчаты, каб паваражыць на замужжа: калі да спадніцы прычэпіцца некалькі іскарак, хутка да яе прыедуць сваты. Агонь купальскага вогнішча прыносілі да сябе і запальвалі ад яго печ, каб захаваць часцінку яго дабраславення.

Вакол вогнішча вадзілі карагоды, пелі купальскія песні, а калі станавілася зусім цёмна, ішлі шукаць папараць-кветку.

Разумець звяроў і птушак і знайсці ўсе скарбы

Магічная кветка, па ўяўленнях беларусаў, магла дапамагчы таму, хто знойдзе яе, размаўляць з усімі звярамі і птушкамі, а таксама адкрые яму, дзе схаваныя старажытныя скарбы. Квітнее яна толькі адну ноч у годзе – на Купалле, і да таго ж – усяго некалькі секунд. Знайсці яе вельмі няпроста, ды і не кожнаму яна даецца ў рукі.  

Раніцай дзяўчыны ішлі умывацца расой – лічылася, што яна надоўга захавае прыгажосць.

3002
Тэги:
Купалле
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў (110)

Пад Маладзечна адрадзілі старажытны беларускі абрад "Лука" відэа

51
(абноўлена 12:59 05.05.2021)
Як кажуць жыхары вёскі Маркава, калі сайт знаёмстваў не дапамагае знайсці спадарожніка - дапаможа іх абрад. Прычым не толькі дзяўчатам, але і мужчынам. Глядзіце на відэа Sputnik, як праводзяць старадаўні абрад.

Калі менавіта ў вёсцы Маркава Маладзечанскага раёна пачалі вадзіць карагоды - ніхто толкам не ведае. Але адрадзілі абрад "Лука" у аграгарадку адносна нядаўна, у пачатку 2000-х. Хоць некаторыя мясцовыя жыхары яшчэ памятаюць, як у 70-х гадах мінулага стагоддзя старажылы праводзілі абрад па ўсіх канонах.

Спачатку вадзілі карагод толькі ў вёсцы Маркава. А потым пра традыцыю даведаліся і жыхары іншых вёсак. Цяпер штогод на правядзенне культурнага звычаю прыязджаюць сотні людзей з наваколля і Маладзечна.

Як правіла, абрад здзяйсняюць у першы дзень Вялікадня. Першапачаткова месцам правядзення былі "лукі" - так называлі пойму мясцовай ракі Гарадзея. Але потым пляцоўку пераносілі не раз: то да царквы, то на рынак.

Самая старэйшая па ўзросце жанчына заводзіла карагод. А ў цэнтр ставілі траіх дзяцей. Лічылася, гэта сімвал жыцця. А дзеці потым будуць шчаслівымі. У цэнтр можна ставіць і дарослага мужчыну, калі ён хоча ажаніцца. Кажуць, пасля такога рытуалу гарантавана сустрэнеш свой лёс.

Характэрна, што песні ў крузе спявалі толькі жанчыны. Але цяпер вясковыя жыхары параіліся і вырашылі: чаму б не спяваць усім жадаючым?

Пасля карагода і застолля ўдзельнікі адпраўляюцца да вялізнага старажытнага вяза. Там пачынаюцца народныя танцы і скокі, якія могуць доўжыцца да позняга вечара.

Глядзіце таксама:

51
Тэги:
відэа, абрады Беларусі, абрады, Маладзечна

Як абрадавы карагод “Лука” у аграгарадку Маркава вадзілі - фотастужка

23
(абноўлена 15:22 05.05.2021)
  • Дзяўчынка ў Траецкай царкве аграгарадка Маркава Маладзечанскага раёна на Вялікдзень
  • Вялікдзень у Траецкай царкве аграгарадка Маркава Маладзечанскага раёна
  • Велікодная служба ў Траецкай царкве аграгарадка Маркава Маладзечанскага раёна
  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
Напярэдадні Беларуская рэспубліканская навукова-метадычная рада па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны разгледзела прапанову аб наданні статусу нематэрыяльнай культурнай каштоўнасці Беларусі велікоднаму карагоду “Лука”.

Вёска Маркава ўпершыню ў друкаваных крыніцах упамінаецца ў 1415 годзе (праз 5 гадоў пасля перамогі ў Грунвальдскай бітве) і далей узгадваецца як велікакняскі двор, цэнтр павета і воласці на колішнім шляху ў Вільню.  Таму зусім не дзіўна, што тут захаваліся старажытныя традыцыі.

Карагод пачынаецца хутка пасля святочнай службы. Жыхары аграгарадка Маркава бяруцца за рукі і водзяць карагод вакол дзяцей, спяваючы народныя песні ў адрас халасцякоў.

Першапачаткова велікодны карагод ладзілі ва ўрочышчы пад назвай На Лукі на дугападобным павароце мясцовай ракі Гадзея. Менавіта адсюль і пайшла назва абраду. Але ў савецкія часы русла ракі змянілася, і карагод пачалі вадзіць каля царквы.

Раней «вадзіць Луку» дазвалялася толькі асобам жаночага полу. Сёння ў абрадзе могуць паўдзельнічаць таксама мужчыны і ўвогуле людзі любога ўзросту.

Ой, лука мая лука,

Лука мая ды зялёная.

Трава мая дай шаўковая.

Ой, цячэ Муравей, цячэ,

Ой, нясе Муравей, нясе.

А дзявочую красу

На дзяцюцкую расу.

Была ў маці дай адна дачка,

Тая была самавольніца.

Як паслала яе маці,

Ды й у вір ваду браці.

Яна вады не брала,

 Каля віру скакала.

 Дай у вір ускочыла.

Як пайшла яе маці

Каля віру шукаці.

Ой, віру мой віру,

Як жа цябе назваці?

Ці назваці цябе зяцем,

Ці назваці патапельнічкам?.

Не заві мяне зяцем,

Заві мяне патапельнічкам,

Заві ціхім Муравейнічкам.

А на нашай вуліцы

Гордапышный малойчык

Дай няма пышнейшага,

чым наш Іванька.

Ён на вуліцу не выходзіць,

На кані выязджае,

Бізуном паганяе.

У гэтай песні людзі звяртаюцца да «бабылёў» — хлопцаў, якія ніяк не могуць ажаніцца. Мужчына, якому спяваюць, павінен адарыць спявачак – “плаціць барыш”.

Пасля карагоду і вячэры   моладзь едзе да старадаўняга вяза ў суседнюю вёску, і там пачынаюцца народныя танцы.

Глядзіце таксама:

 

23
  • Дзяўчынка ў Траецкай царкве аграгарадка Маркава Маладзечанскага раёна на Вялікдзень
    © Photo : Альфред Микус

    Абрадавы карагод "Лука" пачынаецца адразу пасля святочнай службы.

  • Вялікдзень у Траецкай царкве аграгарадка Маркава Маладзечанскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    Раней карагод вадзілі каля ракі Гадзея, а цяпер каля царквы.

  • Велікодная служба ў Траецкай царкве аграгарадка Маркава Маладзечанскага раёна
    © Sputnik Альфред Микус

    На Вялікдзень у царкве збіраюцца людзі ўсіх узростаў.

  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
    © Sputnik Альфред Микус

    Абрадавы карагод "Лука" на Вялікдзень у Маркава Маладзечанскага раёна.

  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
    © Sputnik Альфред Микус

    Раней «вадзіць Луку» дазвалялася толькі асобам жаночага полу.

  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
    © Sputnik Альфред Микус

    Сёння ў абрадзе могуць паўдзельнічаць таксама мужчыны і ўвогуле людзі любога ўзросту.

  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
    © Sputnik Альфред Микус

    «Бабылі» частуюць спевакоў рознымі прысмакамі.

  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
    © Sputnik Альфред Микус

    У песнях людзі звяртаюцца да «бабылёў» — хлопцаў, якія ніяк не могуць ажаніцца.

  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
    © Sputnik Альфред Микус

    Якое ж свята без пачастункаў?

  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
    © Sputnik Альфред Микус

    Біццё яек - шматгадовая велікодная традыцыя.

  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
    © Sputnik Альфред Микус

    Пасля карагоду і вячэры моладзь едзе да старадаўняга вяза ў суседнюю вёску.

  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
    © Sputnik Альфред Микус

    Ля старадаўняга вяза пачынаюцца народныя танцы.

  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
    © Sputnik Альфред Микус

    У танцах прымаюць удзел людзі розных узростаў.

  • Абрадавы карагод Лука на Вялікдзень
    © Sputnik Альфред Микус

    Вяз-старажыл лічыцца батанічным помнікам прыроды рэспубліканскага значэння.

Кіраўнік МЗС Уладзімір Макей

Макей аб контрсанкцыях: ніхто сабе ў галаву не страляе

2
(абноўлена 12:12 07.05.2021)
Беларускі адказ на магчымыя санкцыі, у тым ліку, можа закрануць прадстаўнікоў еўрапейскага бізнесу ў нашай краіне, сказаў Макей.

МІНСК, 7 тра - Sputnik. Адказ на новыя заходнія санкцыі ў адрас Беларусі, калі яны будуць уведзеныя, будзе сіметрычным і асіметрычным, заявіў кіраўнік МЗС рэспублікі Уладзімір Макей.

Прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка напярэдадні заявіў, што даручыў МЗС, прэм'ер-міністру і спецслужбам краіны давесці да Еўропы рэальныя факты і перспектывы ў выпадку ўжывання еўрапейскім бокам дадатковых санкцый супраць Мінска.

"Сіметрычныя і асіметрычныя санкцыі маюць на ўвазе магчымыя меры супраць еўрапейскага бізнесу, які знаходзіцца ў Беларусі. Але многія цяпер стогнуць у інтэрнэце аб тым, што кіраўніцтва Беларусі, прымаючы рашэнне аб адказных мерах па гэтых санкцый, робіць сабе стрэл у нагу і гэтак далей, і таму падобнае . Але ніхто сабе не будзе рабіць стрэл ні ў нагу, ні ў галаву, ні ў сэрцы, ні кудсьці яшчэ ", - сказаў Макей у пятніцу.

Ён асабліва падкрэсліў, што ў Мінску "вельмі выразна" пралічваюць усе варыянты. "І мы не дапусцім таго, каб нашы меры ў адказ паўплывалі на эканамічнае развіццё краіны і дабрабыт простых грамадзян", - дадаў кіраўнік знешнепалітычнага ведамства.

Макей заўважыў, што тэма антыбеларускіх санкцый зараз вельмі папулярная ў СМІ, бо яе актыўна "прасоўваюць і збеглыя беларускія злачынцы, якія знаходзяцца ў некаторых заходніх краінах". У сувязі з гэтым міністр выказаў здзіўленне таму, як можна ненавідзець свой народ.

"Я ўважліва чытаю заявы адпаведных дзеячаў, якія кажуць, што гэтыя санкцыі прызначаны для барацьбы з рэжымам і не паўплываюць на ўзровень дабрабыту звычайных людзей. Больш за тое, яны кажуць, што патрабаванні аб увядзенні гэтых санкцый зыходзяць ад саміх работнікаў тых ці іншых прадпрыемстваў", - сказаў ён.

Макей прапанаваў наведаць беларускія прадпрыемствы - "Амкадор", МТЗ, МАЗ і іншыя - і пацікавіцца ў работнікаў, ці сапраўды яны хочуць нейкіх рэстрыктыўных мер па адносінах да свайго заводу.

"Поўны абсурд і цынізм. Таму тое, што гэтыя збеглыя злачынцы патрабуюць ад заходніх палітыкаў, і тое, што гэтыя заходнія палітыкі ідуць на гэтыя патрабаванні - для нас гэтая логіка абсалютная незразумелая. Дакладней зразумелая, у сілу тых ці іншых абставінаў", - сказаў Макей.

Меры ў адказ падрыхтаваны

Кіраўнік МЗС распавёў, што некалькі дзён таму даручыў падрыхтаваць меры ў адказ на выпадак увядзення чарговых санкцый.

"Яны падрыхтаваны. Яны будуць абсалютна асіметрычнымі і адэкватнымі той сітуацыі, якая складаецца. Таму без адказу ніякія крокі нашых апанентаў і еўрапейскіх, заходніх краін не застануцца. Гэтыя меры зараз адпрацаваны і мы пачакаем далейшага развіцця сітуацыі, і паглядзім да чаго прыйдуць нашы партнёры на Захадзе ", - удакладніў Макей.

Паводле яго слоў, беларускі бок даводзіць сваю пазіцыю падчас кантактаў з еўрапейскімі калегамі. Але, выказаў шкадаванне міністр, не заўсёды яна ўспрымаецца заходнімі партнёрамі.

"Але перакананы, што рана ці позна здаровы сэнс, разумная логіка возьмуць верх і нашы партнёры зразумеюць, што стаіць за патрабаваннямі гэтых збеглых злачынцаў аб увядзенні яшчэ большых санкцый супраць свайго народа. Кантакты запланаваны. Мы будзем тут працаваць і з пасламі, акрэдытаванымі ў Беларусі. Так што наша выразная пазіцыя будзе даведзена", - сказаў на заканчэнне Макей.

У канцы красавіка ўрад Беларусі ўвёў санкцыйныя меры і забараніў на паўгода ўвоз на тэрыторыю рэспублікі прадукцыі кампаній Skoda Auto, Liqui Moly і Beiersdorf (вытворца касметыкі Nivea). "Чорны спіс" быў складзены пасля прэзідэнцкага ўказа "Аб прымяненні спецыяльных мер" - дакумент прадугледжвае ўвядзенне забароны на ўвоз на тэрыторыю Беларусі і рэалізацыю на яе тэрыторыі тавараў, краінай паходжання якіх з'яўляюцца дзяржава, якая ўжыла санкцыі ў дачыненні да беларускіх кампаній або фізічных асоб.

Чытайце таксама:

2
Тэги:
бізнес, санкцыі, контрсанкцыі, Уладзімір Макей