На алеі памяці ў Мухаўцы ўстаноўлена ўжо 16 манументаў. Яшчэ тры кампазіцыі чакаюць адкрыцця межаў у Польшчы

Брэстаўчанка стварае мемарыял з замежных помнікаў савецкім салдатам

19
(абноўлена 12:43 28.07.2020)
За тры гады дэпутат Наталля Ільніцкая змагла перавезці ў Брэсцкі раён 16 манументаў з Польшчы. Яшчэ тры кампазіцыі чакаюць ўстаноўкі пасля адкрыцця межаў. Побач брэстаўчанка плануе адкрыць музей Вялікай Айчыннай вайны.

Ідэю адкрыць алею памяці дырэктар аднаго з брэсцкіх рынкаў Наталля Ільніцкая пачала ўвасабляць яшчэ ў 2017 годзе. Прывезеныя з Польшчы помнікі салдатам Чырвонай Арміі брэстаўчанка ўсталёўвае ў пасёлку Мухавец пад Брэстам, побач з уласнай гасцініцай. Тут манументы збіраюць па частках і рэстаўруюць, а да бліжэйшага Дню Перамогі месца можа адкрыцца для ўсіх жадаючых.

На территории будет площадка с советской символикой – огромный флаг и герб СССР
© Sputnik Артем Кирьянов
На тэрыторыі будзе пляцоўка з савецкай сімволікай - вялізны сцяг і герб СССР

"Вядома, ніхто не верыў, што ў нас штосьці атрымаецца"

Упершыню аб перавозцы помнікаў савецкім воінам брэстаўчанка Наталля Ільніцкая задумалася тры гады таму. Тады ў суседняй Польшчы некаторыя манументы вырашылі дэмантаваць. Наталля Емяльянаўна прызнаецца: даведалася пра гэта з навін і не стала мірыцца з такім стаўленнем да памяці салдат.

"Гэта мая выразная пазіцыя, а ваенная тэма мне вельмі блізкая. Мой бацька быў у партызанах, муж ваенны, я пятнаццаць гадоў працавала ў ваенгандлі ў Літве. Стала крыўдна за нашых салдат. Столькі людзей загінула, а помнікі не захоўваюцца", - кажа суразмоўца Sputnik.

Тады ж нарадзілася ідэя адкрыць алею памяці ў Мухаўцы недалёка ад Брэста. Часу, сіл і цярпення спатрэбілася нямала: прыйшлося звярнуцца ў МЗС, Міністэрства культуры, абласны і раённы выканкамы, каб атрымаць адабрэнне.

Работы каждый день приближают открытие мемориала, но из-за пандемии оно откладывается до следующего года
© Sputnik Артем Кирьянов
Працы кожны дзень набліжаюць адкрыццё мемарыяла, але з-за пандэміі яно адкладаецца да наступнага года

У 2017-м брэстаўчанка звярнулася і да польскага боку. Інстытут нацыянальнай памяці ідэю Наталлі Ільніцкі падтрымаў. Але так як пытанне было ў кампетэнцыі асобных ваяводстваў, прыйшлося звязвацца з кожнай мясцовай адміністрацыяй.

"Вядома, ніхто не верыў, што ў нас штосьці атрымаецца. Але райвыканкам дазволіў на нашай зямлі пад прыдарожны сэрвіс гэтым заняцца. Мы напісалі адзінаццаць лістоў у Польшчу. Прасілі аб перадачы помнікаў нам. І першую кампазіцыю атрымалі праз год пасля першага звароту" , - успамінае Наталля Емяльянаўна.

Реставраторам пришлось очищать этот огромный памятник от краски
© Sputnik Артем Кирьянов
Рэстаўратарам прыйшлося чысціць гэты велізарны помнік ад фарбы

Перавозка першага помніка заняла так шмат часу па некалькіх прычынах. Трэба было не толькі весці шырокую перапіску. Прыйшлося ехаць на месца, шукаць помнік, ісці ў адміністрацыю ваяводства. Чакаць рашэння савета аб перадачы, заключаць дагавор, заказваць транспарт.

Впереди еще много работы: нужно установить забор и вымостить дорожки плиткой
© Sputnik Артем Кирьянов
Наперадзе яшчэ шмат працы: трэба ўсталяваць плот і выбрукаваць дарожкі пліткай

"За адным манументам прыйшлося ехаць аж пад Варшаву. Іншыя былі бліжэй да мяжы. Мы самі плацім мытныя пошліны. І ўсё гэта за кошт фірмы, нам ніхто не дапамагае, усё робім самі. Я рада, што актыўна дапамагае мой даўні сябар і аднадумца, грамадскі дзеяч з Польшчы Мар'ян Канопка ", - дадае Наталля Ільніцкая.

Сёння даставіць помнік з Польшчы да Мухаўца займае каля трох месяцаў. Такім чынам за два гады прапіску на алеі атрымалі ўжо 16 манументаў. Яшчэ тры кампазіцыі чакаюць адкрыцця межаў у Польшчы. Для іх ужо падрыхтаваны асобныя пастаменты, дзе пакуль высадзілі кветкі.

Доставка одного памятника из Польши до Мухавца занимает около трех месяцев
© Photo : из личного архива Н. Ильницкой
Дастаўка аднаго помніка з Польшчы да Мухаўца займае каля трох месяцаў

Помнікі аднаўлялі практычна з нуля

Прывезеныя ў Мухавец манументы збіралі літаральна па частках, па асобных элементам. Клапатлівыя рукі рэстаўратараў старанна чысцілі іх ад бруду і фарбы, удыхаючы новае жыццё ў сімвалы памяці.

"Вось гэты быў без нагі, без зброі, увесь заліты фарбай - дзе-нідзе яна да гэтага часу засталася. Гэты збіралі з пяці частак, шпатлявалі. Некаторыя з дробных кавалачкаў складвалі. Часам глядзелі і думалі: "Божа, як жа яго сабраць? Ці ўсё часткі аддалі, ці атрымаецца?"Але сабралі, усё атрымалася", - кажа суразмоўца агенцтва.

Асобную працу рэстаўратары правялі з таблічкамі на помніках. Некаторыя былі цалкам разбураныя, і інфармацыю на іх даводзілася аднаўляць з нуля. Балазе польскі бок аказваў садзейнічанне.

Пушку и танк аллее памяти подарили местные власти и силовые структуры
© Sputnik Артем Кирьянов
Гармату і танк алеі памяці падарылі мясцовыя ўлады і сілавыя структуры

"Нам давалі фатаграфіі. Па іх было зразумела, дзе помнік стаяў і ў якім выглядзе. А мы па здымках іх ужо аднаўлялі. Ёсць яшчэ адзін польскі афіцэр, які так жа збірае кампазіцыі. Мы адзін манумент забралі, а ён кажа: "Як гэта вы так мяне апярэдзілі?"- распавядае Наталля Ільніцкая.

"Лепш бы дзіцячы сад пабудавалі"

Новае аблічча алея памяці ў Мухаўцы здабыла адносна нядаўна. Апошні помнік тут уўсталявалі ў першыя дні ліпеня. Разам з ветэранамі на тэрыторыі пасадзілі 300 туй і кветкі. Тут жа ўсталявалі танк і гармату - іх падарылі мясцовыя ўлады і прадстаўнікі сілавых структур.

Наталля Емяльянаўна распавядае: наперадзе яшчэ шмат працы. Трэба ўсталяваць плот, выбрукаваць дарожкі пліткай, пачаць будаўніцтва музея Вялікай Айчыннай побач з алеяй памяці.

Белую звезду реставраторам пришлось восстанавливать практически с нуля – ее достали со дна пруда
© Sputnik Артем Кирьянов
Белую зорку рэстаўратарам давялося аднаўляць практычна з нуля - яе дасталі са дна сажалкі

"Для будучай экспазіцыі плануем выкупіць ваенныя значкі, сабраныя польскім калекцыянерам - дарэчы, афіцэрам", - кажа суразмоўца Sputnik.

Працы ў Мухаўцы кожны дзень набліжаюць адкрыццё новага мемарыяла. Але з-за пандэміі даводзіцца чакаць лепшых часоў. Увасабленне ідэі і фінансаванне, прызнаецца Наталля Ільніцкая, ляжаць на яе плячах. Але жанчына не здаецца: калі ўзялася за справу, ды яшчэ такое, - давядзі яе да ладу.

"Аднойчы нам прыйшоў ліст, маўляў, лепш бы дзіцячы сад пабудавалі. Толькі пра памяць таксама трэба клапаціцца. Аднойчы прыехала сям'я з Польшчы, дзе раней быў адзін з нашых помнікаў. Я прыйшла, а пад ім лампадка стаіць. Кранальна было..." - заўважае Наталля Емяльянаўна.

Благодаря содействию польской стороны памятникам удалось вернуть первоначальный вид
© Sputnik Артем Кирьянов
Дзякуючы садзейнічанню польскага боку помнікам атрымалася вярнуць першапачатковы выгляд

Водгукі паступалі і з Расіі, куды ў якасці падарунка адправіўся адзін адноўлены помнік. Тэлефанавалі з савета ветэранаў, прапаноўвалі выкупіць усю алею за любыя грошы, кажа стваральніца мемарыяла ў Мухаўцы.

"Але гэта не для зарабляння грошай - гэта для душы. Хочацца захаваць помнікі, захаваць памяць дзеля павагі да сябе і свайго мінулага. Дзеля выхавання моладзі. Мы хочам паказаць: быў такі час, і аб ім варта памятаць", - заключае суразмоўніца агенцтва.

19
Тэги:
Вялікая Айчынная вайна (1941-1945), Брэст
Багач - 2020

Усё па традыцыях: у Дукоры адзначылі Багач

68
(абноўлена 13:36 22.09.2020)
Працаваць на свята багатага ўраджаю строга забаронена, таму госці ад душы танчылі і весяліліся.

Багач у народным календары прымеркаваны да свята збору ўраджаю. Назву сваю ён атрымаў, бо лічылася, што менавіта ў гэтыя дні у добрых гаспадароў у хаце "усяго багата". На святкаванне Багача ў Дукорскім маёнтку патрапіў фатограф Sputnik Альфрэд Мікус.

Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Багач - гэта адмысловы лубок з зернем
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
На свята жыхары вёскі збіраліся грамадой

Для святкавання Багача ўсе жыхары старадаўняй беларускай вёскі збіраліся талакой і рабілі адмысловы лубок з зернем, у сярэдзіну якога ўстаўлялі свечку. У гэты лубок, які атрымаў сваю назву ад наймення свята, кожны вясковец прыносіў па жменьцы зерня з новага ўраджаю. Лубок з запаленай свечкай праносілі абавязкова па ўсёй вёсцы. Усе гэтыя дзеянні былі скіраваныя на захаванне дабрабыту, ураджайнасці, плоднасці жывёлы і сямейнага ладу.

Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Багач абавязкова праносілі па ўсёй вёсцы
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Кожны вясковец дадаваў у лубок зерне з новага ўраджаю

Напрыканцы Багач размяшчалі пад абразамі на покуці хаты гаспадароў, якіх грамада ў гэтым годзе абірала лепшымі.

Падчас святкавання Багача ўсім сялянам увогуле забаранялася працаваць: яны хадзілі ў госці адзін да аднаго, ладзілі кірмашы і гулянні, танчылі і спявалі.

Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
госці ў Дукоры вучыліся розным майстэрствам
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
І хоць працаваць на Багач забаронена, але ж вучыцца ніхто не забараняў!
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Выдатны майстар навучыць каго заўгодна

Не засталіся ў баку ад гэтай традыцыі і госці Дукорскага маёнтка. Пад музыку гуртоў Стары Ольса і PAWA і беларускага народнага ансамбля "Вербіца" яны ад душы есяліліся і скакалі, а таксама вучыліся майстэрству керамікі, разьбы па дрэве, пляценню лапцей, ткацтву і вырабу лялек.

68
Тэги:
Народныя традыцыі, Багач
Багач

Багач на парозе: завяршаем гаспадарчую працу і назіраем за надвор’ем

882
(абноўлена 10:03 14.09.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае аб народных традыцыях, звязаных са святам ураджаю.

Згодна з беларускім народным календаром сёння святкуецца Малая Прачыстая або Багач — так называюць заключнае свята збору ўраджаю.

На вёсцы ў гэты дзень усе жыхары збіраліся талакой, перш за ўсё рабілі Багач — лубок з зернем, у сярэдзіну якога ўстаўлялася свечка. Кожны вясковец па жменьцы прыносіў зерне новага ўраджаю для Багача. У адну з хат запрашалі святара, а пасля набажэнства лубок з жытам або пшаніцай і запаленай свечкай праносілі па вёсцы і абавязкова вакол статка. У працэсіі ўдзельнічалі усе жыхары вёскі.

Пшеничное поле, архивное фото
© Sputnik / Сергей Венявский
Пшанічнае поле

Потым Багач размяшчалі пад абразамі на покуці хаты тых гаспадароў, якіх грамада ў гэтым годзе абрала лепшымі. Усе гэтыя дзеянні былі скіраваныя на захаванне дабрабыту, ураджайнасці, плоднасці жывёлы і сямейнага ладу.

У народзе гэты дзень лічылі не толькі часам падвядзення вынікам.

Пятровіца – 2018
© Sputnik Альфрэд Мікус
Багач - свята ўраджаю

Менавіта на Багач нашы продкі планавалі будучыя работы, таму і з'явіліся такія прымаўкі:"Багач — бярыся за рагач (саху), ідзі пад авёс араць", "Прыйшоў Багач — кідай рагач, бяры сявеньку і сей памаленьку".

Што рабілі нашы продкі

На Багача сяляне імкнуліся адпачыць ад гаспадарчай працы: хадзілі адзін да аднаго ў госці, ладзілі кірмаш і гулянні, падчас якіх хлопцы выглядалі дзяўчат, а дзяўчаты куплялі чырвоныя хусткі і пацеркі ды чакалі жаніхоў.

Слуцкія паясы-2017
© Sputnik Альфрэд Мікус
Абавязкова на Багач ладзілі кірмашы

Гэта было дарэчы, паколькі ў некаторых мясцінах Беларусі вяселлі ладзіліся пераважна ўвосень, да Каляднага посту.

Гаспадыні да гэтага свята пяклі хлеб і пірагі, а таксама гатавалі розныя стравы з гародніны і мяса. У заходніх раёнах Беларусі на Багача забівалі хатнюю скаціну, а гаспадароў, якія шкадавалі гэта рабіць, перасцерагалі, што "жывёлу воўк парве".

Таксама у гэты дзень назіралі за надвор'ем і паводзінамі жывёл. Напрыклад, калі раніцай туман, то хутка пойдуць дажджы, калі ж дзень ясны, то добрае надвор'е пратрымаецца да канца кастрычніка. Калі пасля Малой Прачыстай хатняя жывёла імкнецца на пашу вельмі рана, то і зіма будзе ранняя.

882
Тэги:
народныя прыкметы, Народныя традыцыі, Багач, Беларусь
Бабіна лета

Бабіна лета сыходзіць: прагноз надвор'я ў Беларусі на выхадныя і пачатак тыдня

0
(абноўлена 16:34 23.09.2020)
Мяркуючы па доўгатэрміновых прагнозах, гэтыя выхадныя будуць апошнімі цёплымі ў гэтым годзе: пахаладанне чакаецца ўжо ў пачатку будучага працоўнага тыдня.

МІНСК, 23 вер - Sputnik. Пахаладанне прыйдзе ў Беларусь у пачатку будучай працоўнага тыдня. Пра гэта сведчаць дадзеныя прагнозу надвор'я рэспубліканскага гідраметцэнтра.

У краіне ўстанавілася сухое цёплае надвор'е з сярэднясутачнай тэмпературай паветра на 2-6°С вышэй за кліматычную норму. Мяркуючы па прагнозе, цяпло захаваецца да самага канца тыдня.

"24 верасня (у чацвер) надвор'е ў Беларусі будзе фармаваць вобласць павышанага атмасфернага ціску і цёплая паветраная маса, якая паступае з паўднёвага захаду Еўропы, толькі ўдзень па захадзе краіны адаб'ецца ўплыў малаактыўны атмасфернага фронту", - паведамілі сіноптыкі.

У гэты дзень чакаецца пераменная воблачнасць. Ападкаў не прагназуецца, толькі месцамі па захадзе Брэсцкай і Гродзенскай абласцей ў другой палове дня пройдуць невялікія кароткачасовыя дажджы, а ўначы і раніцай у асобных раёнах зноў пачнуць згушчацца непрацяглыя туманы. Уначы будзе +8 .. + 13, удзень пацяплее у сярэднім па краіне да +21 .. + 27°С. Атмасферны ціск істотна не зменіцца.

Паводле інфармацыі Белгідрамета, у наступныя двое сутак, 25-26 верасня, надвор'е ў краіне працягне фармаваць цёплая паветраная маса. У пятніцу пры зменнай воблачнасці ападкаў па краіне не чакаецца, толькі слабы туман зноў згусціцца ноччу і раніцай у асобных раёнах, днём можа ўзмацніцца парывісты вецер.

Тэмпература паветра ўначы не апусціцца ніжэй + 5°С па ўсходзе і + 14°С па захадзе краіны, удзень будзе +22 .. + 28°С у залежнасці ад рэгіёна (напрыклад, у паўночна-ўсходніх раёнах - не цяплейшы +20 .. + 21°С).

Апошнія цёплыя выхадныя?

Выхадныя ў Беларусі таксама будуць цёплымі, прычым, мяркуючы па доўгатэрміновых прагнозах, апошнімі гэтай восенню. У суботу, 26 верасня, на надвор'і на паўднёвым захадзе рэспублікі адаб'ецца ўплыў франтальнага падзелу.

У першы выхадны прагназуецца пераменная воблачнасць, пераважна без ападкаў, але з кароткачасовымі дажджамі (і, можа, нават навальніцамі) месцамі па Брэсцкай вобласці ў дзённыя гадзіны, раніцай і ўдзень амаль па ўсёй Беларусі ўзмоцніцца парывісты вецер. Уначы тэмпература паветра будзе знаходзіцца ў межах ад + 8°С па ўсходзе да + 17°С па захадзе краіны, максімальная ўдзень дасягне +22 .. + 28°С.

А ў нядзелю, 27 верасня, надвор'е сапсуецца: удзень амаль па ўсёй краіне пройдуць кароткачасовыя дажджы, месцамі прагрымяць навальніцы, у многіх раёнах узмоцніцца вецер: яго парывы могуць дасягаць 15-20 метраў у секунду. Уначы будзе не халадней +10 .. + 17°С, пасля абеду паветра прагрэецца ад + 15°С па паўднёвым захадзе да + 23°С па паўднёвым усходзе Беларусі.

На пачатку тыдня пахаладае

Тэмпературны фон знізіцца ўжо ў панядзелак, 28 верасня, паведамляюць сіноптыкі: у Беларусі пахаладае. Удзень месцамі зноў магчымы кароткачасовыя дажджы, начная тэмпература не выйдзе за межы +7 .. + 14°С, пасля абеду пацяплее толькі да +12 .. + 19°С.

А ў аўторак, 29 верасня, у Беларусі стане яшчэ трохі халаднавата: у дзённы час пацяплее ўсяго да +10 .. + 17°С у залежнасці ад рэгіёна.

Кароткачасовыя дажджы прагназуюцца на большай частцы тэрыторыі краіны.

Ранняе бабіна лета прыйшло ў Беларусь у апошняй дэкадзе верасня, аднак за апошняй цёплай тыднем рушыць услед адчувальнае пахаладанне ў першыя дні другога восеньскага месяца. Але не варта забываць, што доўгатэрміновыя прагнозы нярэдка памыляюцца.

0
Тэги:
Прагноз надвор'я, Беларусь