Агуркі, архіўнае фота

Нават верабей варыць піва, або Чым займаюцца ў жніўні сапраўдныя гаспадары

129
(абноўлена 11:34 30.07.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская расказвае, чым займаліся ў жніўні нашы продкі, і прапануе некалькі рэцэптаў хатніх нарыхтовак з агуркоў.

У народзе кажуць, што "ў жніўні кожная хата багата", а ўраджаі настолькі добрыя, што "нават верабей піва варыць". Добрыя гаспадары ў гэтую пару і сапраўды маюць добры ўраджай — зямля дзякуе чалавеку за вясновую працу на ёй. Застаецца толькі не марнаваць час і збіраць дары прыроды, бо "хто ў жніўні гуляе, той узімку галадае".

Нарыхтоўка прыпасаў на зіму — спрадвечны клопат гаспадароў. Нягледзячы на тое, што зараз гандль прапануе досыць шырокі асартымент кансерваў з садавіны і гародніны, многія спрактыкаваныя гаспадыні аддаюць перавагу хатнім нарыхтоўкам.  Самыя ўдалыя рэцэпты перадаюцца з пакалення ў пакаленне і нават дзеляцца з суседкамі.

Старадаўнія рэцэпты ды і ўвогуле ўся кухня мінулага вельмі экалагічная, грунтуецца на выкарыстанні натуральных прадуктаў ды і спосабы прыгатавання вельмі простыя. Сёння гэты накірунак вельмі модны — прыгатаванне ежы сваімі рукамі з натуральных прадуктаў.

Жнівень — агурочная пара

З сакавітых, смачных агуркоў можна прыгатаваць шмат нарыхтовак па старадаўнім рэцэптам з беларускіх кулінарных кніг Ганны Цюндзявіцкай і Вінцэнты Завадскай.

Салёныя агуркі беларусы любяць!
© Photo : Ларыса Мятлеўская
Салёныя агуркі беларусы любяць!

Адзінымі кансервантамі раней былі толькі соль і воцат. Стравы салілі памяркоўна, ўжываючы для лепшага смаку вялікую колькасць спецый. Часам спосабы прыгатавання падаюцца без дазіровак, паколькі гаспадыні адштурхоўваліся ад колькасці асноўнага прадукта. Натуральна, што каменны і керамічны посуд, якім карысталіся тагачасныя гаспадыні, лёгка замяніць на сучасны шкляны. Пузыр таксама цяпер ніхто не ўжывае, замест яго выкарыстоўваюць капронавыя крышкі.

Для прыгатавання ўсіх гэтых рэцэптаў, солі бяруць чвэрць фунта на фунт вады. Фунт — гэта 409,5 гр. Можна таксама выкарыстоўваць самаробны яблычны воцат.

Агуркі гарчычныя на зімовую салату да кавалка мяса

Інгрыдыенты:

  • Агуркі
  • Соль
  • Воцат
  • Белы і чорны перац
  • Англійскі (духмяны) перац
  • Гваздзіка
  • Хрэн
  • 2-3 цыбуліны
  • 2 зубкі часнаку
  • 50 гр чорнай гарчыцы

Як гатаваць:

Абабраныя зялёныя свежыя агуркі нарэзаць уздоўж на чатыры або больш частак, лыжачкай вынять зярняткі, крыху пасаліць і пакінуць на 24 гадзіны. Вынуць, пацерці асцярожна ў сурвэтцы, пакласці ў гліняную, паліваную ёмістасць, закіпяціць столькі воцату, каб пакрыў агуркі, заліць кіпячым воцатам і пакінуць на 2 дні. Зліць з іх гэты воцат і заліць кіпячым, зноў даць пастаяць 2 дні і зноў зліць.

Чорны перац
© Photo : Ларыса Мятлеўская
Чорны перац

Узяць трохі белага і чорнага перцу, столькі ж гваздзікі і трохі больш англійскага перцу, усё гэта досыць груба стаўчы. Пасля гэтага трэба пасячы ці пацерці на бурачную цёрку трохі хрэну, пару цыбулін, зубок-два часнаку і 50 гр чорнай гарчыцы. Агуркі, вынятыя з воцату, абкачаць у сумясі прыпраў, скласці іх у каменны ці паліваны гаршчок або шкляны слоік з герметычнай накрыўкай, пасыпаючы вышэй згаданым хрэнам, цыбуляй і часнаком, заліць моцным кіпячым, калі ёсць,можна вінным, воцатам, добра закрыць і захоўваць у холадзе.

Агуркі да смажаніны позняй восенню

Інгрыдыенты:

  • Агуркі
  • Воцат

Як гатаваць:

Ачышчаныя і накрышаныя кружочкамі агуркі заліць у керамічным посудзе не вельмі моцным воцатам. Папярэдне воцат трэба закіпяціць і астудзіць. Пакінуць так на некалькі тыдняў і назіраць, каб не зацвілі. Калі такое здарыцца, то неабходна зліць воцат і заліць гэткім жа свежым і абодва разы зверху яшчэ алеем.

Града з агуркамі
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Града з агуркамі

Падаючы на стол, агуркі варта ачысціць і абліць свежым воцатам і алеем.

Гарбузы для пікуляў

Інгрыдыенты:

  • Гарбуз
  • Воцат
  • Англійскі і чорны перац
  • Гваздзіка
  • Бабковы (лаўровы) ліст
  • Соль

Як гатаваць:

Узяць спелы гарбуз, абабраць і пачысціць ад семак, выразаць з яго мякаці прыгожыя фігуркі або проста пакрышыць як падабаецца.

Крышаны гарбуз
© Photo : Ларыса Мятлеўская
Крышаны гарбуз

Пракіпяціць іх у добра пасоленай вадзе, сочачы, каб не разварыліся. Адкінуць на дуршлаг, астудзіць, скласці ў керамічны або шкляны посуд і заліць слабым, пракіпячоным і астуджаным, воцатам. Праз некалькі тыдняў гэты воцат належыць змяніць на моцны, астуджаны і згатаваны з духмянымі прыправамі — англійскі і чорны перац, гваздзіку, бабковы ліст.

Эксперыментуйце і смачна есці!

129
Тэги:
Рэцэпты, Нацыянальная кухня, Ларыса Мятлеўская, Беларусь
По теме
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі
Таблетка ад страху і абярэг ад нячысцікаў: чым яшчэ праславіўся часнок
Кухня нашых продкаў: як гатаваць прываротнае зелле і любімы соус Гётэ
У гародзе лебяда — гаспадыні не бяда, ці як гатаваць пірог з пустазелля
Багач

Багач на парозе: завяршаем гаспадарчую працу і назіраем за надвор’ем

852
(абноўлена 10:03 14.09.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае аб народных традыцыях, звязаных са святам ураджаю.

Згодна з беларускім народным календаром сёння святкуецца Малая Прачыстая або Багач — так называюць заключнае свята збору ўраджаю.

На вёсцы ў гэты дзень усе жыхары збіраліся талакой, перш за ўсё рабілі Багач — лубок з зернем, у сярэдзіну якога ўстаўлялася свечка. Кожны вясковец па жменьцы прыносіў зерне новага ўраджаю для Багача. У адну з хат запрашалі святара, а пасля набажэнства лубок з жытам або пшаніцай і запаленай свечкай праносілі па вёсцы і абавязкова вакол статка. У працэсіі ўдзельнічалі усе жыхары вёскі.

Пшеничное поле, архивное фото
© Sputnik / Сергей Венявский
Пшанічнае поле

Потым Багач размяшчалі пад абразамі на покуці хаты тых гаспадароў, якіх грамада ў гэтым годзе абрала лепшымі. Усе гэтыя дзеянні былі скіраваныя на захаванне дабрабыту, ураджайнасці, плоднасці жывёлы і сямейнага ладу.

У народзе гэты дзень лічылі не толькі часам падвядзення вынікам.

Пятровіца – 2018
© Sputnik Альфрэд Мікус
Багач - свята ўраджаю

Менавіта на Багач нашы продкі планавалі будучыя работы, таму і з'явіліся такія прымаўкі:"Багач — бярыся за рагач (саху), ідзі пад авёс араць", "Прыйшоў Багач — кідай рагач, бяры сявеньку і сей памаленьку".

Што рабілі нашы продкі

На Багача сяляне імкнуліся адпачыць ад гаспадарчай працы: хадзілі адзін да аднаго ў госці, ладзілі кірмаш і гулянні, падчас якіх хлопцы выглядалі дзяўчат, а дзяўчаты куплялі чырвоныя хусткі і пацеркі ды чакалі жаніхоў.

Слуцкія паясы-2017
© Sputnik Альфрэд Мікус
Абавязкова на Багач ладзілі кірмашы

Гэта было дарэчы, паколькі ў некаторых мясцінах Беларусі вяселлі ладзіліся пераважна ўвосень, да Каляднага посту.

Гаспадыні да гэтага свята пяклі хлеб і пірагі, а таксама гатавалі розныя стравы з гародніны і мяса. У заходніх раёнах Беларусі на Багача забівалі хатнюю скаціну, а гаспадароў, якія шкадавалі гэта рабіць, перасцерагалі, што "жывёлу воўк парве".

Таксама у гэты дзень назіралі за надвор'ем і паводзінамі жывёл. Напрыклад, калі раніцай туман, то хутка пойдуць дажджы, калі ж дзень ясны, то добрае надвор'е пратрымаецца да канца кастрычніка. Калі пасля Малой Прачыстай хатняя жывёла імкнецца на пашу вельмі рана, то і зіма будзе ранняя.

852
Тэги:
народныя прыкметы, Народныя традыцыі, Багач, Беларусь
Нясвіжскі замак

Збіраемся ў падарожжа: што паглядзець у Беларусі гэтай восенню

217
(абноўлена 12:17 18.09.2020)
Sputnik зрабіў падборку славутасцяў краіны – па адной з кожнай вобласці - якія асенняй парой выглядаюць неверагодна прыгожа.

Каб справіцца з восеньскай дэпрэсіяй, псіхолагі рэкамендуюць падарожнічаць. Зрабіць гэта можна нават не выязджаючы за межы Беларусі -  у нашай краіне шмат цікавага і незвычайнага. А ёсць мясціны, якія прыйдуцца да спадобы як аматарам архітэктуры, так і фанатыкам шыкоўных пейзажаў.

Палац Сапег у Ружанах

Мястэчка Ружаны ў Брэсцкай вобласці да 1552 года належала роду Тышкевічаў і ў тыя часы славілася вытворчасцю сукна і дываноў, паясоў, керамікі. У XVII стагоддзі гэтае месца было значным цэнтрам ВКЛ – тут захоўвалася дзяржаўная казна, арсенал, дакументы і архіў рода Сапегаў.

Летам 2008 года тут пачаліся рэстаўрацыйныя працы і археалагічныя раскопкі. Зараз палац выглядае проста неверагодна. Як вынік, можна не толькі наталіць сваё пачуццё прыгажосці, але і зрабіць шыкоўныя фотаздымкі.

Акрамя палаца ў Ружанах ёсць Свята-Троіцкі касцёл, царква Пятра і Паўла, манастыр базіліянаў, барочная сінагога і капліца Святога Казіміра. Шпацыр па мястэчку ў восенькіх пейзажах абяцае быць незабыўным.

Нясвіжскі замак

Абмінуць увагай нацыянальны гісторыка-культурны комплекс, які ўзгадваецца амаль ва ўсіх турыстычных брашурах пра Беларусь, нельга. Але справа не ў тым, што ў Мінскай вобласці больш нямана што паглядзець.

Нясвіжскі замак – гэта не толькі цікавая архітэктура і гісторыя, але і паркі. Іх пачалі ствараць ў часы Мікалая Хрыстофа Радзівіла Сіроткі. Сёння тут налічваецца пяць паркаў – Замкавы, Стары, Японскі, Англійскі і Марысін, агульнай плошчай 66 гектараў. Самы вялікі менавіта Марысін, а назва яго звязаная з легендай пра каханне княжны Радзівіл да беднага шляхціча.

Гэтыя мясціны ўражваюць у любы час і восень не выключэнне.

Сафійскі сабор

Полацкі Сафійскі сабор – знакамітая перліна Віцебскай вобласці. Помнік архітэктуры знаходзіцца на беразе Заходняй Дзвіны. Парк каля сабора невялікі, але будынак на гары выглядае вельмі манументальна.

Да таго ж, тут можна наведаць канцэрт арганнай музыкі, паглядзець экспазіцыю музея, убачыць фрэскі XI стагоддзя – адні з самых старажытных на тэрыторыі Беларусі.

Софийский собор в Полоцке
Sputnik
Сафійскі сабор у Полацку

Акрамя Сафійскага сабора ў Полацку хапае славутасцяў – Спаса-Еўфрасінеўская царква, Крыжаўзвіжанскі сабор, Полацкі краязнаўчы музей, домік Пятра I, шмат помнікаў і памятных знакаў. Атрымаць асалоду ад восеньскай прыроды дапаможа парк, які цягнецца праз цэнтр горада.

Гальшанскі замак

Яшчэ адна рэзідэнцыя роду Сапегаў у гэтым годзе трапіла ў так званы "прэзідэнцкі спіс" – з фонду кіраўніка дзяржавы па падтрымцы культуры і мастацтва будуць вылучаны грошы на працяг рэстаўрацыі, якая пачалася мінулай вясной. Пакуль замак канчаткова не аднавілі, варта паглядзець на знакамітыя руіны, што знаходзяцца на Гродзеншчыне.

Гэтыя мясціны – таямнічыя і часам нават жахлівыя, хаваюць у сабе шмат містычных гісторый і легенд. У розныя часы археолагі знаходзілі тут рымскі дынарый імператара Траяна, жалезныя наканечнікі стрэл гунаў, спаленыя сцены, рэшткі воінаў і іх асабістыя рэчы, напрыклад, нацельны крыж прадстаўніка вайсковай эліты. Нельга не адзначыць і легенду пра Белую Даму, прывід якой дагэтуль жыве ў Гальшанах.

Такім чынам, для аматараў прыгожай прыроды і айчыннай містыкі Гальшаны – самае лепшае месца.

Палац Румянцавых-Паскевічаў

Яшчэ адзін з самых знакамітых пунктаў турыстычных праспектаў для падарожнікаў па Беларусі. На тэрыторыі палацава-паркавага ансамбля знаходзіцца палац Румянцавых і Паскевічаў, капліца-пахавальня, якая таксама зараз аднаўляецца, зімовы сад і неверагодны парк.

Гэтыя мясціны нельга не наведаць восенню: паглядзець на вытанчаныя залы палаца, археалагчную, этнаграфічную і нумізматычную калекцыі, зборы карцін, кніг, абразоў і культавых прадметаў, а пасля гэтага адправіцца ў парк на беразе ракі Сож – уражанняў хопіць на ўсю зіму.

Дворец Румянцевых-Паскевичей - Страна мини
© Photo : Сергей Балай, БелаПАН
Гомельскі палац Румянцавых-Паскевічаў у музеі "Краіна Міні"

Акрамя гомельскай перліны ў абласным цэнтры можна наведаць Свята-Петра-Паўлаўскі кафедральны сабор, цырк, Паляўнічы домік і проста прагуляцца па вуліцах прыгожага беларускага горада.

Палац Пацёмкіна ў Крычаве

З 1776 года гэтыя мясціны належалі фаварыту Кацярыны II князю Пацёмкіну. Амаль за дзесяць год пабудавалі палац па праекце аўтара Таўрычаскага палаца ў Санкт-Пецярбургу Івана Старова, раней тут быў вялізны парк, архітэктуру якога прыдумаў знакаміты садоўнік Уільям Гульд, але зараз засталіся толькі рэшткі.

Будынак унесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Беларусі, яго адрэстаўравалі і зараз гэта галоўная славутасць невялікага гарадка. Тут праходзяць амаль усе гарадскія мерапрыемствы, у тым ліку балы, музычныя салоны і музычныя вечары.

Чытайце таксама:

217
Тэги:
Палац Румянцавых-Паскевічаў, Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік "Нясвіж", Гальшанскі замак, славутасці, Беларусь, Турызм і адпачынак
Тэмы:
Забытыя і знакамітыя: самыя цікавыя славутасці Беларусі
Дзяржаўны сакратар Саюзнай дзяржавы Рыгор Рапота

Рапота распавёў аб актывізацыі шэрагу "дарожных карт" і адмене роўмінга

1
(абноўлена 09:30 21.09.2020)
Дзяржсакратар Саюзнай дзяржавы Рыгор Рапота распавёў аб далейшым збліжэнні Беларусі і Расіі і актуалізацыі "дарожных карт".

МІНСК, 21 вер - Sputnik. Міністэрствы сувязі дзвюх дзяржаў плануюць вырашыць пытанне з адменай роўмінгу паміж Беларуссю і Расіяй да канца года, пра гэта напярэдадні ў эфіры тэлеканала "Беларусь-1" заявіў дзяржсакратар Саюзнай дзяржавы Рыгор Рапота.

На пачатку мінулага тыдня ў Сочы адбылася сустрэча паміж прэзідэнтам Беларусі Аляксандрам Лукашэнкам і яго расійскім калегам Уладзімірам Пуціным. Як адзначае дзяржсакратар Саюзнай дзяржавы, пасля размовы лідараў краін па шэрагу напрамкаў намецілася актывізацыя ў збліжэнні двух краін. У прыватнасці, з "мёртвай кропкі" ссунуліся пытанні актуалізацыі дарожных карт.

Аднаўленне інтэграцыі

Па словах Рапоты, пасля падрыхтоўкі дарожных карт утварылася нейкая паўза "ў сілу розных абставінаў".

"Толькі зараз па некаторых дарожным картах прапанавана актывізаваць дзейнасць. У нас плануецца у гэтым месяцы пасяджэнне групы высокага ўзроўню і, магчыма, яно надасць дадатковы імпульс у рабоце над гэтымі дарожнымі картамі", - распавёў дзяржсакратар СД.

Ён адзначыў, што дадзеныя планы па інтэграцыі накіраваны на стварэнне яшчэ больш лепшых умоў для расіян і беларусаў у розных галінах, такіх як медыцынскае забеспячэнне, страхаванне, падаткаабкладанне.

"Дарэчы, вельмі важная сфера дзейнасці (падаткаабкладанне - Sputnik), якая павінна палегчыць працу бізнесу перш за ўсё", - сказаў Рапота.

Зараз Саюзнай дзяржаве прапанавана разгледзець гарманізацыю падатковага заканадаўства. Палітык мяркуе, што ў будучыні на гэтым узровень, магчыма, будуць абмяркоўвацца пытанні падатковых манеўраў па нафце і іншых энерганосьбітах.

"Такім чынам рух ёсць. Наколькі хутка ён дасць вынікі мне зараз казать цяжка, але рух пачаўся і, мне здаецца, дасягнута нейкае паразуменне, як рухацца далей. Вырашаць гэтую праблему (падатковыя манеўры і кошты на энерганосьбіты - Sputnik) у любым выпадку прыйдзецца. Гэта разуменне ёсць і гэта прымушае абодва бакі працаваць", - адзначыў Рапота.

Адмена роўмінга

Сярод мерапрыемстваў па выкананні "дарожных карт" значыцца і адмена роўмінга паміж Беларуссю і Расіяй. Нядаўна бакі абмеркавалі гэтае пытанне па відэаканферэнцыі на нарадзе зацікаўленых ведамстваў.

"Міністэрствы сувязі, якія рэалізуюць гэтую задуму, радуюць нас абяцаннямі у гэтым годзе вырашыць гэтую праблему. Ці атрымацца гэта ў гэтым годзе ці крыху пазней, паглядзім. Але праца вядзецца", - паведаміў Рапота.

Праца па адмене роўмінга на тэрыторыі Саюзнай дзяржавы вядзецца з 2017 года. У снежні 2019-га зацверджана адпаведная "дарожная карта". Згодна з дакументам, плата за ўваходныя званкі ў роўмінгу павінна быць адменена не пазней за верасень 2020 года. Наступная нарада паміж міністэрствамі дзвюх краін па пытанні адмены роўмінга плануецца правесці праз пяць дзён.

1
Тэги:
Саюзная дзяржава, Рыгор Рапота