Яблыкі

Яблычны Спас на парозе: ласуемся садавінай і назіраем за бусламі

511
Этнограф Ларыса Мятлеўская расказвае пра народныя прыкметы да Яблачнага Спаса і вучыць гатаваць печаныя яблыкі.

У хрысціянскай традыцыі Вялікі Спас азначае свята Праабражэння Гасподняга і святкуецца 19 жніўня. У народнай традыцыі яго яшчэ называюць "Другі" альбо "Яблычны". Другі — таму што яму папярэднічае Мядовы Спас.

У народзе дзень 19 жніўня называюць "Лакамка" — да гэтага часу наліваюцца сокам яблыкі, а ў садзе і агародзе саспявае сапраўднае багацце.

Белорусские яблоки
© Sputnik Елена Ольшанская
Беларускія яблычкі

На вёсцы яблыкі і дагэтуль лічацца самым лепшым пачастункам, ад якога нельга адмаўляцца. Таксама ў народзе захавалася павер'е, што калі загадаць жаданне ў гэты дзень, то яно абавязкова збудзецца.

Чаму нельга каштаваць яблыкі да Спаса

Вялікі Спас у народзе асабліва шанавалі. Бабулі настрога забаранялі рваць яблыкі ў садзе да "Іспасу". 19 жніўня іх збіралі, асвячалі ў царкве, пасля чаго можна было частавацца любімай садавінай колькі заўгодна. У народзе аб гэтым казалі: "Добра яблычка к Іспасу". Ідучы з царквы, асвечанымі яблыкамі частавалі родзічаў, суседзяў, нават падарожных. Абавязкова іх пакідалі і на могілках блізкіх.

Існавала паверье, што жанчынам, у якіх папярэдне паміралі дзеці, нельга каштаваць да Іспасу яблыкі, ігрушы, агрэст і струкавую гародніну. Лічылася, што ў гэты дзень Божая маці раздае на нябёсах усім памерлым дзецям па яблычку, а малому, чыя маці каштавала іх да тэрміну, пачастунку не дастанецца.

Асвячалі на Спаса і каласы новага ўраджаю: "Спас — досыць хлеба ў нас". Спасаўскія святы адбываліся ў гарачую працоўную пару, таму і казалі: "Спас — усім рабочы час".

Буслы-сіноптыкі

У народных песнях Спас паўстае як надзейны апякун і памочнік селяніна ва ўсіх яго справах гэтай пары. Святы Спас пасля Святых Пятра і Іллі і надалей працягвае зрываць лісце: "Прышоў Пятрок, сарваў лісток; прышоў Ілля, сарваў два; прышоў Спас — нарваў у запас".

На Спас шырока наладжваліся кірмашы, дзе сяляне прадавалі плён новага ўраджаю, мёд.

Продажа фруктов и овощей на с/х ярмарке
© Sputnik / Константин Чалабов
Яблыкі на кірмашы

У народзе Спас лічылі днём адлёту буслоў. Існавала прыкмета, што калі буслы пачыналі рыхтавацца да вылету ў вырай за тыдзень перад Спасам, чакалася, што зіма надыдзе раней і будзе марозная, а вясна цяплейшая, калі ж пасля Спаса — восень будзе цёплая, зіма позняя, а вясна халодная. Як гэта не сумна, а адлёт буслоў сведчыў пра набліжэнне зімы. Так і казалі: "Спас — бяры рукавіцы ў запас", "Спас — лета шась!"

Абавязковы пункт праграмы падчас святкавання Яблычнага Спаса — прыгатаваць пачастунак з асвячоных яблыкаў

Печаныя яблыкі да святочнага стала

Інгрыдыенты:

  • Яблыкі
  • Мёд ці цукар

Як гатаваць:

Яблыкі памыць, пакласці ў форму на салому або пергаментную паперу і запячы ў не гарачай духоўцы або ўставіць у печ у лёгкі дух. Калі паставіць яблыкі ў вельмі гарачую печ або духоўку, яны могуць прыгарэць ці патрэскацца.

Яблоки
© Sputnik / Виталий Аньков
Запякаць можна любыя яблыкі

Яблыкі пакрыліся румянай скарынкай, значыць надыйшоў час даставаць пачастунак з духоўкі. Ядуць печаныя яблыкі з мёдам, цукрам ці з салодкім малаком.

Смачна есці!

511
Тэги:
Народныя традыцыі, беларуская кухня, Ларыса Мятлеўская, Беларусь
Багач - 2020

Усё па традыцыях: у Дукоры адзначылі Багач

83
(абноўлена 13:36 22.09.2020)
Працаваць на свята багатага ўраджаю строга забаронена, таму госці ад душы танчылі і весяліліся.

Багач у народным календары прымеркаваны да свята збору ўраджаю. Назву сваю ён атрымаў, бо лічылася, што менавіта ў гэтыя дні у добрых гаспадароў у хаце "усяго багата". На святкаванне Багача ў Дукорскім маёнтку патрапіў фатограф Sputnik Альфрэд Мікус.

Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Багач - гэта адмысловы лубок з зернем
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
На свята жыхары вёскі збіраліся грамадой

Для святкавання Багача ўсе жыхары старадаўняй беларускай вёскі збіраліся талакой і рабілі адмысловы лубок з зернем, у сярэдзіну якога ўстаўлялі свечку. У гэты лубок, які атрымаў сваю назву ад наймення свята, кожны вясковец прыносіў па жменьцы зерня з новага ўраджаю. Лубок з запаленай свечкай праносілі абавязкова па ўсёй вёсцы. Усе гэтыя дзеянні былі скіраваныя на захаванне дабрабыту, ураджайнасці, плоднасці жывёлы і сямейнага ладу.

Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Багач абавязкова праносілі па ўсёй вёсцы
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Кожны вясковец дадаваў у лубок зерне з новага ўраджаю

Напрыканцы Багач размяшчалі пад абразамі на покуці хаты гаспадароў, якіх грамада ў гэтым годзе абірала лепшымі.

Падчас святкавання Багача ўсім сялянам увогуле забаранялася працаваць: яны хадзілі ў госці адзін да аднаго, ладзілі кірмашы і гулянні, танчылі і спявалі.

Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
госці ў Дукоры вучыліся розным майстэрствам
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
І хоць працаваць на Багач забаронена, але ж вучыцца ніхто не забараняў!
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Выдатны майстар навучыць каго заўгодна

Не засталіся ў баку ад гэтай традыцыі і госці Дукорскага маёнтка. Пад музыку гуртоў Стары Ольса і PAWA і беларускага народнага ансамбля "Вербіца" яны ад душы есяліліся і скакалі, а таксама вучыліся майстэрству керамікі, разьбы па дрэве, пляценню лапцей, ткацтву і вырабу лялек.

83
Тэги:
Народныя традыцыі, Багач
Багач

Багач на парозе: завяршаем гаспадарчую працу і назіраем за надвор’ем

882
(абноўлена 10:03 14.09.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае аб народных традыцыях, звязаных са святам ураджаю.

Згодна з беларускім народным календаром сёння святкуецца Малая Прачыстая або Багач — так называюць заключнае свята збору ўраджаю.

На вёсцы ў гэты дзень усе жыхары збіраліся талакой, перш за ўсё рабілі Багач — лубок з зернем, у сярэдзіну якога ўстаўлялася свечка. Кожны вясковец па жменьцы прыносіў зерне новага ўраджаю для Багача. У адну з хат запрашалі святара, а пасля набажэнства лубок з жытам або пшаніцай і запаленай свечкай праносілі па вёсцы і абавязкова вакол статка. У працэсіі ўдзельнічалі усе жыхары вёскі.

Пшеничное поле, архивное фото
© Sputnik / Сергей Венявский
Пшанічнае поле

Потым Багач размяшчалі пад абразамі на покуці хаты тых гаспадароў, якіх грамада ў гэтым годзе абрала лепшымі. Усе гэтыя дзеянні былі скіраваныя на захаванне дабрабыту, ураджайнасці, плоднасці жывёлы і сямейнага ладу.

У народзе гэты дзень лічылі не толькі часам падвядзення вынікам.

Пятровіца – 2018
© Sputnik Альфрэд Мікус
Багач - свята ўраджаю

Менавіта на Багач нашы продкі планавалі будучыя работы, таму і з'явіліся такія прымаўкі:"Багач — бярыся за рагач (саху), ідзі пад авёс араць", "Прыйшоў Багач — кідай рагач, бяры сявеньку і сей памаленьку".

Што рабілі нашы продкі

На Багача сяляне імкнуліся адпачыць ад гаспадарчай працы: хадзілі адзін да аднаго ў госці, ладзілі кірмаш і гулянні, падчас якіх хлопцы выглядалі дзяўчат, а дзяўчаты куплялі чырвоныя хусткі і пацеркі ды чакалі жаніхоў.

Слуцкія паясы-2017
© Sputnik Альфрэд Мікус
Абавязкова на Багач ладзілі кірмашы

Гэта было дарэчы, паколькі ў некаторых мясцінах Беларусі вяселлі ладзіліся пераважна ўвосень, да Каляднага посту.

Гаспадыні да гэтага свята пяклі хлеб і пірагі, а таксама гатавалі розныя стравы з гародніны і мяса. У заходніх раёнах Беларусі на Багача забівалі хатнюю скаціну, а гаспадароў, якія шкадавалі гэта рабіць, перасцерагалі, што "жывёлу воўк парве".

Таксама у гэты дзень назіралі за надвор'ем і паводзінамі жывёл. Напрыклад, калі раніцай туман, то хутка пойдуць дажджы, калі ж дзень ясны, то добрае надвор'е пратрымаецца да канца кастрычніка. Калі пасля Малой Прачыстай хатняя жывёла імкнецца на пашу вельмі рана, то і зіма будзе ранняя.

882
Тэги:
народныя прыкметы, Народныя традыцыі, Багач, Беларусь
Беларускі электрамабіль

Стала вядома, калі ў Беларусі выпусцяць першую партыю электрамабіляў

0
(абноўлена 13:05 24.09.2020)
Беларускае міністэрства прамысловасці не бачыць пакуль эканамічнай эфектыўнасці ў падобнай вытворчасці, але працягвае актыўна займацца дадзенай тэматыкай.

МІНСК, 24 вер - Sputnik. Беларусь мае намер выпусціць першую партыю электрамабіляў ў 2021 годзе, паведаміў першы намеснік міністра прамысловасці Сяргей Гунько на прэс-канферэнцыі ў Белпрэсцэнтры.

"Для арганізацыі вытворчасці электрамабіляў, любой вытворчасці, неабходна досыць сур'ёзная падрыхтоўка, фінансавыя рэсурсы, акупнасць. Мы не бачым пакуль такой эканамічнай эфектыўнасці. Аднак, нават з улікам гэтага паставілі задачу ў наступным годзе арганізаваць вытворчасць ад 500 да 1000 штук", - сказаў намеснік міністра.

Пры гэтым ён канстатаваў, што па-ранейшаму застаецца мноства тэхнічных праблем, якія звязаны з праграмным забеспячэннем, а таксама інфраструктурай зарадных станцый. Агульнай праблемай застаецца ўзровень зарада электрамабіляў, які падае ў халодны сезон.

Галоўны механізм - фінансавы

Айчыннае прадпрыемства, якое займаецца выпускам аўтамабіляў, закупіла адразу пяць электрамабіляў кітайскага вытворцы, каб зразумець з якімі праблемамі можа сутыкнуцца завод, ствараючы адпаведную вытворчасць.

"Ва ўсякім выпадку ёсць папярэднія дамоўленасці, і мы гаворым пра тое, што ў наступным годзе мы гатовыя былі б разгледзець такую партыю вытворчасці машын", - удакладніў Гунько.

Міністэрства прамысловасці Беларусі для выпуску разглядае мадэлі электрамабіляў апошняга пакалення, пры гэтым стаіць задача, каб яго цана складала да 25 тысяч долараў. Дзяржаўныя органы таксама задумаліся над стымуламі для набыцця гэтага віду транспарту, уключаючы і скідкі на куплю.

"Каб пры здачы на ўтылізацыю свайго аўтамабіля з рухавіком унутранага згарання была магчымасць атрымання сертыфіката на ўмоўную суму зніжкі пры куплі электрамабіля", - растлумачыў першы намеснік міністра.

Пры гэтым ён прызнаў, што "галоўны механізм - фінансавы", ён павінен заўсёды быць пры куплі такіх інавацыйных тавараў. Адпаведна, неабходна абмеркаваць пытанне льготнай праграмы крэдытавання, абмеркаваць "суперыльготную праграму крэдытавання", у тым ліку, можа быць, нейкую кампенсацыю за кошт бюджэту.

0
Тэги:
электрамабіль, Беларусь