Масавы мітынг Мінскіх рабочых на плошчы Леніна 24 красавіка 1991 года

Што азначае 25 жніўня ў гісторыі Беларусі

28
(абноўлена 13:11 25.08.2020)
25 жніўня 1991 года нечарговая сэсія Вярхоўнага Савета БССР прыняла дакумент, які аб'яўляе дзяржаўны суверэнітэт, палітычную і эканамічную плацежаздольнасць Беларускай ССР.

Дваццаць дзевяць гадоў таму пятая пазачарговая сесія Вярхоўнага Савета БССР прыняла закон "Аб наданні статусу канстытуцыйнага закона Дэкларацыі Вярхоўнага Савета Беларускай ССР аб дзяржаўным суверэнітэце Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі" і пастанову "Аб забеспячэнні палітычнай і эканамічнай самастойнасці Беларускай ССР", якімі фактычна была абвешчана незалежнасць БССР .

З чаго пачаўся "парад суверэнітэтаў"

Працэсы дэмакратызацыі, пачатыя напрыканцы 1980-х гадоў, прывялі да "параду суверэнітэтаў" савецкіх рэспублік. 27 ліпеня 1990 года Вярхоўны Саветам Беларускай ССР была прынята Дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце БССР. У адпаведнасці з ёй прызнавалася вяршэнства Канстытуцыі БССР і яе законаў.

Працэс распаду СССР паскорылі падзеі 19-21 жніўня 1991 года ў Маскве.

Кіраўніцтва рэспублікі і ЦК Камуністычнай партыі Беларусі не выступілі з асуджэннем перавароту, заняўшы пазіцыі назіральнікаў. На сустрэчы з дэпутатамі - членамі парламенцкай апазіцыі старшыня ВС БССР Мікалай Дземянцей у адказ на просьбу растлумачыць факт зрушэння Гарбачова паведаміў, што зняцце прэзідэнта СССР адбылося законным шляхам, так як Гарбачоў падпісаў адпаведную заяву.

Михаил Сергеевич Горбачев и Николай Иванович Дементей
© Sputnik / Леонид Палладин
Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў і Мікалай Іванавіч Дземянцей

З іншага боку, кіраўніцтва Беларускага Народнага фронту (БНФ), Мінскі гарсавет, Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада, Аб'яднаная дэмакратычная партыя Беларусі, Нацыянальна-дэмакратычная партыя Беларусі, Мінскі стачкам прынялі заяву, у якой назвалі падзеі 19 жніўня "антыканстытуцыйным захопам улады хунтай" і падтрымалі заклік Барыса Ельцына пачаць бестэрміновую забастоўку.

Пасля правалу путчу ГКЧП, у Беларусі пачаліся дэбаты аб незалежнасці краіны.

Як гэта было

24 жніўня БНФ вывеў на плошчу Леніна дзясяткі тысяч людзей, а ў залу, дзе праходзілі паседжанні Вярхоўнага Савета быў унесены бела-чырвона-белы сцяг.

24 жніўня старшыня ВС Беларускай ССР Мікалай Дземянцей падаў у адстаўку, першым кіраўніком незалежнай Беларусі стаў Станіслаў Шушкевіч, што дагэтуль займаў пасаду намесніка старшыні ВС.

25 жніўня 1991 года Беларусь афіцыйна абвясціла сябе незалежнай дзяржавай. На галасаванні па прыняцці дакумента, які абвяшчаў незалежнасць, "за" прагаласавалі 253 дэпутаты з 265, зарэгістраваных у зале.

Станислав Станиславович Шушкевич
© Sputnik / Дмитрий Донской
Станіслаў Станіслававіч Шушкевіч

У гэты ж дзень Вярхоўны Савет прыняў пастановы "Аб часовым прыпыненні дзейнасці КПБ КПСС на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь" і "Аб дэпартызацыі органаў дзяржаўнай улады і кіравання Рэспублікі Беларусь, дзяржаўных прадпрыемстваў, устаноў, арганізацый і ўласнасці Камуністычнай партыі Беларусі і Ленінскага Камуністычнага Саюза Моладзі Беларусі".

Сесія ВС таксама прыняла пастанову "Аб забеспячэнні палітычнай і эканамічнай самастойнасці Беларускай ССР". Ва ўласнасць рэспублікі перайшлі ўсе прадпрыемствы, арганізацыі і ўстановы саюзнага падпарадкавання, размешчаныя на тэрыторыі рэспублікі, за выключэннем тых, кіраўніцтва якімі было перададзена згодна з заканадаўствам Беларускай ССР адпаведным органам Саюза ССР.

19 верасня 1991 года Вярхоўны Савет прыняў Закон "Аб назве Беларускай ССР", у адпаведнасці з якім яна стала называцца "Рэспубліка Беларусь", а скарочана - "Беларусь". Дзяржаўнымі сімваламі Рэспублікі Беларусь былі абвешчаныя герб "Пагоня" і бела-чырвона-белы сцяг.

28
Тэги:
СССР, Гісторыя Беларусі
Багач - 2020

Усё па традыцыях: у Дукоры адзначылі Багач

91
(абноўлена 13:36 22.09.2020)
Працаваць на свята багатага ўраджаю строга забаронена, таму госці ад душы танчылі і весяліліся.

Багач у народным календары прымеркаваны да свята збору ўраджаю. Назву сваю ён атрымаў, бо лічылася, што менавіта ў гэтыя дні у добрых гаспадароў у хаце "усяго багата". На святкаванне Багача ў Дукорскім маёнтку патрапіў фатограф Sputnik Альфрэд Мікус.

Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Багач - гэта адмысловы лубок з зернем
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
На свята жыхары вёскі збіраліся грамадой

Для святкавання Багача ўсе жыхары старадаўняй беларускай вёскі збіраліся талакой і рабілі адмысловы лубок з зернем, у сярэдзіну якога ўстаўлялі свечку. У гэты лубок, які атрымаў сваю назву ад наймення свята, кожны вясковец прыносіў па жменьцы зерня з новага ўраджаю. Лубок з запаленай свечкай праносілі абавязкова па ўсёй вёсцы. Усе гэтыя дзеянні былі скіраваныя на захаванне дабрабыту, ураджайнасці, плоднасці жывёлы і сямейнага ладу.

Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Багач абавязкова праносілі па ўсёй вёсцы
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Кожны вясковец дадаваў у лубок зерне з новага ўраджаю

Напрыканцы Багач размяшчалі пад абразамі на покуці хаты гаспадароў, якіх грамада ў гэтым годзе абірала лепшымі.

Падчас святкавання Багача ўсім сялянам увогуле забаранялася працаваць: яны хадзілі ў госці адзін да аднаго, ладзілі кірмашы і гулянні, танчылі і спявалі.

Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
госці ў Дукоры вучыліся розным майстэрствам
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
І хоць працаваць на Багач забаронена, але ж вучыцца ніхто не забараняў!
Багач - 2020
© Sputnik Альфрэд Мікус
Выдатны майстар навучыць каго заўгодна

Не засталіся ў баку ад гэтай традыцыі і госці Дукорскага маёнтка. Пад музыку гуртоў Стары Ольса і PAWA і беларускага народнага ансамбля "Вербіца" яны ад душы есяліліся і скакалі, а таксама вучыліся майстэрству керамікі, разьбы па дрэве, пляценню лапцей, ткацтву і вырабу лялек.

91
Тэги:
Народныя традыцыі, Багач
Багач

Багач на парозе: завяршаем гаспадарчую працу і назіраем за надвор’ем

882
(абноўлена 10:03 14.09.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае аб народных традыцыях, звязаных са святам ураджаю.

Згодна з беларускім народным календаром сёння святкуецца Малая Прачыстая або Багач — так называюць заключнае свята збору ўраджаю.

На вёсцы ў гэты дзень усе жыхары збіраліся талакой, перш за ўсё рабілі Багач — лубок з зернем, у сярэдзіну якога ўстаўлялася свечка. Кожны вясковец па жменьцы прыносіў зерне новага ўраджаю для Багача. У адну з хат запрашалі святара, а пасля набажэнства лубок з жытам або пшаніцай і запаленай свечкай праносілі па вёсцы і абавязкова вакол статка. У працэсіі ўдзельнічалі усе жыхары вёскі.

Пшеничное поле, архивное фото
© Sputnik / Сергей Венявский
Пшанічнае поле

Потым Багач размяшчалі пад абразамі на покуці хаты тых гаспадароў, якіх грамада ў гэтым годзе абрала лепшымі. Усе гэтыя дзеянні былі скіраваныя на захаванне дабрабыту, ураджайнасці, плоднасці жывёлы і сямейнага ладу.

У народзе гэты дзень лічылі не толькі часам падвядзення вынікам.

Пятровіца – 2018
© Sputnik Альфрэд Мікус
Багач - свята ўраджаю

Менавіта на Багач нашы продкі планавалі будучыя работы, таму і з'явіліся такія прымаўкі:"Багач — бярыся за рагач (саху), ідзі пад авёс араць", "Прыйшоў Багач — кідай рагач, бяры сявеньку і сей памаленьку".

Што рабілі нашы продкі

На Багача сяляне імкнуліся адпачыць ад гаспадарчай працы: хадзілі адзін да аднаго ў госці, ладзілі кірмаш і гулянні, падчас якіх хлопцы выглядалі дзяўчат, а дзяўчаты куплялі чырвоныя хусткі і пацеркі ды чакалі жаніхоў.

Слуцкія паясы-2017
© Sputnik Альфрэд Мікус
Абавязкова на Багач ладзілі кірмашы

Гэта было дарэчы, паколькі ў некаторых мясцінах Беларусі вяселлі ладзіліся пераважна ўвосень, да Каляднага посту.

Гаспадыні да гэтага свята пяклі хлеб і пірагі, а таксама гатавалі розныя стравы з гародніны і мяса. У заходніх раёнах Беларусі на Багача забівалі хатнюю скаціну, а гаспадароў, якія шкадавалі гэта рабіць, перасцерагалі, што "жывёлу воўк парве".

Таксама у гэты дзень назіралі за надвор'ем і паводзінамі жывёл. Напрыклад, калі раніцай туман, то хутка пойдуць дажджы, калі ж дзень ясны, то добрае надвор'е пратрымаецца да канца кастрычніка. Калі пасля Малой Прачыстай хатняя жывёла імкнецца на пашу вельмі рана, то і зіма будзе ранняя.

882
Тэги:
народныя прыкметы, Народныя традыцыі, Багач, Беларусь
Які сёння дзень: 25 верасня 2020 года

Які сёння дзень: 25 верасня 2020 года

0
(абноўлена 09:56 21.09.2020)
Гэты дзень з'яўляецца дзвесце шэсцьдзесят дзявятым па грыгарыянскім календары, да канца года застаецца 97 дзён.

У гэты дзень у 1765 годзе нарадзіўся знакаміты польскі кампазітар беларускага паходжання Міхал Клеафас Агінскі. Якія яшчэ падзеі адбыліся 25 верасня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 25 верасня

  • У 1920 годзе быў заснаваны Віцебскі дзяржаўны станкаінструментальны каледж.
  • У 1971 годзе ў Брэсце пачаў працу мемарыяльны комплекс "Брэсцкая крэпасць—герой".
  • У 1992 годзе Беларусь усталявала дыпламатычныя адносіны з Харватыяй.

Хто нарадзіўся 25 верасня

  • 1765 год: Міхал Клеафас Агінскі, вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, дыпламат, кампазітар.
  • 1875 год: Сяргей Паўловіч, беларускі настаўнік, дырэктар Віленскай беларускай гімназіі.
  • 1902 год: Канстанцін Кернажыцкі, беларускі гісторык.
  • 1913 год: Сяргей Грахоўскі, беларускі пісьменнік.

Таксама сёння нарадзіліся амерыканскі пісьменнік, празаік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры Уільям Фолкнер, савецкі кампазітар і грамадскі дзеяч Дзмітрый Шастаковіч і амерыканскі акцёр Майкл Дуглас.

25 верасня ў народным календары

Сёння Праваслаўная царква шануе памяць вялікапакутніка Артамона, які быў забіты натоўпам язычнікаў, чыё капішча была разбурана па яго загадзе.

У народзе лічылася, што ў гэты дзень змеі сыходзяць з палёў у лясы, дзе хаваюцца да самай вясны. Таму баяліся ісці ў лес, каб не патурбаваць змей, таму што забіць змяю ў гэты дзень – наклікаць бяду.

Гаспадыні працягвалі нарыхтоўваць ягады рабіны – сушылі іх або варылі варэнне з мёдам.

Калі 25 верасня ідзе дождж, гэта сведчыць, што зіма будзе доўгая, а калі сонца – добрае надвор'е затрымаецца яшчэ на некалькі дзён.

0
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень, Беларусь
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей