Фестываль гістарычнай рэканструкцыі Бітва чатырох эпох

Провады ў армію: што елі, чаго жадалі і якія абрады ладзілі беларусы

195
(абноўлена 15:40 06.11.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра старажытную традыцыю, якая не саступала сваёй ўрачыстасцю вяселлям – праводны вечар.

У апошнія дні восені з даўніх часоў на Беларусі было прынята адпраўляць навабранцаў на службу ў войска. З гэтай нагоды з цягам часу ў народзе быў выпрацаваны адмысловы абрад, які па ўрачыстаці амаль не саступаў вяселлю.

Нягледзячы на ўсе вясковыя справы, звязаныя з нарыхтоўкай ураджаю, самым вялікім клопатам для гаспадароў, калі ў сям’і быў хлопец прызыўнога ўзросту, лічылася арганізацыя праводнага вечара.

Вось, як пра гэтыя часы пісаў беларускі этнограф і фалькларыст Аляксандр Сержпутоўскі ў сваёй кнізе "Прымхі і забабоны беларусаў-палешукоў": "Хлопцы ходзяць п’яныя, гуляюць перад канцом, паюць песні да прашчаваюцца з дзеўкамі. Ніколі так хлопцы не любілі моцно, як цяпер, ніколі не рваласо так сэрцэ, як цяпер на прашчанні. Дзеўкі ходзяць да знахарак варажыць, ці застанецца любы, ці не. А жытка пачынаецца цёмная бы асенняя ночка".

Пілі, біліся і хадзілі ў госці

Працягласць і ўмовы службы ў войску ў розныя гістарычныя перыяды на Беларусі былі розныя. З канца ХІХ стагоддзя  тэрмін службы ў царскім войску значна скараціўся ад 25 да 6 год. Замест рэкруцкай была ўведзена ўсеагульная вайсковая павіннасць, якая ў 1874 годзе распаўсюдзілася і на Беларусь. Такі парадак набору захоўваўся практычна да Кастрычніцкай рэвалюцыі.

"Аб наборы ў 1907 гаду. У прошлым  гаду правіцельство, спадзеючыся, што Дума наробіць клопату, прызвало ў два разы новабранцоў, як заўсягды. Так што назапасіла салдата на колькі гадоў напярод. Цяперака паменшыла яно гэтую лічбу да 6 тысячаў проці прошлае. Усяго ў набор 1907 году пойдзе 463 тысячы", - піша газета "Наша Ніва" ў 16 нумары за 1907 год.

І ўсё ж да мужчын, якія выканалі свой службовы абавязак перад грамадствам, у народзе ставіліся з вялікай пашанай, да іх прыслухоўваліся, з імі раіліся. Іх лічылі дысцыплінаванымі, адважнымі і здольнымі хутка прымаць важныя рашэнні, яны часта добра валодалі граматай. Служылых прасілі ўзначаліць добраахвотныя пажарныя дружыны, быць дэлегатамі па розных пытаннях ад вясковай грамады. Таму паступова беларускія сяляне пачалі ставіцца да службы як да неабходнасці і непазбежнай з’явы на жыццёвым шляху кожнага здаровага хлопца, што дасягнуў пэўнага ўзросту.

Увосень будучыя салдаты пасля заканчэння асноўных сельскагаспадарчых работ цалкам вызваляліся ад усялякай працы. Яны складалі часовы нефармальны гурт, у якім былі свае нормы паводзін. Калі ў штодзённым жыцці бойкі і п’янства строга асуджаліся, то навабранцам гэта дазвалялася, было нормай. Яны, прыбраўшыся ў лепшае адзенне. Хадзілі цэлымі днямі ў госці адзін да аднаго, да сваякоў, суседзяў і ўвогуле маглі зайсці ў любую хату. Адмовіць у пачастунку навабранцам было нельга.  Часам увечары паміж хлопцамі адбываліся бойкі і сваркі, але сельская грамада ўсё ім даравала. У народнай свядомасці яны былі ўжо як бы выведзены за межы разумнага ладу вясковага жыцця. Дарэчы пасля провадаў, выйшаўшы на вуліцу хлопцы з паклонамі прасілі прабачэння ва ўсіх, за магчымыя былыя крыўды.

Білі талеркі "на шчасце" і збіралі грошы "на тытунь"

Сама вечарына адбывалася так. Атрымаўшы павестку навабранец разам з родзічамі ехаў у царкву, дзе за яго здароўё служылі абедню. Пасля запрашалі сваякоў і аднавяскоўцаў на "вечар", акрэсліваючы дзень і гадзіну. У сам вечар каля хаты навабранца збіралася моладзь, а дзяўчаты прытанцоўваючы спявалі адпаведныя частушкі. Сталыя людзі праходзілі ў хату, рассаджваліся па лавах, гаманілі пакуль бацькі не запрашалі ўсіх за стол.

Самыя ганаровыя месцы займаў навабранец і яго хросныя бацькі. Застолле, а іх было два, не адрознівалася ад звычайнай бяседы. Падчас яе гучалі сумныя песні, былыя рэкруты апавядалі рэкруцкія гісторыі, гучалі настаўленні бацькоў, анавяскоўцаў: "Каб табе служыць добра павязло", "Каб мы ў гэтай хаце тваё вяселле згулялі", "Каб бацькоў успамінаў і пісьма дамоў пісаў", "Служы, сынок, добра і сумленна, каб мы маглі ганарыцца табой" і іншыя. Перад навабранцам стаяла талерка, засланая хусцінкай  і кожны павіны быў пакласці туды грошы на "тытунь", "папяросы", "паперу і аловак".

Служба ў войску лічылася вялікім выпрабаваннем не толькі для маладога чалавека, але і ўсёй сям’і, якая ўспрымала "набор" з пэўнай доляй трагізму. Ад наяўнасці лішніх рабочых рук часам залежыў лёс вясковай сям’і. Можа менавіта таму "праводны вечар" быў так насычаны прымхамі і забабонамі, скіраванымі на забеспячэнне бяспекі члену сям’і, які мусіць пакінуць яе на доўгі час.

Каб сын вярнуўсяўся са службы здаровы маці выпякала адмысловы хлеб.

Жители деревни Погост Гомельской области готовятся к народному празднику Юрье
© Sputnik / Егор Еремов
Каб праводзіць сына ў армію, маці пекла адмысловы хлеб

Устаўшы з-за стала хлопец разбіваў талерку на шчасце і пераапранаўся ў іншую кашулю, а ў старую маці загортвала адзін з двух боханаў свежавыпечанага хлеба і хавала яе ў куфар. Там кашуля захоўвалася да вяртання з войска, а бохан павінен быў быць быць абавязкова цэлым, каб і сын вярнуўся дадому "цэлым". Другі бохан хлопцу давалі ў дарогу.

"Каб у добры час пайшоў і ў мірны час вярнуўся"

Каб служба была лёгкай, перад выхадам з хаты блізкія выконвалі цэлы шэраг дзеянняў, якія мелі магічны характар. Так бацькі бласлаўлялі сына малітвай, абразамі з покуці і круглым боханам хлеба, ад якога ён павінны быў тры разы адкусіць.

Выйшаўшы з хаты навабранец паварочваўся тварам у хату і прасіў ва ўсіх прабачэння, а маці ў гэты час пераварочвала вілкі, качаргу каля печы знізу ўверх, што ў народзе лічылася спосабам забеспячэння бесперашкоднага шляху. У двары магічныя дзеі працягваліся. Так сястра або блізкая сваячка павінна была адарваць гузік з кашулі навабранца, а ён у сваю чаргу павінны быў пакінуць след на пяску, які папярэдне перад ганкам насыпалі хлопцы. Сястра зграбала пясок з адбіткам следа ў кучку і завязвала ў хустачку разам з адарваным гузікам, кавалачкам з бохана хлеба ад якога адкусваў навабранец. Маці брала гэту катомачку і хавала яе за абразы ў хаце, дзе яна павінна была захоўвацца да вяртання сына з войска.  Каб дапамагчы сыну ў дарозе, маці клала яму ў кішэню пералёт-траву, якая з’яўлялася абярэгам для падарожнікаў. Сваякі і моладзь праводзілі навабранца за вёску пад музыку, спевы і скокі.

Старажытны абрад Цягнуць Каляду на дуба
© Sputnik Альфрэд Мiкус
Праважалі хлопцаў са спевамі ды скокамі

Адметнай асаблівасцю развітальнага вечара былі танцы, калі хлопец, якога праводзілі на службу танцаваў па чарзе з усімі дзяўчатамі, што былі на вечары. Пасля танца ён развітваўся з дзяўчынай, цалаваў і больш ужо не запрашаў яе. Некаторыя дзяўчаты пасля гэтага дарылі яму насовачку або пояс. Са сваёй нявестай хлопец танцаваў першы і апошні танец.

Існавала традыцыя па якой дзяўчына вышывала на памяць свайму любаму маленькую хусцінку. У мінулым стагоддзі на Палессі яшчэ існаваў абрад чапляння хустачак да культавага дрэва на раздарожжы. Дзяўчына вышывала дзве хустачкі для сябе і для каханага. Яны ішлі на ўскрай вёскі да разлапістага дуба і прывязвалі іх да галінак.  Калі пасля дэмабілізацыі хлопец вяртаўся да хаты пара мусіла зняць свае хустачкі. Па колькасці пар хустачак на дрэве меркавалі колькі хлопцаў не вярнулася ў родную вёску асабліва ў часы ліхалецця.

Народны абрад пад назвай "провады" або "вечар" на вёсцы існуе і цяпер. Натуральна, што з цягам часу ён страціў большую частку элементаў старажытнай абярэгавай магіі, але многае ў абрадзе засталося некранутым часам.  І цяпер многія сем’і, якія маюць прызыўніка традыцыйна збіраюць на ўрачыстасць сваякоў, моладзь і суседзяў і ладзяць пышнае застолле.

195
Тэги:
Ларыса Мятлеўская, Традыцыі і абрады, Беларусь, армія
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў (101)

Беларускі лён: сакрэты вытворчасці элітнай тканіны

495
(абноўлена 09:47 23.11.2020)
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
  • Беларускі лён
Людзі спрадвеку з павагай ставіліся да льну: у льняныя тканіны заварочвалі муміі егіпецкіх фараонаў і апраналі цнатлівых дзяўчат на вяселлі.

Лён на Беларусі вырошчваюць са старадаўніх часоў. Продкі заўсёды ставіліся з павагай да гэтай культуры, бо яна літаральна магла апрануць цэлую сям’ю і нават вёску.  Чыстае і светлае льняное адзенне было сімвалам нявіннасці і маральнай чысціні, таму маладыя дзяўчаты на вяселле апраналі сукенкі, зробленыя з ільнянога матэрыялу. А ў Старажытным Егіпце, дзе людзі даведаліся пра лён 7-9 тысяч гадоў таму, тканіны з лёну лічыліся элітнымі, таму ў іх заварочвалі муміі егіпецкіх фараонаў.

Прыгажосць і зручнасць ільняной тканіны цэніцца ва ўсім свеце, а на Беларусі і дагэтуль захоўваюць традыцыі льнянога ткацтва. Кросны, варштат, мялкі, церніцы, трапкач і іншыя старадаўнія прылады для вырабу льняной тканіны — у фотастужцы Sputnik.

Гэта, безумоўна, не нанатэхналогіі, але паглядзець таксама ёсць на што.

Глядзіце таксама:

495
  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    На Беларусі лён вырошчваюць са старадаўніх часоў. Нашы продкі казалі, што "лён усіх апранае", і прысвячалі гэтай сельскагаспадарчай культуры свае песні, вершы і казкі.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Лён быў сімвалам нявіннасці і маральнай чысціні, таму нявеста на вяселле апранала сукенку з ільну. На беларускім гербе кветачкі льну сімвалізуюць працавітасць, дабрабыт і парадак.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Традыцыйнай прыладай ткацтва на Беларусі быў гарызантальны ткацкі станок — кросны. Беларускія навукоўцы вылучаюць некалькі тыпаў ткацкіх станкоў, якія існавалі ў XIX — пачатку XX стагоддзя і адрозніваліся па канструкцыі. У больш прымітыўных (на "сохах" і на "станінах") асобныя дэталі ўкапваліся ў зямлю ці мацаваліся да столі. Больш дасканалыя называліся "рамавы ткацкі станок" ці "варштат".

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    На першым этапе льноапрацоўкі ад сцяблоў саспеўшага, а потым вымачанага і высушанага льну аддзяляюць галоўкі. Рабілася гэта пры дапамозе драўляных "пранікаў", якімі іх аббівалі. На поўначы Беларусі галоўкі абрывалі спецыяльнымі нажамі-"драчкамі".

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Пасля абрывання галовак сцябло льну разміналі на "мялках" або "церніцах", каб вызваліць з яго валакно. На Беларусі вядомыя нахільныя і гарызантальныя мялкі. Іх рухомыя часткі — білы — мелі адно ці два рэбры.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Пасля апрацоўкі на мялках рэшткі кастры на валакне выдалялі пры дапамозе "трапала".

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Прыладамі для часання льну служылі драўляныя і металічныя "грэбні". Пры іх дапамозе валакно расшчаплялася на больш тонкія валаконцы і канчаткова ачышчалася ад кастры. Пасля часання льну атрымлівалася валакно рознай якасці. Адыходы ад часання ўтваралі "кудзелю".

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Валакно, якое заставалася пасля часання, — "кужаль" — спляталася ў косы і ў такім выглядзе захоўвалася да прадзення.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Наступны этап апрацоўкі льну — прадзенне — звязаны з вырабам нітак з валакна. Звычайна ім займаліся жанчыны ў перыяд з лістапада па сакавік. Асноўнымі прыладамі прадзення былі прасніца, верацяно і самапралка.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Працэс прадзення пачынаўся з замацавання кудзелі на прасніцы. На стойцы мацавалася кудзеля, а на донца садзілася жанчына. Стойка прасніцы, якая не мела донца, устаўлялася ў спецыяльную адтуліну ў лаве.

  • Беларускі лён
    © Sputnik Альфрэд Мікус

    Самая старадаўняя прылада для прадзення — верацяно. Яго выраблялі з драўніны ясеня, грушы ці бярозы. Пры прадзенні жанчына пальцамі правай рукі выцягвала валакно з кудзелі, адначасова трыма пальцамі левай рукі паварочвала верацяно.

Тэги:
лён, Беларусь, Народныя традыцыі, спадчына
Вёска Навасёлкі

Кухня нашых продкаў: гатуем прысмакі для бабулі з дзядулем

26
(абноўлена 09:14 23.11.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра цудоўнае свята ўшанавання бабуль і дзядуль і вучыць гатаваць для іх святочны стол.

У народным календары апошнім святам гаспадарчага года лічыцца Міхайлаў дзень, які адзначаюць 21 лістапада. Канец восені для вясковага чалавека вызначаўся тым, што асноўныя палявыя работы былі ўжо завершаны і можна было крыху разняволіцца, схадзіць у госці, наведаць сваякоў, зладзіць дзецям вяселле, зрэшты сказаць "дзякуй" старэнькім бацькам. Менавіта іх было прынята ўшаноўваць у Міхайлаў дзень.

У народным усведамленні адзінокая, пакінутая без увагі блізкіх старасць успрымалася як трагедыя. Непавага, выказаная старым бездапаможным бацькам успрымалася, як вялікі грэх і загана. Таму павага і любоў да старэйшых у дзецях выхоўвалася з малку на прыкладзе бацькоў.

Навучанне паводзінам і узаемаадносінам паміж членамі сям’і адбывалася непасрэдна ў паўсядзённым жыцці. У добрай сям’і, дзе быў лад паміж бацькамі, панавалі мір, спакой і згода і паміж дзецьмі. Нездарма ж казалі: "Калі матка ведзьма, дык і дачка зелле знае".

Да старых людзей, уласных бацькоў, дзядуль і бабуль на Беларусі заўсёды ставіліся з павагай і пашанай, прыслухоўваючыся да іх парад, заснаваных на вялікім жыццёвым вопыце.

У народнай памяці засталося паданне, якое з цягам часу ператварылася ў казку пра тое, як у даўнія часы было прынята забіваць старых бацькоў. Маўляў, яны станавіліся лішнім ротам у сям’і. Жорсткі звычай перапыніў сын, які схаваў свайго бацьку насуперак волі суседзяў. У галодны год бацька падказаў сыну, што калісці накрыў страху хаты не абмалочанымі снапамі жыта, і гэта выратавала яго сям’ю ад галоднай смерці. Даведаўшыся пра сынову міласэрнасць і бацькоўскую мудрасць і іншыя людзі перасталі пазбаўляцца старэнькіх бацькоў. Як кажуць: "Людзей слухай, а свой розум май".

Узаемныя абавязкі блізкіх членаў сям’і такія як павага, паслухмянасць, дапамога і клопат аб кожным былі галоўнымі ў маральным кодэксе беларусаў. Асабліва кранальнымі былі зносіны паміж самымі старэйшымі і дзецьмі. Вядома ж, знаходзячыся ўвесь час у хаце, дзядуля з бабуляй часцей песцілі малых, чым бацькі, якія былі больш занятыя штодзённымі клопатамі.

У цяперашні час, калі сем’і часта жывуць асобна, да старэнькіх бацькоў прыязджаюць у госці. Нажаль у ХХ стагоддзі звычай наведваць бацькоў у Міхайлаў дзень з пачастункамі і падарункамі амаль забыўся. І толькі ў 90-я гады мінулага стагоддзя цудоўная традыцыя пачала адраджацца.

Святочны абед за агульным сталом і цёплая гутарка - цудоўны падарунак нашым любімым дзядулям і бабулям.

Булён грыбны з грэнкамі

Інгрыдыенты:

  • 30 г сушаных грыбоў
  • 1 морквіна
  • 2 цыбуліны
  • 300 г белага хлеба
  • 1 яйка
  • 1 ст лыжка сметанковага масла
  • 1 ст лыжка смятаны
  • Перац
  • Соль
  • Лаўровы ліст
  • Зеляніна пятрушкі

Як гатаваць:

Загадзя замочаныя грыбы адварыць, булён працадзіць. У грыбны адвар пакласці моркву і цыбуліну, перац, соль, лаўровы ліст, варыць да мяккасці агародніны, зноў працадзіць, закіпяціць.

Сушеные грибы
© Sputnik Людмила Янковская
Грыбы - асаблівы інгрыдыент

З белага хлеба зрэзаць скарынку, нарэзаць кубікамі. Вараныя грбы пасячы або прапусціць праз мясарубку, змяшаць з абсмажанай на масле цыбуляй, смятанай, сырым жаўтком, пасаліць і перамяшаць. Атрыманай масай намазаць грэнкі, зверху пакрыць узбітым бялком, выкласці на бляху і запячы ў духоўцы да ўтварэння румянай скарынкі.

Булён пасыпаць зеленню пятрушкі, асобна падаць грэнкі.

Качка з бульбай і чарнаслівам

Інгрыдыенты:

  • 1 невялікая качка
  • 800 г бульбы
  • 150 г чарнасліва
  • 4 ст лыжкі малака
  • 2 ст лыжкі вяршковага масла
  • Перац
  • Соль

Як гатаваць:

Падрыхтаваную тушку качкі нацерці з сярэдзіны сумессю солі з перцам і нафаршыраваць бульбяной начынкай.

Готовим фаршированную черносливом утку
© Sputnik / Людмила Янковская
Каб прыгатаваць фаршыраваную качку, спатрэбіцца няшмат інгрыдыентаў

Каб яе прыгатаваць, сырую бульбу трэба нацерці як для дранікаў на дробнай тарцы, дадаць кіпячонае малако, масла, папярэдне адвараны ў невялікай колькасці вады і дробна нарэзаны чарнасліў без костачак і перамяшаць.

Зашыць адтуліну ніткамі. Пакласці качку на нацёртую маслам бляху і запякаць у духоўцы пры 180 градусах каля 2-х гадзін, час ад часу паліваючы вытапіўшымся з яе сокам і тлушчам. З гатовай качкі выдаліць ніткі і падаць да стала гарачай.

Крохкае цукровае печыва да гарбаты

Інгрыдыенты:

  • 300 г масла
  • 200 г дробнага цукру
  • 400 г мукі
  • 2 яйкі
  • 2 ст лыжкі буйнога цукру

Як гатаваць:

200 г дробнага цукру і 300г свежага масла расцерці да белага колеру, каб маса стала падобная да смятаны, усыпаць муку, убіць яйкі, добра вымешаць на стальніцы, раскачаць і выціскаць бляшанай формачкай фігуркі, абсыпаць буйным цукрам і паставіць у цёплую печ або духоўку.

Сахар-песок и рафинад
© CC0 / Pexels
Цукровая пудра для гэтай стравы не падыйдзе, патрэбен толькі цукар

Выпякаць да ўтварэння залацістага колеру.

Збіцень

Інгрыдыенты:

  • 150 г мёду
  • 1,5–2 л вады
  • 4 ст лыжкі цукру
  • 2 бутоны гваздзікі
  • 1 ч лыжка карыцы
  • 5-6 гарошын чорнага перцу
  • 0,25ч лыжкі парашку імбіру
  • 2 ч лыжкі мяты
  • 2-3 ч лыжкі зверабою

Як гатаваць:

Мёд развесці шклянкай вады, гэтак жа развесці цукар і пракіпяціць яго. Зліць абедзве часткі, праварыць на малым агні, каб выпарылася больш вадкасці.

Банки с медом, архивное фото
© CC0 / Pixabay / Hans
Для гэтай стравы падыйдзе любы мёд

У ваду, якая засталася, пакласці прыправы, варыць іх 15-20 хвілін, зняць з агню і даць настаяцца на працягу 10 хвлін, працадзіць, уліць мядова-цукровую сумесь.

Падаваць збіцень гарачым.

26
Тэги:
Ларыса Мятлеўская
Касачоў распавёў, чым вопыт Саюзнай дзяржавы дапаможа інтэграцыі ў ЕАЭС

Касачоў распавёў, чым вопыт Саюзнай дзяржавы дапаможа інтэграцыі ў ЕАЭС

0
(абноўлена 16:46 23.11.2020)
Краіны-партнёры па Еўразійскім эканамічным саюзе могуць ўлічыць інтэграцыйны вопыт Беларусі і Расіі ў рамках Саюзнай дзяржавы і прапрацаваць больш канкрэтныя і дакладныя па тэрмінах "дарожныя карты" па розных напрамках супрацоўніцтва.
Косачев рассказал, чем опыт Союзного государства поможет интеграции ЕАЭС

Беларуска-расійскія інтэграцыйныя напрацоўкі на шматгадовы перыяд існавання Саюзнай дзяржавы маглі б дапамагчы ў развіцці ўзаемаадносін краін унутры ЕАЭС. Пра гэта ў ходзе парламенцкага круглага стала выказаўся кіраўнік камітэта Савета Федэрацыі па міжнародных справах Канстанцін Касачоў.

"Нам здаецца вельмі важным па кожным з кірункаў супрацоўніцтва прапрацоўваць канкрэтныя "дарожныя карты" з дакладна зафіксаванымі тэрмінамі, канкрэтнымі выканаўцамі, якія нясуць адказнасць за выкананне пастаўленых задач", - сказаў Касачоў.

У цяперашні час падрыхтаваны праект праграмы дзеянняў Расіі і Беларусі па рэалізацыі палажэнняў Дагавора аб стварэнні Саюзнай дзяржавы, адзначыў расійскі сенатар.

"У адрозненне ад вопыту папярэдніх дзесяцігоддзяў, ён носіць цалкам канкрэтны і прыкладны характар", - сказаў Касачоў.

Таксама ў ходзе круглага стала парламентарыі адзначылі, што перамовы ЕАЭС аб стварэнні зон свабоднага гандлю з іншымі краінамі могуць павысіць узровень тавараабароту.

0
Тэги:
ЕАЭС, Саюзная дзяржава
Тэмы:
Саюзная дзяржава Беларусі і Расіі