Бортны мёд - калода ў лесе

Бортніцтва Беларусі і Польшчы патрапіла ў спіс культурнай спадчыны ЮНЕСКА

31
(абноўлена 10:34 18.12.2020)
Такім чынам, цяпер у спісах нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА знаходзіцца чатыры беларускія элементы.

МІНСК, 18 сне - Sputnik. Культура бортніцтва Беларусі і Польшчы патрапіла ў Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА, паведамілі ў арганізацыі.

Рашэнне аб уключэнні сумеснай намінацыі 17 снежня прыняў Міжурадавы камітэт па ахове нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА падчас 15-й сесіі.

"Уключэнне элемента ў Спіс ЮНЕСКА з'явілася вынікам сумеснай працы нацыянальных камісій па справах ЮНЕСКА, міністэрств культуры Беларусі і Польшчы, мясцовых супольнасцяў бортнікаў, няўрадавых арганізацый і экспертаў двух краін", - падкрэслілі ў арганізацыі.

Такім чынам, цяпер у спісах нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА знаходзіцца чатыры беларускія элементы:

Бортніцтва ў Беларусі налічвае больш за тысячу гадоў і згадваецца ў такіх старажытных юрыдычных дакументах як "Руская праўда " і статуты ВКЛ.

Бортный мед
© Sputnik Сергей Лескеть
Бортніцтва дазваляе атрымаць самыя натуральныя прадукты пчалярства

Сёння бортніцтва распаўсюджана больш чым у 20 вёсках Лельчыцкага раёна Гомельскай вобласці, сустракаецца ў межах Петрыкаўскага, Лоеўскага, Жыткавіцкага, Ельскага раёнаў Гомельскай вобласці, Столінскага і Пінскага раёна Брэсцкай вобласці, ёсць асобныя бортнікі ў Гродзенскай, Мінскай і Віцебскай абласцях.

Бортники на Полесье
© Sputnik Альфред Микус
Беларускаму бортніцтву больш за тысячу гадоў

Бортніцтва – адзіны вядомы спосаб атрымаць 100% натуральныя прадукты пчалярства. Унікальнасць дзейства заключаецц ў тым, што збіраючы мёд такім чынам, чалавек практычна не ўмешваецца ў жыццё пчол. Насякомыя ствараюць у калодзе свій мікракосм, дзе самастойна рэгулююць тэмпературу і ўтрыманне вуглякіслага газу. У працэсе атрымання такога мёду не выкарыстоўваюцца дабаўкі прамысловага парафіна для сотаў, цукар і лекі для пчол, атруты для кляшчоў.

31
Тэги:
ЮНЕСКА
Старадаўні беларускі народны абрад Калядныя цары

Стары Новы год: гісторыя, традыцыі і прыкметы свята

447
(абноўлена 10:48 30.12.2020)
Што гатаваць на святочны стол, чаго рабіць не варта, а таксама прыкметы і правілы Старога Новага года - у аглядзе Sputnik.

Пасля таго, як звыклы Новы год адгрымеў, а вуліцы зноў запоўніліся людзьмі, не спяшайцеся развітвацца са святочным настроем, наперадзе чакае яшчэ адно важнае зімовае свята — Стары Новы год. Адзначаецца гэтая дата ў ноч з 13 на 14 студзеня. І, як любое свята, якое прыжылося ў славян, Стары Новы год захоўвае ў сабе масу традыцый.

У Беларусі і Украіне гэтае свята вядомы як "Шчодры вечар", а ў Расіі — "Овсень". Па старым летазлічэнні гэты дзень прыпадаў на 1 студзеня і называўся Васільевым днём, так як быў днём памяці Васіля Вялікага, а напярэдадні памінальнага дня, адпаведна, 31 снежня — Васільевым вечарам.

Старинный белорусский народный обряд Колядные цари
© Sputnik / Виктор Толочко
Жыхары вёскі Семежава прымаюць удзел у старадаўнім абрадзе "Калядныя цары", падчас святкавання Старога Новага года.

Чаму называецца Стары Новы год

Ніякага асаблівага сэнсу ў назве гэтага свята не існуе. Так называецца гэты дзень толькі таму, што па юліянскім календары Новы год выпадаў з 13 на 14 студзеня. Сёння мы карыстаемся грыгарыянскім календаром, які быў уведзены ў 1918 годзе, таму свята і завецца "Стары" Новы год.

Дзе адзначаюць Стары Новы год

Раней Стары Новы год адзначалі ва ўсіх краінах Савецкага Саюза. Сёння гэтае свята існуе ў Беларусі, Расіі, Украіне, Арменіі, Грузіі, Малдове, Казахстане і Кыргызстане, а таксама ва Узбекістане і Азербайджане.

Такая традыцыя захавалася і на тэрыторыі Швейцарыі, Чарнагорыі, Македоніі і Сербіі. У апошняй, напрыклад, гэтае свята называецца Сербскі Новы год. У ноч з 13 на 14 студзеня на плошчы ў Белградзе традыцыйна даюць салют.

У Японіі Стары Новы год называецца "рысюн" — пачатак вясны, адзначаецца ён не ў сярэдзіне зімы, а 4 лютага.

Правілы свята

Да гэтага свята куплялі добрую прыгожую вопратку. Вечар 13 студзеня называўся "шчодрым", а таму і стол накрывалі адпаведны. Людзі верылі, якім будзе стол, такім будзе і год. Раніцай жанчынам неабходна было прыгатаваць кашу, зробленую з суцэльных зерняў пшаніцы. Кашу запраўлялі салам або мясам. Альбо падавалі з варэннем або мёдам. Таксама гаспадыні пяклі пірагі, бліны або варэнікі.

Святы Васіль лічыўся заступнікам свінаводаў, таму і галоўным пачастункам на святочным стале былі стравы са свініны.

Увечары народ адпраўляўся па суседзях, каб сустрэць Стары Новы год у свеце. Лічылася асабліва важным, каб першым у дом прыйшоў "патрэбны" чалавек, а такім быў малады чалавек са шматдзетнай паважанай сям'і, у якой вялікая гаспадарка. Раніцай моладзь скакала праз падпаленыя снапы сена, каб прагнаць паскуддзе.

У некаторых паселішчах на свята хадзілі калядоўшчыкі. Выканаўцаў калядных песень традыцыйна адорвалі пачастункамі.

Традыцыйныя прыкметы на Стары Новы год

Прыкметы гэтага свята былі звязаны як з надвор'ем, так і навагоднім сталом. Напрыклад, калі прыгатаваная святочная каша атрымлівалася пышнай, прыгожай і смачнай, значыць, чакаць трэба добрага года. Калі ж гаршчок у печы трэскаецца або каша выходзіла нясмачная — трэба чакаць дрэннага года.

Таксама лічылася, калі ў ноч вецер будзе дзьмуць з поўдня, то будучы год будзе шчасным і цёплым, калі ж з захаду — чакаць трэба багацця малака, а таксама рыбы, ну а калі з усходу, то ў годзе будзе добры ўраджай садавіны.

Аб ночы народ казаў: "Васільева ноч зорная — да ўраджая ягад". Калі ж надвор'е марознае, але сухое раніцай, то грыбоў у будучым годзе шмат чакаць не варта.

Прыкметы на Стары Новы год — 2018

Тыя, хто народзіцца 14 студзеня 2018 года, для поспеху і багацця павінны насіць яшмавы камень. Таксама да вечара 13 студзеня неабходна прыбраць з дому святочную елку і раздаць усе даўгі, каб не быць даўжніком увесь 2018-ы год. І, вядома, неабходна памірыцца з усімі, з кім былі ў сварцы, і дараваць ўсім, на каго трымалі крыўду.

Што павінна быць на стале на Стары Новы год

Паводле старажытных традыцый, на стале ў Васільеў вечар павінна была быць шчодрая куцця. Халвы, арэхаў, мёду і разынак не шкадавалі: чым шчадрэй будзе страва, тым насычаней і багацей новы год.

Акрамя таго, на стале абавязкова былі парася, певень або заяц. Усе тры гатункі мяса неслі ў сабе розны сэнс: свініна абяцала багацце, стравы з пеўня — свабоду, а з зайца — поспех ва ўсіх справах.

Немалаважным з'яўлялася і тое, што ўваходзіла ў начынне святочных пірагоў і, што самае галоўнае, варэнікаў на Стары Новы год. Напрыклад, грыбы ў начынні — да доўгага і шчаслівага жыцця, мяса — да дабрабыту, рыс — да багацця, капуста — да грошай, а кроп — да дужага здароўя.

Што нельга рабіць у Дзень святога Васіля

За тыдзень да Старога Новага года нельга было прыбірацца ў новую вопратку, гэта можна зрабіць толькі ў само свята. У гэты дзень нельга казаць віншаванні з адмоўнай часціцай "не" — гэта можа спудзіць жаданне і ўдачу. Таксама нельга сустракаць гэтае свята выключна ў жаночай кампаніі — так можна наклікаць нешчаслівы год.

На святочным стале не павінна быць ракаў і іншых істот, якія адступаюць назад, таму што як можна ў Новы год перанесці былыя праблемы. Таксама ў гэты дзень строга забаронена прыбіраць, таму што можна вынесці поспех і шчасце з хаты.

Рождественские гадания
© Sputnik / Александр Кондратюк
Традыцыйныя варожбы з свечкай

Варожбы на Стары Новы год

Дзяўчыны ў ноч з 13 на 14 студзеня варажылі на розных прадметах. Васільеў вечар лічылі самым удалым для прадказанняў. Людзі верылі, што ўсё нагаданае і загаданае ў гэты час спраўджваецца. Аднак Праваслаўная царква не ўхваляе варажбы.

447
Тэги:
Старый новый год, традиции, народные традиции, Беларусь
По теме
Этнограф: на стары Новы год трэба пазбавіцца ад елак

Каляды ў Лунінецкім раёне: як на Раство шанавалі традыцыі ў вёсцы Дубоўка

101
(абноўлена 13:32 12.01.2021)
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
Надвор'е было самае каляднае, быў моцны снегапад, але калядоўшчыкаў гэта не спыняла: яны спявалі песні, танцавалі, варажылі і весяліліся.

Каляды для нашых продкаў былі галоўным зімовым святам.

7 студзеня ў першы калядны дзень было прынята збірацца ўсёй сям'ёй за сталом, сытным і мясным, каб на працягу ўсяго года быць побач! А ўвечары людзі збіраліся кампаніямі і ішлі калядаваць, абавязкова аднаго з членаў групы апраналі казой.

Калядоўшчыкі хадзілі па дварах, спявалі песні, жадалі людзям дабра і здароўя, багатага ўраджаю. За гэта гаспадары дамоў шчодра абдорвалі калядоўшчыкаў рознымі смачнасцямі.

Каб абрад калядавання ў Лунінецкім раёне Беларусі не сышоў у мінулае і не згубіў свой сэнс, удзельнікі народнага фальклорнага калектыву «Лобчанка» з вёскі Лобча аднавілі і арганізавалі абрад «Каляда» з каляднымі песнямі на мясцовым дыялекце і атрыбутамі абраду: калядная зорка, ражаны, і вядома ж каза, дзед, цыганка. І ў гэтым годзе абрад вырашылі правесці 7 студзеня ў вёсцы Дубоўка, недалёка ад Лобчы.

Жыхары вёскі з задавальненнем і радасцю сустракалі калядоўшчыкаў, якія прыехалі на кані, і па меры сваіх магчымасцяў абдорвалі іх.

Надвор'е было самае каляднае: ішоў багаты снегапад, але калядоўшчыкаў гэта не спыняла: яны спявалі песні, танцавалі, варажылі і весяліліся.

Чытайце таксама:

101
  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    У вёску Дубоўка разам са снегападам завіталі калядоўшчыкі.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Вёска сустракала калядоўшчыкаў, якія прыехалі на кані.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Трэба захаваць дзівосны момант: жыхары вёскі вітаюць калядоўшчыкаў.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каляды для нашых продкаў былі галоўным зімовым святам.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Увечары 7 студзеня людзі збіраліся кампаніямі і ішлі калядаваць.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Наўкол снег і вільгаць. Чаму б не сагрэцца народным сродкам?

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Калядоўшчыкі абавязкова аднаго з членаў групы апраналі казой.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Надвор'е было самае каляднае, быў моцны снегапад, але калядоўшчыкаў гэта не спыняла.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Удзельнікі народнага фальклорнага калектыву «Лобчанка» з вёскі Лобча.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каб калядаванне ў Лунінецкім раёне Беларусі не сышло у мінулае і не згубла свой сэнс, аматары фальклору аднавілі і арганізавалі абрад «Каляда» з каляднымі песнямі.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Жыхары вёскі з задавальненнем і радасцю па меры сваіх магчымасцяў абдорвалі калядоўшчыкаў.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каб лепей гралася и спявалася!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Калядоўшчыкі спявалі песні, танцавалі, варажылі, весяліліся і... збіралі пачастункі!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Гаспадары дамоў шчодра абдорвалі калядоўшчыкаў рознымі смачнасцямі.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Калядоўшчыкі хадзілі па дварах, спявалі песні, жадалі людзям дабра і здароўя, багатага ўраджаю.

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Бывайце здаровы, жывіце багата!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Да новай сустрэчы, калядная зорка!

  • Каляды ў Лунінецкім раёне
    © Sputnik Альфред Микус

    Каляда паехала... да наступнага года.

Тэги:
Беларусь, Каляды

Імпічмент Трампу і інаўгурацыя Байдэна: што адбываецца ў Вашынгтоне - відэа

0
(абноўлена 14:34 16.01.2021)
Палата прадстаўнікоў ЗША прагаласавала за імпічмент прэзідэнту Дональду Трампу з-за беспарадкаў у Капітоліі, тым часам на ўсю моц ідзе падрыхтоўка інаўгурацыі Джо Байдэна. Глядзіце на відэа, што адбываецца ў Вашынгтоне.

Дональд Трамп стаў першым прэзідэнтам ЗША у гісторыі, якога двойчы падвергнулі імпічменту падчас яго знаходжання на пасадзе. Палата прадстаўнікоў Кангрэсу ЗША адобрыла рэзалюцыю аб імпічменце дзеючага прэзідэнта краіны, абвінаваціўшы яго ў "падбухторванні да нападзення" на будынак Капітолія, якое адбылося ў сераду, 6 студзеня.

Тэкст рэзалюцыі аб імпічменце быў абнародаваны ў панядзелак, і праз два дні ён быў прыняты ў ходзе галасавання усімі дэмакратамі і дзесяццю рэспубліканцамі. За імпічмент дзеючага прэзідэнта ЗША прагаласавалі 232 чалавекі, супраць - 197.

Лідэр рэспубліканскага большасці Мітч Маконэл заявіў, што Сенат разгледзіць абвінавачванне пасля інаўгурацыі Джо Байдэна, якая адбудзецца 20 студзеня. Тым часам у Вашынгтоне ідзе падрыхтоўка да цырымоніі інаўгурацыі Байдэна.

Працоўныя манціруюць сцэну і дэкарацыі для мерапрыемства, а вакол будынка ўзмацняецца бяспека: усталёўваюць платы і блакіруюць дарогі, паліцэйскія і нацыянальная гвардыя ахоўваюць уваходы вакол.

Пасля штурму Капітолія ЗША прыхільнікамі Трампа на мінулым тыдні ФБР папярэдзіла аб запланаваных узброеных пратэстах у Вашынгтоне перад інаўгурацыяй.

Паведамляецца, што 20 студзеня Нацыянальная гвардыя накіруе ў акругу Калумбія 20 тысяч вайскоўцаў для ўзмацнення бяспекі.

Чытайце таксама:

0
Тэги:
ЗША, інаўгурацыя, Кангрэс ЗША