Кадушка

Чысты чацвер: што ў гэты дзень рабілі беларусы

511
(абноўлена 10:02 29.04.2021)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра прыкметы і традыцыі гэтага дня і вучыць, як зрабіць "чацвярговую соль".

Чысты чацвер, або Жыльнік — так называлі чацвер на Вербным тыдні. Для селяніна ён заўсёды быў звычайным працоўным днём, у які аралі і сеялі, даглядалі сад і двор, пачыналі выпякаць велікодныя булкі, фарбавалі яйкі.

Лічылася, што перадвелікодная Пятніца не падыходзіць для гаспадарчых клопататаў.  А ў суботу ўжо трэба несці ўсё ў царкву асвячаць да Свята. У народзе казалі: "Чысты чацвер вулкі чысце, дваркі мяце, слядкі кладзе… к святому Вялічку". Але ў хаце не прыбіралі. На Свіслаччыне лічылі, што ў гэты дзень нельга мыць, бо "зальеш вочы Хрысту". Увогуле з гэтым днём у народзе існавала шмат павер’яў. 

Народныя прыкметы і традыцыі

Абавязкова назіралі ў гэты дзень за надвор’ем: калі на Чысты чацвер яно было добрым, то і на Ушэсце будзе такое ж, дождж у той дзень абяцаў малако ў кароў. На Мсціслаўшчыне раніцай пралі леваю рукою "чацвярговыя ніткі". Палатно, сатканае з іх у іншы дзень, лічылася гаючым, і ім перавязвалі раны.

Велікодная ежа перад асвячэннем
© Sputnik / Виктор Толочко

Цікавым быў звычай выстаўляць напярэдадні Чыстага чацвярга на двор кавалак хлеба і каліва солі, каб спрагназаваць непажаданыя маразы. Калі хлеб напрацягу ночы не замерзне, то яравыя не пацерпяць ад марозаў. Лічылася, што з’есці гэты хлеб пасля лазні вельмі карысна для здароўя.

У Чысты чацвер нікому нічога не пазычалі, асабліва агонь, падазраючы, што той, хто просіць, прыйшоў са злымі намерамі.

Свечка, з якой стаялі ў гэты дзень у царкве падчас набажэнства, называлася "страснай". Яе захоўвалі напрацягу года і запальвалі падчас моцнай навальніцы, абкурвалі людзей і жывёлу пры хваробах, а таксама пчол, перасцерагаючы іх ад нападзення чужых пчол.

Цікава, што на Вербным, Страсным (Белым) тыдні Чыстым лічыцца не толькі чацвер, але і панядзелак з аўторкам. На Случчыне сцвярджалі: "У Чысты панядзелак і аўторак не можна ў хаце трымаць чаго небудзь нечыстаго, бо на людзей і на говядо нападуць паршы".

Але большасці вядомы звычаі, звязаныя з чацвяргом і звязанай з ім традыцыяй "мыць грэшныя плоці".

У народзе казалі, што ў Чысты чацвер нават воран "купае сваіх дзяцей". Да гэтага дня на перадвелікодным тыдні ставіліся з вялікай адказнасцю. Да яго рыхтаваліся загадзя, паколі памыцца трэба было паспець да ўсходу сонца.

Ужо ў сераду з вечара гаспадыні нарыхтоўвалі чыстую бялізну для ўсіх членаў сям’і, ільняныя ручнікі і прасціны, прыбіралі ў лазні, мылі ночвы і іншае начынне, рыхтавалі новыя мачалкі, венікі і мыючыя сродкі. У залежнасці ад колькасці членаў сям’і прачыналіся так рана, каб паспець памыцца кожнаму да першых промняў сонца. Залазячы на палок, прыгаворвалі: "Хрышчоны на палок, нехрышчоны з палка". Гэта было звязана з перакананнем, што ў лазні пад палком жыве дух або гаспадар лазні Лазнік. Ён лічыўся самым злосным сярод іншых сядзібных нячысцікаў. Выходзячы з лазні, на палку пакідалі вядро з вадой і венік для "хазяіна" і, перахрысціўшыся, шапталі: "Табе баня на стаянне, а нам на здароў’е".

Як зрабіць "чацвярговую соль"

У Чысты чацвер у печы запякалі "чацвярговую соль". Некаторыя лічылі яе магічным сродкам, але ўсё было значна прасцей. Чацвярговую, або "чорную" соль выкарыстоўвалі ў кулінарыі як спецыі, яна была цудоўным дадаткам да велікодных страў.

Гатавалі гэты ўнікальны прадукт адзін раз на год і каб хапіла на ўвесь год.

Соль буйнога памолу змешвалі з кваснай гушчай у вялікай патэльні. Квасную гушчу адцэджвалі з сусла любога соладавага квасу, чырвонага або белага. Гушчу і соль бралі ў аднолькавых прапорцыях. Сумесь ставілі ў духоўку або печ да запякання ў маналіт, а пасля таўклі ў ступе. На Вялікдзень ёю прыпраўлялі яйкі і мяса.

511
Тэги:
Народныя традыцыі, Ларыса Мятлеўская, Чысты чацвер, Вялікдзень
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў (110)
Халаднік са шчаўя

Травеньская трава галоднага корміць

15
(абноўлена 20:44 14.05.2021)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае, чым багаты апошні вясновы месяц і якой зелянінай ужо можна паласавацца

Апошні месяц вясны пачаўся з халадоў.  Час ад часу можна пачуць бурклівыя нараканні на няветлівае надвор’е. Нібыта вінаватыя прыродныя катаклізмы, але яны тут ні пры чым. Халоднае надвор’е ў маі для Беларусі звычайная справа.  Нездарма ж дзяды казалі: "Травень – сена каню дай, а сам на печ уцякай" або "Май зямлю грэе, а сіверам вее". Халодны і дажджлівы травень  не толькі нікога не пужаў, але нават быў пажаданым: "Май халодны – не будзеш галодны", "Май халодны – год хлебародны!" Асабліва чакалі травеньскіх дажджоў. Няхай сабе яны льюць і чым болей, тым лепей, бо лічылі, што ў такім выпадку хлеб будзе і ў гультая.

Частыя дажджы прыспешылі рост травы і я паспяшалася на агарод па першую зеляніну. Вядома ж "майская трава галоднага корміць" і мой агрод ужо не пусты. Акрамя крапівы,  сніткі і дзьмухаўцоў, якія штогод упарта адваёўваюць сабе месца пад сонцам  на градах ужо красуецца зімовая цыбуля, часнок, мацярдушка, пятрушка і вядома ж шчаўе. Уся гэта сакавітая зеляніна пойдзе ў справу для прыгатавання вясновых страў пад асобнай назвай – "шчаўе".

Цудоўнае шчаўе – лекі і ежа

Шчаўё, кісляніца, шчавей, шчаўнік, шчавель, шчаўлюк або шчаўе - цудоўная полівітамінная расліна, вядомая чалавецтву з глыбокай старажытнасці. Семдзесят відаў гэтай шматгадовай дзікарослай расліны ў свеце можна сустрэць паўсюдна.  Шчаўе ядуць, ім лекуюцца, карэннем фарбуюць тканіны ў чырвоны і жоўты колер, вырабляюць скуры.  Як агародную культуру яго сталі вырошчваць толькі ў сярэднявеччы. Ужо ў тыя часы былі заўважаны лекавыя якасці расліны якую выкарыстоўвалі як кровеспыняючы, супрацьцынготны, гаючы і супрацьзапаленчы сродак. Лісце шчаўя ўтрымвае карацін, вітаміны групы В, С, К, РР. Па ўтрыманню вітаміна В1 расліна не мае сабе роўных сярод лісцявой гародніны. Шмат у шчаўі такіх мінеральных соляў, як калій, кальцый, жалеза, ёд.

Маладое шчаўё
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Шчаўе ядуць, ім лекуюцца, карэннем фарбуюць тканіны, вырабляюць скуры

Дзякуючы высокаму ўтрыманню кіслот, вітаміны ў шчаўі добра захоўваюцца не толькі ў кансерваваным выглядзе, але і пры варцы. Дарэчы, пры прыгатаванні першай стравы са шчаўя канцэнтрацыя соляў калія ў пятнаццаць разоў перавышае канцэнтрацыю соляў натрыя.

Шчаўе звычайнае ў хатняй аптэчцы

Настой з сухога лісця і сцяблін шчаўя звычайнага

Захворванне: скураны сверб.

Як лячыць:

Сталовую лыжку здробненага насечанага лісця і сцяблін шчаўя звычайнага заліваюць шклянкай кіпятком, настайваюць 1 гадзіну. Працэджваюць і пьюць па чвэрці шклянкі 3 разы на дзень перад ядой.

Сок шчаўя звычайнага

Захворванне: застой жоўці.

Як лячыць:

Свежае лісце шчаўя расціраюць да ўтрымання соку, адціскаюць і напалову разбаўляюць з гатаванай вадой. Пьюць па  дзве сталовыя лыжкі 3 разы на дзень за 20 хвілін  перад ядой.

Увага!Перад тым, як лячыцца сродкамі народнай медыцыны варта параіцца са сваім доктарам!

Гатуючы стравы са шчаўя трэба памятаць, што расліна ўтрымвае шмат шчавелевай кіслаты. Пры парушанай каліева -кальцыявай раўнавагі ў арганізме адбываецца зніжэнне паказчыкаў згусальнасці крыві, назіраецца ўзрушанне цэнтральнай нервовай сістэмы, актыўна выдзяляецца шчавелева-кіслы калій, што шкодзіць ныркам, парушаючы іх функцыі, узмацняе ўтварэнне камянёў у печані і нырках. Таму выкарыстанне шчаўя ў харчаванні для людзей, якія схільныя да захворванняў нырак катэгарычна забараняецца.

Навукоўцы ўлічылі гэтыя хібы расліны і цяпер ужо выведзены гатункі шчаўя з больш нізкім утрыманнем шчавелевай кіслаты. І уўсё ж ужываць у ежу варта толькі маладое лісце.

Калі на вашым агародзе яшчэ няма градкі са шчаўем, то назбіраць яго на выгане зусім не цяжка, але не заўсёды зручна. Таму варта набыць насенне добрага гатунку і пасеяць каля хаты, каб мець яго шмат гадоў пад рукой. Гэта шматгадовая расліна не патрабавальная да глебы і расце як на сонцы так і ў цені. Са шчаўя гатуюць супы, салаты, пюрэ і начынкі для пірагоў.

Госць не дзміся — еш, што ў місе

Для мяне стравы са шчаўя гэта чарговы ўспамін аб вясковай бабулінай кухні. Каля двухсот гадоў таму мае продкі пасяліліся ў вёсцы Паздзіркі, што пад Мінскам. На вясковых могілках  адпачываюць тры пакаленні жанчын майго роду і любоў да народнай кулінарыі ў мяне ад іх. У наваколлі гэтага даўняга паселішча шчаўя багата і вядома ж стравы з яго тут папулярныя.  Шчаўе гатуюць тут круглы год, нарыхтоўваючы яго на зіму ў салёным і сушаным выглядзе прынамсі так, як гэта робяць паўсюдна па Беларусі. Я яшчэ застала тыя часы, калі не было гаспадыні якая б не насіла фартуха. Гэты прадмет адзення як і хустка быў абавязковы для замужняй жанчыны. Акрамя таго, што нашэнне фартуха былі часткай этыкету гэта было зручна. Адпраўляючыся на агарод або ў поле па шчаўе, яго збіралі проста ў «прыпол»фартуха, канцы якога затыкала за пояс. Прынесенае да хаты шчаўе перабіралі, выкідаючы горшае і мылі. Далей з яго варылі найсмачнейшы халаднік або суп на «костачцы», які так і называўся - «шчаўе». У такі халаднік замест агуркоў часта крышылі калючае водарнае лісце «агурочнай травы», якая сустракалася на агародах як пустазелле і меданос. Стравы са шчаўя ўжывалі датуль, пакуль яго не замяняла бураковае бацвінне.        

Халаднік са шчаўя па Паздзіркоўску

З чаго гатаваць:

  • 900 г шчаўя
  • 2 свежыя агуркі або жменька агурочнага пустацвету
  • 2 яйкі
  • 120 г зялёнай цыбулі
  • 4 ст лыжкі смятаны
  • соль па смаку, кроп.

Як гатаваць:

Шчаўе памыць, парэзаць, зварыць у 2 літрах падсоленай вады, ахаладзіць. Дадаць дробна нарэзаныя агуркі, а калі такіх няма, то цэлыя кветачкі агурочнага пустацвету, дробна пакрышанае пер'е зялёнай цыбулі. Асобна пакрышыць  яйкі і кроп і пакласці іх  кожнаму ў талерку разам са смятанай.  Есці з хлебам або зваранай у мундзірах бульбай.

Суп са шчаўя

З чаго гатаваць:

  • 400 г вэнджаных рэбраў
  • 250 г шчаўя
  • 150 г крапівы
  • 150 г сніткі
  • 2-3 бульбіны
  • 1 морква
  • 1 корань пятрушкі
  • 1 яйка
  • 4 ст лыжкі смятаны
  • соль па смаку
  • 2 цыбуліны.

Як гатаваць:

Рэбры або любое мяса на костачцы заліць халоднай вадой і зварыць з цыбуляй, морквай і пятрушкай. Калі вада закіпіць, зняць пену і варыць на слабым агні каля гадзіны. Затым працадзіць булён і дадаць нарэзаную кубікамі бульбу, гатаваць яшчэ 15-20 хвілін.

Шчаўе, крапіву і снітку перабраць, памыць, пакрышыць і апусціць у булён, дадаць соль, уліць тонкім струменчыкам раскалочанае загадзя сырое яйцо і варыць яшчэ хвілін 6-10. У талерку пакласці смятану.

Яешня са шчаўем

З чаго гатаваць:

  • шчаўе 40г
  • цыбуля 1-2шт
  • яйкі 2шт
  • масла 20г
  • зелянінакропу або пятрушкі 10г
  • соль і спецыі па смаку.

Як гатаваць:

Нашаткаваць вымытае шчаўе, дадаць пасераваную цыбулю, узбітыя яйкі, пасаліць і перамяшаць, запячы. Гатовую яешню пасыпаць зелянінай, падаць з хлебам.

Смачна есці!

15
Тэги:
этнограф, травень, Ларыса Мятлеўская

Бортніцтва Палесся ў спісе ЮНЕСКА: лепшыя фота тысячагадовай традыцыі

108
(абноўлена 11:03 07.05.2021)
  • Борці з мёдам, падвешаныя на дрэвах, можна ўбачыць да гэтага часу на Палессі
  • Традыцыя бортніцтва практычна не перарывалася
  • Спадчыннымі бортнікамі, напрыклад, можна лічыць сям'ю Пятра Гваздзя, які жыве ў Рэчыцы разам з сынам Сяргеем
  • Побач з вёскай Крынкі Рэчыцкага раёна стаіць цэлы бортны лес
  • Быць бортнікам - гэта больш, чым быць проста пчаляром
  • Пчолы ў калодзе могуць прыносіць мёд першыя тры гады
  • У калодзе пчолы ствараюць свой мікракосм
  • Мёд з борцяў
  • Міхаіл Флёрка з палескай вёсачкі Сіманіцкі Млынок Лельчыцкага раёна - таксама спадчынны бортнік
  • Падрыхтоўка калодных вулляў
  • Падрыхтоўка калодных вулляў
  • Падрыхтоўка калодных вулляў
  • Бортнік Палесся Міхаіл Флёрка
  • Бортнік Палесся Міхаіл Флёрка
  • Бортнік Палесся Міхаіл Флёрка
  • Бортнік Палесся Міхаіл Флёрка
  • Бортнік Палесся Міхаіл Флёрка
  • Бортніцтва на Палессі
  • Бортніцтва на Палессі
  • Бортніцтва на Палессі
  • Бортніцтва на Палессі
  • Бортніцтва на Палессі
  • Бортніцтва на Палессі
  • Бортніцтва на Палессі
Культура бортніцтва Беларусі і Польшчы зараз пад абаронай ЮНЕСКА - старажытная традыцыя пчалярства ўвайшла ў рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва.

Уключэнне элемента ў Спіс ЮНЕСКА стала вынікам сумеснай работы нацыянальных камісій па справах ЮНЕСКА, міністэрстваў культуры Беларусі і Польшчы, прыгранічных суполак, няўрадавых арганізацый і экспертаў дзвюх краін.

Дзіўна, але на беларускім Палессі захавалася ўнікальная традыцыя - бортніцтва. Гэта месца, дзе яно практычна не перарывалася і перадавалася з пакалення ў пакаленне.

Спадчыннымі бортнікам, напрыклад, можна лічыць сям'ю Пятра Гваздзя, які жыве ў Рэчыцы, які разам з сынам Сяргеем працягвае традыцыю свайго дзеда і прадзеда. Побач з вёскай Крынкі Рэчыцкага раёна стаіць цэлы бортны лес, які налічвае каля 100 борцяў. Некаторым калодам у гэтым лесе да 150-200 гадоў!

Міхаіл Флёрка з палескай вёсачкі Сіманіцкі Млынок Лельчыцкага раёна - таксама спадчынны бортнік. Лепшага апавядальніка, папулярызатара старажытнага ляснога промыслу ў гэтым раёне не адшукаць. Флёрка рамантуе старыя борці, вырабляе і ўстанаўлівае на дрэвах новыя. На беразе рэчкі Крушынка каля яго дома расце шмат крушыны - добры меданос.

Распавядаў Sputnik і пра іншых бортнікаў, якія захоўваюць унікальную культуру бортніцтва.

У чым унікальнасць старажытнай традыцыі? Чалавек, які займаецца бортны зборам мёду, практычна не ўмешваецца ў жыццё пчол, пакідаючы яго максімальна набліжаным да жыцця ў натуральных умовах. У калодзе пчолы ствараюць свой мікракосм, дзе могуць рэгуляваць тэмпературу і ўтрыманне вуглякіслага газу, такім чынам знішчаючы паразітаў. Тут не прымяняюцца дабаўкі прамысловага парафіна да сотаў, цукар і лекі для пчол, атруты для кляшчоў.

Бортніцтву ў Беларусі больш за 1000 гадоў. Гэта асаблівы від промыслу, які згадваецца ў такіх старажытных юрыдычных дакументах, як "Руская праўда" (права Кіеўскай Русі) і статуты ВКЛ. ХVII-ХVIII стагоддзі былі залатымі стагоддзямі для гэтага промыслу. Бортны мёд можна назваць нафтай сярэднявечча і асноўнай экспартнай сыравінай - цяжка ўявіць той час без васковых свечак і мядовых напояў. З ХVIII стагоддзя традыцыя паступова выцесніла калодным пчалярствам і рамачным. На гэта паўплывала тое, што з тых часоў вельмі шмат лесу экспартавалася ў Еўропу.

На сённяшні дзень, па падліках Івана Осіпава, энтузіяста адраджэння традыцыі, жыве каля 190 бортнікаў, ва ўладаннях якіх да 1800 борцяў. Бортніцтва адраджаюць і ў Польшчы.

Глядзіце ў фотастужцы Sputnik, як беларускія бортнікі Палесся захоўваюць няпростую, але вельмі каштоўную традыцыю.

108
  • Борці з мёдам, падвешаныя на дрэвах, можна ўбачыць да гэтага часу на Палессі
    © Sputnik Альфред Микус

    Борці з мёдам, падвешаныя на дрэвах, можна ўбачыць да гэтага часу на Палессі, напрыклад, у вёсцы Пагост. Дзіўна, што тут захавалася ўнікальная традыцыя пчалярства.

  • Бортніцтву ў Беларусі больш за 1000 гадоў
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Бортніцтву ў Беларусі больш за 1000 гадоў. Гэта асаблівы від промыслу, які згадваецца ў такіх старажытных юрыдычных дакументах, як "Руская праўда" (права Кіеўскай Русі) і статуты ВКЛ.

  • Традыцыя бортніцтва практычна не перарывалася
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Традыцыя бортніцтва практычна не перарывалася і перадавалася з пакалення ў пакаленне. Некаторым калодам у палескім лесе да 150-200 гадоў!

  • Спадчыннымі бортнікамі, напрыклад, можна лічыць сям'ю Пятра Гваздзя, які жыве ў Рэчыцы разам з сынам Сяргеем
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Спадчыннымі бортнікамі, напрыклад, можна лічыць сям'ю Пятра Гваздзя, які жыве ў Рэчыцы і разам з сынам Сяргеем працягвае традыцыю свайго дзеда і прадзеда.

  • Побач з вёскай Крынкі Рэчыцкага раёна стаіць цэлы бортны лес
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Побач з вёскай Крынкі Рэчыцкага раёна стаіць цэлы бортны лес, які налічвае каля 100 борцяў. Раней у кожнага гаспадара былі борці, але потым хто памёр, хто з'ехаў, у кагосьці дзеці не захацелі працягваць займацца лесам... Але калоды не зніклі, гэта ж грэх - губіць пчол.

  • Быць бортнікам - гэта больш, чым быць проста пчаляром
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Быць бортнікам - гэта больш, чым быць проста пчаляром. Трэба любіць пчол, лес, традыцыю. Бо калі звычайны пчаляр з рамачнага вулля можа "выціснуць" 20-30 літраў мёду, то з калоды - 5-10.

  • Пчолы ў калодзе могуць прыносіць мёд першыя тры гады
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Пчолы ў калодзе могуць прыносіць мёд першыя тры гады, затым усе соты трэба зрэзаць і вычысціць калоду, і праз некалькі гадоў яны зноў туды вернуцца. Таму бортнікі трымалі шмат калод.
    Чалавек, які займаецца бортным зборам мёду, практычна не ўмешваецца ў жыццё пчол, пакідаючы яго максімальна набліжаным да жыцця ў натуральных умовах.

  • У калодзе пчолы ствараюць свой мікракосм
    © Sputnik Сергей Лескеть

    У калодзе пчолы ствараюць свой мікракосм, дзе могуць рэгуляваць тэмпературу і ўтрыманне вуглякіслага газу, такім чынам знішчаючы паразітаў. Тут не прымяняюцца дабаўкі прамысловага парафіна да сотаў, цукар і лекі для пчол, атруты для кляшчоў.

  • Мёд з борцяў
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Мёд з борцяў - на сённяшні дзень адзіны спосаб атрымаць на 100% натуральны прадукт пчалярства. У іншых умовах атрымаць яго практычна немагчыма.

  • Міхаіл Флёрка з палескай вёсачкі Сіманіцкі Млынок Лельчыцкага раёна - таксама спадчынны бортнік
    © Sputnik Альфред Микус

    Міхаіл Флёрка з палескай вёсачкі Сіманіцкі Млынок Лельчыцкага раёна - таксама спадчынны бортнік. Лепшага апавядальніка, папулярызатара старажытнага ляснога промыслу ў гэтым раёне не адшукаць.

  • Падрыхтоўка калодных вулляў
    © Sputnik Альфред Микус

    Кожны тыдзень аб'язджае і аглядае свае вуллі. Рамантуе на сядзібе, а затым перавозіць і ўсталёўвае на краі поля непадалёк ад дома ва ўрочышчы Воўчае новы вулей.

  • Падрыхтоўка калодных вулляў
    © Sputnik Альфред Микус

    Некаторыя трэба перавешваць, таму што ў іх гадамі чамусьці не садзяцца раі. Некаторыя даводзіцца прыбіраць з-за караеда, ад якога Лельчыцкі раён назвалі тэрыторыяй бедства - работнікі лясгасаў вымушаныя былі выразаць шмат лесу.

  • Падрыхтоўка калодных вулляў
    © Sputnik Альфред Микус

    На беразе рэчкі Крушынка каля яго дома расце шмат крушыны - добры меданос. А тут, у лесе, першымі заквітнеюць арэх і лаза, затым бульба ў поле або іншыя гародніна.

  • Бортнік Палесся Міхаіл Флёрка
    © Sputnik Альфред Микус

    Зацягваюць вулей дзедаўскім спосабам - з дапамогай кола, уручную.

  • Бортнік Палесся Міхаіл Флёрка
    © Sputnik Альфред Микус

    Кола рабіў яшчэ дзед Міхаіла - Мікалай Флёрка. Дапамагаюць усталёўваць новы вулей аднавяскоўцы, рабочыя Лельчыцкага лясгасу.

  • Бортнік Палесся Міхаіл Флёрка
    © Sputnik Альфред Микус

    Міхаіл Флёрка замацоўвае вулей на хвоі.

  • Бортнік Палесся Міхаіл Флёрка
    © Sputnik Альфред Микус

    Каб пчолы адразу пачалі працаваць, у чысты вулей Міхаіл кладзе пустыя, але духмяныя вошчнікі.

  • Бортнік Палесся Міхаіл Флёрка
    © Sputnik Альфред Микус

    Прыцягвае пчол і мядовы пах "аскодавы" - вадкасці, якая застаецца ад пераплаўлення воску.

  • Бортніцтва на Палессі
    © Sputnik Альфред Микус

    На сённяшні дзень, па падліках Івана Осіпава, энтузіяста адраджэння традыцыі, жыве каля 190 бортнікаў, ва ўладаннях якіх да 1800 борцяў.

  • Бортніцтва на Палессі
    © Sputnik Альфред Микус

    Бортніку Адаму Восенка з вёскі Новае Палессе 76 гадоў. Ён павесіў калоду ніжэй, таму што з-за праблем са здароўем цяжка ўзбірацца на дрэва.

  • Бортніцтва на Палессі
    © Sputnik Альфред Микус

    На зіму вуллі закрываюць бяростай ці металам. Вуллі Восенкі зімуюць на гародзе.

  • Бортніцтва на Палессі
    © Sputnik Альфред Микус

    А вось борці Мікалая Раманава можна знайсці на палях, у лесе, на берагах ракі. Да вясны бортнікі спяшаюцца адрамантаваць вуллі і падняць на дрэвы.

  • Бортніцтва на Палессі
    © Sputnik Альфред Микус

    Бортніцтвам займаюцца ў многіх абласцях Гомельскай вобласці, традыцыя адраджаецца і ў іншых беларускіх рэгіёнах.

  • Бортніцтва на Палессі
    © Sputnik Альфред Микус

    Бортны мёд можна назваць нафтай сярэднявечча і асноўным экспартным сыравінай - цяжка ўявіць той час без васковых свечак і мядовых напояў. З ХVIII стагоддзя традыцыю паступова выцесніла калоднае пчалярствам і рамачнае.

  • Бортніцтва на Палессі
    © Sputnik Альфред Микус

    Старажытная традыцыя пчалярства 17 снежня ўвайшла ў рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва.

Тэги:
Польшча, Беларусь, ЮНЕСКА
Які сёння дзень: 16 мая

Які сёння дзень: 16 траўня 2021 года

0
(абноўлена 18:06 13.05.2021)
Гэты дзень з'яўляецца сто трыццаць сёмым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 229 дзён.

Якія падзеі адбыліся 16 траўня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 16 траўня

  • У 1674 годзе Ян Сабескі быў абраны каралём польскім і вялікім князем літоўскім.
  • У 1686 годзе паміж Расіяй і Рэччу Паспалітай падпісаны "вечны мір", Расія атрымала Смаленшчыну, Чарнігаўшчыну і Кіеў.
  • У 1889 годзе была ўпершыню апублікавана паэма "Тарас на Парнасе" (у газеце "Минский листок").
  • У 1986 годзе ў Гродна быў адкрыты Дом-музей Максіма Багдановіча.

Хто нарадзіўся 16 траўня

  • 1911 год: Васіль Вітка, класік беларускай дзіцячай літаратуры.
  • 1955 год: Вольга Корбут, гімнастка, чатырохразовая алімпійская чэмпіёнка

Таксама сёння нарадзіліся рускі паэт Ігар Севяранін, паэт і рок-музыкант Юрый Шаўчук і  амерыканская кінаактрыса Меган Фокс.

16 траўня ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць пакутнікаў Цімафея і Маўры.

У народзе гэты дзень называлі Маўра Малочніца, таму што ў кароў, якія ўдосталь наеліся травы, з'яўлялася шмат малака.

16 мая лічыцца днём, добрым для высадкі расады капусты ў глебу. У гародзе ўжо з'явілася шчаў'е, крапіва і лебяда – травы, з якіх у Беларусі варылі бацвінне, калі не было капусты.

Калі ў гэты дзень было шмат расы, чакаецца добры ўраджай агуркоў.  

0
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей