Дуб

Генетыкі кланавалі найстарэйшае дрэва Беларусі Цар-дуб

61
Гомельскія навукоўцы некалькі месяцаў працуюць над амаладжэннем легендарнага беларускага дрэва, і ўжо ўдалося атрымаць некалькі генетычных "двайнікоў" дуба.

МІНСК, 13 кра — Sputnik. Генетыкам атрымалася кланаваць найстарэйшае дрэва Беларусі — легендарны Цар-дуб, які расце ў Маларыцкім раёне ў Брэсцкай вобласці, яго "генетычныя блізняты" вырашчаны ў Гомелі, паведаміў тэлеканал СТБ.

Навукоўцы інстытута лесу Нацыянальнай акадэміі навук вось ужо дзевяць месяцаў працуюць над амаладжэннем клетак старажытнага дрэва.

"Ён шмат чаго пабачыў на сваім вяку. Перажыў не адно пакаленне людзей. Дрэва-доўгажыхар, і яно, у прынцыпе, расце 800-1000 гадоў. Хутчэй за ўсё, з-за генетычнай спадчыннасці і ўстойлівасці да хвароб", — сказаў галоўны ляснічы Маларыцкага лясгаса Мікалай Чыж.

Дрэвы-блізняты з генетыкай старажыла цалкам могуць стаць асновай новых лясоў Беларусі, праўда, для гэтага трэба вырашыць фундаментальныя навуковыя задачы: клеткі Цар-дуба хоць і захавалі спадчыннасць, але жывуць не так актыўна, як у маладосці, адзначыў Чыж.

У сваю чаргу навуковы супрацоўнік лабараторыі генетыкі і біятэхналогій Інстытута лесу НАН Дзмітрый Кулагін сказаў, што навукоўцы чакалі распускання хоць бы 20-30 парасткаў, а з'явілася ў дзесяць разоў менш.

Навукоўцы не паведамілі, колькі часу спатрэбіцца, каб расліны можна было высадзіць з прабіркі ў грунт, але адзначылі, што ў праекта гомельскіх генетыкаў нацыянальны маштаб.

61
Тэги:
Расліны, Генэтыка, Гомельская вобласць, Беларусь
Купальскія песні: на Купала сонца гуляла

Купальскія песні: на Купала сонца гуляла

920
(абноўлена 16:11 06.07.2020)
У таямнічую купальскую ноч вясковая моладзь збіралася вакол вогнішча і спявала традыцыйныя купальскія песні.

Песні – неад'емная частка не толькі жыцця беларуса, але і абрадавага цыклу. З адмысловымі спевамі дзяўчыны збіралі зёлкі, звівалі іх у вяночкі, варажылі і вадзілі карагод вакол вогнішча.  

Купальскае вогнішча звычайна ладзілі каля ракі або поля, на выгане або нават на галоўнай плошчы мястэчка. Хлопцы збіралі галлё, салому і складвалі высокае вогнішча. Лічылася, што калі пераскочыць праз яго, агонь ачысціць усё дрэннае, што было дагэтуль, і прынясе ўдачу.

Галоўныя матывы купальскіх песень – будучы ўраджай і, зразумела, каханне. Жыта ўжо стаіць высокае, наліваюцца каласы, а кароткія ночы – самыя цёплыя ў годзе. Спавалі на Купалле і жартаўлівыя песні, у якіх можна заўважыць не толькі абрадавыя матывы, але і звесткі пра штодзённае жыццё і зносіны беларусаў.

Купальскія песні сабраў у сваёй манаграфіі беларускі фалькларыст Арсень Ліс. Sputnik прыводзіць некаторыя з гэтых песень – мабыць, вы нават ведаеце матыў?

920
Тэги:
Традыцыі і абрады, песні, Купалле
Як святкуюць Купалле ў Беларусі

Як святкуюць Купалле ў Беларусі

1282
(абноўлена 10:28 06.07.2020)
Старажытнае свята адзачаецца ў час летняга сонцастаяння, калі прырода квітнее, а цёплыя ночы – самыя кароткія.

Купалле, якое святкуецца ў ноч з 6 на 7 чэрвеня, вядома як свята ўшанавання сонца і жыватворных сіл прыроды з даўніны, але з прыходам хрысціянскай традыцыі на беларускія землі яно набыла шэраг дадатковых сэнсаў. У выніку свята супала з днём нараджэння Іаана Хрысціцеля – назва "Купалле" асацыявалася са словам "купаць", "апускаць у ваду", як пры абрадзе хрышчэння. Так старажытнае Купалле ператварылася ў Івана Купалу.

Лекавыя зёлкі і варожбы на вянках

Рыхтавацца да святочнай ночы пачыналі ад самай раніцы: дзяўчыны і жанчыны ішлі ў поле, спявалі абрадавыя песні і збіралі зёлкі, якія ў гэты дзень нібыта набывалі не толькі лекавыя, але і магічныя ўласцівасці. Гаючыя зёлкі звычайна свяцілі ў царкве. Дадому іх прыносілі цэлымі снапамі, упрыгожвалі хату, пакідалі сушыцца і, канешне, плялі вянкі з кветак.

Купалле ў Ракаве 2019
© Sputnik Альфрэд Мікус
Дзяўчыны і жанчыны ішлі ў поле, спявалі абрадавыя песні і збіралі зёлкі

На вянках варажылі: дзяўчыны кідалі іх у ваду і глядзелі, да якога берага паплыве вянок – туды і замуж пойдзе. Далучаліся да варажбы і хлопцы: пара разам кідала вянкі ў ваду: калі яны плылі побач, у сям'і ўсё будзе добра, калі ж адплывалі адзін ад аднаго – ладу не будзе.

Дрэнным знакам лічылася, калі вянок тануў – гэта лічылася прадвесцем цяжкай хваробы або нават смерці.

Купальскае вогнішча

Пакуль дзяўчыны плялі вянкі, хлопцы збіралі дровы і салому для вогнішча. Яго запальвалі звычайна каля вялікага дрэва, на беразе ракі, побач з полем, на выгане або нават на галоўнай плошчы мястэчка, калі яно было вялікім.  

З купальскім вогнішчам звязаныя цікавыя абрады. Так, лічылася, што калі пераскочыць праз яго, можна ачысціцца ад усяго дрэннага, што накапілася на працягу года. Калі пара пераскочыць вогнішча, узяўшыся за рукі, яны ўжо ніколі не расстануцца.

Скакалі праз вогнішча і дзяўчаты, каб паваражыць на замужжа: калі да спадніцы прычэпіцца некалькі іскарак, хутка да яе прыедуць сваты. Агонь купальскага вогнішча прыносілі да сябе і запальвалі ад яго печ, каб захаваць часцінку яго дабраславення.

Вакол вогнішча вадзілі карагоды, пелі купальскія песні, а калі станавілася зусім цёмна, ішлі шукаць папараць-кветку.

Разумець звяроў і птушак і знайсці ўсе скарбы

Магічная кветка, па ўяўленнях беларусаў, магла дапамагчы таму, хто знойдзе яе, размаўляць з усімі звярамі і птушкамі, а таксама адкрые яму, дзе схаваныя старажытныя скарбы. Квітнее яна толькі адну ноч у годзе – на Купалле, і да таго ж – усяго некалькі секунд. Знайсці яе вельмі няпроста, ды і не кожнаму яна даецца ў рукі.  

Раніцай дзяўчыны ішлі умывацца расой – лічылася, што яна надоўга захавае прыгажосць.

1282
Тэги:
Купалле
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў
Перад здачай ЦТ у Мінску

Сталі вядомыя вынікі ЦТ па грамадазнаўству

0
(абноўлена 15:04 10.07.2020)
У асноўным тэсціраванне па гэтым прадмеце трэба было здаваць абітурыентам, накіраваным на вывучэнне юрыспрудэнцыі.

МІНСК, 10 ліп - Sputnik. Вынікі цэнтралізаванага тэсціравання (ЦТ) па грамадазнаўстве сталі вядомыя ў пятніцу.

ЦТ у Мінску
© Sputnik / Виктор Толочко

Цэнтралізаванае тэсціраванне - асноўны этап уступнай кампаніі ў ВНУ Беларусі: абітурыенты здаюць выпрабаванні па выбраных прадметах, а затым падаюць сертыфікаты з вынікамі разам з атэстатам у прыёмныя камісіі.

Вынікі цэнтралізаванага тэсціравання (ЦТ) па грамадазнаўстве сталі вядомыя днём у пятніцу. Першымі свае балы даведаліся абітурыенты, падпісаныя на смс-рассылку, затым яны будуць загружаныя і на сайт Рэспубліканскага інстытута кантролю ведаў (РІКВ).

Для здачы грамадазнаўства зарэгістравалі каля 12 тысяч чалавек.

У асноўным тэсціраванне па гэтым прадмеце трэба было здаваць абітурыентам, нацэленым на вывучэнне юрыспрудэнцыі.

Раней сталі вядомыя таксама вынікі ЦТ па рускай і беларускай мовах. Неўзабаве, як чакаецца, павінны з'явіцца вынікі ЦТ па біялогіі.

0
Тэги:
ЦТ, Уступная кампанія, Беларусь
Тэмы:
Абітурыент - 2020