Дарога

Яшчэ адзін мядзведзь перайшоў мяжу Літвы з Беларуссю

22
(абноўлена 15:08 28.06.2017)
У гэтым месцы да мяжы з літоўскага боку прымыкае лес Цемнукас, з беларускага боку ў Пастаўскім раёне – таксама лясістая мясцовасць.

МІНСК, 28 чэр — Sputnik. Сляды мядзведзя, вядучыя з Літвы ў Беларусь, выявілі памежнікі ў Свянцянскім раёне, паведаміла літоўская Служба аховы дзяржаўнай мяжы. 

Гэта ўжо трэці такі выпадак пераходу мядзведзямі літоўска-беларускай мяжы за мінулыя два з паловай тыдні.

"У панядзелак супрацоўнікі памежнага патруля знайшлі свежыя мядзведжыя сляды, якія ідуць у Беларусь", — сказалі ў САДМ.

Там таксама паведамілі, што ў гэтым месцы да мяжы з літоўскага боку прымыкае лес Цемнукас, з беларускага боку ў Пастаўскім раёне — таксама лясістая мясцовасць.

Раней падобныя выпадкі рэгістраваліся ў Свянцянскім раёне 10 і 18 чэрвеня, але тады літоўскія памежнікі выявілі па дзве пары слядоў мядзведзяў, якія сышлі ў Беларусь. 

22
Тэги:
Мядзведзь, Жывёлы, Літва
Балетнае лета ў Вялікім

Вялікі тэатр кліча на “Балетнае лета”

46
(абноўлена 15:09 10.06.2021)
Сёлета сярод удзельнікаў гала-канцэрта шмат артыстаў балета, якія пачыналі ў Мінску, але сапраўднымі зоркамі сталі ў Расіі.

Фестываль пачнецца 11 чэрвеня і завершыцца 17-га гала-канцэртам зорак сусветнага балета. Традыцыйна на працягу тыдня публіка ўбачыць выключна прэм’еры, якія з’явіліся ў афішы тэатра на працягу гэтага года.

Адкрые "Лета" "Лебядзінае возера" Пятра Чайкоўскага ў пастаноўцы Валянціна Елізар’ева. На ролю Зігфрыда запрошаны прэм’ер маскоўскага Вялікага Дзяніс Родзькін. На наступны дзень выканаўцамі стануць выключна беларускія артысты.

14 чэрвеня ў "Лета" уварвецца калядная казка - "Шчаўкунок". У кастрычніку 2020-га балет Чайкоўскага вярнуўся - у новай аўтарскай рэдакцыі Елізар'ева. Харэограф не раз прызнаваўся, што з зачараваннем працаваў над балетам, а першы акт спектакля наогул ўбачыў у сне. Гледачы заўсёды з захапленнем ідуць за бліскучым харэографам, цалкам яму давяраючы, апускаючыся ў гэтую казку і ў неверагоднай прыгажосці музыку.

15 чэрвеня ў тэатры зноў будзе гучаць Чайкоўскі. Вольга Костэль прапануе сваю версію "Ганны Карэнінай". Як запэўнілі ў Вялікім, на працягу ўсяго года спектакль праходзіў з аншлагамі. Харэаграфія Костэль чаруе сваёй неардынарнасцю.

У перадапошні дзень "Лета" - пастаноўка харэографа Сяргея Мікеля, якая адкрыла гэты 88-ы сезон у Вялікім, - балет "Пер Гюнт".

Завершыцца фестываль традыцыйным гала-канцэртам зорак сусветнага балета. Публіка прызвычаілася, што на дэсерт іх заўсёды чакае феерверк самых розных, але выключна яркіх нумароў - як класічнай, так і сучаснай харэаграфіі. Арганізатары і пастаноўшчык канцэрта Вольга Костэль абяцаюць не падмануць надзеі і сёлета.

Любоў Андрэева, Алег Габышаў (Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны акадэмічны тэатр балета Барыса Эйфмана), Кацярына Пярвушына (тэатр "Крамлёўскі балет"), Юрый Выбарнаў (МАМТ ім. К.С. Станіслаўскага і Ул.І. Неміровіча-Данчанкі), Ганна Ціхамірава , Аляксандр Смальянінаў (Вялікі тэатр Расіі), Ігар Колб, Аксана Скорык, Андрэй Ермакоў (Марыінскі тэатр), Дзяніс Клімук, Дар'я Паўленка (Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны акадэмічны тэатр балета імя Леаніда Якабсона) – сярод удзельнікаў шмат добра знаёмых прозвішчаў. Некаторыя з іх свой шлях на вялікай сцэне пачыналі менавіта ў Мінску, але сапраўднымі зоркамі сталі ў Расіі. З вялікай удзячнасцю да сваіх педагогаў яны вяртаюцца на беларускую сцэну. На жаль, толькі на адзін вечар.

Дарэчы, 25-27 чэрвеня Вялікі запрашае на традыцыйныя чароўныя вечары ў Нясвіж. Рэзідэнцыя роду Радзівілаў даўно стала для беларускага тэатра другім домам і галоўнай фестывальнай пляцоўкай фармату open-air. Не стане выключэннем і 2021-ы.

Чытайце таксама:

46
Тэги:
зоркі, Мінск, балет, артыст, Вялікі тэатр оперы і балета РБ
Гаршчок у печы

Гаршчочак, вары! Або простая ежа на нашым стале

73
(абноўлена 11:13 27.05.2021)
Этнограф Ларыса Мятлеўская узгадвае традыцыі, дзе не апошнюю ролю граў звычайны гаршчок, а таксама дае некалькі рэцэптаў прыгатавання страў у ім.

Гатуючы звыклыя для сябе стравы вяскоўцы лічаць, што перш за ўсё ежа павінна быць пажыўная і смачная. Гэта  спалучэнне для селяніна робіць яе яшэ і прыгожай. Пагутарыць аб тым, якую смакату спрадвек гатавалі ў сям’і - прыемная справа.  Аб стравах, гатаваных маці ў печы, распавядаюць з нейкай асаблівай цеплынёй. Маўляў, смачней за іх няма нічога ў свеце, і яны, як магніт, прыцягваюць разляцеўшыхся па свеце дзяцей у родную хату. Просьба прыгатаваць штосьці асаблівае выклікае радасць у сэрцы маці і жаданне дзейнічаць. Звычайна найлюбімымі лічацца стравы, звыклыя з маленства.

"Мама, звары яду простую"

Кухню звычайнага чалавека часта так і называюць - "простай". Не, гэта зусім не значыць, што яна прымітыўная, не складаная. Наадварот, у народнай кухні вядома немала цікавых і няпростых у прыгатаванні страў. Вялікая ўвага надаецца цеплавой апрацоўцы прадуктаў, традыцыям ужывання ежы: у якім парадку, у які час дня, у які сезон, што з чым і як ядуць. Стравы падзяляюцца на будзёныя і святочныя, нядзельныя. Звычайна для прыгатавання святочных страў затрачваюць больш часу і  бяруць лепшыя прадукты, а для кожнага дня (у залежнасці ад сезона) яны прасцейшыя, але абавязкова пажыўныя і смачныя.

У народзе кажуць, што печ - сэрца хаты. Для таго, каб умець у ёй гатаваць, трэба мець пэўныя навыкі і веды аб пабудове печы, якасці дроў, разумець тое-сёе аб начынні з гліны і розных металаў, ведаць для чаго каля печы чапяла, качарга і некалькі розных памераў вілак. У народнай культуры як сама печ так і пячныя прылады маюць сакральнае значэнне і часта ўдзельнічаюць у розных народных абрадах. Такіх, як вяселле, радзіны, хаўтуры і інш. Не выключэнне і пячны посуд, напрыклад гаршчок.

Гаршчок-бобэныкі
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
У горадзе ў наш час часцей выкарыстоўваюць такія гліняныя гаршчкі

Беларускі этнограф Таццяна Валодзіна лічыць, што гаршчок у шматлікіх рытуальных практыках сімвалічна рэпрэзентаваў сабой чалавека - яго галаву і чэрава. Так пра не надта разумную, цяжкую да думак галаву ў Драгічынскім раёне казалі, што "мазгоўня бы гаршок стоўбуноваты", старога, нядужага чалавека параўноўвалі з разбітым гаршчком, а бруднага, счарнелага ад працы аратага - з закопчаным гаршчком і інш.

Як і чэрава жанчыны, гаршчок  уяўляўся крыніцай жыцця. Так у радзінна-хрэзбінным абрадзе пшоную кашу варылі ў новым керамічным гаршчку. Гаршчок пры гэтым разбівалі, што мусіла сімвалізаваць нараджэнне новага жыцця. Існаваў і такі звычай, калі на вяселлі пасля першай шлюбнай ночы разбівалі гаршчок, гэта азначала пераход маладой ад дзявоцкасці ў жаночы статус.

Таямніцы перавернутага гаршчка

Не раз даводзілася бачыць, як у добрых гаспадынь, нацёртыя да бляску гаршчкі акуратна перавернуты  на паліцах у клеці. Можа падацца, што гэта робіцца для таго, каб у гаршчок выпадкова не трапляла смецце і гэта справядліва. Але ёсць у пустым, не перавернутым гаршчку нешта забытае, таемнае, што прымушае жанчын не пакідаць пусты посуд на стале і абавязкова закрываць яго накрыўкай, пераварочваць гаршчкі і каструлі.

Справа ў тым, што з найстаражытнейшых часоў у народным усведамленні гаршчок выступаў як умяшчальня душы памерлага. Яго пераварочванне ўстанаўлівала мяжу паміж процілеглымі сферамі. Лічылі, што небяспечная пустата можа быць запоўнена смерцю. Дарэчы нябачным гаспадаром хаты лічылі Дамавіка, цесна звязанага з печчу і ў новы дом яго быццам бы пераносілі ў гаршчку з вуголлем.

Асаблівая, магічная рэч - дзіравы гаршчок. На ўсходнеславянскай тэрыторыі ён выконваў ролю курынага бога*. Дзіравы  гаршчок трымалі над чараўніцай, якая ніяк не магла памецці, ім кідалі ў шкоднага духа «хлеўніка», які мучыў жывёлу, выганяючы з гаспадаркі і інш.

*Курыны бог — каменчык з адтулінай ў цэнтры або гарлачык ад разбітага посуду. Яго вешалі ў куратніку каля седала, каб куры не хварэлі і былі пладавітыя.

Стары мерны гаршчок для куцці
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Стары мерны гаршчочак для куцці.

Але вернемся на кухню. Вядома ж, толькі ў казках гаршчок "варыць" сам, а ў кашу з сякеры, якую варыў хітры салдат, трэба было пакласці і крупы, і сала. Што ж казаць пра гаспадыню, якая штодня гатавала ежу для сваёй сям’і. Нягледзячы на тое, што колькасць прадуктаў была часта абмежавана, трэба было прытрымлівацца разнастайнасці ў меню.

Смажанка па-сялянску

З чаго гатаваць:

  • 600г мяса,
  • 6-8 бульбін,
  • 1 морква,
  • 1-2 цыбуліны,
  • 1,5 ст лыжкі мукі,
  • 1,5 ст лыжкі здору,
  • 0,5 шклянкі смятаны,
  • соль, перац, лаўровы ліст.

Як гатаваць. Мяса нарэзаць невялікімі кавалкамі (па 30-40г), злёгку адбіць, пасаліць, паперчыць, укачаць у муку і абсмажыць на здоры да ўтварэння румянай скарынкі. Пакласці мясаў чыгунок, дадаць пачышчаныя і нарэзаныя цыбулю, моркву, бульбу, уліць булён або ваду і тушыць на слабым агні ў сярэдне гарачай печы  каля гадзіны да гатовасці мяса. Калі мяса будзе амаль гатова, дадаць лаўровы ліст, соль, уліць смятану і патушыць 10хв разам.

Запяканка са свініны па-хатняму

З чаго гатаваць:

  • 500г свініны,
  • 1 кг бульбы,
  • 2 цыбуліны,
  • 1 ст лыжка тлушчу або масла,
  • 500 г маянэзу,
  • соль, перац па смаку.

Як гатаваць. Свініну нарэзаць невялікімі кавалкамі, пасаліць, паперчыць, пакласці на дно шырокага гаршчка або глыбокай патэльні з растопленым тлушчам. Затым накрыць мяса слоем цыбулі, нарэзанай колцамі і зверху пакласці загадзя абабраную і нарэзаную кружкамі бульбу. Дадаць соль, заліць маянэзам і ўставіць у сярэдне гарачую печ на 1,5 гадзіны.

Заўвага. Соус накшталт сучаснага маянэзу беларускім кухарам быў добра знаёмы. Яго рабілі ў хатніх умовах з яек, алею, гарчыцы і воцату або сока лімона. Вядома ж такі соус часцей выкарыстоўвалі на кухні не ў вёсцы, а ў мястэчках і фальварках. Што ж тычыцца простай кухні, то маянэз часта замянялі смятанай, у якую дадавалі для вастрыні крыху гарчыцы.

Смачна есці!

73
Абітурыенты перад ЦТ

Выспацца і ніякай валяр'янкі - рэцэпты ад страху перад ЦТ

4
(абноўлена 16:27 16.06.2021)
Пачаўся самы хвалюючы для абітурыентаў час - этап цэнтралізаванага тэсціравання. У першы дзень ЦТ яны спрабавалі свае сілы ў веданні беларускай мовы.

Каля карпусоў хімфака і юрфака БДУ, дзе арганізаваны пункты тэсціравання, учарашнія школьнікі пачалі збірацца задоўга да пачатку экзамену. "Вылічыць" у натоўпе абітурыента проста - белая кашуля і блузка, строгі пінжак, ніякіх лішніх рэчаў - у руках толькі пашпарт і пропуск.

Прыкметна, што маладыя людзі хвалююцца. Як справіцца з трывогай і стрэсам? Што трэба рабіць, каб адчуваць сябе больш упэўнена? Карэспандэнт Sputnik перад пачаткам тэсціравання пацікавіўся ў маладых людзей іх настроем і "рэцэптамі" барацьбы з панікай. Хлопцы і дзяўчаты таксама распавялі, кім яны хочуць стаць і чаму выбралі менавіта беларускую мову.

Усе абітурыенты, з якімі ўдалося пагутарыць, здавалі рэпетыцыйнае тэсціраванне. Яно пачалося яшчэ восенню і праходзіла ў тры этапы. Кажуць, што РТ дае магчымасць адчуць абстаноўку экзамену, ацаніць свой узровень ведаў, зразумець структуру ЦТ і даведацца тэхнічныя моманты. Тады хваляванне сыходзіць.

Не зацыклівацца на прадмеце

Стэфанія з Мінска паступае ў БДУ, хоча стаць псіхолагам. З выбарам прафесіі вызначылася ўжо два гады таму. Займалася з рэпетытарамі па ўсіх трох прадметах, якія плануе здаваць, - беларускай, англійскай і гісторыі Беларусі. Прыйшла на першае ЦТ, таму што беларускі для яе прасцей.

Стефания еще два года назад решила, кем хочет быть
© Sputnik / Виктор Толочко
Стэфанія яшчэ два гады таму вырашыла, кім хоча быць

"Крыху, вядома, хвалююся. Як справіцца з трывогай? Для пачатку, за дзень, трэба вельмі добра выспацца, прагуляцца, не зацыклівацца на прадмеце", - сцвярджае яна. Учора, перад экзаменам, ужо не займалася - лічыць, што гэта бессэнсоўна.

"Галоўнае - расслабіцца і глыбока дыхаць. Ніякай валяр'янкі і заспакойлівых перад тэсціраваннем. Гліцын трэба піць", - раіць дзяўчына. Яна ўпэўнена, што, калі зойдзе ў аўдыторыю, возьме бланк з заданнямі, ад усяго абстрагуецца, і рэшткі хваляванняў знікнуць.

Ніякіх манетак пад пятку!

А вось у Рамана перамагчы стрэс ніяк не атрымліваецца. "Як правёў учора дзень? Ды ўчора ўжо хваляваўся. Адпачываць не мог, працягваў рыхтавацца. З-за перажыванняў зусім не выспаўся", - распавядае ён.

Роман не верит в приметы, а накануне экзамена он продолжал готовиться
© Sputnik / Виктор Толочко
Раман не верыць у прыкметы, а напярэдадні экзамену ён працягваў рыхтавацца

Раман дадае, што ні ў якія прыкметы перад экзаменам не верыць. "Ніякіх манетак пад пятку! Падручнік на ноч пад падушку не клаў. Толькі ўласныя веды", - упэўнены абітурыент.

Раман будзе паступаць у БДУ на хімфак. Плануе займацца фармацэўтыкай. Будзе здаваць яшчэ ЦТ па хіміі, матэматыцы і, на ўсялякі выпадак, - па англійскай.

"Раз-пораз бярэш у рукі падручнікі"

Анастасія негаманлівая - вельмі моцна хвалюецца. Інга, яе мама, прыйшла з ёй, каб падтрымаць дачку. Будзе чакаць заканчэння тэсціравання. Анастасія марыць атрымаць фундаментальную гуманітарную адукацыю - паступае ў БДУ на факультэт філасофіі сацыяльных навук.

Кажа, што, хоць псіхолагі раяць не займацца ў апошні дзень перад ЦТ, так не атрымліваецца. "Ходзіш, нервуешся, раз-пораз бярэш у рукі падручнікі", - дзеліцца яна.

Некоторые родители составляют абитуриентам компанию: поддержать перед экзаменом
© Sputnik / Виктор Толочко
Некаторыя бацькі складаюць абітурыентам кампанію: падтрымаць перад экзаменам

Інга дадае, што дачка прыйшла здаваць беларускую на ўсялякі выпадак, як запасны варыянт. "Раптам лепш атрымаецца, чым рускі, яго таксама будзем здаваць. Сёння гэта рэзервовы прадмет. Як бы рэпетыцыя, каб адчуць абстаноўку", - тлумачыць яна.

Інга лічыць, што лепшы рэцэпт заспакаення перад экзаменам - пасядзець вечарам дома і пагутарыць з блізкімі. "І ў сацсеткі дачка заходзіла, хоць гэта не рэкамендуюць. А што тут такога? Пераключаешся, адцягваешся - і супакойвае. Займаешся звыклымі рэчамі", - упэўненая Інга.

Моцная загартоўка

Сярод тых, хто сабраўся ва ўніверсітэцкім дворыку ўвагу прыцягнула невялікая група маладых людзей - яны жартавалі паміж сабой і смяяліся. Высветлілася, што ўсе чацвёра - выпускнікі Мінскага дзяржаўнага абласнога ліцэя. Сцвярджаюць, што не хвалююцца наогул.

Аляксей прыехаў у Мінск з Беразіно, Таццяна - з Мінскага раёна, Аляксандра - з Крупскага, Юлія - ​​з Мар'інай Горкі. Навучаючыся ў ліцэі, у сталіцы ўжо два гады жывуць самастойна, без бацькоў.

"Мы абсалютна спакойныя. Бо выбар небагаты - альбо хвалявацца, альбо не. Лепш - не. Тады не забудзешся нічога з перапуду", - жартуе Таццяна.

Аляксей дадае, што ўсе яны прайшлі вельмі моцную загартоўку. "Мы ў ліцэі вучыліся - нам ужо няма чаго баяцца. Гэта была такая падрыхтоўка - словамі не перадаць", - дадае Аляксей.

Алексей, Татьяна, Александра и Юлия - выпускники Минского государственного областного лицея
© Sputnik / Виктор Толочко
Аляксей, Таццяна, Аляксандра і Юлія - ​​выпускнікі Мінскага дзяржаўнага абласнога ліцэя

Ён адзначае, што ніякіх рэцэптаў спакою даць не можа. "Вядома ж, ніякіх заспакойлівых. Я здаваў усе тры этапы РТ, ужо прывык. Выпускныя экзамены прайшлі. З зоны камфорту даўно выйшаў і ў тонусе", - распавядае малады чалавек.

Рыхтаваліся ўчора разам, але не дапазна. Пасядзелі днём, пагарталі падручнікі.

Аляксей таксама паведамляе, чаму ён абраў на ЦТ менавіта беларускую мову. "Я - патрыёт. У перспектыве хачу і ў паўсядзённым побыце размаўляць толькі па-беларуску. Мне падабаецца. Вельмі прыгожая мова", - сцвярджае ён.

А вось Юлія не адразу вызначылася з выбарам прадмета. "Спачатку рыхтавалася да рускай, думала, што не ведаю беларускую. Але калі пачала вучыць рускую, зразумела, што яе я таксама не ведаю. І абрала тое, куды легла душа. Проста сэрца падказала, што трэба ісці, вось і пайшла", - усміхаецца Юлія.

Аляксей, Аляксандра і Юлія ідуць на геафак БДУ, а Таццяна - на фізіка-матэматычны. Яна будзе праграмістам.

"Са спецыяльнасцю пакуль не вызначыўся. Можна быць эколагам, геадэзістам, геолагам. Прыцягваюць будучыя камандзіроўкі. Геадэзістаў, напрыклад, могуць адправіць у Расію, у Антарктыду. Не тут жа нафту шукаць. Хоць, хто шукае, той заўсёды знойдзе", - жартуе ён .

Усе чацвёра кожную суботу на працягу двух гадоў наведвалі факультатывы па кожным з трох прадметаў, якія будуць здаваць на ЦТ. Гэта - геаграфія, матэматыка, мова, а для фізмата - замест геаграфіі - фізіка.

Можна было б выбраць чацвёрты для падстрахоўкі, але маладыя людзі сцвярджаюць, што яны вельмі ўпэўнены ў сабе.

Чытайце таксама:

4
Тэги:
Беларуская мова, Страхі, ЦТ