Старыя кнігі

Вершы Канстанцыі Буйло: твае вочы яснеюць, як неба ў дзень

940
(абноўлена 09:38 14.01.2020)
У гэты дзень нарадзілася знакамітая беларуская паэтэса Канстанцыя Буйло. Sputnik успамінае яе лепшыя вершы.

Сапраўднае імя Канстанцыі Буйло – Канстанцыя Антонаўна Калечыц, яна нарадзілася 14 студзеня 1893 года ў Вільні, у сям'і аб'ездніка графа Тышкевіча.

Атрымаўшы першапачатковую дамашнюю адукацыю, скончыла настаўніцкія курсы. Падчас жыцця ў Вільні яна сябравала з жонкай Янкі Купалы Уладзіславай Луцэвіч і была знаёмая з Максімам Гарэцкім.

Першыя вершы Канстанцыі з'явіліся ў "Нашай Ніве" пад імем яе брата ў 1909 годзе, але ўжо з наступнага года Буйло пачала публікавацца пад уласным імем.

Да рэвалюцыі Канстанцыя Буйло працавала ў пінскай кнігарні, а потым – у Земскім саюзе, а пасля – статыстам у выканкаме, бухгалтарам саўгаса. У 1923 годзе з'ехала да мужа, Віталя Калечыца, ў Маскву, дзе пражыла да самай смерці больш за 60 гадоў.

Вершы Канстанцыі Буйло ўвайшлі ў зборнікі "Світанне", "На адноўленай зямлі", "Май", "Роднаму краю". Пісала яна і кнігі для дзяцей, а многія вершы паэтэсы былі пакладзеныя на музыку.

Чытайце таксама:

  • Пра пачуцці па-беларуску: топ-10 вершаў пра каханне
  • Ад Купалы да Хадановіча: беларускія вершы для дзяцей
  • Бацька, маці і родная мова: 5 лепшых вершаў пра сям'ю
  • Зямля мая, ты – кніга непрачытана: вершы пра Беларусь
940
Тэги:
Беларуская мова, Вершы
Тэмы:
Ад Барадуліна да Хадановіча: вершы на беларускай мове (44)
Ларыса Геніюш

Вязніца, казачніца, бунтарка: сёння нарадзілася Ларыса Геніюш

370
(абноўлена 13:37 09.08.2020)
Вершы паэткі дэманструюць нязломнасць духа і сталую веру ў лепшае ў людзях.

Ларыса Геніюш (у дзявоцтве Міклашэвіч) нарадзілася 9 жніўня 1910 года ў Гродзенскай губерні (цяпер гэта Гродзенская вобласць, Ваўкавыскі раён) у маёнтку Жлобаўцы паблізу вёскі Воўпы.

Дзяцінства, отрацтва, юнацтва

Калі пачалася Першая сусветная вайна, бацька Ларысы, Антон Міклашэвіч, удзельнік яшчэ Руска-японскай вайны, быў зноў прызваны на фронт, а маці з дзецьмі прыйшлося з'ехаць у эвакуацыю – ва Украіну. Вярнуліся на радзіму яны толькі ў 1919 годзе.

Ларыса атрымала пачатковую адукацыю ў польскай школе, потым – у польскай гімназіі. Беларускіх тады папросту не было: пасля падпісання ў 1921 годзе Рыжскага мірнага дагавору, якім скончылася савецка-польская вайна, Заходняя Беларусь адыйшла да Польшчы. Там жа Ларыса пазнаёмілася са сваім мужам, Янам Геніюшам, які ў той момант вучыўся ў Карлавым універсітэце. Яны ажаніліся ў 1935 годзе, і Ларыса пераехала ў Зэльву – бліжэй да мужа. У тым жа годзе ў Ларысы нарадзіўся сын Юры, а вось з'ехаць у Чэхаславакію ў іх атрымалася толькі ў 1937-м.

Арышт і зняволенне

Пасля далучэння Заходняй Беларусі да СССР у 1939, былі арыштаваныя і высланыя бацькі Ларысы. Маці і сёстры апынуліся ў Казахстане, бацьку расстралялі.

Да 1947 года Ларыса жыла ў Празе і актыўна ўдзельнічала ў палітычным руху БНР. Яна з'яўлялася Генеральным сакратаром ураду і займалася архіўнай працай. Калі скончылася Другая сусветная вайна, савецкія ўлады дамагаліся экстрадыцыі Геніюшаў: іх абвінавацілі ў антысавецкай нацыяналістычнай дзейнасці. У 1948 годзе Ларыса нарэшце была арыштаваная і разам з мужам перададзеная савецкім уладам. Яе дапытваў сам Лаўрэнцій Цанава, які безпаспяхова імкнуўся выцягнуць з яе сведкі пра архівы БНР.

Вяртанне на Радзіму

Праз год утрымання ў мінскай турме Ларысу Геніюш з мужам прыгаварылі да 25 гадоў лагераў. На працягу сямі гадоў яны адбывалі пакаранне ў лагерах Інты і Абезі (Комі) і ў Мардоўскай АССР, пакуль не былі часткова рэабілітаваныя – тэрмін пакарання зменшылі да 8 гадоў, і Геніюшы вярнуліся ў Зэльву. Вядома, што іх дом стаў месцам сустрэч творчай інтэлігенцыі таго часу.

Друкавацца Ларыса Геніюш пачала яшчэ ў 1939 годзе ў беларускай эміграцыйнай перыодыцы, а ў 1942 годзе першы зборнік яе вершаў "Ад родных ніў" убачыў свет ў Празе. Працягвала пісаць Геніюш і ў высылцы. Пасля вызвалення яе творы доўгі час былі забароненыя, пакуль пры садзейнічанні Максіма Танка не быў надрукаваны яе зборнік "Невадам з Нёмана".

Ларыс Геніюш доўгі час была вядомая як дзіцячая пісьменніца – ёй папросту не дазвалялі друкаваць нешта іншае. Амаль адна за другой, у 1972 і 1976 годзе, выйшлі дзве кніжкі яе вершаў для дзяцей "Казкі для Міхаські" і "Добрай раніцы, Алесь". Большасць твораў Ларысы Геніюш былі надрукованы пасмяротна.

Памерла Геніюш у 1983 годзе, пахавана ў Зэльве. Да канца жыцця яна не прыняла савецкага грамадзянства і заставалася грамадзянкай Чэхаславакіі.

370
Тэги:
вершы на беларускай мове, беларускія паэты, біяграфія, Ларыса Геніюш
Тэст: вы мазахіст або проста беларус?

Тэст: вы мазахіст або проста беларус?

194
(абноўлена 10:43 08.08.2020)
Праверце сябе на стрэсаўстойлівасць, аднак не ўспрымайце ўсё надта сур'ёзна – гэта шкодна для страўніка.

Прапануем даведацца, ці ёсць у вас цяга да болю, або вы проста ахвяра абставінаў. Гэты тэст жартаўлівы і закліканы падняць вам настрой.

Таксама паспрабуйце прайсці сур'ёзныя тэсты:

194
Тэги:
тэст
Сцягі ў адлюстраванні на стэндзе з эмблемай ЕС

ЕС прыгразіў санкцыямі Беларусі

0
(абноўлена 08:50 12.08.2020)
Адносіны Мінска і Брусэля могуць пагоршыцца без прагрэсу ў галіне правоў чалавека і вяршэнства закона ў Беларусі.

МІНСК, 12 жні - Sputnik. Еўрасаюз можа прыняць меры супраць адказных за гвалт, неабгрунтаваныя арышты і фальсіфікацыю вынікаў прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі, гаворыцца ў распаўсюджанай у аўторак заяве вярхоўнага прадстаўніка ЕС па замежных справах і палітыцы бяспекі Жозепа Барэля, узгодненай з кіраўнікамі МЗС усіх 27 краін ЕС.

Прэзідэнцкія выбары адбыліся ў Беларусі 9 жніўня. Паводле звестак ЦВК, дзейны кіраўнік дзяржавы набраў 80,08%, другое месца ў Святланы Ціханоўскай - 10,09%. У штабе Ціханоўскай заявілі, што не прызнаюць вынікі Цэнтрвыбаркама, спасылаючыся на тое, што яна набрала ў 70-80%. Пасля выбараў у шэрагу беларускіх гарадоў прайшлі несанкцыянаваныя акцыі пратэсту. За два дні - 9 і 10 жніўня - было затрымана каля пяці тысяч чалавек. Паводле звестак Міністэрства аховы здароўя, пацярпелі больш за 200 чалавек, у тым ліку і супрацоўнікі правапарадку. Супраць актывістаў сілавікі ўжылі спецсродкі.

"Мы заклікаем палітычнае кіраўніцтва Беларусі ініцыяваць сапраўдны ўсёабдымны дыялог з шырокімі пластамі грамадства, каб пазбегнуць гвалту ў далейшым. ЕЗ працягне падтрымку дэмакратычнай, незалежнай, суверэннай, квітнеючай і стабільнай Беларусі", - гаворыцца ў заяве барэля ад імя ЕЗ.

У заяве адзначаецца, што "ўлады ўжылі непрапарцыйнае і непрымальнае гвалт". "Акрамя таго, вартыя даверу справаздачы мясцовых назіральнікаў паказваюць, што выбарчы працэс не адпавядаў міжнародным стандартам", - гаворыцца ў дакуменце.

Там падкрэсліваецца, што Брусель менавіта на гэтым фоне будзе ацэньваць "дзеянні беларускіх уладаў па ўрэгуляванні бягучай сітуацыі і праводзіць паглыблены аналіз адносін ЕС з Беларуссю".

"Гэта можа ўключаць, сярод іншага, прыняцце мер супраць асоб, адказных за гвалт, неабгрунтаваныя арышты і фальсіфікацыю вынікаў выбараў", - гаворыцца ў дакуменце.

Без прагрэсу ў Беларусі ў галіне правоў чалавека і вяршэнства закона адносіны Еўрасаюза і Мінска могуць пагоршыцца, падкрэсліваецца ў заяве. У ЕЗ таксама заявілі, што будуць уважліва сачыць за развіццём сітуацыі вакол народных пратэстаў у Рэспубліцы, ацэньваць дзеянні ўладаў і аналізаваць свае стасункі з Менскам.

Разам з тым, кіраўнік Еўракамісіі Урсула фон дэр Ляйен Twitter напісала, што выбары ў рэспубліцы не былі справядлівымі, дзяржаўнае гвалт недапушчальна. У гэтай сувязі, паводле яе слоў Еўразвяз, ацэніць адносіны з краінай і прыме меры супраць вінаватых.

0
Тэги:
Беларусь, ЕС
Тэмы:
Выбары прэзідэнта Беларусі - 2020