Акцёр Джарэд Лета

Правапіс запазычаных імёнаў і прозвішчаў: моўная хвілінка са Sputnik

290
(абноўлена 10:42 25.04.2020)
У даведках для школьнікаў і іх бацькоў Sputnik разглядае правілы і найбольш складаныя аспекты вывучэння беларускай мовы. Сёння наша тэма – правапіс запазычаных імёнаў і прозвішчаў.

У апошні час у наш штодзённы лексікон уваходзіць усё больш замежных імёнаў і прозвішчаў: гэта і папулярныя спевакі, і галівудскія зоркі, і палітычныя дзеячы, і нават суседзі па парце, якіх бацькі вырашылі назваць на заходні лад. Галоўная складанасць палягае ў тым, як усе гэтыя прыгожыя імёны правільна перадаюцца сродкамі беларускай мовы.

Аканне, яканне, дзеканне і цеканне

Беларускае яканне адбываецца ў імёнах і прозвішчах, запазычаных са славянскіх моў, або тых, якія прыйшлі ў славянскія мовы ўжо даўно, звычайна з грэчаскай: Аляксей, Святлана, Ямеля. Выключэнне складаюць імёны, у якіх літара е ідзе пасля зычных г, к, х: Германіка, Кедышка.

Ненаціскны гук [э] ў беларускай мове пераходзіць у а: Тарас Шаўчэнка.

Спалучэнне літар дз і літара ц, па правілах, пішуцца ў адпаведнасці з літаратурным маўленнем: Аляксандр Дзюма, але Даніэль Дэфо; Стэфан, але Сцяпан. У выпадку, калі сумняваецеся, лепш звярнуцца да слоўніка. У выпадку, калі імя або прозвішча яшчэ не паспела з'явіцца ў ім, застаецца толькі абапірацца на агульныя тэндэнцыі ў мове. Таксама, калі імя англійскае, можна паглядзець, як гучыць тое ці іншае спалучэнне літар у англійскай транскрыпцыі: Джоні Дэп, Дэні ДэВіта, Крысціна Рычы, Джэймс Марцін і гэтак далей. Перад мяккім гукам [в'] заўсёды пішацца ц: Мацвіенка, Цвігі.  

Перадача спалучэнняў галосных і галосных з й

Пра тое, як правільна перадаць у беларускай мове спалучэнні галосных иа, ие, ио/йо, йа, йе, мы ўжо пісалі ў адным з папярэдніх матэрыялаў. Нагадаем, што на пісьме яны перадаюцца адпаведна як:

  • ія/ыя – Мія Васікоўска, Адрыяна Ліма;
  • іе/ые – Дыега Марадона;
  • іё/ыё - калі вымаўляюцца як два склады, паміж зычнымі пад націскам: Радыён Раскольнікаў; ія/ыя - не пад націскам: Віялета; іо – у пачатку слова пад націскам: Іосіф Кабзон, але калі вымаўляецца ў адзін склад – праз ё: Скарлет Ёхансан; іа - не пад націскам: Іаланта;
  • я – у пачатку слова і пасля галосных: Явана;
  • е – у пачатку слова і пасля галосных: Стэфані Маер.

У і ў нескладовае

Літара в будзе чаргавацца з ў у сярэдзіне і на канцы слова: Аўрам, Гаўрыіл. Выключэнне складаюць замежныя прозвішчы, якія ўтварыліся ад слова queen (каралева): Аляксандр МакКуін.

Сабакі ў касцюмах
© Sputnik / Екатерина Чеснокова

Выпадзенне і падваенне зычных

У спалучэнні дт літара д на канцы запазычаных слоў выпадае: лейтэнант Шміт. Спалучэнні здн і лнц перадаюцца адпаведна як зн і нц: Анатоль Пазняк, Гаген Сонцаў.

Прыстаўныя літары

Прыстаўная літара в з'яўляецца перад ненаціскным о на пачатку слоў і перад у і часам націскным о ў сярэдзіне: Вольга, Навум, Лявон.  

Мяккі знак і апостраф

Раздзяляльны мяккі знак будзе пісацца пасля зычных л, с, ц, дз і н і з, калі яны не ўваходзяць у прыстаўку, перад літарамі е, ё, і, ю, я: Мальер, Карпанцье, а таксама перад суфіксамі -еў-/-ев- у прозвішчах, утвораных ад імёнаў, якія заканчваюцца на –ій/-ый: Афанасьеў, Васільеў. 

Выключэнне складаюць славянскія імёны па бацьку, якія ўтварыліся ад імёнаў, якія заканчваюцца на мяккі знак: Васіль – Васілевіч.

Апосраф ставіцца ў сярэдзіне слова пасля губных, заднеязычных, зубных і р (калі вы забыліся, гэта адпаведна б, в, м, п, ф; г, к, х; д, т) перад літарамі е, ё, і, ю, я: Ар'ян, Б'янка.

290
Тэги:
школа, Беларуская мова
Надпіс на Брадэнбургскай браме

"Спасибо" і "Дзякуй": Германія падзякавала за вызваленне ад нацызму

59
(абноўлена 16:21 09.05.2020)
На сімвале Берліна, Брадэнбургскай браме, у пятніцу ўвечары высвецілі слова "дзякуй" на рускай і яшчэ многіх мовах. Акцыю прысвяцілі 75-годдзю вызвалення Германіі ад нацыянал-сацыялізму.

МІНСК, 9 мая - Sputnik. Напярэдадні ўвечары на Брадэнбургскай браме ў Берліне з нагоды 75-годдзя вызвалення Германіі ад нацыянал-сацыялізму з'явілася святочная падсветка са словамі "дзякуй" на беларускай, рускай і іншых мовах.

Пад яркай датай "8 мая 1945" з'явіліся спраецыяваныя на чатырох мовах словы "дзякуй". Акрамя рускай і беларускай, падзяка была напісана на англійскай, французскай, польскай і нямецкай мовах.

8 мая святкуецца ў Германіі як Дзень вызвалення ад нацыянал-сацыялізму і заканчэння Другой сусветнай вайны ў Еўропе.

Менавіта ў 22:43 8 мая 1945 года быў падпісаны Акт аб поўнай і безумоўнай капітуляцыі гітлераўскай Германіі. Гэтая дата - 8 мая ў краінах Еўропы і 9 мая ў СССР, а затым краінах, якія выйшлі з Савецкага Саюза, адзначаюцца як Дзень Перамогі.

З-за пандэміі ў Берліне ў гэты дзень адмянілі марш "Бессмяротны полк", які павінен быў прайсці ў шосты раз ад Брадэнбургскай брамы да мемарыяльнага комплексу Тыргартэн. Аднак у Трэптаў-парк некаторыя людзі прыйшлі з плакатамі, вырабленымі для акцыі.

Надписи Спасибо на различных языках появились на символе Берлина накануне вечером
© REUTERS / FABRIZIO BENSCH
Надпісы "Дзякуй" на розных мовах з"явіліся на сімвале Берліна напярэдадні вечарам

Там жа раніцай прайшло традыцыйнае ўскладанне вянкоў пры ўдзеле пасла Беларусі ў ФРГ Дзяніса Сідарэнкі, пасла Расіі Сяргея Нячаева, а таксама паслоў Азербайджана, Арменіі, Казахстана, Кыргызстана, Узбекістана і Туркменістана і прадстаўнікоў урада і іншых афіцыйных асоб Германіі.

"Для Беларусі гэта вельмі важны і асаблівы дзень. У прынцыпе, як і для большасці еўрапейскіх народаў, народаў былога СССР. Для Беларусі цана, якая была заплачана за Перамогу, была велізарнай. Прыблізна каля трох мільёнаў жыхароў загінулі на франтах альбо ў акупацыі, былі сагнаныя ў Германію на працы ", - распавёў журналістам падчас цырымоніі Дзяніс Сідарэнка.
Ён адзначыў, што значэнне Перамогі для яго суграмадзян невымерна высокае, як для нацыі, якая "захавалася, выжыла і здолела выстаяць".

59
Тэги:
Германія, Другая сусветная вайна (1939-1945)
Тэмы:
Дзень Перамогі - 2020
Савецкія пяхотнікі вядуць бой за пераправу праз раку Полату ў раёне Полацка, 1944 год

Вершы пра вайну: каб гэта ўсё не стала доляй сына

26280
(абноўлена 11:13 08.05.2020)
Чытайце лепшыя беларускія вершы пра вайну ў падборцы Sputnik.

Вайна пакінула свой жахлівы след у сэрцах людзей, нават тых, хто нарадзіўся праз шмат гадоў пасля яе. Дзякуючы расказам дзядоў і прадзедаў, у кожнай беларускай сям'і жыве ўспамін пра страшныя і горкія гады, якія давялося перажыць Радзіме.

Беларускія вершы пра вайну – гэта летапіс жалю, болю і трапяткой надзеі, якая заўсёды жыве ў сэрцах людзей, нягледзячы на ўсё гора, якое выпадае на іх долю. Яны поўныя веры ў перамогу і ўсхваляюць мужнасць, сілу і годнасць беларускіх мужчын і жанчын, якія здолелі перажыць і перамагчы ў самым страшным, што можа здарыцца ў чалавечым жыцці.

Падборку лепшых вершаў беларускіх паэтаў пра Вялікую айчынную вайну зрабіў для вас Sputnik.

Чытайце таксама:

  • Зямля мая, ты – кніга непрачытана: вершы пра Беларусь
  • Бацька, маці і родная мова: 5 лепшых вершаў пра сям'ю
  • Пра пачуцці па-беларуску: топ-10 вершаў пра каханне
  • Вершы пра беларускую мову: родная мова, цудоўная мова
  • Беларусь, мая шыпшына: вершы пра радзіму
26280
Тэги:
Беларуская мова, Вершы, Вялікая Айчынная вайна
Тэмы:
Дзень Перамогі - 2020
Жаніх і нявеста

Урад забараніў запрашаць на рэгістрацыю шлюбу больш за 10 чалавек

0
(абноўлена 08:46 26.05.2020)
Рашэнне аб колькасці гасцей у кожным канкрэтным выпадку прымаецца кіраўнікамі загсаў.

МІНСК, 26 мая - Sputnik. Колькасць прысутных на ўрачыстай рэгістрацыі шлюбу не можа перавышаць дзесяці чалавек, адпаведнае рашэнне прыняў урад Беларусі.

Саўмін прыняў пастанову ад 22 мая 2020 г. №305, якой вызначыў дадатковыя меры па прадухіленні распаўсюджвання інфекцыі, выкліканай каронавірусам COVID-19.

Сярод цікавых навін - забарона на прысутнасць пры ўрачыстай рэгістрацыі шлюбу больш за дзесяць чалавек.

"Рашэнне аб колькасці гасцей у кожным канкрэтным выпадку прымаецца ўпаўнаважанай службовай асобай органа, які рэгіструе акты грамадзянскага стану", - растлумачылі на Нацыянальным прававым інтэрнэт-партале.

Таксама вырашана праводзіць пагаджальныя нарады дыстанцыйна.

Прыпынена і дзеянне шэрагу нормаў, у тым ліку маніторынгу выканання натарыусам заканадаўства аб натарыяце, па ўзгадненні найменняў арганізацый (часткі асабістага звароту заяўніка па ўзгадненне найменняў), асабістага прадастаўлення дакументаў для атрымання інфармацыі з Адзінага дзяржаўнага рэгістра юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў, а таксама асабістага атрымання названай інфармацыі.

ма пастанова пакуль афіцыйна не апублікавана.

Чытайце таксама:

0
Тэги:
Шлюб, Беларусь
Тэмы:
Каронавірус COVID-19