https://bel.sputnik.by/20200425/Pravaps-zapazychanykh-mna--prozvshcha-monaya-khvlnka-na-Sputnik-1038445217.html
Правапіс запазычаных імёнаў і прозвішчаў: моўная хвілінка са Sputnik
Правапіс запазычаных імёнаў і прозвішчаў: моўная хвілінка са Sputnik
Sputnik Беларусь
У даведках для школьнікаў і іх бацькоў Sputnik разглядае правілы і найбольш складаныя аспекты вывучэння беларускай мовы. Сёння наша тэма – правапіс запазычаных... 25.04.2020, Sputnik Беларусь
2020-04-25T13:08+0300
2020-04-25T13:08+0300
2020-04-25T10:42+0300
грамадства
цiкавосткi
культура
беларуская мова
школа
https://cdnn11.img.sputnik.by/img/103404/73/1034047398_0:0:3499:1979_1920x0_80_0_0_1afde585ba57e071ac3b5aa8788a46b4.jpg
У апошні час у наш штодзённы лексікон уваходзіць усё больш замежных імёнаў і прозвішчаў: гэта і папулярныя спевакі, і галівудскія зоркі, і палітычныя дзеячы, і нават суседзі па парце, якіх бацькі вырашылі назваць на заходні лад. Галоўная складанасць палягае ў тым, як усе гэтыя прыгожыя імёны правільна перадаюцца сродкамі беларускай мовы.Аканне, яканне, дзеканне і цеканнеБеларускае яканне адбываецца ў імёнах і прозвішчах, запазычаных са славянскіх моў, або тых, якія прыйшлі ў славянскія мовы ўжо даўно, звычайна з грэчаскай: Аляксей, Святлана, Ямеля. Выключэнне складаюць імёны, у якіх літара е ідзе пасля зычных г, к, х: Германіка, Кедышка.Ненаціскны гук [э] ў беларускай мове пераходзіць у а: Тарас Шаўчэнка.Спалучэнне літар дз і літара ц, па правілах, пішуцца ў адпаведнасці з літаратурным маўленнем: Аляксандр Дзюма, але Даніэль Дэфо; Стэфан, але Сцяпан. У выпадку, калі сумняваецеся, лепш звярнуцца да слоўніка. У выпадку, калі імя або прозвішча яшчэ не паспела з'явіцца ў ім, застаецца толькі абапірацца на агульныя тэндэнцыі ў мове. Таксама, калі імя англійскае, можна паглядзець, як гучыць тое ці іншае спалучэнне літар у англійскай транскрыпцыі: Джоні Дэп, Дэні ДэВіта, Крысціна Рычы, Джэймс Марцін і гэтак далей. Перад мяккім гукам [в'] заўсёды пішацца ц: Мацвіенка, Цвігі. Перадача спалучэнняў галосных і галосных з йПра тое, як правільна перадаць у беларускай мове спалучэнні галосных иа, ие, ио/йо, йа, йе, мы ўжо пісалі ў адным з папярэдніх матэрыялаў. Нагадаем, што на пісьме яны перадаюцца адпаведна як:У і ў нескладоваеЛітара в будзе чаргавацца з ў у сярэдзіне і на канцы слова: Аўрам, Гаўрыіл. Выключэнне складаюць замежныя прозвішчы, якія ўтварыліся ад слова queen (каралева): Аляксандр МакКуін.Выпадзенне і падваенне зычныхУ спалучэнні дт літара д на канцы запазычаных слоў выпадае: лейтэнант Шміт. Спалучэнні здн і лнц перадаюцца адпаведна як зн і нц: Анатоль Пазняк, Гаген Сонцаў.Прыстаўныя літарыПрыстаўная літара в з'яўляецца перад ненаціскным о на пачатку слоў і перад у і часам націскным о ў сярэдзіне: Вольга, Навум, Лявон. Мяккі знак і апострафРаздзяляльны мяккі знак будзе пісацца пасля зычных л, с, ц, дз і н і з, калі яны не ўваходзяць у прыстаўку, перад літарамі е, ё, і, ю, я: Мальер, Карпанцье, а таксама перад суфіксамі -еў-/-ев- у прозвішчах, утвораных ад імёнаў, якія заканчваюцца на –ій/-ый: Афанасьеў, Васільеў. Выключэнне складаюць славянскія імёны па бацьку, якія ўтварыліся ад імёнаў, якія заканчваюцца на мяккі знак: Васіль – Васілевіч.Апосраф ставіцца ў сярэдзіне слова пасля губных, заднеязычных, зубных і р (калі вы забыліся, гэта адпаведна б, в, м, п, ф; г, к, х; д, т) перад літарамі е, ё, і, ю, я: Ар'ян, Б'янка.
https://bel.sputnik.by/20181029/Sklanenne-belaruskkh-prozvshcha-monaya-khvlnka-na-Sputnik-1038363604.html
https://bel.sputnik.by/20200422/Monaya-khvlnka-na-Sputnik-sprazhenne-dzeyaslova--yago-formy-1038284771.html
https://bel.sputnik.by/20230329/tehst-yakoga-rodu-nazounik-u-belaruskaj-move-1038046400.html
Sputnik Беларусь
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rosiya Segodnya“
2020
Sputnik Беларусь
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rosiya Segodnya“
Навіны
ru_BY
Sputnik Беларусь
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rosiya Segodnya“
https://cdnn11.img.sputnik.by/img/103404/73/1034047398_0:0:3482:2188_1920x0_80_0_0_d8c30bc5094e3ec8aae8117d8ba9e3cf.jpgSputnik Беларусь
media@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rosiya Segodnya“
грамадства, цiкавосткi, культура, беларуская мова, школа
грамадства, цiкавосткi, культура, беларуская мова, школа
Правапіс запазычаных імёнаў і прозвішчаў: моўная хвілінка са Sputnik
У даведках для школьнікаў і іх бацькоў Sputnik разглядае правілы і найбольш складаныя аспекты вывучэння беларускай мовы. Сёння наша тэма – правапіс запазычаных імёнаў і прозвішчаў.
У апошні час у наш штодзённы лексікон уваходзіць усё больш замежных імёнаў і прозвішчаў: гэта і папулярныя спевакі, і галівудскія зоркі, і палітычныя дзеячы, і нават суседзі па парце, якіх бацькі вырашылі назваць на заходні лад. Галоўная складанасць палягае ў тым, як усе гэтыя прыгожыя імёны правільна перадаюцца сродкамі беларускай мовы.
![Дзяўчынка ў беларускім строі Дзяўчынка ў беларускім строі - Sputnik Беларусь](data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20width=%22600%22%20height=%22264%22%3E%3C/svg%3E)
29 кастрычніка 2018, 10:26
Аканне, яканне, дзеканне і цеканне
Беларускае яканне адбываецца ў імёнах і прозвішчах, запазычаных са славянскіх моў, або тых, якія прыйшлі ў славянскія мовы ўжо даўно, звычайна з грэчаскай: Аляксей, Святлана, Ямеля. Выключэнне складаюць імёны, у якіх літара е ідзе пасля зычных г, к, х: Германіка, Кедышка.
Ненаціскны гук [э] ў беларускай мове пераходзіць у а: Тарас Шаўчэнка.
Спалучэнне літар дз і літара ц, па правілах, пішуцца ў адпаведнасці з літаратурным маўленнем: Аляксандр Дзюма, але Даніэль Дэфо; Стэфан, але Сцяпан. У выпадку, калі сумняваецеся, лепш звярнуцца да слоўніка. У выпадку, калі імя або прозвішча яшчэ не паспела з'явіцца ў ім, застаецца толькі абапірацца на агульныя тэндэнцыі ў мове. Таксама, калі імя англійскае, можна паглядзець, як гучыць тое ці іншае спалучэнне літар у англійскай транскрыпцыі: Джоні Дэп, Дэні ДэВіта, Крысціна Рычы, Джэймс Марцін і гэтак далей. Перад мяккім гукам [в'] заўсёды пішацца ц: Мацвіенка, Цвігі.
Перадача спалучэнняў галосных і галосных з й
Пра тое, як правільна перадаць у беларускай мове спалучэнні галосных
иа, ие, ио/йо, йа, йе, мы ўжо пісалі ў
адным з папярэдніх матэрыялаў. Нагадаем, што на пісьме яны перадаюцца адпаведна як:
- ія/ыя – Мія Васікоўска, Адрыяна Ліма;
- іе/ые – Дыега Марадона;
- іё/ыё - калі вымаўляюцца як два склады, паміж зычнымі пад націскам: Радыён Раскольнікаў; ія/ыя - не пад націскам: Віялета; іо – у пачатку слова пад націскам: Іосіф Кабзон, але калі вымаўляецца ў адзін склад – праз ё: Скарлет Ёхансан; іа - не пад націскам: Іаланта;
- я – у пачатку слова і пасля галосных: Явана;
- е – у пачатку слова і пасля галосных: Стэфані Маер.
Літара в будзе чаргавацца з ў у сярэдзіне і на канцы слова: Аўрам, Гаўрыіл. Выключэнне складаюць замежныя прозвішчы, якія ўтварыліся ад слова queen (каралева): Аляксандр МакКуін.
Выпадзенне і падваенне зычных
У спалучэнні дт літара д на канцы запазычаных слоў выпадае: лейтэнант Шміт. Спалучэнні здн і лнц перадаюцца адпаведна як зн і нц: Анатоль Пазняк, Гаген Сонцаў.
Прыстаўная літара в з'яўляецца перад ненаціскным о на пачатку слоў і перад у і часам націскным о ў сярэдзіне: Вольга, Навум, Лявон.
Раздзяляльны мяккі знак будзе пісацца пасля зычных л, с, ц, дз і н і з, калі яны не ўваходзяць у прыстаўку, перад літарамі е, ё, і, ю, я: Мальер, Карпанцье, а таксама перад суфіксамі -еў-/-ев- у прозвішчах, утвораных ад імёнаў, якія заканчваюцца на –ій/-ый: Афанасьеў, Васільеў.
Выключэнне складаюць славянскія імёны па бацьку, якія ўтварыліся ад імёнаў, якія заканчваюцца на мяккі знак: Васіль – Васілевіч.
Апосраф ставіцца ў сярэдзіне слова пасля губных, заднеязычных, зубных і р (калі вы забыліся, гэта адпаведна б, в, м, п, ф; г, к, х; д, т) перад літарамі е, ё, і, ю, я: Ар'ян, Б'янка.