Медыцынскі работнік трымае ў руках прабіркі з донарскай крывёю

Навукоўцы даведаліся, чаму людзі з 2 групай крыві часцей заражаюцца COVID-19

28
(абноўлена 15:36 03.06.2020)
Прычынай падвышанай рызыкі падхапіць каронавірус у носьбітаў другой групы крыві могуць быць генетычныя мутацыі.

МІНСК, 3 чэр - Sputnik. Уладальнікі другой групы крыві больш уразлівыя для каронавіруса новага тыпу, да такой высновы прыйшла група даследчыкаў, якія вывучылі генетычныя дадзеныя амаль дзвюх тысяч чалавек, якія заразіліся COVID-19.

Калектыў медыкаў і малекулярных біёлагаў пад кіраўніцтвам прафесара Кільскага ўніверсітэта (Германія) Андрэ Франке расшыфраваў геномы 1 980 жыхароў Іспаніі і Італіі, якія заразіліся каронавірусам і апынуліся ў сямі розных бальніцах з цяжкай яго формай. На сёння гэта самы маштабны геномны аналіз носьбітаў COVID-19.

Папярэднія вынікі даследавання з'явіліся ў электроннай навуковай бібліятэцы medRxiv.

Даследнікі адзначылі, што сведчанні таго, што на рызыку падхапіць каронавірус можа ўплываць група крыві, знаходзілі і раней. Так, яшчэ ў сакавіку кітайскія ўрачы адзначалі, што на рызыку заражэння каронавірусам уплывае не толькі ўзрост чалавека, наяўнасць у яго гіпертаніі або дыябету, але і група крыві. Па іх назіраннях носьбіты другой групы крыві (А) на 20 працэнтаў часцей траплялі ў бальніцы з COVID-19, чым астатнія жыхары Кітая, а ўладальнікі першай групы крыві (O), наадварот, заражалі каронавірусам на 30 працэнтаў радзей.

Вынікі даследванняў, якія праводзіла група Франке, пацвердзілі гэта назіранне, а таксама паказалі, што ў тых, хто з'яўляецца носьбітам першай групы крыві, верагоднасць заразіцца каронавірусам новага тыпу ніжэй, у другі - вышэй.

"Верагодна, справа ў тым, што звязаныя з ёй мутацыі павышаюць згусальнасць крыві", - адзначаецца ў дакладзе.

Даследчыкі параўналі наборы мутацый у генах, а таксама з тым, як падобныя "памылкі друку" ў ДНК распаўсюджаныя сярод здаровых жыхароў іх рэгіёнаў. У агульнай складанасці яны вывучылі, як на верагоднасць развіцця і характар праходжання COVID-19 уплываюць больш за 8,5 мільёна варыяцый ў структуры генаў.

Аказалася, самы вялікі ўплыў маюць дзве мутацыі, адна з якіх знаходзілася на трэцяй, а іншая - на дзявятай храмасоме. Першая павялічвала рызыку пераходу COVID-19 у цяжкую форму прыкладна ў 1,77 разы, а другая павышала верагоднасць заразіцца гэтай інфекцыяй ў 1,32 разы. Мяркуючы па іх размяшчэнні ўнутры храмасомы, першая знаходзілася ў гене SLC6A20, а другая - у той частцы генома, якая вызначае групу крыві чалавека.

Даследчыкі мяркуюць абодва фактары лагічнымі. Ген SLC6A20 мае прамую сувязь з працай рэцэптараў ACE2, за кошт якіх каронавірус пранікае ў клеткі чалавека, а аналагічныя мутацыі ў дзявятай храмасоме як правіла выклікаюць згусальнасць крыві, што вельмі небяспечна для носьбітаў COVID-19. І такі тып мутацый часцей сустракаюцца ў людзей з другой групай крыві.

Навукоўцы лічаць, што гэта трэба ўлічваць пры прафілактыцы хваробы і лячэнні тых, хто ўжо заразіўся.

Адзначым, што на дадзены артыкул яшчэ няма рэцэнзіі незалежных экспертаў і рэдактараў навуковых выданняў, якія звычайна публікуюцца ў падобных выпадках. Таму да высноў з яе і аналагічных публікацый варта ставіцца асцярожна.

28
Тэги:
каронавірус
Паэтычны батл Вершус прайшоў у Мінску

Тэст: адгадай Колас ці Купала?

433
(абноўлена 10:05 10.07.2020)
Нягледзячы на тое, што вершы двух песняроў беларускай зямлі добра вядомыя кожнаму школьніку, іх даволі часта блытаюць.

Якуб Колас і Янка Купала – дзве асобы, з якімі, сапраўды, асацыюецца беларуская паэзія. Абодва яны шчыра спачувалі нядолі роднай зямлі, абодва заклікалі працаваць, вучыцца і любіць Беларусь і беларускую мову. Вершы, паэмы і празаічныя творы Янкі Купалы і Якуба Коласа добра вядомыя кожнаму беларусу са школы.

Ці зможаце вы пазнаць радкі з вядомых твораў паэтаў – або, калі не памятаеце, паспрабаваць пазнаць стыль?

433
Тэги:
Вершы, тэст, Якуб Колас, Янка Купала
Тэмы:
Беларуская літаратура
По теме
Тэст: ці ведаеце вы беларускія прыказкі
Тэст: ці пазнаеце вы беларускія фразеалагізмы па эмодзі?
Тэст: ці добра вы ведаеце беларускія фразеалагізмы?
Тэст: пазнай Міцкевіча на партрэце
Тэст: якія беларускія творы схаваліся за эмодзі
Тэст: Багдановіч ці не?
Ежа на беларускім стале

Кухня нашых продкаў: гатуем адэльскія капыткі

141
(абноўлена 11:24 11.07.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра адносіны нашых продкаў да ежы і вучыць гатаваць незвычайную страву.

"Каб не ежка ды адзежка, то была бы грошай дзежка", - так у народзе казалі  пра выдаткі на харчаванне. Ад іх пакутавалі не толькі  простыя людзі, але і шляхта – ладзячы пышныя банкеты багачы маглі страціць усю сваю маёмасць.

Этнограф Ларыса Мятлеўская
© Photo : фота з асабістага архіва Ларысы Мятлеўскай

Да ежы ва ўсе часы было своеасаблівае стаўленне. У нашых продкаў нават існавала свая адмысловая тэрміналогія. Так, згодна с "Маленькім маскоўска-беларускім (крывіцкім) фразеалагічным слоўнікам Яна Станкевіча", вылучалі "емя" і "еміну".

Емя і еміна –  ўсё тое, з чаго можа быць прыгатаваная ежа. Крупы, сырая гародніна, сырое мяса і падобнае – гэта ўсё еміна. Так калісці харчовая крама і харчовыя прадукты гучалі б як емінныя тавары, емінная крама. Меню гучала б па-беларуску як  емінная карта або ліст.

Станкевіч піша "...ежа і яда гэта ўжо еміна прыгатаваная да ядзення. Спечаны хлеб, вараная бульба, розная істрава, бліны, верашчака і пад., - гэта ўсё ежа, або яда. Апрача таго яда яшчэ значыць "працэс едзення". Напрыклад кажуць: "Гэта бульба на емя, а гэта на семя".

Слова "наедак" азначае як ежу наогул, так і ежу, якой можна добра наесціся, сытную ежу. У народзе і цяпер можна пачуць: "Бульба не наедак, сала – во гэта наедак".

Народны соннік пра ежу

  • Абаранкі есці – абнова, грошы;
  • Абед даваць, частаваць абедам – сваты будуць, клікаць на вясельнае застолле;
  • Абедаць у сне – добра ўродзіць скацінка, будзе добры ураджай;
  • Варыць ежу – сварка будзе;
  • Аб’есціся ў сне – надта нягодна, кажуць – утопішся;
  • Галоднаму быць – добра, нужды не будзе; хораша, здароў будзеш;
  • Ядомінай запасацца – падарожжа або асцярога перад галадоўкай;
  • Пірог есці - будзеш пацешаны.

Адэльскія капыткі

Капытка, капыткі, капытцы - страва з бульбы, блізкая сваячка клёцак. Гатуюць страву як з сырой, так і з варанай бульбы. Існуе шмат рэцэптаў прыгатавання гэтай стравы. Той, што хачу вам прапанаваць вышукала ў мястэчку Адэльск, што на Гарадзеншчыне. Капыткі добрая страва як самастойная з разнастайнымі соусамі, заскварай з цыбуляй так і ў выглядзе гарніру да мяса.

Інгрыдыенты:

  • 1 кг бульбы
  • 250 г бульбянога крухмалу
  • 3 яйкі
  • Каля 50 г солі
  • Чырвоны востры перац па смаку

Як гатаваць:

Зварыць бульбу ў мундзірах, гарачую пачысціць і добра стаўчы, каб не было камячкоў, дадаць яйкі, перамяшаць, дадаць шчопаць вострага  чырвонага перцу, крухмал, перамяшаць, скачаць клёцку і уткнуць у сярэдзіну пальцам, бо капытцы мелі сваю назву менавіта з-за гэтай дзіркі. Закіпяціць ваду, пасаліць яе і варыць у ёй  капытцы 10-15 хв.

Падаваць са смятанай або цыбуляй, падсмажанымі на сале або з грыбным соусам.

Грыбны соус

Інгрыдыенты:

  • 1 ст лыжка масла
  • 1 ст лыжка мукі
  • Соль
  • 5-8 грыбоў
  • 1 шклянка смятаны
  • 3-4 жаўткі
  • 1-2 цыбуліны

Як гатаваць:

Растапіць лыжку масла, падсмажыць у ім муку, развесці грыбным адварам з цыбуляй, пакласці некалькі лыжак смятаны, закіпяціць. Узбіць з жаўткамі, нагрэць і заліць страву з круп, бульбяныя катлеты ці штосьці іншае.

Можна дадаць да соуса некалькі дробна нарэзаных грыбкоў.

141
Тэги:
беларуская кухня, Ларыса Мятлеўская
Тэмы:
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі