Пятровіца – 2018

Як ратавацца ад спёкі? Лепшыя беларускія халодныя напоі

202
(абноўлена 11:39 11.06.2020)
Духмяныя, салодкія, з кіслінкай і ўсе з натуральных інгрыдыентаў - самыя смачныя ахаладжальныя напоі ў падборцы Sputnik.

Нашы продкі валодалі вялікай колькасцю лайфхакаў, які дапамагалі змагацца са спёкай. У ахаладжальным меню беларусаў, акрамя халаднікоў, знакавае месца займалі спецыяльныя напоі. Праверана – дапамогуць нават у пякельнае надвор’е.

Узвар

Узвар - адзін з самых распаўсюджаных беларускіх напояў, якія дапамагаюць змагацца з наступствамі знішчальнай спёкі. Яго гатуюць з сухіх яблыкаў і ігруш круглы год, а летам проста астуджаюць.

Нашы продкі звычайна гатавалі ўзвары ў хатняй печы – так садавіна максімальна аддае свае сокі напою, ён робіцца не толькі карысным, але і вельмі смачным.

Інгрыдыенты:

  • 7 літраў вады
  • 1 кг сухіх яблыкаў і ігруш
  • Пучок чабару або мяты

Як гатаваць:

Чыстая вада павінна закіпець, пасля чаго ў яе трэба дадаць сухія яблыкі ці ігрушы, для лепшага паху і смаку можна выкарыстаць чабар ці мяту. Пасля дабаўлення ўсіх інгрыдыентаў агонь выключаюць, накрываюць і даюць астыць.

Кідаць варэнне ці цукар у такія напоі не рэкамендуецца: у спёку яны не будуць змагацца са смагай, а, наадварот, пагоршаць сітуацыю.

Яблычны квас

Квас у доме беларусаў не заканчваўся ніколі, асабліва ўлетку. Яго бралі з сабой ў поле на сенакос і іншыя сезонныя работы, бо ніякі іншы напой так не наталяе смагу.

Прыгатаваць квас можна лёгка на аснове ўзвару з сухіх яблыкаў. Для гэтага трэба пакінуць узвар у месцы з пакаёвай тэмпературай – каб там не было ні холадна, ні горача. Праз два тыдні ўзвар пераўтворыцца ў рэзкі вельмі прыемны на смак квас. І не трэба вазіцца са звыклымі хлебнымі скарынкамі і дражджамі.

Морс

У залежнасці ад пары года морс можна ўжываць як гарачым, там і халодным. Зараз лепш выпіць халоднага "морсіку для форсіку". Толькі ўявіце сабе: кіславаты на смак напой з ільдзінкамі пакрываецца кропелькамі вады, калі вы дастаяце яго з халадзільніка.

Акрамя сваіх астуджальных якасцяў морс мае аздараўленчы эфект – ён здольны добра падтрымаць імунітэт.

Жураўлі і журавіны 2018
© Sputnik Альфрэд Мікус
Журавіны - незаменны інгрыдыент для морсаў

На Беларусі часцей за ўсё гатавалі морс з брусніц і з журавін.

Інгрыдыенты:

  • 150 гр брусніц або журавін
  • 120 гр цукру
  • 1 л вады

Як гатаваць:

Ягады трэба перабраць, памыць, размяць драўляным таўкачыкам ў керамічным або шкляным посудзе і адціснуць сок. Жамерын заліць гарачай вадой і кіпяціць пяць хвілін. Адвар працадзіць, дадаць цукар, перамяшаць, давесці да кіпення, астудзіць. Пасля ўсіх маніпуляцый варта дадаць сюды свежы, раней адціснуты сок і вытрымаць напой адзін або два дні. Калі няма сіл цярпець, морс можна піць, як астыне.

Напой з зязюлінай канюшыны

Тым, хто ў спякоту знаходзіцца на дачы ці ў вёсцы і можа дазволіць сабе шпацыр па лесе ці гаі, абавязкова варта пакаштаваць напой з зязюлінай канюшыны. Ён не толькі добра наталяе смагу, але і выдатна дапамагае ў лячэнні авітамінозу.

Зязюліна канюшына
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Зязюліна канюшына

Забарона на злоўжыванне гэтым напоем дзейнічае для людзей з праблемамі нырак.  

Інгрыдыенты:

  • 200 г зязюлінай канюшынкі
  • 1 л халоднай гатаванай вады
  • Мёд па смаку

Як гатаваць:

Траву прамыць, адкінуць на дуршлаг і дробна пакрышыць, каб пусціла сок, заліць вадой і даць пастаяць 2 гадзіны. Затым напітак працадзіць, дадаць мёд па смаку.

Бярозавік

Без гэтага напою немагчына ўявіць сабе старабеларускую кухню. Гатуюць бярозавік з загадзя нарыхтаванага бярозавага соку і аржаных сухароў.

Сок наліваюць у невялікую ёмістасць і ставяць у халоднае месца, а праз тры дні дадаюць падсмажанае ячменнае зерне ці аржаныя сухары і даюць пастаяць яшчэ дзень.

Мазагран

У аснове мазаграна – кава, таму такі напой не толькі астудзіць, але і падбадзёрыць стомленага спёкай чалавека. Нашы продкі ўжывалі яго на святы, але ён выдатны падыёдзе і для таго, каб расфарбаваць працоўныя будні.

Прыгатаваць мазагран проста – заварыць чорную каву ў 200 мл вады, даць астыць і пакласці некалькі кубікаў лёду. Можна дадаць цукар ці мёд і абавязкова – малы кілішак каньяку.

202
Тэги:
Беларусь, Нацыянальная кухня
Тэмы:
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі (58)
Ларыса Геніюш

Вязніца, казачніца, бунтарка: сёння нарадзілася Ларыса Геніюш

370
(абноўлена 13:37 09.08.2020)
Вершы паэткі дэманструюць нязломнасць духа і сталую веру ў лепшае ў людзях.

Ларыса Геніюш (у дзявоцтве Міклашэвіч) нарадзілася 9 жніўня 1910 года ў Гродзенскай губерні (цяпер гэта Гродзенская вобласць, Ваўкавыскі раён) у маёнтку Жлобаўцы паблізу вёскі Воўпы.

Дзяцінства, отрацтва, юнацтва

Калі пачалася Першая сусветная вайна, бацька Ларысы, Антон Міклашэвіч, удзельнік яшчэ Руска-японскай вайны, быў зноў прызваны на фронт, а маці з дзецьмі прыйшлося з'ехаць у эвакуацыю – ва Украіну. Вярнуліся на радзіму яны толькі ў 1919 годзе.

Ларыса атрымала пачатковую адукацыю ў польскай школе, потым – у польскай гімназіі. Беларускіх тады папросту не было: пасля падпісання ў 1921 годзе Рыжскага мірнага дагавору, якім скончылася савецка-польская вайна, Заходняя Беларусь адыйшла да Польшчы. Там жа Ларыса пазнаёмілася са сваім мужам, Янам Геніюшам, які ў той момант вучыўся ў Карлавым універсітэце. Яны ажаніліся ў 1935 годзе, і Ларыса пераехала ў Зэльву – бліжэй да мужа. У тым жа годзе ў Ларысы нарадзіўся сын Юры, а вось з'ехаць у Чэхаславакію ў іх атрымалася толькі ў 1937-м.

Арышт і зняволенне

Пасля далучэння Заходняй Беларусі да СССР у 1939, былі арыштаваныя і высланыя бацькі Ларысы. Маці і сёстры апынуліся ў Казахстане, бацьку расстралялі.

Да 1947 года Ларыса жыла ў Празе і актыўна ўдзельнічала ў палітычным руху БНР. Яна з'яўлялася Генеральным сакратаром ураду і займалася архіўнай працай. Калі скончылася Другая сусветная вайна, савецкія ўлады дамагаліся экстрадыцыі Геніюшаў: іх абвінавацілі ў антысавецкай нацыяналістычнай дзейнасці. У 1948 годзе Ларыса нарэшце была арыштаваная і разам з мужам перададзеная савецкім уладам. Яе дапытваў сам Лаўрэнцій Цанава, які безпаспяхова імкнуўся выцягнуць з яе сведкі пра архівы БНР.

Вяртанне на Радзіму

Праз год утрымання ў мінскай турме Ларысу Геніюш з мужам прыгаварылі да 25 гадоў лагераў. На працягу сямі гадоў яны адбывалі пакаранне ў лагерах Інты і Абезі (Комі) і ў Мардоўскай АССР, пакуль не былі часткова рэабілітаваныя – тэрмін пакарання зменшылі да 8 гадоў, і Геніюшы вярнуліся ў Зэльву. Вядома, што іх дом стаў месцам сустрэч творчай інтэлігенцыі таго часу.

Друкавацца Ларыса Геніюш пачала яшчэ ў 1939 годзе ў беларускай эміграцыйнай перыодыцы, а ў 1942 годзе першы зборнік яе вершаў "Ад родных ніў" убачыў свет ў Празе. Працягвала пісаць Геніюш і ў высылцы. Пасля вызвалення яе творы доўгі час былі забароненыя, пакуль пры садзейнічанні Максіма Танка не быў надрукаваны яе зборнік "Невадам з Нёмана".

Ларыс Геніюш доўгі час была вядомая як дзіцячая пісьменніца – ёй папросту не дазвалялі друкаваць нешта іншае. Амаль адна за другой, у 1972 і 1976 годзе, выйшлі дзве кніжкі яе вершаў для дзяцей "Казкі для Міхаські" і "Добрай раніцы, Алесь". Большасць твораў Ларысы Геніюш былі надрукованы пасмяротна.

Памерла Геніюш у 1983 годзе, пахавана ў Зэльве. Да канца жыцця яна не прыняла савецкага грамадзянства і заставалася грамадзянкай Чэхаславакіі.

370
Тэги:
вершы на беларускай мове, беларускія паэты, біяграфія, Ларыса Геніюш
Тэст: вы мазахіст або проста беларус?

Тэст: вы мазахіст або проста беларус?

194
(абноўлена 10:43 08.08.2020)
Праверце сябе на стрэсаўстойлівасць, аднак не ўспрымайце ўсё надта сур'ёзна – гэта шкодна для страўніка.

Прапануем даведацца, ці ёсць у вас цяга да болю, або вы проста ахвяра абставінаў. Гэты тэст жартаўлівы і закліканы падняць вам настрой.

Таксама паспрабуйце прайсці сур'ёзныя тэсты:

194
Тэги:
тэст
Які сёння дзень: 12 жніўня 2020 года

Які сёння дзень: 12 жніўня 2020 года

0
(абноўлена 11:46 11.08.2020)
Гэты дзень з'яўляецца дзвесце дваццаць пятым па Грыгарыянскім календары, да канца года застаецца 141 дзень.

А вы ведалі, што ў гэты дзень у 2004 годзе была заснаваная беларуская Вікіпедыя? Якія яшчэ падзеі адбыліся 12 жніўня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 12 жніўня

  • У 1383 годзе войска крыжакоў разам з Вітаўтам заняла Трокі і аблажыла Вільню.
  • У 1399 годзе ў бітвы на Ворскле армію ВКЛ разбілі войскі Залатой Арды.
  • У 1581 годзе выйшла асноўнае выданне Астрожскай Бібліі.
  • У 1654 годзе адбылася бітва пад Шкловам, у якой войска ВКЛ на чале з Радзівілам перамагло расійскія войскі на чале з Чаркаскім.
  • У 1794 Вільня капітулявала перад расійскімі войскамі.
  • У 1812 годзе адбылася Гарадзечанская бітва – найвялікшая падчас вайны з Напалеонам.
  • У 2004 годзе была заснаваная беларуская версія Вікіпедыі.

Хто нарадзіўся 12 жніўня

  • 1817 год: Ігнат Храпавіцкі, беларускі фалькларыст, паэт, грамадскі дзеяч.
  • 1893 год: Аляксандар Ружанцоў, беларускі пісьменнік, бібліёграф, вайсковы дзеяч.
  • 1896 год: Янка Чарапук, беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, арганізатар беларускай суполкі ў Чыкага.
  • 1956 год: Мікалай Статкевіч, лідэр Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі.
  • 1966 год: Лера Сом, беларуская паэтка, бард

Таксама ў гэты дзень нарадзіліся англійскі паэт-рамантык Роберт Саўці, амэрыканскі фінансіст і грамадзкі дзеяч Джордж Сорас і Эрвін Шродынгер, аўстрыйскі фізык, стваральнік квантавай мэханікі.

12 жніўня ў народным календары

У гэты дзень шануюць памяць апосталаў-сямідзесятнікаў Сілуана і Сілы (Сіласа). У апошняга прасілі дапамогі ў цяжкіх работах у полі і верылі, што Сіла сваёй моццу дзеліцца ў гэты дзень з травамі і карэннем. 12 жніўня было спрыяльным днём, каб навязаць венікаў з асіны – верылі, што імі можна не только добра папарыцца ў лазні, але і абараніцца ад дурнога вока.

Але любімай раслінай апостала Сілы лічыўся лопух. Гэтая расліна мае лекавыя ўласцівасці, прычым у народнай медыцыне ўжываюць і лісце, і карані, і ягады лапуха. Настоем каранёў загойвалі раны, а таксама, дадаўшы ў яго мёд і алей, ужывалі для умацаваня валасоў.

На Сілу, калі спрыяла надвор'е, працягвалі сеяць жыта, а таксама жаць лён. А вызначалі, ці будзе дождж у гэты дзень, так: калі ўжо з ранку душна ды насякомыя ўюцца, будзе лівень. Калі ж прахалодна і вецер, няхай і хмарна, увесь дзень будзе суха. Гаворылі: "Хто на Сілу жыта сее, у таго на хлеб надзея". Лён звычайна жалі жанчыны, потым церабілі, а выцераблены ўкладвалі, каб прасушыць.

Таксама 12 жніўня маліліся Івану Ваяру. Верылі, што ён дапаможа знайсці злодзеяў і рабаўнікоў, вярнуць скрадзенае. Нячысцікі таксама хаваліся ў гэты дзень ад Івана.  

0
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень, Беларусь
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей
По теме
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей