Лес, архіўнае фота

Святкуем узвіжанне і гатуем пачастунак для Вужынага Цара

45
(абноўлена 12:37 25.09.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра сённяшняе містычнае свята і вучыць гатаваць калдуны.

27 верасня адзначаецца адно са значных хрысціянскіх святаў у гонар Крыжа, які сімвалізаваў сабой выратаванне роду чалавечага. Ушаноўваючы яго ў гэты дзень вяскоўцы ставілі крыжы на ростанях.

Свята Уздзвіжанне Крыжа Гасподня ў Народным календары пазначана як Здзвіжанне, Уздзвіжанне, Звіжанне, Часнэйка і мае глыбокія старажытныя карані. Лічылася, што гэта свята "закрывання" зямлі на зіму. Згодна з народнымі ўяўленнямі, замыкаюць яе птушкі, якія, адлятаючы ў вырай, забіраюць з сабой ключы на неба. Аб гэтых падзеях нашы продкі казалі: "Уздвіжанне лета замыкае, ключык шызая галачка за мора панесла". Падчас гукання вясны гэтыя ключы просяць вярнуць з неба святога Георгія, каб адамкнуць зямлю і выпусціць цёплае лета.

У народных уяўленнях у прыродзе ўсё прыходзіць у рух або "здзвігаецца". Гэтым тлумачацца і назвы свята. Адна з іх – Здзвіжанне звязана з назіраннямі за сонцам, якое ў час блізкі да восеньскага раўнадзенства быццам рухаецца, купаецца, пераліваецца ўсімі колерамі вясёлкі, "іграе і дрыжыць", "грае, здзвігаецца". Такую з’яву можна назіраць толькі на Дабравешчанне, Вялікдзень і Купалле.

Іншае тлумачэнне – у прыбіранні рэшткаў ураджаю з палеткаў, у прадчуванні блізкіх прымаразкаў: "Усё ў хату ўздзвігаецца, каб мароз не пабіў".

Яшчэ адна назва – Дзвіжанне, звязана са змеямі, якія быццам бы менавіта ў гэты дзень пачынаюць выпаўзаць з нораў, каб рушыць на зімовы сон да вясны: "Дзвіжанне – гадзюкі здвігаюцца ў кучу".

З даўніх часоў вужам пакланяліся як істотам, ад якіх залежала пладароддзе зямлі, а значыць і само жыццё. Беларусы ў вужах бачылі пасланцоў добрых багоў. Яны нібыта прыйшлі на зямлю з нябёс. Да іх звярталіся з малітвамі аб хуткім дажджы, добрым ураджаі, а таксама з просьбамі аб прыватным шчасці.

Уздзвіжанне – чароўны дзень, у які, згодна з легендамі, можна было паспрабаваць здабыць для сябе звышнатуральныя здольнасці, атрымаўшы залатую карону або ражок з яе ад Вужынага Цара. Чалавек, у якога гэта атрымлівалася, з падобным дарункам станавіўся відушчым, мог угадваць чужыя думкі, надзяляўся моцным здароўем, незвычайнай мудрасцю, шчасцем і багаццем. Яму станавіліся бачны ўсе схаваныя скарбы, а таксама ён быццам бы мог здымаць усе замкі і засаўкі. Чалавека, які хацеў здабыць карону Вужынага Цара, чакалі сур’ёзныя выпрабаванні, якія патрабавалі кемлівасці, пачцівасці і вытрымкі. Трэба было, прыхапіўшы з сабой чысты рушнік і хлеб-соль, адважыцца ісці ў лес тады, калі гэта было вельмі небяспечна, нарэшце сустрэцца ў непралазных лясных нетрах з жахлівай вужынай працэсіяй, каб прапанаваць Вужынаму Цару пачастунак і чакаць, калі той скіне сваю карону ці хаця б ражок з яе.

Тыя, хто ў лес ісці не хоча, можа проста якую-небудзь смачную страву і ўявіць, што да яго ў госці прыедзе Вужыны Цар.

Булён з калдунамі

Інгрыдыенты:

для булёна:

  • 250 г мяса ялавічыны
  • 250 г мяса свініны
  • 1 цыбуліна
  • 1 морква
  • 1 корань пятрушкі
  • Соль
  • Лаўровы ліст

Для калдуноў:

  • 1,5 шклянкі мукі
  • 500 г мяса (мякаць)
  • 1 яйка
  • 1 цыбуліна
  • Соль
  • Перац

Як гатаваць:

Зварыць мясны булён, дадаўшы карэнне і цыбулю. Каб булён быў празрысты, трэба варыць яго на слабым агні і напрацягу гатавання, некалькі разоў падліваць па чвэрці шклянкі халоднай вады, у канцы варкі пасаліць, укласці лаўровы ліст. Гатовы булён працадзіць.

Мяса разам з цыбуляй двойчы прапусціць праз мясарубку, уліць трошкі вады або булёну, дадаць молаты перац, соль, старанна перамяшаць.

З прасеянай мукі, яйка, солі і вады замясіць крутое цеста, тонка раскачаць яго. Выразаць кубачкам кружкі, пакласці на сярэдзіну кожнага фарш, краі зашчыпаць.

Падрыхтаваныя калдуны на некалькі секунд апусціць у кіпень, затым перакласці ў булён і варыць на слабым агні 6-8 хвілін.

45
Тэги:
Узвіжанне, беларуская кухня, Ларыса Мятлеўская
Гуканне вясны

Тусень на Аўсень. І вельмі смачны "бігусень"

30
(абноўлена 18:14 06.03.2021)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае, хто такі Аўсень, чаму на гэтае свята было прынята "тусіць" і чым частуюцца ў першы дзень вясны.

Пачатак вясны часта супадае з масленічным тыднем, які багаты не толькі на разнастайныя забавы, але і прыемныя кулінарныя традыцыі. Адна з іх звязана са святкаваннем у першы дзень вясны амаль забытага свята земляробчага календара Аўсень. Урачыстасць прымеркавана да ўшанавання язычніцкага бажаства першага світанку Аўсеня, які і даў імя не толькі святу але і абрадавай страве.

Аўсень – навагодняе свята

Так гістарычна склалася, што даты пачатку новага года перыядычна мяняліся разам з прыстасаваннем да іх розных календароў. Часта гэта было звязана з тагачаснымі палітычнымі падзеямі, з-за чаго было шмат непаразуменняў і хваляванняў, пакуль большасць народаў не прыйшла да адзінай даты пачатку года. Цяпер гэта 1 студзеня, а вось калісьці новы год пачынаўся з 1 сакавіка (па канстанцінопальскім календары, якім усходнія славяне карысталіся, па некаторых звестках, з 988 года). Менавіта на гэту дату і прыпадала свята Аўсень, якое адзначалі ў гонар аднайменнага язычніцкага бажаства.

Рукавіцы, рукавічкі, рукаўкі, рукавачкі…
© Photo : Ларыса Мятлеўская

Калі ў Расіі, дзе святкаванне Аўсеня было больш распаўсюджана, Новы год быў перанесены на 1 студзеня, то і гэта народнае свята таксама перасунулася з вясны на зіму. У еўрапейскай частцы цэнтральнай Расіі, ў прыватнасці ў Смаленскай, Калужскай, Бранскай абласцях і ва ўсходняй Беларусі на Магілёўшчыне і Віцебшчыне з 17 стагоддзя яно практычна злучылася са святкаваннем Калядаў. У гэты перыяд вясновае свята Аўсень стала адным з калядных абрадаў, захаваўшы пры гэтым свае асноўныя рысы.

Дарэчы ўсе значныя язычніцкія святы, звязаныя з сонечнымі раўнадзенствамі – такія як Каляды, Купалле, Вялікдзень, Багач – мелі агульныя рысы ў правядзенні абрадавых дзей. Гэта і святочнае наведванне сваякоў і суседзяў, абыход моладдзю аднавяскоўцаў з мэтай віншавання са святам і атрымання за тое пачастункаў. Гэта агульнае ігрышча і паленне вогнішча, а таксама частаванне абрадавымі стравамі падчас удзелу ў агульнай трапезе.

Асаблівае значэнне надавалася ўрачыстай сустрэчы свята на досвітку для таго каб убачыць як "грае", бы распадаецца на мноства маленькіх сонцаў нябеснае свяціла.

Вясна - пачатак аграрнага года і як усялякі пачатак яго важна было сустрэць правільна. У народзе да ўсяго першага асаблівае стаўленне паколькі верылі, што як пачнеш справу, то так яна і будзе ісці, такі і будзе вынік. Першаму ў справах заўсёды шанцуе, у іх ёсць перавага. Казалі: "Які ён ёмкі: усюдых хоча быць першым".

Аўсень таксама першы. Згодна з усходнеславянскай міфалогіяй ён – старадаўняе бажаство світанку, звязанае з пачаткам вясновага сонечнага цыкла і ўрадлівасцю,  увасабляла сабой пераход ад старога да новага года. Аўсень атаясамліваўся з дабрабытам, які ён прыносіў дбайным гаспадарам, маўляў "хто рана ўстае, таму Бог падае".

Само імя Аўсень азначае слова "зіхоткі". Дарэчы Даль меркаваў, што Аўсень паходзіць ад слова "овесень" – вясна і "обвесень" – час, блізкі да вясны. Авсень і Овсень, Баусень і Бігусень, Таўсень, Мітусень, Говсень, Усень – усё гэта розныя варыянты вымаўлення назвы свята Аўсень.

Некаторыя даследчыкі ўсходнеславянскай міфалогіі лічаць, што свята мае трывалыя балцкія карані. Так з заходніх суседзяў беларусаў найпаўней яго захавалі латышы: Усіньш, Усеніс, Усіціс, Усс, а ў Латгаліі (усход краіны) – Еўсеньш. І Аўсень, безумоўна, ім родны брат.

У Беларусі свята ўшанавання бога першага світанку было не так распаўсюджана, як у цэнтральных абласцях еўрапейскай Расіі. Але пачуўшы словы "баусень", "мітусень", "гаўсень" і "бігусень" беларус адразу зразумее ў чым справа. Гаворка тут ідзе аб вясёлай, мітуслівай гулянцы са спевамі і смачнай ежай, карацей "тусоўцы" у гонар бога Аўсеня-Таўсеня.

Аўсень, таўсень, тусень або адкуль у сучасных тусовак ногі растуць

Згадка аб тусоўках моладзі ў Маскве падчас святкавання Аўсеня была пакінута ў царкоўных кнігах 17 стагоддзя: "…в навечери Рождества Христова кликать коледы и усени". Вядома ж царкве былі не да спадобы многія народныя абрады і яна з імі змагалася, але, напрыклад, Аўсень працягваў сваё існаванне да сярэдзіны 19 стагоддзя. У той час абыходы двароў моладдзю з абрадавымі спевамі ў гонар Аўсеня называлі "аўсеньканнем", або "хадзіць-таўсіць" (тусць) ці "усенькаць".

Размоўнае слоўца "тусоўка" вядома ўсім. У сучасных тлумачальных слоўніках яго значэнне тлумачыцца так:

- мерапрыемства забаўляльнага характару;

- група, суполка людзей, аб'яднаных якой небудзь агульнай цікавасцю.

Сінонімы гэтага слова – гулянка, зборышча, таўкатня, спаборніцтва, вячоркі, гурт моладзі і інш.

Слова тусавацца тлумачыцца так: сноўдацца, бадзяцца без справы, мець зносіны ў абмежаванай прасторы.

У адрозненне ад сучасных тусоўшчыкаў, хоць і ў іх ёсць пэўныя мэты на тусоўках, моладзь, якая "аўсенькала", выконвала важную справу. Ушаноўваючы Аўсеня гучнымі заклічкамі ("усень не кличут, усень кричат") імкнуліся задобрыць бажаство, якое паспрыяе агульнаму дабрабыту на ўвесь год.

Каляда ці Аўсень?

Каб даведацца, ці паспяховым будзе новы год, увечары святочнага дня варажылі. У народзе лічылі, што Аўсень і Каляда браты-блізнюкі. Толькі ў адрозненне ад прыгожа прыбранага Каляды ў Аўсеня была сціплая вопратка ў латках. Казалі, што ў беларусаў быў звычай вадзіць па хатах двух падобных адзін да аднаго хлопцаў, прыбраных у гэтых братоў. Іх накрывалі посцілкай і прапаноўвалі гаспадарам здагадацца, дзе хто. У залежнасці ад выбару гаспадара меркавалі: "ці чакаць год багаты, ці будзе ў заплатах".

Аўсень і  Бігусень

Старажытная народная страва Аўсень, прысвечаная аднайменнаму святу, на першы погляд даволі простая ў прыгатаванні, але каб атрымалася смачна трэба мець пэўны кулінарны досвед. Звычай яе прыгатавання зафiксаваны на ўсходзе сучаснай Беларусi, а таксама на Смаленшчыне i Браншчыне.

Гатавалі Аўсень з галавы свінні, якую запякалі ў цесце ў горача выпаленай печы і падавалі на абед 1 сакавіка ў поўдзень, калі сонца асабліва зіхоткае.

З глыбокай старажытнасці свіння – сімвал дабрабыту, і таму менавіта свініну і гатавалі як абрадавую страву гэтага дня.

Дарэчы Аўсенем ва ўсходняй Беларусі называлі і іншыя стравы, прыгатаваныя са свініны, такія як каўбасы і студзень са свіных ножак. Цікава, што ў заходняй Беларусі, дзе свята не адзначалася і было забыта, памяць аб яго існаванні ў даўнія часы ўсё ж засталася ў назве стравы "бігус" блізкай па складу яго асноўных інгрыдыентаў.

А вось і сам рэцэпт

Аўсень.

З чаго гатаваць:

  • галава свінні,
  • аржаная мука,
  • масла,
  • вада,
  • соль.

Як гатаваць. Цеста з аржанай мукi крута замешвалi на цёплай вадзе, дадавалi крыху масла або тлушчу i соль.

Памытую і высушаную галаву спачатку націралі соллю, давалі пастаяць колькі часу, абтрасалі лішнюю соль і абмазвалi яе мокрымі рукамі нятоўстым пластам цеста* ў 1 см.

Запякалi напрацягу некалькіх гадзін.

Асобна варылi язык i мазгi, якія лічыліся далікатэсам. Каб было яшчэ смачней, мазгi маглi замест адварвання смажыць.

Пасля прыгатавання галаву астуджалі. І толькі тады, падчапіўшы нажом акуратна здымалі хлебную скарынку, якую ў ежу звычайна не ўжывалі.

Падавалi на стол, папярэдне абклаўшы варанай, а лепей печанай гароднінай, цэлымі галоўкамі цыбулі і зубкамі часнаку. Звычайна да Аўсеня варылі моркву, капусту, якую рэзалі буйнымі кавалкамі, бульбу, пяклі кавалкі гарбуза. Асаблівым шыкам лічыліся печаныя кісла-салодкія яблыкі гатунку антонаўка.

Заўвага гаспадыні. *Такое цеста называецца абес (як і ў франц. abaisseскарынка) і выкарыстоўваюць яго для запякання вялікіх кавалкаў мяса, буйной дзічыны, тушак зайцоў і птушкі. На 3 – 3,5 кг мукі бяруць 50 г масла і 1 ч лыжку солі.

Шчаслівай вясны!

30
Тэги:
ноч, дзень, Ларыса Мятлеўская, этнограф, вясна
Кандрат Крапіва, 1951 год

Беларускі Лафантэн: 125 гадоў з дня нараджэння Кандрата Крапівы

650
(абноўлена 21:06 04.03.2021)
Да юбілейнага дня нараджэння выбітнага беларускага літаратурнага дзеяча Sputnik зрабіў падборку цікавых фактаў з яго жыцця і прапануе некалькі "пякучых" баек.

МІНСК, 5 сак – Sputnik. Сёння спаўняецца 125 гадоў з дня нараджэння знакамітага беларускага літаратара, байкапісца, майстра сатырычнага жанру.

Кандрат Крапіва нарадзіўся 5 сакавіка 1896 года ў вёсцы Нізок Уздзенскага раёна ў сялянскай сям'і. Sputnik вырашыў не пераказваць у чарговы раз біяграфію пісьменніка, але прывесці топ-5 літаратурных паданняў, звязаных з імем знакамітага беларуса.

Лёс пісьменніка вызначылі СМІ

Існуе паданне, што пісаць Крапіва пачаў дзякуючы газеце "Савецкая Беларусь".

Аднойчы будучы літаратар шпарцываў па роднай вёсцы і ўбачыў прыбіты на інфармацыйным стэндзе нумар "Савецкай Беларусі". Юнак прыпыніўся і пачаў чытаць. Кажуць, што тэксты ў артыкукалах яму настолькі падабаліся, што ён сам вырашыў паспытаць сябе на літаратурнай ніве.

Белорусские писатели (справа налево) : Михась Линьков, Якуб Колас, Кондрат Крапива и Павел Ковалев
© Sputnik / В. Китас
Беларускія пісьменнікі (справа налева): Міхась Лынькоў, Якуб Колас, Кандрат Крапіва і Павел Кавалёў

Ні дня без радка

Кажуць, што Крапіва вельмі шмат пісаў, быццам жыў па прынцыпе "ні дня без радка". Аднак ён ніколі нікому не казаў, над чым менавіта працуе ў пэўны момант.

Вядомы факт, што людзі творчыя маюць забабоны. Магчыма, і ён баяўся спудзіць яшчэ не народжаную басню. Напрыклад, п'есу "Брама неўміручасці" Крапіва пісаў амаль 6 гадоў, і ўвесь гэты час ніхто не ведаў, над чым ён працуе. Дарэчы, Крапіва ніколі не працаваў над некалькімі творамі адначасова.

Фенаменальная памяць

Крапіва меў фенаменальную памяць – ён ніколі не запісваў адрасы і тэлефоны, не вёў штодзённік. Усё самае важнае захоўвалася ў яго памяці. І калі трэба было знайсці тэлефон нейкага чалавека, то прасцей было адразу пытацца ў Крапівы (калі ён яго ведаў, вядома).

У старасці ў Крапівы сур'ёзна пагоршыўся зрок, што адбівалася на яго прафесійнай рэдактарскай дзейнасці. Але ён рэдактаваў усе слоўнікі проста па памяці. Захоўваў у сваёй памяці ўсе значэнні, дыялектныя варыянты і паходжанне беларускіх слоў са слоўнікаў.

Шмат нататнікаў

Гэты бок жыцця пісьменніка супярэчыць папярэдняму. Але не зусім. Нататнік яму быў патрэбен для цікавых цытатаў суайчыннікаў, адзнакаў падчас вандровак. Самае характэрна тут тое, што ў адрозненне ад сваіх калег па цэху (творчых людзей), яго почырк вельмі акуратны. Ён ніколі не маляваў і не рабіў пазнак на палях.

Шахматы

Акрамя літаратуры быў у Кандрата Крапівы яшчэ адзін запал – шахматы. Па ўспамінах блізкіх, за шахматнай дошкай ён мог праседжваць шмат гадзін запар. У пісьменніка быў нават адмысловы набор шахмат, выразаных з вельмі рэдкай пароды дрэва.

Што з гэтага праўда, а што не, мы ўжо наўрад ці даведаемся. Але тое, што з творамі Крапівы павінен быць знаёмы кожны беларус, – гэта факт.

Творчасць Кандрата Крапівы – з'ява ўнікальная і адметная для беларускай літаратуры. Гэта байкапісец такога ўзроўню, як Эзоп – для антычнай літаратуры, Лафантэн – для французскай і Крылоў – для рускай. Акрамя таго, гэта выдатны драматург і сатырык, які мог як высмеяць чалавечыя заганы ў сваіх п'есах "Хто смяецца апошнім" і "Брама неўміручасці", так і стварыць лірычную камедыю "Пяюць жаваранкі".

Да вашай увагі прапануем некалькі "пякучых" баек ад Крапівы.

Открытие Рождественских ярмарок в Праге
© Sputnik / Алексей Витвицкий
"А "галава" з мандатам у паўметра / Стаіць над яслямі ў хляве..."

Мандат

Аслу раз выдалі мандат, –
Няйначай, памылкова.
(Такія і ў людзей памылкі – не наўда,
Але аб іх пасля размова).
Ад шчасця гэтага ў Асла
Аж галава кругом пайшла,
І вылецеў з яе апошні розум –
Як п'яны стаў Асёл, хоць быў цвярозым:
Такога ўраз задаў разумнік тону,
Такога шуму нарабіў, такога звону,
Што не спрачаліся жывёлы ані крышку
І палічылі ўсе Асла за шышку.
– Ну й розум! Вось дык галава! –
Яе раз гучалі хвалы словы.
Другі дык ледзь не цалаваў
Капыцікі асловы.
А "галава" з мандатам у паўметра
Стаіць над яслямі ў хляве:
Ніводнай думкі ў галаве –
Жуе сабе авёс, псуе сабе паветра.
Пры гэтым бедныя жывёлы
І чхнуць баяцца без дазволу.
Адзін вось толькі Лыска,
Калі Асла пабачыць блізка,
Заўсёды брэша: "Гаў-гуў-гуў!
Цярпець я дурня не магу!"
Ды Лыска той сядзеў на ланцугу.
_______
Бывае іншы раз і з нашым братам,
Што галаву заменьваюць мандатам,
Ды мы справаджваем такіх аслоў
Без лішніх слоў.

                                                   1925

Белорусский крестьянин, член колхоза, 1934 год
© БГАКФФД
"І з выгляду просты, і проста адзет, / Ды гэта не проста, не так сабе дзед..."

Калгасны дзед

І з выгляду просты, і проста адзет,
Ды гэта не проста, не так сабе дзед,
І шэрая світка зусім ні пры чым, –
У дзеда важнецкі інспектарскі чын.
Інспектар па якасці – гэта ж не жарт!
Патрэбны тут веды, і пільнасць, і гарт,
І чын яму спаць не дае па начах, –
Мільгаюць у дзеда агрэхі ў вачах.
Вясновае сонца вачэй не пратрэ,
А дзеда ўжо клопат, руплівасць бярэ,
А чын ужо штурхае дзеда пад бок:
– Таварыш інспектар! Пара, галубок...
І птушак дасужых звіняць галасы,
І дзедавы ногі шчымяць ад расы.
Ды ногі-то, ўласна, зусім ні пры чым,
І моршчыцца ў дзеда ёсць многа прычын:
Вунь шэрае штосьці на чорнай раллі, –
Няўжо бо нядбайнікі зноў падвялі?
І грозна і гнеўна глядзіць ён на грэх, –
І ўсыпле ж дзед Сцёпку за гэты агрэх!
За тое, што добра дагледзеў вясны,
У прэмію дзеду падносяць штаны.
Штаны як штаны... Мо каб крышку вужэй,
Ды гонар для дзеда за ўсё даражэй.
Дахаты ён прыйдзе, пакажа старой:
– Ты ўсё мяне лаеш, а я вось герой.
Прытуліць старую к сівой барадзе
І горда падарак на стол пакладзе.

                                                      1936

Чемпионат профессионального мастерства Парикмахерское искусство
© Sputnik / Максим Богодвид
"Дык не адзін заўважан быў распорак, / А ззаду й спераду – па сорак..."

Мода

Якімсьці чынам, невядома,
З вар’яцкага шпіталя ці то дома
Ды збегла раз няшчасная кабета,
Якая з малых год
Была паклонніцаю мод
І розум страціла праз гэта.
Было, між іншым, лета.
Яна тут зараз цераз плот
І скокнула ў гарод
Ды, завязаўшы нек па-свойму хустку,
Давай тут прыбіраць старанна галаву:
Лісцё ўтыкае морквы і капусту,
І кроп, і іншую траву.
Пасля па вуліцы прайшла, як быццам каралева,
Хоць грудзі голыя і цела ўсё свіціцца,
Аж сэрца, гледзячы, сціскаецца ад жалю.
Аднак жа паабапал – справа, злева –
За ёю бегла разявак мо з трыццаць,
Галёкалі, іржалі.
І нават нейкія два франты,
Згубіўшы свой "шляхетны" сорам,
Таксама любаваліся уборам,
Хвалілі, што "пікантны".
А колькі модніцам-кабетам
Іх пахвала абыдзецца і грошай і турбот,
Няшчасныя не думалі аб гэтым.
Назаўтра ўжо ва ўсіх паклонніц мод,
Якія пераймаць заўсёды рады,
Дык не адзін заўважан быў распорак,
А ззаду й спераду – па сорак.
На галаве ж у іх не грады
І нават не гарод,
А проста – цэлае шматполле:
Бульбянік тут развесіў голле,
Там далей – іншы кораньплод;
На самай макаўцы ячмень
Пад вецярком сабе шумеў,
А далей сырадэля
Так міла белым тварыкам глядзела,
І роем навакол гулі
Двухногія чмялі.
_______
Якія ж выведу я тут маралі?
Каб на галовах не аралі,
Заводзячы севазварот шматпольны?
Ды не, браткі, зусім
Я клапачуся не аб гэтым, 
І байку прысвячаю ўсім, 
Хто слепа модзе пакланіцца здольны: 
Дзяўчатам ды кабетам, 
А больш за ўсіх дык маладым паэтам.
                                                             1926

Чытайце таксама: 

650
Тэги:
байкі, юбілей, падзеі і даты, Літаратура, Жыццё знакамітых людзей, Кандрат Крапіва, Беларусь
Тэмы:
Беларуская літаратура
Які сёння дзень: 8 сакавіка 2021 года

Які сёння дзень: 8 сакавіка 2021 года

202
(абноўлена 17:18 06.03.2021)
Гэты дзень з'яўляецца шэсцьдзясят сёмым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 298 дзён.

Сёння адзначаецца Міжнародны жаночы дзень. Якія яшчэ падзеі адбыліся 8 сакавіка і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 8 сакавіка

  • У 1911 годзе адбылося першае святкаванне Міжнароднага жаночага дня.

Хто нарадзіўся 8 сакавіка

  • 1910 год: Пётр Васілевіч Конюх, беларускі оперны спявак.
  • 1917 год: Сяргей Іванавіч Селіханаў, беларускі скульптар.
  • 1931 год: Сямён Падокшын, беларускі філосаф і гісторык-медыявіст, даследчык культуры Адраджэння і Рэфармацыі.
  • 1952 год: Аляксандр Аляксандравіч Козак, беларускі акцёр, тэатральны дзеяч.
  • 1962 год: Славамір Адамовіч, беларускі паэт, грамадскі дзеяч.

Таксама сёння нарадзіўся савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно Андрэй Міронаў.

8 сакавіка ў народным календары

Сёння пачынаецца Масленіца - старадаўняе народнае свята, якое адзначаецца на працягу сямі дзён перад пачаткам Вялікага посту. Масленіца спакон вякоў азначае праводзіны зімы і сустрэчу вясны - прадвесніцу цяпла і абнаўлення прыроды і чалавека.

Кожны дзень Масленічнага тыдня мае сваё імя. Дарэчы, панядзелак - "Сустрэча". У гэты дзень гаспадыні распачыналі пячы бліны, першы з якіх трэба было аддаць жабраку для ўшанавання памяці памерлых. Гаспадыні абавязкова частавалі блінамі гасцей і запрашалі да хаты сваякоў.

Таксама сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць святапакутніка Палікарпа.

У гэты дзень назіралі за птушкамі: калі яны хаваюцца, будзе завіруха. Калі ж вераб'і ўжо в'юць гнёзды, будзе цяпло. Гнёзды гракоў з паўднёвага боку – лета будзе халодным.

Калі 8 сакавіка на рэках і азёрах яшчэ трымаецца лёд, рыбалка будзе дрэнная.

202
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей