Овощи и рыба на кухонном столе, архивное фото

Рыбныя стравы для святочнага стала і на кожны дзень - старажытныя рэцэпты

124
(абноўлена 17:15 02.10.2020)
Смачныя рэцэпты з рыбай са старажытнай кнігі рэцэптаў чытайце ў чарговай падборцы Sputnik - і спрабуйце прыгатаваць!

Кніга Алены Малахавец "Падарунак маладым гаспадыням, або Сродак да памяншэння расходаў у хатняй гаспадарцы", якая змяшчае да 1500 рэцэптаў і каштоўных парад, убачыла свет амаль 160 гадоў таму. У савецкія часы яна была абвінавачана ў "буржуазнасці" і "дэкадэнцтве" - напэўна, савецкаму чалавеку не часта даводзілася гатаваць, напрыклад, супы з віна і піва

У падборцы рэцэптаў Sputnik мы прапануем пазнаёміцца са стравамі з рыбы.

Фаршыраваны шчупак

1,5-2 кг свежага шчупака ачысціць, разрэзаць на вялікія кавалкі, пасаліць і пакінуць на 1 гадзіну. З кожнага кавалка асцярожна зрэзаць мяса з косткамі, выбраць іх, мяса дробна пасячы з 1 цыбулінай, пасаліць, дадаць молатага перцу. Дробна нарэзаць пятрушку, 2 цыбуліны, 1 сцябло сельдэрэю, лук-парэй, пасаліць, дадаць каля 15 зерняў перцу, 3-4 шт. лаўровага ліста, палачку карыцы, 5 шт. гваздзікі, чвэрць чайнай лыжкі шафрана, заліць вадой і варыць.

Калі булён закіпіць, апусціць у яго фаршаваную рыбу так, каб яе ледзь пакрыла, паставіць на моцны агонь, уліць паўшклянкі халоднай вады. Сачыць, каб рыба не прыгарэла і варыць так хвілін 10, здымаючы шумавінне. Падліць яшчэ паўшклянкі вады і паступаць так кожныя 10 хвілін на працягу гадзіны. Пакласці рыбу на страву, абліць процеженным і даведзеным да кіпення соусам, у які некаторыя дадаюць палову сталовай лыжкі мёду і палову шклянкі разынак.

Катлеты са шчупака, судака і інш.

Ачысціць, пасаліць 1,5-2 кг шчупака ці судака, выняць косткі; мяса дробна пасячы, можна нават растаўчы, дадаць чвэрць або палову французскай булкі, у залежнасці ад вагі рыбы, папярэдне памачыўшы яе ў вадзе або юшцы і выціснуць. Уліць 2 лыжкі алею, пасаліць, паперчыць, дадаць чвэрць чайнай лыжкі маціса (мушкатовага цвету) размяшаць, зрабіць катлеты, абкачаць іх у муцэ або сухарах, сатэйнік ці патэльню вышмараваць алеем, пакласці катлеты, пасыпаць іх дробна насечанай зелянінай пятрушкі, дробна нарэзаным лімонам, накрыць пергаментнай паперай, змазанай маслам і накрыўкай, паставіць у духоўку на 10 хвілін або абсмажыць катлеты на патэльні.

Падліўкі для падачы:

1) Соус з салёных агуркоў

3-6 салёных агуркоў нарэзаць даўгаватымі невялікімі кавалачкамі, 1 лыжку падсмажанай у алеі мукі закіпяціць з 2-3 лыжкамі сланечнікавага, макавага або гарчычнага алею, з дробна насечанай зелянінай пятрушкі, 2 шклянкамі булёна, ½ шклянкі агурочнага расола, можна дадаць трохі грыбнага булёна і паленага цукру. Давесці да кіпення.

Зажинки в Жоровке 2019
© Sputnik Альфрэд Мікус
Соўс з расолам асабліва спадабаецца тым, хто пасля свята на наступны дзень даядае тое, што засталося з багатага стала

2) Соус з вішань

¾ шклянкі пюрэ з вішань падсмажыць у 1,5 шклянках булёна з-пад печанай буйной рыбы, пакласці палову палачкі карыцы, 5-6 тоўчаных гваздзік, цукар па гусце, закіпяціць, працерці скрозь сіта, уліць 1-2 чаркі хераса або мадэры.

3) Соус з лука з кменам

5-6 цыбулін разрэзаць, абліць 2-3 шклянкамі кіпеню, разварыць, працерці скрозь сіта. Лыжку падсмажанай мукі падсмажыць яшчэ ў 2 лыжках гарчычнага алею, змяшаць з працёртым соусам, дадаць 1,5 лыжкі кмену і паленага цукру, закіпяціць некалькі разоў.

Карп смажаны або печаны

Ачысціць карпа ад лускі, разрэзаць уздоўж, вымыць, разрэзаць на часткі, надрэзаць у некалькіх месцах хрыбет, пасаліць. Калі соль распусціцца, выцерці дасуха сурвэткай, абкачаць кожны кавалак у муцэ, падсмажыць у гарачым алеі з абодвух бакоў. Калі смажыцца цэльны, падсмажыць з абодвух бакоў, а потым тушыць у духоўцы паўгадзіны.

Падліўкі для падачы:

1) Соус з грэцкіх арэхаў

Узяць поўную чайную лыжку гатовай сарэптскай гарчыцы, дадаць 20 свежых тоўчаных грэцкіх арэхаў, соль па гусце, лыжку аліўкавага або гарчычнага алею, лыжку сухой стоўчанай булкі, 0,5 шклянкі воцату, змяшаць, развесці вадой, якую давялі да кіпеня з лукам і спецыямі па гусце, размяшаць, абліць рыбу прама перад падачай.

2) Соус з лімонам

½ шклянкі мукі размяшаць з 2-3 лыжкамі гарчычнага або аліўкавага алею, развесці 2,5 шклянкамі рыбнага булёна, дадаць лімонную цэдру, кіпяціць, памешваючы, пакуль не згусне, працадзіць, уліць лімоннага соку з ½ лімона, чарку хераса, 2-3 лыжкі цукру, пасаліць, перад падачай падцяпліць.

Лешч фаршаваны кіслай капустай

2-3 шклянкі кіслай капусты спаласнуць у вадзе, выціснуць. 2-3 лыжкі масла падсмажыць з дробна нарэзанай цыбулінай, пакласці капусту, падсмажыць, паперчыць, пасаліць, можна дадаць 2-3 вычышчаных і дробна нарэзаных яблыка, размяшаць, нафаршаваць ачышчаную і нацёртую соллю рыбу, зашыць, пакласці на вышмараваную алеем патэльню, пасыпаць рыбу мукой, абліць яе алеем і паставіць у духоўку, перыядычна паліваючы падліўкай.

124
Тэги:
Рэцэпты
Тэмы:
Калядны пост: каталікі і праваслаўныя рыхтуюцца да Нараджэння Хрыстова (11)

Першы ў свеце планетарый адкрыўся на борце самалёта - відэа

3
(абноўлена 10:11 21.10.2020)
Незвычайны рэйс StarFlyer адпраўляе пасажыраў "у космас". У Японіі адкрыўся першы ў свеце планетарый, дзе зорнае неба адлюстроўваецца на паверхнях салона самалёта. Глядзіце на відэа, як праходзіць прадстаўленне ў кіламетрах над зямлёй.

Дзясяткі пасажыраў выстройваюцца ў чэргі, каб атрымаць доступ да самалёта StarFlyer з унікальнай здольнасцю прайграваць зорнае неба.

У аэрапорце японскага горада Кітакюсю зарабіў першы ў свеце лятаючы планетарый. На борце самалёта ўстаноўлена шэсць праектараў, здольных праецыраваць па мільёне зорак кожны.

Абсталяванне размешчана ўздоўж праходу, каб стварыць праекцыю зорнага неба на паверхнях салона, якое, як сцвярджаюць прадстаўнікоў авіякампаніі, па якасці малюнка параўнальна з вялікімі мадэлямі, што выкарыстоўваюцца ў стацыянарных планетарыях.

Падчас першага палёту пасажыры фатаграфавалі праекцыю зорнага неба на столі салона, а таксама слухалі тлумачэнні і каментары распрацоўніка і стваральніка незвычайнага планетарыя Такаюкі Ахіры.

Пасажыр Міа Ікеда па завяршэнні 30-хвіліннага прадстаўлення сказала, што была вельмі ўражаная і нібы "пабывала ў космасе".

Паведамляецца, што на вышыні некалькіх кіламетраў над зямлёй асвятленне ў салоне падчас працы планетарыя цямнейшае, чым падчас звычайных палётаў, таму пасажыры могуць атрымліваць асалоду ад відаў зорнага неба ў камфортнай абстаноўцы.

У 1998 годзе MEGASTAR стала першай у свеце кампаніяй, якая выпусціла на рынак прылада для дэманстрацыі праекцыі Млечнага Шляху як групы зорак агульнай колькасцю больш за мільён.

3
Тэги:
Японія
Фасоля

Кухня нашых продкаў: гатуем стравы з фасоляй

14
(абноўлена 10:28 23.10.2020)
А вы ведалі, што шмат стагоддзяў з фасолі выраблялі касетыку і выкарыстоўвалі яе кветкі як упрыгажэнне? Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае як ставіліся да гэта расліны на беларускіх землях.

Дзесяты месяц года размалёўвае нябачным пэнзлем ў яркія колеры дрэвы і ўсё часцей з-за няўстойлівага надвор’я адчуваецца подых зімы. Густыя туманы і дробны дождж, сонца праз хмары і пранізлівы вецер, мароз і часам снег. Усё гэта прымушае апранаць цёплае адзенне і часцей гатаваць смачныя стравы, каб палепшыць настрой і сагрэцца.

У беларускай народнай кулінарнай кнізе значнае месца займаюць стравы з фасолі – карыснай і пажыўнай расліны.

Пасоля, квасоля, шальбабон, фасоля - так называюць у розных мясцовасцях Беларусі гэту травяністую расліну з сямейства бабовых. Яе радзіма - Паўднёвая Амерыка і перш чым фасоля трапіла на стол у выглядзе смачнай стравы, яе выкарыстоўвалі ў якасці дэкаратыўнай кветкі.

У старажытных кітайскіх рукапісах першыя згадкі пра фасолю  прыпадаюць на 1280 год да нашай эры. Ведалі яе ў Старажытным Рыме, а ў Еўропе з фасолі нават рабілі такія касметычныя сродкі, як пудру бялілы. У Германіі і цяпер захавалася назва "бялільныя бабы". Найбольш упадабалі фасолю на поўдні Еўропы ў такіх краінах, як Балгарыя, Венгрыя, Румынія, а таксама ва Украіне, Малдове, на Каўказе і Беларускім Палессі. Тут розныя яе гатункі здаўна вырошчвалі на патрэбу сялян і шляхты. Апісваючы вясковыя агароды ў канцы ХІХ стагоддзя этнограф Чэслаў Пяткевіч заўважаў, што ў Рэчыцкім Палессі сялянкі садзяць толькі два гатункі: "тычковую" (тая што віецца) і "сядуху" (куставая). Гаспадыні лічылі, што смакавыя якасці ў сядухі горшыя, паколькі насенне ў ёй драбнейшае за буйную тычковую.

Цікава, што на сучасных палесскіх агародах і цяпер можна сустрэць тую самую, даўнюю тэхналогію пасадкі тычковай фасолі. На роўнай адлегласці адна ад адной сеюць па 5-6 фасолінак у кружкі дыяметрам 20 см, у цэнтр якіх пасля ўтыкаюць тычкі. Увосені, калі фасолю прыбіралі з градак, то спачатку яе звязвалі ў снапкі і так сушылі ў добра праветрываемых памяшканнях. Пасля, калі ў гаспадыні быў час, фасолю лушчылі і захоўвалі ў добра закаркаваным посудзе або проста ў струках.

Вядомы быў беларускім гаспадыням і іншы спосаб захавання пасолі. У заможных гаспадарках вырошчвалі і спаржавую фасолю, маладыя струкі якой сушылі і салілі рознымі спосабамі. Зялёныя струкі перасыпалі соллю і паслойна складалі ў альховыя ці дубовыя кадушкі, заліваючы зверху негарачым тлушчам. Перад тым, як прыгатаваць з такой фасолі страву, яе добра вымочвалі ў чыстай вадзе. У Першай беларускай кулінарнай кнізе "Літоўская кухарка", якую склала Вінцэнта Завадская шмат цікавых рэцэптаў з фасолі.

Фасоля зялёная ў стручках

Інгрыдыенты:

  • 800 г зялёнай фасолі
  • 1 ст лыжка масла
  • 1 ст лыжка сухароў
  • Соль

Як гатаваць:

Маладыя стручкі спаржавай фасолі ачысціць ад валокнаў і зварыць у падсоленай вадзе. Адцадзіць і заліць растопленным маслам з сухарамі.

Масла з сухарамі можна падаць асобна і мачаць у яго стручкі фасолі падчас ежы.

Народныя лекары даўно заўважылі карысныя для здароўя чалавека якасці фасолі. У яе насенні, лапатках, траве ўтрымліваюцца амаль усе асноўныя рэчывы, неабходныя для паўнавартаснага харчавання. Бялкоў у фасолі 23-25%, яны засвойваюцца арганізмам на 75%. Гэтая акалічнасць робіць стравы з фасолі падчас посту вельмі каштоўнымі. Але акрамя бялкоў фасоля ўтрымлівае вялікі набор амінакіслот, у тым ліку незамяняльных, у прыватнасці аргінін, які ўплывае на арганізм, як інсулін. У сувязі з гэтым народная і афіцыйная медыцына сведчаць аб эфектыўнасці адвара бабоў пасолі, асабліва з дадаткам лісця чарніц, для лячэння лёгкіх і сярэдняцяжкіх форм цукровага дыябету. Аднак лічаць, што пры гэтым хворыя павінны сябе строга кантраляваць і быць пад наглядам у доктара.

Каб зрабіць адвар з лапатак фасолі, 1 ст лыжку здробненых лапатак пасолі заліць 0,5 л вады і на малым агні давесці да кіпення, выпарыць да паловы аб’ёму. Працадзіць і прымаць па 0,5 шклянкі 3 разы на дзень перад ядой пры цукровым дыябеце.

Багатая фасоля і на разнастайныя арганічныя кіслоты, карацін, вітаміны групы В,С,РР, фоліваю кіслату, правітамін А. У мінеральным складзе бабоў – калій, кальцый, фосфар, цынк, жалеза, медзь.

У народнай медыцыне фасолю ўжываюць як супрацьзапаленчы, бактэрыцыдны, сасудапашыраючы, абязбольваючы, мачагонны, нармалізуючы абмен рэчываў сродак. Акрамя цукровага дыябету фасолевым адварам лечаць ныркі і печань, рэўматоідны артрыт і падагру, гіпацыдны гастрыт і хваробы мачавога пузыра.

Але фасоляй не толькі лячыліся, з яе найперш гатавалі смачныя стравы.

Суп з белай фасолі

Інгрыдыенты:

  • 1,5 л фасолі
  • 1 ст лыжка масла
  • 1 корань пятрушкі
  • 1 карняплод сельдэрэю
  • 1 парэй
  • 1-2 цыбуліны
  • 1-2 морквы
  • 1 французская булка (багет) на грэнкі

Як гатаваць:

Спелую белую фасолю заліць халоднай вадой, зварыць да мяккасці, працерці праз сіта. Тонка парэзаць пятрушку і нашаткаваць парэй, падсмажыць іх у вялікай лыжцы масла, дадаць да пюрэ з фасолі і развесці прыгатаваным асобна адварам карэння так, каб суп быў густы. Падаць з падсмажанымі з французскй булкі грэнкамі.

Белая фасоля

Інгрыдыенты:

  • 400 г белай фасолі
  • 1 ст лыжка мукі
  • 2 ст лыжкі воцату
  • Соль
  • 1 ст лыжка масла
  • 1 шклянка булёну
  • 1 ч лыжка цукру

Як гатаваць:

Спелае зерне белай фасолі заліць халоднай вадой, зварыць да мяккасці ў падсоленай вадзе і адцадзіць. Распусціць лыжку масла, змяшаць з мукой і развесці булёнам. Дадаць у страву воцат, цукар, соль і закіпяціць.

Фасоля з кіслай капустай

Інгрыдыенты:

  • 100 г фасолі
  • 150г кіслай капусты
  • 20 г масла
  • 1 цыбуліна
  • 1 морквіна
  • 50 г вады
  • Соль
  • Перац

Як гатаваць:

Амаль да гатовасці зварыць у пасоленай вадзе папярэдне замочаную фасолю, адцадзіць. Асобна на масле стушыць капусту з крышанай цыбуляй і нацёртай морквай, дадаць вады. Укінуць у капусту фасолю, перац, давесці да кіпення і тушыць усё на малым агні 7-10 хвілін. Перад падачай пасыпаць зелянінай кропу.

14
Тэги:
Ларыса Мятлеўская, беларуская кухня
Тэмы:
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі
Анатоль Альштэйн, вірусолаг, доктар медыцынскіх навук, член Нью-Йоркскай акадэміі навук

Вірусолаг патлумачыў, як група крыві пацыента ўплывае на каронавірус

0
(абноўлена 09:52 23.10.2020)
У пацыентаў розны ўзровень успрымальнасці да COVID-19 у залежнасці ад іх групы крыві, але гэта не значыць, што людзям з першай групай наогул няма чаго баяцца, разважае вядомы расійскі лекар-вірусолаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар Анатоль Альштэйн.
Вирусолог объяснил, как группа крови пациента влияет на коронавирус

Сапраўды, другая група крыві лічыцца групай падвышанай рызыкі, разважае спецыяліст. Больш хворых - сярод людзей, якія маюць другую групу крыві, і менш за ўсё - з першай групай крыві, а трэцяя і чацвёртая з'яўляюцца прамежкавымі па колькасці тых, хто захварэў, кажа Альштэйн, хоць і дадае, што дакладны механізм уплыву віруса на тую ці іншую групу крыві растлумачыць пакуль складана.

"Ёсць пэўныя дадзеныя па зменах у рэцэптары і некаторыя мутацыі ў гэтым рэцэптары, вірус можа прыводзіць да таго, што чалавек становіцца менш успрымальным, ёсць і іншыя дадзеныя на гэты конт, але ў прынцыпе людзі моцна адрозніваюцца па успрымальнасці", - кажа вірусолаг.

У той жа час чалавек з першай групай крыві таксама можа захварэць, "можа хварэць цяжка, і можа памерці, так што гэта ўсё носіць чыста колькасны характар, ніхто не можа сказаць, што людзі з першай групай наогул не хварэюць", дадае прафесар.

"Вядома, выконваць усе меры засцярогі трэба людзям з усімі групамі крыві, але паколькі ўся абарона носіць адносны характар, гэта лепш атрымліваецца ў людзей з першай групай крыві і горш у людзей з другой групай", - рэзюмуе вірусолаг.

Нагадаем, раней у ходзе даследавання спецыялісты ў Даніі параўналі гісторыі хваробы больш 473 тысяч пацыентаў са станоўчым тэстам на каронавірус. Высветлілася, што сярод тых, хто захварэў менш пацыентаў з першай групай крыві (AB0) і больш з A (другая), B (трэцяя) і AB (чацвёртая).

Спецыялісты звязваюць такія вынікі даследавання з тым, што першая група крыві не ўтрымлівае антыгенаў эрытрацытаў, якія прапускаюць вірус у арганізм.

0
Тэги:
каронавірус
Тэмы:
Каронавірус COVID-19