Багач у Вязынцы

"Нядзеля дзень не для дзела": вучымся гатаваць і адпачываць па-беларуску

82
(абноўлена 16:45 27.11.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра звычаі і прыкметы, якія нашы продкі звязвалі з апошнім днём тыдня – нядзеляй.

У народзе строга прытрымваліся пэўных правіл і звычаяў, якія дапамагалі падтрымліваць усталяваны стагоддзямі жыццёвы лад.  Верылі, што парушэнне некаторых вядзе за сабой пакаранне. У народзе казалі: "Звычай устанавіў Бог; от затым трэба дзяржацца звычая, калі хочаш каб бог не пакараў . Гэта тычыцца і трывалага дня адпачынку - нядзелі.

Апошні сёмы, дзень тыдня заўсёды быў чаканы і ўспрымаўся як маленькае свята. Асабліва радаваліся нядзелі вясковыя жанчыны, якія часта толькі ў гэты дзень і маглі перавесці дух ад бясконцых гаспадарчых клопатаў. Ім забаранялася выконваць шматлікія жаночыя справы: шыць, вязаць, прасці, ткаць, сукаць ніткі, мыць бялізну і купаць дзяцей. Верылі, што парушаючы гэты звычай, можна наклікаць на сямъю шматлікія беды: пачнуць хварэць члены сямъі і хатняя жывёла.

Вылучаючы гэты дзень казалі: "У сераду не смейся, у нядзелю не плач". Серада была днём посту, а ў нядзелю можна было крыху разняволіцца. Запрагалі коней і ехалі на кірмаш, ішлі ў царкву, наведвалі парадзіху, упершыню на вуліцу выносілі з хаты маленькае дзіця. Дарэчы беларусы меркавалі, што дзіця, якое нарадзілася ў нядзелю, будзе валодаць незвычайнымі здольнасцямі. Напрыклад бачыць зарытыя скарбы, яго нельга будзе сурочыць, навесці шкоду, паколькі яго будзе ахоўваць "святая нядзеля".

Адначасова гэты дзень лічыўся спрыяльным для распачынання такіх важных спраў, як  засеўкі, першы сенакос, першы выган скаціны ў поле, пачатак будаўніцтва хаты. Гэта былі мужчынскія абавязкі, а жанчыны ў нядзелю асабліва шчыравалі каля печы. Нядзельныя сняданак, абед і вячэра вылучаліся больш сытнымі і часам мудрагелістымі стравамі.

Пра нядзелю, калі работы няма, а стол багаты ў народзе казалі: "Яды як на дзяды, а работы як у нядзелю". Увогуле, у дачыненні гэтага дня тыдня часта можна было пачуць ласкавае - "нядзелька". Сустрэўшыся на кірмашы са сваякамі з іншай вёскі ад іх можна было пачуць: "Нядзелькаю прыедзем да вас". Гэта быў сігнал для гаспадыні прыгатаваць смачнае.

Адпачнём у нядзельку і мы: узгадаем мдрыя звычаі продкаў і прыгатуем некалькі страў.

Мачанка вясковая

Інгрыдыенты:

  • 250 г свініны з рэбернымі косткамі
  • 250 г сырой каўбасы
  • 2 цыбуліны
  • 100 г сала
  • 2 ст лыжкі мукі
  • Соль
  • Лаўровы ліст

Як гатаваць:

Кавалкі свініны і сырой сялянскай каўбасы абсмажыць. Пшанічную або ячную муку развесці халоднай вадой і ўліваць у кіпень, увесь час памешваючы, да ўтварэння рэдкай мучной падліўкі. Дадаць соль, лаўровы ліст, пакласці кавалачкі падскваранага сала, а таксама свініну і каўбасу. Паставіць на 20-25 хвілін у духоўку.

Да мачанкі падаць бліны або вараную бульбу, салёныя агуркі або кіслую капусту.

Запяканка з бульбы і тварагу

Інгрыдыенты:

  • 8 бульбін
  • 1 кг тварагу
  • 1 яйка
  • 1 шклянка малака
  • 1 ст лыжка вяршковага масла

Як гатаваць:

Тварог працерці праз сіта, дадаць соль, яйка, малако, перамяшаць. Бульбу абчысціць, зварыць, нарэзаць скрылікамі, перамяшаць з тварагом.

Атрыманую масу выкласці на патэльню, змазаную маслам, абкласці кавалачкамі масла і запякаць у духоўцы да ўтварэння залатой скарынкі.

Пячэнне з бульбянай мукі

Інгрыдыенты:

  • 400 г крухмалу
  • 2 яйкі
  • 1 жаўток
  • 2 ст лыжкі цукру
  • 200 г вяршковагаа масла
  • 200 г цукровай пудры
  • 1 лімон
  • 50 г ядраў лясных арэхаў

Як гатаваць:

З крухмалу, масла, яек, цукровай пудры, соку і цэдры лімона замясіць цеста, вынесці яго на холад, каб застыла. Затым раскачаць у пласт таўшчынёй 2-3 мм, выразаць формачкамі пячэнне, змазаць яго жаўтком, пасыпаць сумессю цукровай пудры з тоўчанымі арэхамі. Выпякаць у негарачай духоўцы, пакуль пячэнне не зарумяніцца.

82
Тэги:
Народныя традыцыі, Ларыса Мятлеўская
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў (104)
Карціна Хаіма Суціна Ева

Хаім Суцін: жабрацтва ў Парыжы і самая дарагая карціна ў Беларусі

367
(абноўлена 16:30 13.01.2021)
Сёння спаўняецца 128 гадоў са дня нараджэння беларускага мастака-экспрэсіяніста Хаіма Суціна.

Выбітны прадстаўнік Парыжскай школы нарадзіўся ў 1893 годзе ў мястэчку Смілавічы, пад Мінскам, у сям'і яўрэйскага краўца. Дзяцінства Суціна прайшло ў беднаце: хлопчыку пастаянна не хапала ежы і калі-некалі ён краў са стала бульбу і збягаў у лес, каб падсілкавацца і вярнуцца да хаты за пакараннем.

Змагацца з серасцю будняў будучаму мастаку дапамагала фантазія. Яна ж дапамагла "выбіцца ў людзі": маці заўважыла здольнасці хлопчыка і адправіла яго ў Мінск да мясцовага мастака Кругера. Вучыцца Хаім Суцін адправіўся разам з Міхаілам Кікоіным, які пазней таксама ўвайшоў у кагорту Парыжскай школы. Пасля Мінска была Вільня, а потым — Парыж.

З 1912 года пачынаецца французская гісторыя Суціна: ён працуе ў міжнародный творчай камуне "Вулей" у Пасажы Данцыг. Сярод новых знаёмых — Марк Шагал, Рабер Дэланэ, Фернан Лежэ.

Мастак не хацеў капіраваць чужыя працы, там хутка кінуў акадэмічнае навучанне і цэлымі днямі прападаў у Луўры. Сярод яго творчых дзівацтваў называюць яшчэ і тое, што ён ніколі не маляваў эскізаў алоўкам: рабіў пару штрыхоў вуглем і адразу ж браўся за фарбы. Вядома, што карціны Суціна сталі натхненнем для Джэксана Полака і Фрэнсіса Бэкана.

Суцін спрабаваў праявіць свой талент па ўсіх напрамках: кубізм, футурызм, дадаізм і сюрэалізм. Адным з галоўных матываў яго творчасці стала адчуванне жыцця як пастаяннага душэўнага болю. Напрыклад, у дваццатыя гады мастак Хаім Суцін намаляваў серыю карцін з мертвымі жывеламі. Вядома, што маляваў ён з натуры: бычыя тушы віселі ў яго масцярской, гнілі і збіралі вакол сябе мух. Мастак не звяртаў на гэта аніякай увагі і толькі калі-некалі паліваў мяса свежай кроўю.

Мастак вельмі неардынарна ставіўся да творчага працэсу і некаторыя свае карціны маляваў голым. Але, некаторыя кажуць, што гэта дзіўнасць тлумачылася даволі празаічна: ён не хацеў пэцкаць адзенне, таму што вольных грошай  на новае не было.

Адзін з самых вядомых твораў Суціна — карціна "Ева" — была прададзеная за 1.805.000 долараў і таму прызнана "самай дарагой карцінай Беларусі".

Хаім Суцін як сапраўдная творчая натура паводзіў сябе з астатнімі не вельмі ветліва і яго лічылі грубым і замкнёным чалавекам. Ён часта мяняў кватэры, не звяртаў увагі на чысціню і хатнія дробязі. Сучаснікі казалі, што ён "ажаніўся з мастацтвам", таму аб адносінах з жанчынамі не магло быць размовы. Адзінай жанчынай стала немка Герда Грот, што з'явілася ў яго жыцці ў 1937 годзе, але ўжо ў 1943 годзе Хаім Суцін памёр ад язвавай хваробы страўніка.

Зараз творы мастака прадстаўлены ў найбуйнейшых музейных зборах Еўропы і ЗША. Напрыклад, у 1997 г. Эрмітаж (Санкт-Пецярбург) набыў "Аўтапартрэт" Суціна, а ў Парыжы, недалёка ад вакзала Манпарнас, Суціну ўсталяваны бронзавы помнік скульптара А. Блатаса.

367
Тэги:
Хаім Суцін, Францыя, Беларусь
Калядныя песні: сеем, веем, падсяваем, з Новым годам паздраўляем!

Калядныя песні: я каза-страказа, за тры грошы куплена, паўбока аблуплена

3800
(абноўлена 12:42 05.01.2021)
Рэпертуар калядоўшчыкаў складаецца як з жартаўлівых прыпевак, у якіх яны заклікаюць гаспадароў падзяліцца прысмакамі, каб у хаце ўвесь будучы год быў лад і дабрабыт, так і з сапраўдных рэлігійных гімнаў.

Калядаваць, або шчадраваць, было прынята ў кожнай беларускай вёсцы, а зараз і ў гарадах маладыя людзі пераапранаюцца ў кажухі навыварат, хаваюць твары пад маскамі і ходзяць па кватэрах сяброў. Sputnik ужо пісаў, як зрабіць сапраўдны беларускі калядны касцюм, а сёння мы прапануем вам пазнаёміцца з традыцыйнымі спевамі, якія этнограф Таццяна Кухаронак сабрала па ўсёй Беларусі.

Мы захавалі асаблівасці беларускіх гаворак, распаўсюджаных на той ці іншай тэрыторыі, каб вы ўбачылі калядкі ў тым выглядзе, у якім іх, магчыма, і зараз спяваюць на Кобрыншчыне, Слонімшчыне, Камянеччыне і іншых мясцінах.

Чытайце таксама:

3800
Тэги:
Беларуская мова, Каляды
Тэмы:
Беларускія Каляды
Міністэрства замежных спраў Расіі

МЗС РФ пазначыла чаканні ад новай адміністрацыі ЗША

1
(абноўлена 10:44 21.01.2021)
Расія лічыць мэтазгодным падаўжэнне дагавора СНУ са Злучанымі Штатамі на максімальна прадугледжаны пяцігадовы тэрмін.

МІНСК, 21 сту – Sputnik. Масква разлічвае, што новая адміністрацыя ЗША зойме больш канструктыўную пазіцыю ў дыялогу з РФ, гаворыцца ў заяве расійскага знешнепалітычнага ведамства, апублікаванай з нагоды інаўгурацыі 46-га прэзыдэнта ЗША Джозэфа Байдэна.

Расія лічыць мэтазгодным падаўжэнне дагавора СНУ са Злучанымі Штатамі на максімальна прадугледжаны пяцігадовы тэрмін, адзначаецца ў заяве.

"Відавочна, што практычная рэалізацыя гэтых ідэй падразумявае складаную і шмат у чым наватарскую працу. Лічым, што падаўжэнне ДСНУ на пяцігадовы тэрмін спрыяла б дасягненню поспеху на гэтым напрамку", - сказана ў каментарыі, апублікаваным на сайце ведамства неўзабаве пасля пачатку інаўгурацыі новага прэзідэнта ЗША Джо Байдэна.

"Са свайго боку гатовы да такой працы на прынцыпах раўнапраўя і ўзаемнага ўліку інтарэсаў", - падкрэсліваецца ў заяве.

У МЗС РФ паказалі, што расійскае бачанне магчымасці захаваць ДСНУ, раней накіраванае амерыканскаму боку, цалкам захоўвае сваю актуальнасць. Яно грунтуецца на прапанове сумесна выпрацаваць новае "ураўненне бяспекі", у якім бы былі ўлічаны ўсе фактары стратэгічнай стабільнасці - у тым ліку развіццё ўзбраенняў і ваенных тэхналогій, адзначылі ў расійскім знешнепалітычным ведамстве.

У заяве адзначаецца і неабходнасць сфакусіраваць увагу Масквы і Вашынгтона на "усіх відах наступальных і абарончых, ядзерных і неядзерных узбраенняў, здольных вырашаць стратэгічныя задачы, з асаблівым акцэнтам на сродкі, прыдатныя ў першым контрсілавым удары па нацыянальнай тэрыторыі бакоў".

Расійскае МЗС таксама звярнула ўвагу на важнасць прадметнай гутаркі па тэме забеспячэння бяспекі касмічнай дзейнасці і прадухіленні гонкі ўзбраенняў у касмічнай прасторы.

Інаўгурацыя Байдэна прайшла 20 студзеня ў Вашынгтоне.

Чытайце таксама:

1
Тэги:
Узбраенні, Джо Байдэн, ЗША, Расія, МЗС РФ