Судак

Лепшая рыба гэта каўбаса? Гатуем смачныя беларускія рыбныя стравы

159
(абноўлена 14:52 11.12.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае, як займаліся рыбнай лоўляй продкі беларусаў і вучыць гатаваць сапраўдную смакату.

У народзе кажуць: "Каб рыбку з’есці, трэба ў ваду лезці". І гэта нездарма. Нашы продкі вялікую ўвагу надавалі рыбнай лоўлі і былі сапраўднымі майстрамі ў гэтай складанай справе.

Чым лавілі рыбу

Цяпер рыбу ловяць часцей толькі вудамі, але ж рыбалоўныя прылады беларусаў былі вельмі разнастайнымі. Згодна з прынцыпам дзейнасці, яны падзяляліся на невады, сеткі, стаўныя пасткі, рухомыя пасткі, кручковыя снасці і ударныя прылады. Таксама вылучалі зімовыя і летнія рыбалоўныя прылады. Многія з іх зараз можна ўбачыць толькі ў музеях і на старых фотаздымках.

Назвы прылад могуць здзіўляць сучаснікаў, і тым не менш яны гавораць часам самі за сябе. Невады: падвалокі летнія, мутнікі донныя, брэдні, латы і крыгі. Усе яны ўяўляюць сабой адкрытую сеткавую сцяну з адкрытым сеткавым мяшком пасярэдзіне, куды рыбу заганяюць пры дапамозе спецыяльнага шаста – баўтуна. Трапіўшы ў такую прыладу яна быццам адцэджваецца.

Лавілі рыбу і пры даамозе розных пастак – езы, венцяры, мярэжы, бучы. Узімку, рыбу, якая імкнулася да свежай вады з-за недахопу кіслароду ў замёрзлым вадаёме, лавілі ў палонках з дапамогай каробак і скрыпак.

Большасць рыбалоўных прылад сустракаліся па ўсёй Беларусі, але ж некаторыя з іх былі характэрнныя для пэўных рэгіёнаў. Як правіла рыбалоўныя прылады выраблялі самі рыбаловы. З традыцыйных рыбалоўных прылад у сучасным прамысловым рыбалоўстве ўжываюць невады, сеткі, мярэжы, а ў аматарска-спартыўным – вуды, дарожкі, матылі, старажні, перамёты, блісні, падсакі. Папулярнымі сталі спінінгі і новыя тыпы вуд.

І хоць у народзе і кажуць "Няма лепшай рыбкі, як свіная каўбаса", але да страў з рыбы ставяцца з вялікай прыязнасцю. Бяседны стол ніколі не будзе поўным без рыбнай стравы.

Галоўнае правіла пры прыгатаванні рыбныз страў – яна павінна быць абсалютна свежай. Нямал цікавых рэцэптаў ёсць у старажытнай беларускай кухні.

Запяканка з рыбы

Інгрыдыенты:

  • 500 г рыбы (карп, лінь)
  • 500 г бульбы
  • 60-80 г алею
  • 150 г смятаны
  • 1 цыбуліна
  • 1 ст лыжка мукі
  • Соль
  • Молаты чорны перац
  • Зеляніна кропу

Як гатаваць:

Рыбу пачысціць, памыць, парэзаць на кавалкі, пасыпаць соллю, перцам, укачаць у муку і абсмажыць на алеі з абодвух бакоў. Памытую бульбу зварыць, абабраць, змяльчыць на буйной тарцы. Асобна абсмажыць дробна нарэзаную цыбулю.

У жароўню, змазаную алеям, пакласці палову падрыхтаванай бульбы, на яе — кавалкі рыбы, пасыпаць яе цыбуляй, зверху — зноў слой  бульбы. Усё паліць смятанай і рэштай алею. Запякаць у печы альбо духоўцы 30 хвілін.

Пры падачы да стала запяканку парэзаць на кавалкі, пасыпаць дробна пакрышаным кропам.

Рыба, тушаная з вяршкамі

Інгрыдыенты:

  • 1 кг рыбы (карп, карась, лешч, лінь)
  • 3 цыбуліны,
  • 1 морква
  • 1 шклянка вяршкоў
  • 1 ст лыжка сметанковага масла або 100 г сала
  • Соль
  • Перац
  • Лаўровы ліст

Як гатаваць:

Ачышчаную, выпатрашаную і прамытую рыбу, разрэзаць на кавалкі і пакласці ў адзін рад у каструлю, дадаць нарэзаныя цыбулю і моркву, а таксама соль, перац, лаўровы ліст. Заліць 2 шклянкамі гарачай, вады або рыбнага булёну і патушыць. У канцы ўліць гарачыя вяршкі і пакласці масла.

Замест масла можна выкарыстаць дробна парэзанае свежае сала, але яго трэба пакласці разам з агароднінай.

Чытайце таксама:

159
Тэги:
Беларусь, Нацыянальная кухня, Ларыса Мятлеўская
Тэмы:
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі (69)
Карціна Хаіма Суціна Ева

Хаім Суцін: жабрацтва ў Парыжы і самая дарагая карціна ў Беларусі

306
(абноўлена 16:30 13.01.2021)
Сёння спаўняецца 128 гадоў са дня нараджэння беларускага мастака-экспрэсіяніста Хаіма Суціна.

Выбітны прадстаўнік Парыжскай школы нарадзіўся ў 1893 годзе ў мястэчку Смілавічы, пад Мінскам, у сям'і яўрэйскага краўца. Дзяцінства Суціна прайшло ў беднаце: хлопчыку пастаянна не хапала ежы і калі-некалі ён краў са стала бульбу і збягаў у лес, каб падсілкавацца і вярнуцца да хаты за пакараннем.

Змагацца з серасцю будняў будучаму мастаку дапамагала фантазія. Яна ж дапамагла "выбіцца ў людзі": маці заўважыла здольнасці хлопчыка і адправіла яго ў Мінск да мясцовага мастака Кругера. Вучыцца Хаім Суцін адправіўся разам з Міхаілам Кікоіным, які пазней таксама ўвайшоў у кагорту Парыжскай школы. Пасля Мінска была Вільня, а потым — Парыж.

З 1912 года пачынаецца французская гісторыя Суціна: ён працуе ў міжнародный творчай камуне "Вулей" у Пасажы Данцыг. Сярод новых знаёмых — Марк Шагал, Рабер Дэланэ, Фернан Лежэ.

Мастак не хацеў капіраваць чужыя працы, там хутка кінуў акадэмічнае навучанне і цэлымі днямі прападаў у Луўры. Сярод яго творчых дзівацтваў называюць яшчэ і тое, што ён ніколі не маляваў эскізаў алоўкам: рабіў пару штрыхоў вуглем і адразу ж браўся за фарбы. Вядома, што карціны Суціна сталі натхненнем для Джэксана Полака і Фрэнсіса Бэкана.

Суцін спрабаваў праявіць свой талент па ўсіх напрамках: кубізм, футурызм, дадаізм і сюрэалізм. Адным з галоўных матываў яго творчасці стала адчуванне жыцця як пастаяннага душэўнага болю. Напрыклад, у дваццатыя гады мастак Хаім Суцін намаляваў серыю карцін з мертвымі жывеламі. Вядома, што маляваў ён з натуры: бычыя тушы віселі ў яго масцярской, гнілі і збіралі вакол сябе мух. Мастак не звяртаў на гэта аніякай увагі і толькі калі-некалі паліваў мяса свежай кроўю.

Мастак вельмі неардынарна ставіўся да творчага працэсу і некаторыя свае карціны маляваў голым. Але, некаторыя кажуць, што гэта дзіўнасць тлумачылася даволі празаічна: ён не хацеў пэцкаць адзенне, таму што вольных грошай  на новае не было.

Адзін з самых вядомых твораў Суціна — карціна "Ева" — была прададзеная за 1.805.000 долараў і таму прызнана "самай дарагой карцінай Беларусі".

Хаім Суцін як сапраўдная творчая натура паводзіў сябе з астатнімі не вельмі ветліва і яго лічылі грубым і замкнёным чалавекам. Ён часта мяняў кватэры, не звяртаў увагі на чысціню і хатнія дробязі. Сучаснікі казалі, што ён "ажаніўся з мастацтвам", таму аб адносінах з жанчынамі не магло быць размовы. Адзінай жанчынай стала немка Герда Грот, што з'явілася ў яго жыцці ў 1937 годзе, але ўжо ў 1943 годзе Хаім Суцін памёр ад язвавай хваробы страўніка.

Зараз творы мастака прадстаўлены ў найбуйнейшых музейных зборах Еўропы і ЗША. Напрыклад, у 1997 г. Эрмітаж (Санкт-Пецярбург) набыў "Аўтапартрэт" Суціна, а ў Парыжы, недалёка ад вакзала Манпарнас, Суціну ўсталяваны бронзавы помнік скульптара А. Блатаса.

306
Тэги:
Хаім Суцін, Францыя, Беларусь
Калядныя песні: сеем, веем, падсяваем, з Новым годам паздраўляем!

Калядныя песні: я каза-страказа, за тры грошы куплена, паўбока аблуплена

3755
(абноўлена 12:42 05.01.2021)
Рэпертуар калядоўшчыкаў складаецца як з жартаўлівых прыпевак, у якіх яны заклікаюць гаспадароў падзяліцца прысмакамі, каб у хаце ўвесь будучы год быў лад і дабрабыт, так і з сапраўдных рэлігійных гімнаў.

Калядаваць, або шчадраваць, было прынята ў кожнай беларускай вёсцы, а зараз і ў гарадах маладыя людзі пераапранаюцца ў кажухі навыварат, хаваюць твары пад маскамі і ходзяць па кватэрах сяброў. Sputnik ужо пісаў, як зрабіць сапраўдны беларускі калядны касцюм, а сёння мы прапануем вам пазнаёміцца з традыцыйнымі спевамі, якія этнограф Таццяна Кухаронак сабрала па ўсёй Беларусі.

Мы захавалі асаблівасці беларускіх гаворак, распаўсюджаных на той ці іншай тэрыторыі, каб вы ўбачылі калядкі ў тым выглядзе, у якім іх, магчыма, і зараз спяваюць на Кобрыншчыне, Слонімшчыне, Камянеччыне і іншых мясцінах.

Чытайце таксама:

3755
Тэги:
Беларуская мова, Каляды
Тэмы:
Беларускія Каляды

Імпічмент Трампу і інаўгурацыя Байдэна: што адбываецца ў Вашынгтоне - відэа

0
(абноўлена 14:34 16.01.2021)
Палата прадстаўнікоў ЗША прагаласавала за імпічмент прэзідэнту Дональду Трампу з-за беспарадкаў у Капітоліі, тым часам на ўсю моц ідзе падрыхтоўка інаўгурацыі Джо Байдэна. Глядзіце на відэа, што адбываецца ў Вашынгтоне.

Дональд Трамп стаў першым прэзідэнтам ЗША у гісторыі, якога двойчы падвергнулі імпічменту падчас яго знаходжання на пасадзе. Палата прадстаўнікоў Кангрэсу ЗША адобрыла рэзалюцыю аб імпічменце дзеючага прэзідэнта краіны, абвінаваціўшы яго ў "падбухторванні да нападзення" на будынак Капітолія, якое адбылося ў сераду, 6 студзеня.

Тэкст рэзалюцыі аб імпічменце быў абнародаваны ў панядзелак, і праз два дні ён быў прыняты ў ходзе галасавання усімі дэмакратамі і дзесяццю рэспубліканцамі. За імпічмент дзеючага прэзідэнта ЗША прагаласавалі 232 чалавекі, супраць - 197.

Лідэр рэспубліканскага большасці Мітч Маконэл заявіў, што Сенат разгледзіць абвінавачванне пасля інаўгурацыі Джо Байдэна, якая адбудзецца 20 студзеня. Тым часам у Вашынгтоне ідзе падрыхтоўка да цырымоніі інаўгурацыі Байдэна.

Працоўныя манціруюць сцэну і дэкарацыі для мерапрыемства, а вакол будынка ўзмацняецца бяспека: усталёўваюць платы і блакіруюць дарогі, паліцэйскія і нацыянальная гвардыя ахоўваюць уваходы вакол.

Пасля штурму Капітолія ЗША прыхільнікамі Трампа на мінулым тыдні ФБР папярэдзіла аб запланаваных узброеных пратэстах у Вашынгтоне перад інаўгурацыяй.

Паведамляецца, што 20 студзеня Нацыянальная гвардыя накіруе ў акругу Калумбія 20 тысяч вайскоўцаў для ўзмацнення бяспекі.

Чытайце таксама:

0
Тэги:
ЗША, інаўгурацыя, Кангрэс ЗША