Ледзяшы на даху

Не бяда і "люты, што наробіць плюты…", абы ў хаце было добрае надвор’е

124
(абноўлена 09:37 13.02.2021)
Этнограф Ларыса Мятлеўская прыадчыняе скарбонку сялянскіх метэапрагнозаў і прапануе рэцэпт старажытнай стравы.

Ваконныя шыбы мудрагеліста распісаў мароз. Мабыць гэта люты вядзе сваю гаворку з чалавекам, нагадваючы яму, што неўзабаве зіме канец і трэба спяшацца завяршыць усе запланаваныя справы. Дваццаць восем дзён прабягуць незаўважна і за гэты час сонца зробіць сваю справу. Суткі пабольшаюць амаль на дзве гадзіны і неба бы падымецца ўвыш, адкрываючы прастору для птушынага палёту. Вясна такая блізкая, што здаецца толькі адчыні дзверы і яна ўварвецца ў жыццё з подыхам цёплага ветру.

"Пытаецца люты, ці добра абуты"

Але спяшацца не варта. Сёлета люты з моцнымі маразамі і завірухамі цалкам адпавядае сваёй назве і кліматычнай норме. Нездарма ж пра гэты зімовы месяц калісьці казалі: "Пытаецца люты, ці добра абуты". Гэта цяпер прагноз надвор’я на дзень, тыдзень і месяц  нам падкажуць сіноптыкі ў тэлебарометры і інтэрнеце. А нашы продкі, назіраючы за станам прыроды, паводзінамі жывёл і раслін навучыліся складаць метэаралагічны прагноз далёка наперад.

Разважанні старога палешука: "Па-нашаму, то тагды справядлівая зіма, як снег ляжа ў Піліпаўку і марозы стаяць прынамжа хоць да Стрэчання. Тады смела едзь па сено або ў лес. Снег – ета дождж, толькі ідзе снегам затым, што мароз не дае яму да зямлі дайці дажджэм. Снег ідзе – нацца Бог сьцеле пярыну на полі, штоб жыта не памерзло; сцеле дарожку, штоб людзям было добра вазіць сена з балота. Калі ідзе снег, хаць сухі, да хаваецца ў шчылінкі і дзірачкі, або ідзе буйнымі шматкамі, то скора згіне. Калі снег на сцежках чарнее, то будзе адлега" (Ч. Пяткевіч. Рэчыцкае Палессе).

Навука прадказання надвор’я перадавалася ад пакалення ў пакаленне і шліфавалася праз усё жыццё. Гэта былі веды, неабходныя кожнаму для вядзення ўдалага гаспадарання.

Гаспадарскія прыкметы

Аб надвор’і кожны ў сям’і разумеў і ведаў столькі, колькі яму дазваляў узрост, жыццёвы вопыт і патрэбы, звязаныя з працоўнай дзейнасцю. Напрыклад, малому было вядома: кот ускочыў на прыпек, то будзе мароз, свойская гусь стаіць на адной назе і дзюбу хавае пад крыло, то будзе холад. Гаспадыня падпаліла ў печы і дровы "весела гараць", то будзе мароз, пайшла ў клець па салёны кумпяк, а на ём з’явіліся бы кроплі расы, то і да суседкі не хадзі пытацца – будзе дождж або адліга. Нават музыкі, узяўшы ў рукі свае інструменты па іх стане меркавалі, ці варта ісці ў суседнюю вёску, каб іграць на вячорках. Яны заўважалі: "Калі струны на скрыпцы вельмі апускаюцца, то гэта на дождж, а зімою на адлігу. На пагоду або на мароз шкура на бубне сама напружаецца".

Але найбольшыя метэаралагічныя веды былі ў гаспадара. Ён павінны быў дакладна ўяўляць сабе, калі пачынаць сяўбу розных культур, каб пасля атрымаць найлепшы ўраджай ад кожнай, калі пачынаць касцьбу і колькі назапасіць сена і іншых кармоў для жывёл, каб перажыць зіму. Вядома ж лета збірае, а зіма праядае. У народзе так і казалі: "Зіма – з вялікай глоткай, усё паесць".

Тыя, хто рабіў прагнозы надвор’я, звычайна абапіраліся на народны каляндар. Усе святы і прысвяткі кожны ведаў на памяць. Так, калі ў пачатку лютага на Аксінню-паўзімніцу мяло, то лічылася, што зіма працягнецца і жывёле можа не хапіць кармоў. Гаспадару гэта было пэўным папярэджаннем размеркаваць сена так, каб хапіла да першай травы ў полі. У Маларыцкім раёне казалі: "Калі на Аксені мяце, то ўвесь корм падмяце". Вызначыць надвор’е дапамагалі нябесныя свяцілы. На Палессі, назіраючы за месяцам, калісьці казалі, што калі маладзік "задраў рогі ўгору", то цэлы тыдзень будуць крэпкія марозы. Калі ж месяц, як казала шляхта, будзе ў "лісінай шапцы" (мае вакол сябе круг) будзе вецер, снег або дождж. І яшчэ:

  • Калі ўзімку сонца чырванейшае і яснае, чым звычайна, а да таго і вецер вее ад усходу ці поўначы – будзе востры мароз.
  • Сонца варожыць пагоду, калі ўсходзіць ясна і калі неба ноччу было пагодным.
  • Краснае неба, калі сонца заходзіць – да марозу.
  • З’ява "слупоў" каля сонца ўлетку значыць добрае надвор’е, а зімою – маразы.

Па народных назіраннях вострыя маразы ў лютым да кароткай зімы і гарачага лета. Сухое і марознае надвор’е прадракае гарачы жнівень, што паспрыяе жніву. Частыя снегапады – да сакавітай травы на пашы: "Як нападае снег – так будзе расці ўлетку трава".

Ці "схадзіць на сяло"?

Удзень пагодны, а ўночы марозны люты загадвае селяніну не толькі працаваць, але і адпачываць. Напярэдадні Грамніц у народным календары пазначаны Дзень трох свяціцеляў: Васіля Вялікага, Рыгора Багаслова і Іаана Златавуста. Па ўсталяваўшайся завядзёнцы жанчыны мелі нагоду для адпачынку. Было забаронена жлукціць, мыць бялізну і прасці. Затое можна было "схадзіць на сяло", што азначала пайсці па навіны да суседкі пакуль гаспадар завіхаецца каля двара. Праўда выправу ў людзі магло сапсаваць кепскае надвор’е. У народзе казалі: "Люты наробіць плюты"*.

*Плюта або плюгоцька – слата.

На Гарадзеншчыне ў Дзятлаўскім раёне можна было пачуць: "На дварэ плюгоцька – дош са снегам. Такая плюгоцька найшла, ні выйсці. Плюта на дварэ такая, нікуды ісці не хочацца". А ў Драгічынскім, зірнуўшы ў вакно, жанчына казала: "Такая плюта взялась, што гочы заліплюе снігом. Трэці дэнь на дворі такая плюта, шо й собаку з будкы ны выгнаты". Ну, то калі так, то гаспадыня, дастаўшы гарачае з печы клікала ўсіх абедаць: "З печы, з полу ўсе да столу"!

Да вашай увагі рэцэпт смачнай народнай стравы

Цяляціна адварная з квашанымі яблыкамі.

З чаго гатаваць:

  • 800 г цяляціны з косткамі,
  • 1 кг квашаных яблыкаў,
  • 0,75 шклянкі смятаны,
  • 1 ст лыжка мукі,
  • 1 ч лыжка сметанковага масла,
  • соль.

Як гатаваць. Мяса прамыць, заліць гатаванай падсоленай вадой, варыць на слабым агні пад накрыўкай.

Калі мяса амаль гатова, пакласці пачышчаныя ад костачак і скуркі, нарэзаныя долькамі яблыкі і разварыць іх.

Мяса выняць, аддзяліць ад костак, нарэзаць кавалкамі. Булён з яблыкамі працерці праз сіта, заправіць яго мукой, падсмажанай на масле і разведзенай ахалоджаным булёнам, даць закіпець, дадаць смятану, соль.

У атрыманы соус пакласці кавалкі мяса. Падаць з сітным хлебам.

Заўвага гаспадыні. Калі няма квашаных яблыкаў, замест іх можна ўзяць свежыя  кіслых гатункаў. Найлепей для гэтай стравы прыдасца "антонаўка".

Смачна есці!

124
Тэги:
беларуская кухня
Тэмы:
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі (77)
Балетнае лета ў Вялікім

Вялікі тэатр кліча на “Балетнае лета”

23
(абноўлена 15:09 10.06.2021)
Сёлета сярод удзельнікаў гала-канцэрта шмат артыстаў балета, якія пачыналі ў Мінску, але сапраўднымі зоркамі сталі ў Расіі.

Фестываль пачнецца 11 чэрвеня і завершыцца 17-га гала-канцэртам зорак сусветнага балета. Традыцыйна на працягу тыдня публіка ўбачыць выключна прэм’еры, якія з’явіліся ў афішы тэатра на працягу гэтага года.

Адкрые "Лета" "Лебядзінае возера" Пятра Чайкоўскага ў пастаноўцы Валянціна Елізар’ева. На ролю Зігфрыда запрошаны прэм’ер маскоўскага Вялікага Дзяніс Родзькін. На наступны дзень выканаўцамі стануць выключна беларускія артысты.

14 чэрвеня ў "Лета" уварвецца калядная казка - "Шчаўкунок". У кастрычніку 2020-га балет Чайкоўскага вярнуўся - у новай аўтарскай рэдакцыі Елізар'ева. Харэограф не раз прызнаваўся, што з зачараваннем працаваў над балетам, а першы акт спектакля наогул ўбачыў у сне. Гледачы заўсёды з захапленнем ідуць за бліскучым харэографам, цалкам яму давяраючы, апускаючыся ў гэтую казку і ў неверагоднай прыгажосці музыку.

15 чэрвеня ў тэатры зноў будзе гучаць Чайкоўскі. Вольга Костэль прапануе сваю версію "Ганны Карэнінай". Як запэўнілі ў Вялікім, на працягу ўсяго года спектакль праходзіў з аншлагамі. Харэаграфія Костэль чаруе сваёй неардынарнасцю.

У перадапошні дзень "Лета" - пастаноўка харэографа Сяргея Мікеля, якая адкрыла гэты 88-ы сезон у Вялікім, - балет "Пер Гюнт".

Завершыцца фестываль традыцыйным гала-канцэртам зорак сусветнага балета. Публіка прызвычаілася, што на дэсерт іх заўсёды чакае феерверк самых розных, але выключна яркіх нумароў - як класічнай, так і сучаснай харэаграфіі. Арганізатары і пастаноўшчык канцэрта Вольга Костэль абяцаюць не падмануць надзеі і сёлета.

Любоў Андрэева, Алег Габышаў (Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны акадэмічны тэатр балета Барыса Эйфмана), Кацярына Пярвушына (тэатр "Крамлёўскі балет"), Юрый Выбарнаў (МАМТ ім. К.С. Станіслаўскага і Ул.І. Неміровіча-Данчанкі), Ганна Ціхамірава , Аляксандр Смальянінаў (Вялікі тэатр Расіі), Ігар Колб, Аксана Скорык, Андрэй Ермакоў (Марыінскі тэатр), Дзяніс Клімук, Дар'я Паўленка (Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны акадэмічны тэатр балета імя Леаніда Якабсона) – сярод удзельнікаў шмат добра знаёмых прозвішчаў. Некаторыя з іх свой шлях на вялікай сцэне пачыналі менавіта ў Мінску, але сапраўднымі зоркамі сталі ў Расіі. З вялікай удзячнасцю да сваіх педагогаў яны вяртаюцца на беларускую сцэну. На жаль, толькі на адзін вечар.

Дарэчы, 25-27 чэрвеня Вялікі запрашае на традыцыйныя чароўныя вечары ў Нясвіж. Рэзідэнцыя роду Радзівілаў даўно стала для беларускага тэатра другім домам і галоўнай фестывальнай пляцоўкай фармату open-air. Не стане выключэннем і 2021-ы.

Чытайце таксама:

23
Тэги:
зоркі, Мінск, балет, артыст, Вялікі тэатр оперы і балета РБ
Гаршчок у печы

Гаршчочак, вары! Або простая ежа на нашым стале

66
(абноўлена 11:13 27.05.2021)
Этнограф Ларыса Мятлеўская узгадвае традыцыі, дзе не апошнюю ролю граў звычайны гаршчок, а таксама дае некалькі рэцэптаў прыгатавання страў у ім.

Гатуючы звыклыя для сябе стравы вяскоўцы лічаць, што перш за ўсё ежа павінна быць пажыўная і смачная. Гэта  спалучэнне для селяніна робіць яе яшэ і прыгожай. Пагутарыць аб тым, якую смакату спрадвек гатавалі ў сям’і - прыемная справа.  Аб стравах, гатаваных маці ў печы, распавядаюць з нейкай асаблівай цеплынёй. Маўляў, смачней за іх няма нічога ў свеце, і яны, як магніт, прыцягваюць разляцеўшыхся па свеце дзяцей у родную хату. Просьба прыгатаваць штосьці асаблівае выклікае радасць у сэрцы маці і жаданне дзейнічаць. Звычайна найлюбімымі лічацца стравы, звыклыя з маленства.

"Мама, звары яду простую"

Кухню звычайнага чалавека часта так і называюць - "простай". Не, гэта зусім не значыць, што яна прымітыўная, не складаная. Наадварот, у народнай кухні вядома немала цікавых і няпростых у прыгатаванні страў. Вялікая ўвага надаецца цеплавой апрацоўцы прадуктаў, традыцыям ужывання ежы: у якім парадку, у які час дня, у які сезон, што з чым і як ядуць. Стравы падзяляюцца на будзёныя і святочныя, нядзельныя. Звычайна для прыгатавання святочных страў затрачваюць больш часу і  бяруць лепшыя прадукты, а для кожнага дня (у залежнасці ад сезона) яны прасцейшыя, але абавязкова пажыўныя і смачныя.

У народзе кажуць, што печ - сэрца хаты. Для таго, каб умець у ёй гатаваць, трэба мець пэўныя навыкі і веды аб пабудове печы, якасці дроў, разумець тое-сёе аб начынні з гліны і розных металаў, ведаць для чаго каля печы чапяла, качарга і некалькі розных памераў вілак. У народнай культуры як сама печ так і пячныя прылады маюць сакральнае значэнне і часта ўдзельнічаюць у розных народных абрадах. Такіх, як вяселле, радзіны, хаўтуры і інш. Не выключэнне і пячны посуд, напрыклад гаршчок.

Гаршчок-бобэныкі
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
У горадзе ў наш час часцей выкарыстоўваюць такія гліняныя гаршчкі

Беларускі этнограф Таццяна Валодзіна лічыць, што гаршчок у шматлікіх рытуальных практыках сімвалічна рэпрэзентаваў сабой чалавека - яго галаву і чэрава. Так пра не надта разумную, цяжкую да думак галаву ў Драгічынскім раёне казалі, што "мазгоўня бы гаршок стоўбуноваты", старога, нядужага чалавека параўноўвалі з разбітым гаршчком, а бруднага, счарнелага ад працы аратага - з закопчаным гаршчком і інш.

Як і чэрава жанчыны, гаршчок  уяўляўся крыніцай жыцця. Так у радзінна-хрэзбінным абрадзе пшоную кашу варылі ў новым керамічным гаршчку. Гаршчок пры гэтым разбівалі, што мусіла сімвалізаваць нараджэнне новага жыцця. Існаваў і такі звычай, калі на вяселлі пасля першай шлюбнай ночы разбівалі гаршчок, гэта азначала пераход маладой ад дзявоцкасці ў жаночы статус.

Таямніцы перавернутага гаршчка

Не раз даводзілася бачыць, як у добрых гаспадынь, нацёртыя да бляску гаршчкі акуратна перавернуты  на паліцах у клеці. Можа падацца, што гэта робіцца для таго, каб у гаршчок выпадкова не трапляла смецце і гэта справядліва. Але ёсць у пустым, не перавернутым гаршчку нешта забытае, таемнае, што прымушае жанчын не пакідаць пусты посуд на стале і абавязкова закрываць яго накрыўкай, пераварочваць гаршчкі і каструлі.

Справа ў тым, што з найстаражытнейшых часоў у народным усведамленні гаршчок выступаў як умяшчальня душы памерлага. Яго пераварочванне ўстанаўлівала мяжу паміж процілеглымі сферамі. Лічылі, што небяспечная пустата можа быць запоўнена смерцю. Дарэчы нябачным гаспадаром хаты лічылі Дамавіка, цесна звязанага з печчу і ў новы дом яго быццам бы пераносілі ў гаршчку з вуголлем.

Асаблівая, магічная рэч - дзіравы гаршчок. На ўсходнеславянскай тэрыторыі ён выконваў ролю курынага бога*. Дзіравы  гаршчок трымалі над чараўніцай, якая ніяк не магла памецці, ім кідалі ў шкоднага духа «хлеўніка», які мучыў жывёлу, выганяючы з гаспадаркі і інш.

*Курыны бог — каменчык з адтулінай ў цэнтры або гарлачык ад разбітага посуду. Яго вешалі ў куратніку каля седала, каб куры не хварэлі і былі пладавітыя.

Стары мерны гаршчок для куцці
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Стары мерны гаршчочак для куцці.

Але вернемся на кухню. Вядома ж, толькі ў казках гаршчок "варыць" сам, а ў кашу з сякеры, якую варыў хітры салдат, трэба было пакласці і крупы, і сала. Што ж казаць пра гаспадыню, якая штодня гатавала ежу для сваёй сям’і. Нягледзячы на тое, што колькасць прадуктаў была часта абмежавана, трэба было прытрымлівацца разнастайнасці ў меню.

Смажанка па-сялянску

З чаго гатаваць:

  • 600г мяса,
  • 6-8 бульбін,
  • 1 морква,
  • 1-2 цыбуліны,
  • 1,5 ст лыжкі мукі,
  • 1,5 ст лыжкі здору,
  • 0,5 шклянкі смятаны,
  • соль, перац, лаўровы ліст.

Як гатаваць. Мяса нарэзаць невялікімі кавалкамі (па 30-40г), злёгку адбіць, пасаліць, паперчыць, укачаць у муку і абсмажыць на здоры да ўтварэння румянай скарынкі. Пакласці мясаў чыгунок, дадаць пачышчаныя і нарэзаныя цыбулю, моркву, бульбу, уліць булён або ваду і тушыць на слабым агні ў сярэдне гарачай печы  каля гадзіны да гатовасці мяса. Калі мяса будзе амаль гатова, дадаць лаўровы ліст, соль, уліць смятану і патушыць 10хв разам.

Запяканка са свініны па-хатняму

З чаго гатаваць:

  • 500г свініны,
  • 1 кг бульбы,
  • 2 цыбуліны,
  • 1 ст лыжка тлушчу або масла,
  • 500 г маянэзу,
  • соль, перац па смаку.

Як гатаваць. Свініну нарэзаць невялікімі кавалкамі, пасаліць, паперчыць, пакласці на дно шырокага гаршчка або глыбокай патэльні з растопленым тлушчам. Затым накрыць мяса слоем цыбулі, нарэзанай колцамі і зверху пакласці загадзя абабраную і нарэзаную кружкамі бульбу. Дадаць соль, заліць маянэзам і ўставіць у сярэдне гарачую печ на 1,5 гадзіны.

Заўвага. Соус накшталт сучаснага маянэзу беларускім кухарам быў добра знаёмы. Яго рабілі ў хатніх умовах з яек, алею, гарчыцы і воцату або сока лімона. Вядома ж такі соус часцей выкарыстоўвалі на кухні не ў вёсцы, а ў мястэчках і фальварках. Што ж тычыцца простай кухні, то маянэз часта замянялі смятанай, у якую дадавалі для вастрыні крыху гарчыцы.

Смачна есці!

66

Самыя прыгожыя гарады Расіі - топ-20

0
(абноўлена 16:46 12.06.2021)
  • Адміралцейства і Ісаакіеўскі сабор у Санкт-Пецярбургу
  • Купалы Храма Васіля Блажэннага на Чырвонай плошчы ў Маскве
  • Від на Петрапаўлаўскі сабор, Спаскую вежу Казанскага Крамля і мячэць Кул Шарыф
  • Екацярынбург
  • Калінінград
  • Ніжні Ноўгарад
  • Алімпійскі парк у Імярэцінскай нізіне Адлерскага раёна горада Сочы
  • Уладзімір
  • Растоў-на-Доне
  • Вялікі Ноўгарад
  • Яраслаўль
  • Камунальны мост праз Енісей у Краснаярску
  • Від на горад Севастопаль
  • Пскоўскі крэмль
  • Від на Выбарг з вежы святога Олафа Выбаргскага замка
  • Набярэжная Ангары ў Іркуцку
  • Самара
  • Волагда
  • Краснадарскі парк Галіцкага
  • Уладзівасток
Сярод тысячы расійскіх гарадоў - вялікіх і зусім маленькіх, цёплых і паўночных, старажытных і адносна маладых, з марскімі набярэжнымі і тых, што раскінуліся на берагах шырокіх рэк - не гэтак проста выбраць і назваць самыя прыгожыя.

Несумненныя лідэры, якія па праву ўзначаляць рэйтынг любога турыстычнага выдання, - горад белых начэй Санкт-Пецярбург і золатагаловая сталіца Масква. У пяцёрку лідэраў абавязкова ўвойдуць горад дзвюх культур - рускай і татарскай - Казань, сталіца Паволжа Ніжні Ноўгарад і скарб Урала Екацярынбург. А што ж далей?

Глядзіце ў фотастужцы Sputnik дваццатку самых прыгожых гарадоў Расіі - па-свойму ўнікальных, маляўнічых, багатых славутасцямі, гістарычнымі помнікамі, грандыёзнымі будынкамі, якія дыхаюць гісторыяй і культурай.

Глядзіце таксама:

0
  • Адміралцейства і Ісаакіеўскі сабор у Санкт-Пецярбургу
    © Sputnik / Владимир Астапкович

    Архітэктурныя шэдэўры - Адміралцейства і Ісаакіеўскі сабор, Эрмітаж, Петрапаўлаўская крэпасць - белыя ночы і разводныя масты, набярэжныя і паркі кожны год прыцягваюць турыстаў з усяго свету наведаць гэты найпрыгажэйшы горад на Няве. Санкт-Пецярбург па праве лідзіруе ва ўсіх апытаннях і перавагах і турыстаў, і саміх расіян.

  • Купалы Храма Васіля Блажэннага на Чырвонай плошчы ў Маскве
    © Sputnik / Алексей Дружинин

    Сталіца краіны з'яўляецца адным з найстарэйшых расійскіх гарадоў, які незлічоную колькасць разоў згараў амаль дашчэнту, быў разрабаваны, але столькі ж разоў паўставаў з попелу, перараджаўся і станавіўся яшчэ больш цудоўным. Першае, што варта зрабіць наведаўшы Маскву, - гэта прайсціся па старадаўняй і сімвалічнай вуліцы горада - Арбаце, адчуць кантраст вузкіх вулачак старадаўняга цэнтра на фоне раскошных праспектаў Москоў-сіці, наведаць найстаражытнае збудаванне сталіцы - Крэмль.

  • Від на Петрапаўлаўскі сабор, Спаскую вежу Казанскага Крамля і мячэць Кул Шарыф
    © Sputnik / Максим Богодвид

    Казань - сталіца Татарстана і буйны порт на беразе Волгі. Тут сустрэліся дзве культуры - руская і татарская, надаўшы гораду ўнікальны і непаўторны гістарычны каларыт. Галоўная прыгажосць і шарм гэтага горада крыецца ва ўзрушаючых мячэцях, суседніх з хрысціянскімі цэрквамі. Сярод іншых сімвалічных помнікаў - "падаючая" ​​вежа Сююмбіке, Казанскі заасад, Нацыянальны музей і Тэатр оперы і балета.

  • Екацярынбург
    © Sputnik / Константин Чалабов

    Сапраўдны скарб Урала - Екацярынбург. Тут сканцэнтравана каля шасці соцень архітэктурных помнікаў. Шматлікія дарэвалюцыйныя помнікі суседнічаюць са старадаўнімі цэрквамі, сядзібамі, садамі і палацамі. У ліку першарадных месцаў для наведвання - Царскі мост, Вялікі Залатавуст, Аляксандра-Неўскі сабор і Сядзіба Жалязнова.

  • Калінінград
    © Sputnik / Алексей Филиппов

    Калінінград - старадаўні нямецкі горад, які стаў рускім пасля 1945 года. Падчас вайны Калінінград пацярпеў ад моцных разбурэнняў, але не згубіў сваё аблічча. Асноўныя славутасці горада: вежа Урангеля, Кафедральны сабор, царква Каралевы Луізы, Каралеўскія вароты, помнік барону Мюнхгаўзену.

  • Ніжні Ноўгарад
    © Sputnik / Екатерина Чеснокова

    Выгляд з байніцы Ніжагародскага Крамля на Стрэлку Акі і Волгі - адну з галоўных прыродных славутасцей Ніжняга Ноўгарада на месцы зліцця рэк Акі і Волгі. У савецкія часы горад насіў імя пісьменніка Горкага. Яго называюць сталіцай Паволжа, з'яўляецца пятым мегаполісам ў Расіі. Уваходзіць у спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Сярод славутасцей горада можна вылучыць: Сабор Аляксандра Неўскага і Пячэрскі Вазнясенскі манастыр, Драўляная царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы, Царква Раства Іаана Прадцечы, Ніжагародскі Крэмль і Чкалаўская лесвіца.

  • Алімпійскі парк у Імярэцінскай нізіне Адлерскага раёна горада Сочы
    © Sputnik / Владимир Сергеев

    Непаўторны каларыт, выдатная прырода, прыемны клімат надаюць Сочы асаблівую прывабнасць з пункту гледжання турызму. Жамчужына чарнаморскага ўзбярэжжа патанае ў зеляніне і вабіць шумам марскога прыбою, утульнымі пляжамі, рэстаранамі і незлічонай колькасцю забаў. Акрамя ціхамірнага адпачынку на пляжах Сочы, ёсць што наведаць для спасціжэння праўдзівага духу гэтага горада - напрыклад, Акіянарыум, дэндрарый, музей этнаграфіі, забаўляльны комплекс Рыўера, Арліныя скалы і Ціса-самшытавы гай.

  • Уладзімір
    © Sputnik / Алексей Куденко

    Уладзімір - старажытны горад князя Уладзіміра - уваходзіць у Залатое Кальцо Расіі. Быў заснаваны князем Уладзімірам у 990 годзе. Размяшчаецца на ўзбярэжжы ракі Клязьма, акружаны шырокімі палямі, лясамі. Наведванне памятных месцаў варта пачаць з самых значных - такіх, як Дзмітрыеўскі сабор, Траецкая царква, Гістарычны музей, Планетарый або Уладзімірскі цэнтрал.

  • Растоў-на-Доне
    © Sputnik / Сергей Пивоваров

    Паўднёвая сталіца Расіі, культурны і навукова-адукацыйны цэнтр - горад Растоў-на-Доне, з найпрыгожымі паркамі, поўны зеляніны і забаўляльных цэнтраў. За 2,5 стагоддзя свайго існавання горад паспеў абрасці цікавымі помнікамі, мае выдатную гарадскую набярэжную з пахучымі кветкамі і расліннасцю, яго разнастайныя музеі апавядаюць гісторыю чыгуначнай тэхнікі і касманаўтыкі, ёсць і развадны мост, і мноства сабораў.

  • Вялікі Ноўгарад
    © Sputnik / Константин Чалабов

    Вялікі Ноўгарад, які выгадна размяшчаўся на старажытным гандлёвым шляху паміж Сярэдняй Азіяй і Паўночнай Еўропай, быў у IX стагоддзі першай сталіцай Расіі, цэнтрам праваслаўнай духоўнасці і рускай архітэктуры. Тут знаходзяцца сярэднявечныя помнікі, цэрквы і манастыры, а таксама фрэскі Феафана Грэка.

  • Яраслаўль
    © Sputnik / Алексей Куденко

    Адзін з найстарэйшых гарадоў краіны Яраслаўль з'яўляецца адным з пунктаў на шляху маршруту "Залатое кальцо" і адным з самых папулярных цэнтраў культурнага адпачынку ў Расіі. Падарожжа ў Яраслаўль запомніцца архітэктурнымі помнікамі даўніны - такімі, як Дзямідаўскі слуп, Сямёнаўскі мост, помнік Яраславу Мудраму і дзесяткі храмаў і сабораў, як, напрыклад, Успенскі кафедральны сабор на стрэлцы Волгі і Катораслі.

  • Камунальны мост праз Енісей у Краснаярску
    © Sputnik / Александр Кряжев

    Халодны сібірскі прыгажун Краснаярск раскінуўся на берагах Енісея, а яго славутасці дэманструюць тую нязломную моц, якая рухала наперад да адкрыццяў даследчыкамі суровых сібірскіх зямель. Сёння горад славіцца запаведнікамі, якія дэманструюць асаблівы шарм і загадкавасць халоднай паўночнай прыроды. Тут знаходзіцца драўляная сядзіба Сурыкава, у якой захавалася памяць пра жыццё і творчасць вядомага мастака.

  • Від на горад Севастопаль
    © Sputnik / Алексей Мальгавко

    Севастопаль - горад рускіх маракоў. Незамярзаючы марскі гандлёвы і рыбны порт, прамысловы і культурна-гістарычны цэнтр. Тут знаходзіцца старажытны горад Херсанес Таўрычны, знакамітая Графская прыстань, помнік затопленым караблям, Дзяржаўны музей гераічнай абароны і вызвалення Севастопаля, Сабор Святога Роўнаапостальнага Князя Уладзіміра - пахавальня расійскіх адміралаў і галоўны марскі храм горада.

  • Пскоўскі крэмль
    © Sputnik / Кирилл Каллиников

    У мінулым Плескоў, цяпер Пскоў, стаў часткай найстарэйшай гісторыі краю. На землях Пскова захавалася незлічонае мноства рэлігійных, фартыфікацыйных і іншых грамадзянскіх збудаванняў ХII-XVI стагоддзяў, якія перажылі страшнае нашэсце ў гады татара-мангольскага іга. Шматлікія музеі, манументы, мноства старадаўніх храмаў і манастыроў, набярэжныя рэк Вялікай і Псковы - гэта толькі малая доля тых месцаў, якія на свае вочы варта ўбачыць кожнаму.

  • Від на Выбарг з вежы святога Олафа Выбаргскага замка
    © Sputnik / Алексей Даничев

    Выбарг можа супернічаць з Калінінградам за званне самага еўрапейскага горада Расіі: тут захавалася традыцыйная для Паўночнай Еўропы гістарычная забудова. Турысты могуць убачыць жылы дом XVI стагоддзя і прагуляцца па вузкіх брукаваных вулачках. Галоўныя славутасці добра захаваліся - сярэднявечны Выбаргскі замак, будаўніцтва якога пачалося яшчэ ў XII стагоддзі, Гадзінная і Круглая вежы, а таксама размешчаны на беразе бухты Ахоўнай парк Монрэпо.

  • Набярэжная Ангары ў Іркуцку
    © Sputnik / Кирилл Шипицин

    Іркуцк спалучае ў сабе шарм даўніны і сучаснай архітэктуры. У большасці людзей Іркуцк асацыіруецца з Байкалам. Так што пры наведванні гэтага горада, з колькасцю насельніцтва больш за 600 тысяч чалавек, можна сумясціць уражанні: прагуляцца па прыгожаму гораду, і наведаць самае глыбокае возера на планеце.

  • Самара
    © Sputnik / Игорь Агеенко

    Адзін з гарадоў-мільённікаў Расіі, Самара раскінулася ўздоўж берагоў Волгі. Тут знаходзіцца самая доўгая ў Расіі набярэжная - яе працягласць складае каля 5 кіламетраў. Архітэктуры горада ўласціва змешванне стыляў - ад класікі, да сацыялістычнага канструктывізму і мадэрна. У ліку ўпадабаных месцаў турыстычных прагулак - Іверскі манастыр, Нацыянальны парк "Самарская Лука", Жыгулёўскі піўзавод, касмічны музей.

  • Волагда
    © Sputnik / Мария Плотникова

    Падарожжа ў Волагду прыйдзецца па душы аматарам паўночных пейзажаў і старажытнарускай прыгажосці. Тут захаваліся старажытныя цэрквы і традыцыйная драўляная забудова, а над усім гэтым велічна ўзвышаецца званіца старадаўняга Сафійскага сабора. Турыстычны і культурны цэнтр Волагды - Валагодскі крэмль, які стаіць на беразе ракі Волагды.

  • Краснадарскі парк Галіцкага
    © Sputnik / Виталий Тимкив

    Краснадар - сталіца Кубані - месца з багатай гісторыяй, культурны цэнтр рэгіёна і горад, па якім цікава прагуляцца. Напрыклад, парк Галіцкага ля стадыёна "Краснадар" узнагароджаны міжнароднай прэміяй Urban Parks Awards, якая прысуджаецца за ўклад у развіццё паркаў і грамадскіх прастор. З гэтым горадам многае звязана: на шляху ў Крым і Тамань тут бывалі Пушкін і Лермантаў, а ў гады Грамадзянскай вайны Екацярынадар, узяты Добраахвотніцкай арміяй Дзянікіна, па сутнасці стаў цэнтрам Белага руху на поўдні краіны.

  • Уладзівасток
    © Sputnik / Виталий Аньков

    Уладзівасток з яго стромкімі пагоркамі і падвеснымі мастамі на фоне акіяна часта параўноўваюць з яго Ціхаакіянскім братам Сан-Францыска. Захапляльныя ландшафты і багатая архітэктурная спадчына Уладзівастока дыхаюць сапраўднасцю і ўсходнім зачараваннем. Справа на фота - вантавы мост праз бухту Залаты Рог, на далёкім плане злева - вантавы мост праз праліў Басфор Усходні на востраў Рускі.

Тэги:
Расія, гарады