Хачапуры

Сонца ў лодцы: майстар-клас па хачапуры ад грузінскага кухара

19
Кухары грузінскіх рэстаранаў ўжо рыхтуюцца да свята грузінскай культуры "Тбілісоба", якое 2-3 верасня ў трэці раз пройдзе ў Верхнім горадзе.

Кухар грузінскага рэстарана ў Мінску Эдуард свой першы хачапуры прыгатаваў у дзяцінстве пад кіраўніцтвам бабулі. Цяпер на кухні "Хінкальні" ён даў майстар-клас беларусам. Для сапраўднага грузінскага хлеба трэба выкарыстоўваць толькі традыцыйную грузінскую печ — танэ. Тэмпература ў такой печы — 140 градусаў, хлеб літаральна прыляпляюць да сценкі печы.

Каб прыгатаваць хачапуры па-мегрельску, кухар змешвае сыр з яйкам. Ад іншых відаў хачапуры ён адрозніваецца дадатковым пластом сыру, які пакрывае цеста. Для начыння выкарыстоўваюцца розныя віды сыру і тварожныя прадукты, часцей за ўсё выкарыстоўваюць сулугуні.

Кухары рэкамендуюць купляць якасны сыр на Камароўцы. Прычым у класічным хачапуры суадносіны сыру і тэсту — адзін да аднаго. Так што калі дзесьці вам прадалі хачапуры, у якім адчуваецца выключна смак хлеба, гатавалі яго не грузіны.

Калі іншыя віды хачапуры падаюць як закуску да іншых страў, то хачапуры па-аджарску ядуць асобна, на сняданак ці на абед. Грузіны кажуць, калі на сняданак з'есці хачапуры па-аджарску, пра іншыя прыёмах ежы можна забыцца да захода сонца. Дарэчы, жаўток, разбіты ў цэнтры хачапуры, сімвалізуе менавіта заход сонца, а форма хлеба нагадвае лодку — так мясцовыя рыбакі паспрабавалі ў адным гастранамічным па аб'яднаць ваду і сонца Аджарыі. Грузіны да хачапуры па-аджарску рэкамендуюць падаваць натуральны ліманад, напрыклад, "Тархун".

Калі вы паспрабуеце хачапуры па-аджарску, увесь дзень будзеце лічыць крокі, у спробе справіцца з атрыманымі калорыямі — іх у ім амаль паўтары тысячы. А калі не паспрабуеце, будзеце шкадаваць, таму што гэты хачапуры ачмуральна смачны.

19
Тэги:
хачапури по-мегрельски, хачапури по-аджарски, хачапури, "Тбілісоба", Грузія, Мінск, Беларусь
Масква падчас рэжыму самаізаляцыі жыхароў

Як справіцца са стрэсам з-за каронавіруса?

25
(абноўлена 09:10 16.11.2020)
Падрабязная інструкцыя для ўсіх, хто схільны да неўрозаў і хваравіта рэагуе на галоўную праблему чалавецтва ў 2020 годзе.

Кожны з нас па-рознаму рэагуе на нестабільную сітуацыю і знешнія пагрозы: няхай гэта будзе скачок долара ці ж ўспышка пандэміі каронавіруса.

Хтосьці бярэ сябе ў рукі і імкнецца справіцца са сваімі страхамі, хтосьці замыкаецца ў сабе і адмаўляе ўсё, што адбываецца, а хтосьці і зусім сутыкаецца з панічнымі атакамі. Што ж рабіць у стрэсавай сітуацыі і як знайсці гармонію ва ўмовах пандэміі - чытайце ў кіраўніцтве Sputnik.

Як справіцца з трывогай і стрэсам з-за COVID-19

  • Сачыце за сабой і здароўем. Вага, ціск, апетыт, сон - усё павінна быць пад вашым пільным кантролем. Таксама пандэмія не павiнна ўплываць на вашыя звычкі: здавайце аналізы, хадзіце на планавыя агляды і не бойцеся кансультавацца са сваім урачом.
  • Адпачывайце і не саромеецеся станоўчых эмоцый. Гэта не толькі неабходна для ўмацавання імунітэту, але і станоўча ўплывае на ўсе сферы вашай жыцця. Пабольш шпацыруйце, надавайце час не толькі працы, але і хобі, песціце сябе смачнай ежай, добрымі фільмамі і кнігамі.
  • Правільна сілкуйцеся. Рабіце акцэнт на свежыя прадукты: зеляніна, гародніна і садавіна. Таксама не забывайце лёгкія фізічныя нагрузкі - штодзённыя прагулкі па парку, ёгу або лёгкую зарадку.

Калі ж вы адчуваеце, што негатыў і стрэс працягвае разрастацца знутры, а вам не пад сілу справіцца з трывогай самастойна - звярніцеся да спецыяліста. Урач зможа аказаць вам патрэбную дапамогу: ад простых рэкамендацый да прадпісання неабходных вітамінаў.

25
Тэги:
каронавірус
Тэмы:
Каронавірус COVID-19
Капуста

Як заквасіць капусту ў хатніх умовах па старажытным беларускім рэцэпце

1555
(абноўлена 16:56 30.10.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская дзеліцца старажытнымі рэцэптамі нарыхтоўкі агародніны – хуткім і доўгім.

З надыходам першых восеньскіх маразоў у Беларусі з палёў пачынаюць прыбіраць капусту і гэтай жа парой пачынаюць нарыхтоўваць яе на зіму.

У беларускай нацыянальнай кухні колькасць страў, якія гатуюць з капусты, вельмі вялікая і гэта не выпадкова. Са старажытных часоў гэтая расліна цудоўна адчувае сябе на нашых не вельмі ўрадлівых землях.

З гістарычнай і мемуарнай літаратуры вядома, што ў Беларусі з даўніх часоў вырошчвалі і спажывалі розныя яе гатункі. Так пры дварах беларускай шляхты вырошчвалі квяцістую, белакачанную (белую), ліставую, чырвоную, савойскую, брусельскую капусты. У белакачаннай капусты выкарыстоўвалі не толькі белае, але і шэрае лісце. Просты ж люд на сваіх сціплых агародах аддаваў перавагу белакачаннай капусце, з якой гаспадыні рабілі нарыхтоўкі на зіму, захоўваючы яе  квашанай і свежай напрацягу доўгага часу. Лічыцца, што капусту лепш за ўсё квасіць, паколькі пры такім спосабе нарыхтоўкі максімальна захоўваюцца каштоўныя рэчывы.

Шаткуем і квасім капусту

Капусту на Беларусі квасілі ў вялікай колькасці і ўжывалі яе ў ежу амаль да новага ўраджаю.

Гаспадыні не спяшаліся квасіць капусту адразу пасля першых маразоў, а чакалі, пакуль марозік прыхопіць расліну некалькі разоў.

Калі галоўкі заледзянелі, напярэдадні засолкі іх кідалі ў цэбар і залівалі халоднай вадой, пакідаючы так на ноч. На наступны дзень прыступалі да працы.

Капуста по-гурийски
© Sputnik Людмила Янковская
Некаторыя гаспадыні квасяць капусту па ўласных арыгінальных рэцэптах

У народзе існавала цэлая сістэма прадпісанняў наконт часу заквашвання капусты, выбару посуду і догляду за ім, гаспадыні нават паводзіць сябе павінны былі згодна са спецыяльнымі правіламі.

У працэсе шаткавання капусты ўдзельнічала ўся сям’я, але існавалі і пэўныя абмежаванні. Напрыклад, нельга было займацца гэтай справай жанчынам падчас рэгулаў. Лічылася, што нарыхтоўка не ўдасца, капуста атрымаецца мяккай і будзе дрэнна захоўвацца.

Таксама тагачасныя гаспадыні лічылі, што капуста, пастаўленая ў маладзік, цвёрдая і хрусціць, а каб яна атрымалася мяккай, квасіць трэба ў апошнія фазы месяца.

Прыдатнымі днямі тыдня для гэтай справы лічацца вечар панядзелка, аўторак і  самы  лепшы – чацвер.

Што такое "шаткаўніца"

У канцы ХІХ стагоддзя ва Усходнім Палессі сярод сялян прыкладна паміж 1880-1886 гадамі шырока распаўсюдзіўся рэдкі ў той час спосаб квашання капусты ў выніку чаго на вёсцы з’явіліся шаткаўніцы. Першапачаткова яны былі даступныя толькі заможным людзям і таму ў палешукоў такую шаткаваную або крышаную капусту называлі "паньскай". Чэслаў Пяткевіч у сваёй кнізе "Рэчыцкае Палессе " даволі падрабязна апісваў такі спосаб квашэння.

Капуста з шынкоўкай
© Sputnik Віктар Талочка
Капуста з шынкоўкай

Ачышчаныя ад верхняга лісця галоўкі дробна шаткавалі нажамі на стале, адкідваючы качарыжкі, затым складвалі ў драўляныя начоўкі, салілі і моцна пераціралі рукамі, дадавалі крыху журавін, кмену, парэзанай на скрылікі морквы, а часам і дзікія яблыкі. Прыгатаваную такім спосабам порцыю пасля перамешвання з дадаткамі скідвалі ў дзежку, трамбавалі і паўтаралі гэтую працэдуру пакуль дзежка не напоўніцца.

Пакуль капуста не станавілася кіслай, яе трымалі ў хаце. Праз некалькі дзён пачынала з’яўляцца пена і тады увесь час скісання завостраным або дубовым кіем таўшчынёй да 4 см штодзень – раніцай і увечары – прабівалі ў капуснай масе дзіркі да дна, каб такім чынам выйшаў горкі дух.

Пасля капусту накрывалі кружком, пряціскалі яго каменем і выносілі ў халодную камору, бо прыгатаванай такім чынам капусце мароз не можа пашкодзіць.

Такім спосабам капусту квасяць і сучасныя гаспадыні. На 100 кг ачышчанай капусты бяруць 2,5-3 кг солі, 4 кг морквы, 100 г кмену, па жаданню 6 кг яблыкаў, накрышаных долькамі або цэлых, журавіны па смаку.

Трэба разумець, што ў нашых продкаў былі вялікія сем'і і таму яны квасілі капусту "у прамысловых маштабах". Сучасныя гаспадыні могуць адаптаваць рэцэпт і паменшыць колькасць інгрыдыентаў у залежнасці ад колькасці капусты.

Кіслую капусту звычайна запраўляюць цыбуляй, перцам і сланечнікавым алеям і падаюць да мяса і бульбы.

Парады руплівай гаспадыні:

  • У якасці гнёта нельга выкарыстоўваць  вапнавы камень;
  • Расол павінны пакрываць капусту. Калі расолу мала, гнёт трэба павялічыць;
  • Самая спрыяльная для ферментацыі тэмпература – 18-20 градусаў. Пры гэтай тэмепературы яна доўжыцца 7 дзён. Каді тэмпература больш нізкая, час бражэння павялічваецца;
  • Для квашання прыдатны ўсе гатункі капусты за выключэннем ранняй і позняй "Амагер". У 1957 годзе ў СССР лепшымі лічыліся "Слава", "Беларуская", "Браўншвейгская", "Маскоўская".

У сярэдзіне ХІХ стагоддзя разам са звычайным спосабам нарыхтоўкі капусты быў папулярны рэцэпт і хуткага яе заквашвання.

У такім варыянце нашаткаваную і прамытую капусту клалі ў ваду і, калі яна адзін раз закіпіць, злівалі на рэшата і палівалі вельмі халоднай вадой, пакуль капуста зусім не астыне. Калі вада сцякала, яе салілі.

Як піша анна Цюндзявіцкая ў сваёй кнізе "Літоўская гаспадыня", гэты спосаб падыходзіць для тых, хто хоча заквасіць капусту для хуткага ўжывання.

1555
Тэги:
Ларыса Мятлеўская, Беларусь, Нацыянальная кухня
Тэмы:
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі
Снегапад у Мінску

Які сёння дзень: 1 снежня 2020 года

0
(абноўлена 10:21 30.11.2020)
Гэты дзень з'яўляецца трыста трыццаць шостым па грыгарыянскім календары, да канца года застаецца 30 дзён.

У гэты дзень адзначаецца Сусветны дзень барацьбы са СНІД. Якія яшчэ падзеі адбыліся 1 снежня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 1 снежня

  • У 1920 годзе ва Універсітэце Стэфана Баторыя ў Вільні створаны Беларускі студэнцкі саюз.
  • У 2004 годзе быў зацверджаны герб і сцяг г. Дзятлава.

Хто нарадзіўся 1 снежня

  • 1919 год: Уладзімір Дамарад, беларускі графік.
  • 1939 год: Уладзімір Пятровіч Платонаў, беларускі матэматык.

Таксама сёння нарадзіліся расійскі гісторык, пісьменнік, паэт Мікалай Карамзін і рускі паэт Валерый Брусаў.

1 снежня ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць святых пакутнікаў Платона і Рамана. Ім маліліся пра паляпшэнне матэрыяльнага стану.

Таксама святыя лічыліся прадвеснікамі зімы. У народзе існавала прымаўка: "Платон ды Раман кажуць зіму нам". Калі гэты дзень быў цёплы, то і зіму чакалі цёплую.

Калі 1 снежня дзьмуў моцны вецер, зіма таксама абяцала быць ветранай і снежнай. А вось варона, якая ходзіць на Платона па двары, прадказвае адлігу.

0
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей