Царква Шатландыі хоча адсудзіць у скарбашукальніка палову скарба вікінгаў

Царква Шатландыі хоча адсудзіць у скарбашукальніка палову скарба вікінгаў

15
(абноўлена 16:54 17.09.2019)
Мужчына прадаў скарб музею за 1,9 мільёна фунтаў стэрлінгаў і вырашыў не дзяліцца выручкай з царквой.

МІНСК, 17 вер - Sputnik. Прэсвітэрыянская царква Шатландыі падала ў суд на скарбашукальніка, каб адсудзіць у яго палову кошту скарбу часоў вікінгаў, паведаміла газета The Independent.

Дэрэк Макленан у 2014 годзе знайшоў на пляжы ў Шатландыі найбуйнейшы ў гісторыі Вялікабрытаніі скарб X стагоддзя - сярэбраныя бранзалеты, кольца з золата, крыж і іншыя прадметы з каштоўных металаў. Пазней ён прадаў скарбы Нацыянальнаму музею Шатландыі за 1,9 мільёна фунтаў стэрлінгаў.

У Касцёле Шатландыі сцвярджаюць, што скарб 52-гадовы мужчына выявіў на землях, якія належаць ёй. Акрамя таго, раней Макленан заключыў з царквой дагавор, згодна з якім ён абавязваецца падзяліцца з ёй паловай кошту знойдзеных каштоўнасцяў.

Прадстаўнікі царквы заяўляюць, што скарбашукальнік пасля продажу скарбу дагаворныя ўмовы не выканаў і перастаў выходзіць на сувязь, менавіта таму было прынята рашэнне падаць на мужчыну ў суд.

15
Тэги:
Шатландыя, Скарб
Морква - галоўны інгрыдыент класічнага цымесу

Цымес: як гатаваць незвычайны дысерт і чаму на Беларусі ў яго дадаюць мяса

114
(абноўлена 17:25 16.10.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская вучыць гатаваць унікальную страву, якая знаходзіцца ў спісе нематэрыяльных каштоўнасцяў Беларусі.

Калісьці яўрэйскае насельніцтва складала большую палову беларускіх мястэчак. Багатая культура гэтага народа працяглы час узбагачала побытавую і духоўную культуру беларусаў. У беларускай мове ўжо грунтоўна абаснаваліся такія словы як "вэрхал", "кагал" і "цымус". Тое ж можна казаць і пра кухню – на Беларусі здаўна ласуюцца фаршыраваным шчупаком, фаршмакам, паштэтамі, сакавітымі катлетамі і бульбяной бабкай, якая з’яўляецца роднай сястрой яўрэйскага кугеля.

Яўрэйская кухня - найстаражытнейшая ў свеце -  на землях Беларусі ўвабрала ў сябе лепшы вопыт нямецкай і польскай харчовай культуры і значна паўплывала на традыцыі харчавання беларусаў. Многія яўрэйскія стравы беларусы лічаць натуральна сваімі. Напрыклад, усімі любімыя дранікі.

Магчыма прычынай такой папулярнасці страў яўрэйскай кухні за апошнія сто гадоў хаваецца ў паступовым паглынанні беларускай вёскі горадам. У сувязі са зменамі ладу жыцця спосабы прыгатавання ў печы адышлі на другі план, застаўшыся ў вёсцы, а ў гарадах і мястэчках запанавала пліта. Прастата і хуткасць прыгатавання, а таксама прыстасаванасць страў для прыгатавання на пліце і спрыяла шырокаму распаўсюджанню яўрэйскіх страў як на кухнях хатніх гаспадынь, так і ва ўстановах грамадскага харчавання.

Нават спосабы гарачай апрацоўкі прадуктаў у яўрэйскай кулінарыі прыйшліся дарэчы: прыпусканне, адварванне, слабае тушэнне з дадаткам вады і абавязкова не ў духоўцы а на пліце.   

Калі казаць пра пэўныя стравы, то для яўрэяў любімыя першыя стравы – гэта мясныя і курыныя булёны з грэнкамі, прафітролямі, падсмажанай локшынай. З другіх страў перавага аддаецца фаршыраванай рыбе і гусіным шыйкам, а таксама рулетам, тэфлэлям і кнэдлям. Што тычыцца дэсертаў, то тут безумоўным каралём з’яўляецца цымес.

Цымес – гэта святочны дэсерт, які спалучае ў сабе моркву і сухафрукты з дадаткам якой-небудзь заправы. Для гэтага могуць выкарыстоўвацца яйкі з мукой або мука з маслам і нават не вельмі густая манная каша.

Класічны цымес  

Інгрыдыенты:

  • 5 морквін
  • 300 гр чарнасліву
  • 100 гр разынак
  • 120 гр меду
  • 30 гр алею
  • Арэхі і соль па смаку

Як гатаваць

Чарнасліў і разынкі без костачак памыць і намачыць, каб сталі мяккімі. Моркву нарэзаць паўкольцамі, дадаць крыху алею і тушыць на малым агні. Праз 10 хвілін дадаць соль і мёд, тушыць яшчэ 5 хвілін. Здрабніць сухафрукты, засыпаць іх у моркву і дадаць алей, перамяшаць. Перад падачай на сто страву можна пасыпаць арэхамі.

Вишневое варенье с орехами
© Sputnik Людмила Янковская
Арэхі дадаюць страве пікантны смак

Цымес часта выкарыстоўвалі як "антрэмэ", што ў перакладзе з французскай мовы азначае страву, якую падаюць паміж галоўнымі або перад дэсертам. У рускай кухні гэта пірагі, якія падаваліся паміж баршчом і смажанкай, ў французскай – сыры, якія падавалі на прыканцы абеда, перад фруктовым дэсертам. Мэта антрэмэ -  нейтралізаваць смак папярэдняй стравы для лепшага ўспрымання смаку наступнай. 

Але ў некаторых мясцінах цымес гатуюць інакш. Напрыклад, у мястэчку Адэльск Гродзенскай вобласці, у спісе інгрыдыентаў да цымеса абавязкова ёсць мяса. Цікава, што сяляне Віцебшчыны страву не ацанілі, нават лічылі яе брыдкай і таму не гатавалі.

Нязвыкласць для вясковага густу спалучэння ў адной страве салодкага і мяснога не давала магчымасці распаўсюджвання стравы ў асяродку простанароддзя. Інакш да такога цымусу ставіліся ў мястэчках. У Адэльску яе працягваюць гатаваць і зараз, нават адмыслова вырошваюць бручку. Гэтая агародніна па смаку нагадвае нешта сярэдняе паміж рэпай і капустай.

Брюква
Бручка

Дзякуючы сваёй унікальнасці адэльскі цымес атрымаў ачэснае месца ў Спісе нематэрыяльных каштоўнасцяў Беларусі.

Адэльскі цымус з бручкай

Інгрыдыенты:

  • 1 кг бульбы
  • 0,5 кг свініны (грудзінка або шыя)
  • 300 гр  бручкі
  • 2-3 сярэднія морквы
  • 200 гр цыбулі
  • 0,5л вады
  • 1 дэсертная лыжка солі на ёмістасцьу 3 л
  • 1 чайная лыжка сумесі спецый: лаўровы ліст, перац, каляндра, кроп, кмен

Як гатаваць:

Падрыхтаваць карняплоды, памыць і пачысціць. Бульбу парэзаць на чатыры часткі, бручку і моркву пакрышыць кубікамі, цыбулю парэзаць вельмі дробна. Усё перамяшаць і засыпаць у гаршчок. Мяса нарэзаць сярэднімі кавалкамі і ўкласці ў агародніну, пасаліць, дадаць спецыі, заліць вадой і паставіць тушыць у печ або духоўку на малым агні на 2 гадзіны. Калі страва добра ўтушыцца, патаўчы  агародніну ў кашу. Пры жаданні ў гатовую страву дадавалі крышаны зялёны кроп і пер’е цыбулі. Елі ў прыкуску з салёнымі агуркамі.

114
Тэги:
Нацыянальная кухня, Ларыса Мятлеўская
Овощи и рыба на кухонном столе, архивное фото

Рыбныя стравы для святочнага стала і на кожны дзень - старажытныя рэцэпты

124
(абноўлена 17:15 02.10.2020)
Смачныя рэцэпты з рыбай са старажытнай кнігі рэцэптаў чытайце ў чарговай падборцы Sputnik - і спрабуйце прыгатаваць!

Кніга Алены Малахавец "Падарунак маладым гаспадыням, або Сродак да памяншэння расходаў у хатняй гаспадарцы", якая змяшчае да 1500 рэцэптаў і каштоўных парад, убачыла свет амаль 160 гадоў таму. У савецкія часы яна была абвінавачана ў "буржуазнасці" і "дэкадэнцтве" - напэўна, савецкаму чалавеку не часта даводзілася гатаваць, напрыклад, супы з віна і піва

У падборцы рэцэптаў Sputnik мы прапануем пазнаёміцца са стравамі з рыбы.

Фаршыраваны шчупак

1,5-2 кг свежага шчупака ачысціць, разрэзаць на вялікія кавалкі, пасаліць і пакінуць на 1 гадзіну. З кожнага кавалка асцярожна зрэзаць мяса з косткамі, выбраць іх, мяса дробна пасячы з 1 цыбулінай, пасаліць, дадаць молатага перцу. Дробна нарэзаць пятрушку, 2 цыбуліны, 1 сцябло сельдэрэю, лук-парэй, пасаліць, дадаць каля 15 зерняў перцу, 3-4 шт. лаўровага ліста, палачку карыцы, 5 шт. гваздзікі, чвэрць чайнай лыжкі шафрана, заліць вадой і варыць.

Калі булён закіпіць, апусціць у яго фаршаваную рыбу так, каб яе ледзь пакрыла, паставіць на моцны агонь, уліць паўшклянкі халоднай вады. Сачыць, каб рыба не прыгарэла і варыць так хвілін 10, здымаючы шумавінне. Падліць яшчэ паўшклянкі вады і паступаць так кожныя 10 хвілін на працягу гадзіны. Пакласці рыбу на страву, абліць процеженным і даведзеным да кіпення соусам, у які некаторыя дадаюць палову сталовай лыжкі мёду і палову шклянкі разынак.

Катлеты са шчупака, судака і інш.

Ачысціць, пасаліць 1,5-2 кг шчупака ці судака, выняць косткі; мяса дробна пасячы, можна нават растаўчы, дадаць чвэрць або палову французскай булкі, у залежнасці ад вагі рыбы, папярэдне памачыўшы яе ў вадзе або юшцы і выціснуць. Уліць 2 лыжкі алею, пасаліць, паперчыць, дадаць чвэрць чайнай лыжкі маціса (мушкатовага цвету) размяшаць, зрабіць катлеты, абкачаць іх у муцэ або сухарах, сатэйнік ці патэльню вышмараваць алеем, пакласці катлеты, пасыпаць іх дробна насечанай зелянінай пятрушкі, дробна нарэзаным лімонам, накрыць пергаментнай паперай, змазанай маслам і накрыўкай, паставіць у духоўку на 10 хвілін або абсмажыць катлеты на патэльні.

Падліўкі для падачы:

1) Соус з салёных агуркоў

3-6 салёных агуркоў нарэзаць даўгаватымі невялікімі кавалачкамі, 1 лыжку падсмажанай у алеі мукі закіпяціць з 2-3 лыжкамі сланечнікавага, макавага або гарчычнага алею, з дробна насечанай зелянінай пятрушкі, 2 шклянкамі булёна, ½ шклянкі агурочнага расола, можна дадаць трохі грыбнага булёна і паленага цукру. Давесці да кіпення.

Зажинки в Жоровке 2019
© Sputnik Альфрэд Мікус
Соўс з расолам асабліва спадабаецца тым, хто пасля свята на наступны дзень даядае тое, што засталося з багатага стала

2) Соус з вішань

¾ шклянкі пюрэ з вішань падсмажыць у 1,5 шклянках булёна з-пад печанай буйной рыбы, пакласці палову палачкі карыцы, 5-6 тоўчаных гваздзік, цукар па гусце, закіпяціць, працерці скрозь сіта, уліць 1-2 чаркі хераса або мадэры.

3) Соус з лука з кменам

5-6 цыбулін разрэзаць, абліць 2-3 шклянкамі кіпеню, разварыць, працерці скрозь сіта. Лыжку падсмажанай мукі падсмажыць яшчэ ў 2 лыжках гарчычнага алею, змяшаць з працёртым соусам, дадаць 1,5 лыжкі кмену і паленага цукру, закіпяціць некалькі разоў.

Карп смажаны або печаны

Ачысціць карпа ад лускі, разрэзаць уздоўж, вымыць, разрэзаць на часткі, надрэзаць у некалькіх месцах хрыбет, пасаліць. Калі соль распусціцца, выцерці дасуха сурвэткай, абкачаць кожны кавалак у муцэ, падсмажыць у гарачым алеі з абодвух бакоў. Калі смажыцца цэльны, падсмажыць з абодвух бакоў, а потым тушыць у духоўцы паўгадзіны.

Падліўкі для падачы:

1) Соус з грэцкіх арэхаў

Узяць поўную чайную лыжку гатовай сарэптскай гарчыцы, дадаць 20 свежых тоўчаных грэцкіх арэхаў, соль па гусце, лыжку аліўкавага або гарчычнага алею, лыжку сухой стоўчанай булкі, 0,5 шклянкі воцату, змяшаць, развесці вадой, якую давялі да кіпеня з лукам і спецыямі па гусце, размяшаць, абліць рыбу прама перад падачай.

2) Соус з лімонам

½ шклянкі мукі размяшаць з 2-3 лыжкамі гарчычнага або аліўкавага алею, развесці 2,5 шклянкамі рыбнага булёна, дадаць лімонную цэдру, кіпяціць, памешваючы, пакуль не згусне, працадзіць, уліць лімоннага соку з ½ лімона, чарку хераса, 2-3 лыжкі цукру, пасаліць, перад падачай падцяпліць.

Лешч фаршаваны кіслай капустай

2-3 шклянкі кіслай капусты спаласнуць у вадзе, выціснуць. 2-3 лыжкі масла падсмажыць з дробна нарэзанай цыбулінай, пакласці капусту, падсмажыць, паперчыць, пасаліць, можна дадаць 2-3 вычышчаных і дробна нарэзаных яблыка, размяшаць, нафаршаваць ачышчаную і нацёртую соллю рыбу, зашыць, пакласці на вышмараваную алеем патэльню, пасыпаць рыбу мукой, абліць яе алеем і паставіць у духоўку, перыядычна паліваючы падліўкай.

124
Тэги:
Рэцэпты
Тэмы:
Калядны пост: каталікі і праваслаўныя рыхтуюцца да Нараджэння Хрыстова
Мужчына на аўтобусным прыпынку

Адкрыццё новай веткі метро: якія змены чакаюць наземны транспарт Мінска

0
(абноўлена 12:48 20.10.2020)
Адчувальныя карэкціроўкі ў маршруты наземнага транспарту плануюць уносіць пасля таго, як адбудзецца на практыцы пераразмеркаванне пасажырапатокаў.

МИНС, 20 кас - Sputnik. З будучым пускам першага ўчастка трэцяй лініі метрапалітэна будуць скарэкціраваны і маршруты наземнага транспарту, але сур'ёзных зменаў чакаць не варта, пра гэта паведаміў сёння на прэс-канферэнцыі, прымеркаванай да Дня аўтамабіліста, начальнік аддзела арганізацыі пасажырскіх перавозак ГП "Сталічны транспарт і сувязь" Аляксандр Капцюх.

"Усё ж такі першы пускавы ўчастак трэцяй лініі, які складаецца з чатырох станцый, у цэнтры горада. Сур'ёзных змяненняў у рэарганізацыю грамадскага транспарту гэта не прынясе", - удакладніў Капцюх.

Такіх адчувальных зменаў, як гэта было пры падаўжэнні другой лініі метрапалітэна да Каменнай горкі або першай да Малінаўкі, не будзе. Па словах Капцюха, цяпер канцэпцыя і схема новых магчымых маршрутаў распрацавана і абмяркоўваецца ў Мінгарвыканкаме. Пры гэтым транспартнікі прапануюць не ўжываць радыкальных мер, пакуль не ўбачаць пераразмеркаванне пасажырапатокаў на практыцы, і толькі з улікам гэтага ўносіць карэкціроўкі ў маршруты наземнага транспарту.

Трэцюю лінію метро ў Мінску плануюць запусціць напрыканцы кастрычніка - пачатку лістапада. Зараз там праводзіцца рэгуляванне ўпраўлення новых рухомых саставаў і падрыхтоўка станцый да працы. У будучыні ў сталічнай падземцы можа з'явіцца чацвёртая лінія метро - кальцавая.

Праезд не падаражэе

Па словах намесніка генеральнага дырэктара прадпрыемства "Мінсктранс" Віктара Тозіка, у бліжэйшы час кошт праезду ў Мінску не зменіцца. Цяпер пасажыры кампенсуюць затраты на паездку толькі на 44-46%.

У апошні раз плата за праезд у грамадскім транспарце Мінска павялічвалася 26 снежня мінулага года на 0,5 капейкі. Зараз паездка на наземным транспарце будзе каштаваць 65 капеек, у метро - 70.

Нагадаем, што ў Мінску ў гэтым годзе было адкрыта дзевяць новых маршрутаў гарадскога транспарту: восем аўтобусных і адзін тралейбусны. Звязана гэта з развіццём новых жылых раёнаў. Сёння ў сталіцы працуе 199 маршрутаў аўтобусаў, 8 электробусов, 89 - тралейбусаў, 8 трамваяў, і пакуль яшчэ дзве лініі метрапалітэна. Акрамя таго, маршрутныя таксі ездзяць у горадзе па 43 маршрутах. У гадзіну пік у горадзе працуе 1115 аўтобусаў, 608 тралейбусаў, 98 трамваяў, у непікавы час да 44% грамадскага транспарту адпраўляецца на дэпо.

0
Тэги:
Мінскі метрапалітэн, Мінск