Бульбяная салата

Посцім смачна: як прыгатаваць бульбяную салату з часнаком

152
(абноўлена 10:41 15.03.2020)
Этнограф Ларыся Мятлеўская вучыць гатаваць сапраўдную вітамінну бомбу - салату, якая дапаможа наталіцца вітамінамі і ўтаймаваць голад падчас посту.

Яшчэ да нядаўняга часу старэйшае пакаленне беларусаў строга прытрымвалася царкоўнага календара, у якім пазначаліся дні посту. Так, Вялікі пост у каталікоў ужо скончыўся, а ў праваслаўных працягнецца да 19 красавіка.

Абыходзіцца без мяса, малака і яек было складана, тым больш вясной, калі арганізму так не хапала вітамінаў. Менавіта таму старажытныя гаспадыні эксперыментавалі з рознымі стравамі і імкнуліся зрабіць іх як мага больш разнастайнымі і смачнымі.

 

Бульбяная салата з часнаком

Інгрыдыенты:

  • 1 кг бульбы
  • 1 цыбуліна
  • 1 галоўка часнаку
  • 0,5 шклянкі вады
  • соль
  • зеляніна

Як гатаваць:

Бульбу адварыць у мундзірах (шынялёх), астудзіць і пачысціць. Часнок пачысціць і патаўчы ў ступцы, развесці халоднай гатаванай вадой. Накрышыць кубікамі бульбу, дадаць здробненыя цыбулю і часнок, соль, перамяшаць, выкласці на талерку і пасыпаць здробненай зелянінай. Калі такой няма, то выкарыстаць сушаную пятрушку або кроп, цім'ян.

Бульбяная салата з часнаком
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Бульбяная салата з часнаком

Парада руплівай гаспадынькі: Калі захочаце зрабіць невялікую порцыю салаты, то і цыбулі з часнаком дадаць трэба няшмат і не лішнім будзе тут алей. Можна ўзяць сланечнікавы, а ў якасці спецый выкарыстаць сушаны цім'ян, зялёны часнок, які ўдала расце на маім падваконніку, і зялёны кроп, набыты ў краме.

152
Тэги:
Нацыянальная кухня, беларуская кухня, салата, посныя стравы, бульба, Рэцэпты, Беларусь
Тэмы:
Посцім смачна: самыя цікавыя і смачныя рэцэпты (16)
Масква падчас рэжыму самаізаляцыі жыхароў

Як справіцца са стрэсам з-за каронавіруса?

24
(абноўлена 09:10 16.11.2020)
Падрабязная інструкцыя для ўсіх, хто схільны да неўрозаў і хваравіта рэагуе на галоўную праблему чалавецтва ў 2020 годзе.

Кожны з нас па-рознаму рэагуе на нестабільную сітуацыю і знешнія пагрозы: няхай гэта будзе скачок долара ці ж ўспышка пандэміі каронавіруса.

Хтосьці бярэ сябе ў рукі і імкнецца справіцца са сваімі страхамі, хтосьці замыкаецца ў сабе і адмаўляе ўсё, што адбываецца, а хтосьці і зусім сутыкаецца з панічнымі атакамі. Што ж рабіць у стрэсавай сітуацыі і як знайсці гармонію ва ўмовах пандэміі - чытайце ў кіраўніцтве Sputnik.

Як справіцца з трывогай і стрэсам з-за COVID-19

  • Сачыце за сабой і здароўем. Вага, ціск, апетыт, сон - усё павінна быць пад вашым пільным кантролем. Таксама пандэмія не павiнна ўплываць на вашыя звычкі: здавайце аналізы, хадзіце на планавыя агляды і не бойцеся кансультавацца са сваім урачом.
  • Адпачывайце і не саромеецеся станоўчых эмоцый. Гэта не толькі неабходна для ўмацавання імунітэту, але і станоўча ўплывае на ўсе сферы вашай жыцця. Пабольш шпацыруйце, надавайце час не толькі працы, але і хобі, песціце сябе смачнай ежай, добрымі фільмамі і кнігамі.
  • Правільна сілкуйцеся. Рабіце акцэнт на свежыя прадукты: зеляніна, гародніна і садавіна. Таксама не забывайце лёгкія фізічныя нагрузкі - штодзённыя прагулкі па парку, ёгу або лёгкую зарадку.

Калі ж вы адчуваеце, што негатыў і стрэс працягвае разрастацца знутры, а вам не пад сілу справіцца з трывогай самастойна - звярніцеся да спецыяліста. Урач зможа аказаць вам патрэбную дапамогу: ад простых рэкамендацый да прадпісання неабходных вітамінаў.

24
Тэги:
каронавірус
Тэмы:
Каронавірус COVID-19
Капуста

Як заквасіць капусту ў хатніх умовах па старажытным беларускім рэцэпце

1536
(абноўлена 16:56 30.10.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская дзеліцца старажытнымі рэцэптамі нарыхтоўкі агародніны – хуткім і доўгім.

З надыходам першых восеньскіх маразоў у Беларусі з палёў пачынаюць прыбіраць капусту і гэтай жа парой пачынаюць нарыхтоўваць яе на зіму.

У беларускай нацыянальнай кухні колькасць страў, якія гатуюць з капусты, вельмі вялікая і гэта не выпадкова. Са старажытных часоў гэтая расліна цудоўна адчувае сябе на нашых не вельмі ўрадлівых землях.

З гістарычнай і мемуарнай літаратуры вядома, што ў Беларусі з даўніх часоў вырошчвалі і спажывалі розныя яе гатункі. Так пры дварах беларускай шляхты вырошчвалі квяцістую, белакачанную (белую), ліставую, чырвоную, савойскую, брусельскую капусты. У белакачаннай капусты выкарыстоўвалі не толькі белае, але і шэрае лісце. Просты ж люд на сваіх сціплых агародах аддаваў перавагу белакачаннай капусце, з якой гаспадыні рабілі нарыхтоўкі на зіму, захоўваючы яе  квашанай і свежай напрацягу доўгага часу. Лічыцца, што капусту лепш за ўсё квасіць, паколькі пры такім спосабе нарыхтоўкі максімальна захоўваюцца каштоўныя рэчывы.

Шаткуем і квасім капусту

Капусту на Беларусі квасілі ў вялікай колькасці і ўжывалі яе ў ежу амаль да новага ўраджаю.

Гаспадыні не спяшаліся квасіць капусту адразу пасля першых маразоў, а чакалі, пакуль марозік прыхопіць расліну некалькі разоў.

Калі галоўкі заледзянелі, напярэдадні засолкі іх кідалі ў цэбар і залівалі халоднай вадой, пакідаючы так на ноч. На наступны дзень прыступалі да працы.

Капуста по-гурийски
© Sputnik Людмила Янковская
Некаторыя гаспадыні квасяць капусту па ўласных арыгінальных рэцэптах

У народзе існавала цэлая сістэма прадпісанняў наконт часу заквашвання капусты, выбару посуду і догляду за ім, гаспадыні нават паводзіць сябе павінны былі згодна са спецыяльнымі правіламі.

У працэсе шаткавання капусты ўдзельнічала ўся сям’я, але існавалі і пэўныя абмежаванні. Напрыклад, нельга было займацца гэтай справай жанчынам падчас рэгулаў. Лічылася, што нарыхтоўка не ўдасца, капуста атрымаецца мяккай і будзе дрэнна захоўвацца.

Таксама тагачасныя гаспадыні лічылі, што капуста, пастаўленая ў маладзік, цвёрдая і хрусціць, а каб яна атрымалася мяккай, квасіць трэба ў апошнія фазы месяца.

Прыдатнымі днямі тыдня для гэтай справы лічацца вечар панядзелка, аўторак і  самы  лепшы – чацвер.

Што такое "шаткаўніца"

У канцы ХІХ стагоддзя ва Усходнім Палессі сярод сялян прыкладна паміж 1880-1886 гадамі шырока распаўсюдзіўся рэдкі ў той час спосаб квашання капусты ў выніку чаго на вёсцы з’явіліся шаткаўніцы. Першапачаткова яны былі даступныя толькі заможным людзям і таму ў палешукоў такую шаткаваную або крышаную капусту называлі "паньскай". Чэслаў Пяткевіч у сваёй кнізе "Рэчыцкае Палессе " даволі падрабязна апісваў такі спосаб квашэння.

Капуста з шынкоўкай
© Sputnik Віктар Талочка
Капуста з шынкоўкай

Ачышчаныя ад верхняга лісця галоўкі дробна шаткавалі нажамі на стале, адкідваючы качарыжкі, затым складвалі ў драўляныя начоўкі, салілі і моцна пераціралі рукамі, дадавалі крыху журавін, кмену, парэзанай на скрылікі морквы, а часам і дзікія яблыкі. Прыгатаваную такім спосабам порцыю пасля перамешвання з дадаткамі скідвалі ў дзежку, трамбавалі і паўтаралі гэтую працэдуру пакуль дзежка не напоўніцца.

Пакуль капуста не станавілася кіслай, яе трымалі ў хаце. Праз некалькі дзён пачынала з’яўляцца пена і тады увесь час скісання завостраным або дубовым кіем таўшчынёй да 4 см штодзень – раніцай і увечары – прабівалі ў капуснай масе дзіркі да дна, каб такім чынам выйшаў горкі дух.

Пасля капусту накрывалі кружком, пряціскалі яго каменем і выносілі ў халодную камору, бо прыгатаванай такім чынам капусце мароз не можа пашкодзіць.

Такім спосабам капусту квасяць і сучасныя гаспадыні. На 100 кг ачышчанай капусты бяруць 2,5-3 кг солі, 4 кг морквы, 100 г кмену, па жаданню 6 кг яблыкаў, накрышаных долькамі або цэлых, журавіны па смаку.

Трэба разумець, што ў нашых продкаў былі вялікія сем'і і таму яны квасілі капусту "у прамысловых маштабах". Сучасныя гаспадыні могуць адаптаваць рэцэпт і паменшыць колькасць інгрыдыентаў у залежнасці ад колькасці капусты.

Кіслую капусту звычайна запраўляюць цыбуляй, перцам і сланечнікавым алеям і падаюць да мяса і бульбы.

Парады руплівай гаспадыні:

  • У якасці гнёта нельга выкарыстоўваць  вапнавы камень;
  • Расол павінны пакрываць капусту. Калі расолу мала, гнёт трэба павялічыць;
  • Самая спрыяльная для ферментацыі тэмпература – 18-20 градусаў. Пры гэтай тэмепературы яна доўжыцца 7 дзён. Каді тэмпература больш нізкая, час бражэння павялічваецца;
  • Для квашання прыдатны ўсе гатункі капусты за выключэннем ранняй і позняй "Амагер". У 1957 годзе ў СССР лепшымі лічыліся "Слава", "Беларуская", "Браўншвейгская", "Маскоўская".

У сярэдзіне ХІХ стагоддзя разам са звычайным спосабам нарыхтоўкі капусты быў папулярны рэцэпт і хуткага яе заквашвання.

У такім варыянце нашаткаваную і прамытую капусту клалі ў ваду і, калі яна адзін раз закіпіць, злівалі на рэшата і палівалі вельмі халоднай вадой, пакуль капуста зусім не астыне. Калі вада сцякала, яе салілі.

Як піша анна Цюндзявіцкая ў сваёй кнізе "Літоўская гаспадыня", гэты спосаб падыходзіць для тых, хто хоча заквасіць капусту для хуткага ўжывання.

1536
Тэги:
Ларыса Мятлеўская, Беларусь, Нацыянальная кухня
Тэмы:
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі
Урач хуткай дапамогі

Мінздароўя: На выплату "кавідных" надбавак сышло больш за 844 мільёны рублёў

0
(абноўлена 17:39 24.11.2020)
У кастрычніку грашовае заахвочванне атрымалі звыш за 71 тысячу работнікаў медыцыны - і гэта не толькі ўрачы і медсёстры.

МІНСК, 24 ліс - Sputnik. За час пандэміі на выплату "кавідных" надбавак было выдзелена 844,8 мільёна рублёў, паведаміла прэс-служба Міністэрства аховы здароўя.

У прыватнасці, з кансалідаванага бюджэту накіравана 422,4 млн рублёў, мясцовых бюджэтаў - 405,7 млн ​​рублёў, рэспубліканскага бюджэту - 16,7 млн ​​рублёў.

Па дадзеных Міністэрства аховы здароўя, у кастрычніку выплаты атрымалі больш за 71 тысячу работнікаў аховы здароўя. Паведамляецца, што сярод іх былі ўрачы, медсёстры, санітаркі, медыцынскія дэзінфектары, вадзіцелі, ліфцёры і іншыя супрацоўнікі.

Сярэдні памер фактычна выплачанай надбаўкі склаў: урачам - 700 - 1800 рублёў, сярэдняму медперсаналу - 400 - 1000 рублёў, іншым работнікам - 300 - 500 рублёў.

Нагадаем, устанаўленне штомесячнай надбаўкі за працу ва ўмовах, звязаных з інфекцыямі, прадугледжана Указам прэзідэнта Беларусі №131 ад 16 красавіка 2020 года. Выплаты атрымліваюць урачы-спецыялісты, медыцынскія работнікі з сярэдняй медыцынскай адукацыяй, іншы персанал аховы здароўя. Пералiк пасад вызначаны пастановай Міністэрства аховы здароўя ад 8 чэрвеня 2009 года №61. У яго ўключаны ўсе - ад прадстаўнікоў адміністрацыі клінік да малодшага медперсаналу, а таксама медыцынскія дэзінфектара, медрэгістратар, біёлагі, хімікі і кіроўцы. Памер даплат складае ад 300 да 4000 рублёў.

0
Тэги:
Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, Беларусь
Тэмы:
Каронавірус COVID-19