Хэлоўінскі гарбуз

Вужалка і Баламуцень: якім беларускім нячысцікам можна апрануцца на Хэлоўін

224
(абноўлена 12:52 27.10.2020)
Хоць Хэлоўін – не ўласна беларускае і нават не славянскае свята, хто сказаў, што мясцовым нячысцікам забараняецца весяліцца на Дзень усіх святых?

Хэлоўін або Самайн - язычніцкае свята, якое сімвалізавала перамену пораў года, а з прыходам хрысціянства ператварылася ў разгул нечысці напярэдадні Дня ўсіх святых.

Традыцыя пераапранацца ў нечысць і, як бы сказалі беларусы, "калядаваць", выпрошваць салодкі пачастунак у суседзяў узнікла ў Амерыцы, але хутка была падхоплена і еўрапейскімі краінамі, а затым прыйшла і ў Беларусь. Звычайна моладзь абірае жахлівыя і добра вядомыя ўсім вобразы: шкілетаў, зомбі, упыроў і гэтак далей. Атрымліваецца, прынесці свята прынеслі, а мясцовую нечысць на яго не запрасілі.

Каб нашы нячысцікі, у большасці сваёй не злыя і нават карысныя не крыўдзіліся, глядзіце, якія вобразы з беларускай міфалогіі можна ўжыць пры падрыхтоўцы да вясёлага і жудаснага свята, а таксама чытайце парады стыліста.

Дэманічны кот

Варгін, або Варган – дэманічная істота, якая з'яўляецца ў вобразе ката. У народзе яго называюць кашачым каралём. Імя Варгін, верагодна, паходзіць з літоўскай мовы – ад varginti, што значыць "мучыць".

Булгакаўскі Бегемот тут можа адпачываць: беларускі Варган, пра якога пісалі Ян Баршчэўскі і Уладзімір Караткевіч – жудасная істота, якая сваім пекным выглядам падманвае даверлівых людзей. Так, Ян Баршчэўскі ў сваім апавяданні "Прыродны чараўнік і кот Варгін" сцвярджае, што гэты дэман сваім варкатаннем распладзіў у галаве жанчыны, нябыта ў гняздзе, атрутных ос.

Знешні выгляд Варгіна вельмі падманлівы
© CC0 / Pixabay / oblako3011
Знешні выгляд Варгіна вельмі падманлівы

У народзе сапраўды існуе павер'е, што чорныя каты, а асабліва сам іх цар, могуць сваім варкатаннем выклікаць з'яўленне ў галаве чалавека розных казурак – не толькі восаў, але і шэршняў, матылёў, праз якіх ён неўзабаве памрэ ў страшэнных пакутах. Дапамагчы тут мог толькі моцны чараўнік, які з дапамогай патаемнага слова выганяў Варгіна і ўсю яго світу.

Парада стыліста: Кот – ён кот і ёсць. Калі ў вас недзе заваляліся каціныя вушкі, дастаткова апрануцца ў чорнае, намаляваць вусы і прычапіць доўгі хвост. А каб падкрэсліць, што вы не звычайны кот – сябар ведзьмы, можна зрабіць са стужак або паперы восаў і дапоўніць імі свой вобраз. Тады ў сяброў абавязкова ўзнікне пытанне, і вы зможаце расказаці ім гісторыю свайго касцюма.

Не зусім Вадзяны

Баламутня не варта блытаць з Вадзяным, таму што гэта дух хутчэй гарэзлівы, чым злы, але і ад яго можна моцна пацярпець, калі не ведаць, як выратавацца. Жыхары беларускіх вёсак уяўлялі яго ў выглядзе высокага пузатага мужчыны з зялёнымі валасамі і барадой; нехта кажа, што твар у яго страшэнны, іншыя сцвярджаюць, што, наадварот, вельмі прыгожы, але ўсе згаджаюцца, што ёсць у ім нешта нечалавечае: ці то колер валасоў, ці то вочы – вялікія, блакітныя.

Баламуцень крадзе ў рыбакоў улоў і асабістыя рэчы, баламуціць ваду, распуджвае рыбу, круціць лодкі ў вірах. Выратавацца ад яго можна, падзяліўшыся ежай або ўловам – тады незласлівы дух адчэпіцца.

Баяцца яго варта толькі маладым прыгожым жанчынам, бо вельмі ён да іх ахвочы і кожны год шукае сябе новую "нявесту". Але, кажуць, нацешыўшыся, дзяўчыну ён адпускае дадому, а ў падарунак надзяляе яе магічным дарам: улюбёніца Баламутня ніколі не зможа патануць, нават калі пойдзе тапіцца.

Парада стыліста: Баламуцень – цалкам мужчынскі вобраз. Яго адметнай рысай з'яўляюцца доўгія зялёныя валасы, таму варта набыць парык і накладныя пасмы, каб не прыйшлося фарбаваць бараду і галаву зялёнкай. Парада хутчэй датычыцца паводзінаў: гэты вобраз падыдзе таму, хто хоча пазнаёміцца з дзяўчынай. Размову лёгка пачаць з прапановы зрабіць яе непатапляльнай.

Дачкі Вужынага Цара

Вужалкі, або Змяёўны – дачкі вядомага па творах Баршчэўскага і народных паданнях дачкі Вужынага Цара. Вужалкі могуць паўставаць як у чалавечым, так і ў змяіным абліччы, прычым пазнаць іх вельмі проста: дачкі цара любяць залатыя завушніцы, і калі ператвараюцца ў вужоў, у іх застаюцца жоўтыя плямачкі па абодвух баках галавы. 

Жоўтыя плямы на галаве вужа - нібы завушніцы
© CC0 / Pixabay / JarkkoManty
Жоўтыя плямы на галаве вужа - нібы завушніцы

У чалавечым абліччы Вужалкі часта апісваюцца як вельмі прыгожыя, зграбныя дзяўчыны з доўгімі валасамі, але замест ног у іх – змяіны хвост. Нягледзячы на гэты факт, шматлікія хлопцы марылі аб тым, каб сустрэць Вужалку, таму што лічылася: таму, хто спадабаецца ёй, яна адкрое, дзе ляжыць скарб.

Пакрыўдзіць нечым Вужалку – значыць, здабыць праклён на сябе і ўвесь свой род.

Парада стыліста: Гэты вобраз падыдзе дзяўчынам, якія любяць упрыгажэнні: смела чапляйце на сябе ўсё, што знойдзеце дома, можна яшчэ і ў сябровак пазычыць. Галоўнае, каб упрыгожанні былі ў адзінай колеравай гаме – лепш залатой - і падыходзілі адно да аднаго. "Змяіны хвост" выдатна сымітуюць легінсы з прынтам лускі, і не забудзьцеся распусціць валасы.

Жахлівая нявеста

Белая Баба – персанаж, які вельмі нагадвае папулярны ў заходняй культуры вобраз мёртвай нявесты. Завецца яна так таму, што з галавы да ног апранутая ў белае, а на галаве мае вэлюм, нібы сапраўды сабралася пад вянец. Фігурай яна нагадвае маладую дзяўчыну, але пад вэлюмам хавае твар старухі.

Уначы яна знянацку з'яўляецца перад людзьмі і пужае іх сваім страшэнным тварам. У народзе верылі, што той, хто ўбачыць гэты прывід, заручыцца са Смерцю – хутка памрэ.

Парада стыліста: Пераапрануцца ў Белую Бабу можа дзяўчына, якая не пабаіцца зрабіць "узроставы" грым. Эфекта маршчын можна дасягнуць з дапамогай сіліконы і зацямніць складкі ценямі. Не забудцеся пра вэлюм – галоўны атрыбут прывіда.

Пажадлівы пярэварацень

Зазоўка з'яўляецца ў выглядзе прыгожай жанчыны з доўгімі валасамі, якія, нібы плашч, ахутваюць яе прывабную постаць. У яе меладычны і пяшчотны голас, таму, калі Зазоўка заспявае, мінак можа заслухацца і, нават не бачачы яе, закахацца.

Лічыць Зазоўку злой ці не – складанае пытанне, таму што ніякай шкоды яна сама не робіць – наадварот, заманіўшы ў гушчар мужчыну, кахае яго, як ніякая зямная жанчына не змагла бы. Але не ўсякі вытрымлівае такой ласкі. Сваіх новых сяброў Зазоўка не ўтрымлівае, але калі мужчына вяртаецца дадому, звычайна ён ужо не можа забыцца на яе – так прыгожая чараўніца западае ў сэрца. Але двойчы Зазоўка нікога не прымае, таму шмат хто, не вытрымаўшы яе адмовы, ладзіць у лесе пятлю.

Лебедь-кликун на Лебедином озере
© Sputnik / Владимир Вяткин
Лічыцца, што Зазоўка можа ператварацца ў лебедзя

Лічыцца, што Зазоўка можа ператварацца ў лебедзя, нібыта так яна праводзіць зіму на возеры, якое не пакрываецца льдом, або ляціць з іншымі лебядзямі ў вырай (і там, напэўна, узгадваецца ў мясцовых легендах як суккуб).

Парада стыліста: Міфалогія сцвярджае, што Зазоўцы ўвогуле непатрэбнае адзенне, таму што ў яе доўгія і прыгожыя валасы. Але ў кастрычніку ўжо занадта халодна для таго, каб распранацца, таму падыдзе сукенка даўжынёю ў падлогу, а таксама накладныя пасмы або, зноў жа, парык. Упрыгожце вопратку і валасы пер'ем, каб вас не прынялі за Рапунцэль.

Белы крумкач

Працягваючы тэму птушак, можна ўзгадаць Крыжаціка. Гэта дух, які жыве на могілках, а з'явіцца ён там можа, калі крыж памерлага быў неяк пашкоджаны да памінак, якія рабілі на саракавы дзень пасля яго смерці.

Крыжацік сочыць за парадкам на могілках, вельмі не любіць грэшных і п'яных – на іх можа наляцець і нават паваліць у падрыхтаваную для пахавання яму. Прычым не баіцца ні крыжа, ні святой вады, ні малітвы, то бок увогуле не з'яўляецца злым духам.

Крест на кладбище, архивное фото
© CC0 / Pixabay / elianemey
Крумкачы часта жывуць на могілках

Крыжацік можа з'явіцца ў выглядзе сівога крумкача з чалавечымі вачамі, які звычайна сядзіць на крыжы і сочыць за наведвальнікамі могілак.

Парада стыліста: Апрануцца Крыжацікам можа як дзяўчына, так і хлопец. Каб стаць падобным да могілкавай птушкі, можна нарэзаць белую тканіну або паперу і прычапіць да рукавоў, каб атрымалася пер'е птушкі. Не лішняй будзе і маска – доўгая воранава дзюба.

Мёртвы стораж

Яшчэ адна істота, якая жыве на могілках – Чаргавы. Так называлі апошняга пакойніка, якога пахавалі на могілках. Лічылася, што яго дух сцеражэ пехаванне і абараняе вёску ад смерці.

Калі ж чарговае пахаванне здаралася вельмі хутка пасля апошняй смерці, гаворылі, што Чаргавы ляніўся і дрэнна пільнаваў. Лічылася, што Чаргавы таксама назірае, хто наведвае могілкі і прыбірае на іх – а калі чалавек занядбаў памяць сваіх продкаў, самому яму на тым свеце будзе дрэнна.

Убачыць Чаргавога жывыя не маглі, аднак былі ўпэўненыя, што ў руках ён трымае кій, як і сапраўдны стораж.

Парада стыліста: Чаргавы, па сутнасці, - той жа чалавек, якім быў пры жыцці. Не варта блытаць яго з зомбі або прывідам, таму адпаведны грым тут не падыдзе. Трэба ўспомніць, што хаваюць чалавека звычайна ў лепшым яго адзенні, таму падыдзе шыкоўны строй і крыху грыму, каб выглядаць трохі інфернальна. І, зразумела, кій, каб абараняцца ад шкоднікаў, або калатушка стоража таксама будуць дарэчы. 

224
Тэги:
Традыцыі і абрады, Хэлоўін

Скульптар стварае творы мастацтва з металу ў стылі стымпанк - відэа

71
(абноўлена 23:13 28.04.2021)
Зварачны апарат, фантазія і залатыя рукі скульптара з Краснадара ператвараюць груду старых непатрэбных жалязяк з гаража ў творы мастацтва. Глядзіце на відэа, як аўтар стварае арт-аб'екты і дзе бярэ ідэі.

Скульптар Аляксей Кашанаў, вядомы таксама пад творчым псеўданімам "Панкрат", стварае творы мастацтва з металу ў стылі стымпанк з дапамогай самых простых інструментаў.

Аляксей у юнацтве захапляўся музыкай у жанры панк-рок, а стымпанк прыцягнуў яго спачатку з-за назвы. Пасля знаёмства з працамі ў гэтым стылі скульптар вырашыў стварыць нешта падобнае.

"Першае, што было зроблена ў гэтым кірунку, гэта такая рыбіна, там ужо балты былі, шасцерні, шрубы, калючы дрот, ланцугі. Мне спадабаўся вынік, і я вырашыў працягнуць рух у гэтым напрамку", - распавёў Аляксей.

Скульптар прызнаецца, што для працы выкарыстоўвае простыя інструменты: электразварку, балгарку, маску і малаток. А ідэі для новых твораў узнікаюць "сумбурна". Падштурхнуць аўтара да стварэння скульптуры можа радок з кнігі, куплет песні ці яркае перажыванне. І, як толькі з'яўляецца час, майстар рэалізуе задуманае.

У лістападзе 2020 года Аляксей Кашанаў прадставіў свае работы на персанальнай выставе, арганізаваць якую прапанавалі ў Краснадарскай краявой выставачнай зале выяўленчых мастацтваў. У 2020 годзе скульптар ужо выстаўляў там свае працы сумесна з Саюзам мастакоў авангарду. У снежні 2020 года Аляксей таксама прыняў удзел у сумеснай выставе ў музеі сучаснага мастацтва Эрарта ў Санкт-Пецярбургу.

71
Тэги:
мастацтва, скульптура

Тыдзень высокай моды ў фотаздымках: што прапануе Парыж у ізаляцыі

38
(абноўлена 23:33 28.04.2021)
  • Першая калекцыя дызайнера Кіма Джонса для брэнда Fendi
  • Бэла Хадзід, Демі Мур, Кара Дэлевінь на паказе Fendi
  • Супермадэль Кейт Мос і яе дачка Ліла Мос
  • Супэрмадэль Наомі Кэмпбэл
  • Італьянскі дызайнер Джамбатыста Валі
  • Спявачка Селена Гомес ў сукенцы Джамбатыста Валі
  • Куцюрная калекцыя Dior
  • Куцюрная калекцыя Dior
  • Куцюрная калекцыя Dior
  • Калекцыя Armani Privé
  • Калекцыя Armani Privé
  • Chanel, куцюрная калекцыя вясна-лета 2021
  • Chanel, куцюрная калекцыя вясна-лета 2021
  • Французскі мадэльер Жульен Фурнье
  • Французскі мадэльер Жульен Фурнье
  • Французскі дызайнер Стэфан Ралан для паказу Haute Couture у Парыжы
  • Італьянскі дызайнер Сафія Крачані
Дызайнеры здымаюць кіно, ставяць спектаклі-прэзентацыі - адбылося зліццё моды з іншымі відамі мастацтва, каб выжыць у пандэмію.

Большасць дызайнераў Высокага тыдня моды ў Парыжы прадставілі свае паказы віртуальна. Італьянскі дызайнер Джамбатыста Валі прадставіў новую калекцыю, натхнёную іспанскай Севільяй, у выглядзе лічбавага шоў. Дызайнер Dior Марыя Грацыя К’юры зняла кароткаметражны фільм для сваёй куцюрнай калекцыі, навеянай калодай карт Таро XV стагоддзя.

Новую калекцыю Віржыні Віар для Chanel таксама прадставіў у выглядзе фільма аб паказе ў Гран-Пале, які зняў Антон Карбейн, а таксама серыі чорна-белых фотаздымкаў, на якіх адлюстраваны музы моднага дома Марыён Каціяр, Ванэса Парадзі, Пенелопа Крус і іншыя.

Першую калекцыю Haute Couture дызайнера Кіма Джонса для брэнда Fendi прадставілі такія зоркі як Демі Мур, Бэла Хадзід, Кейт Мос і яе дачка Ліла Мос, Наомі Кэмпбел і Кара Дэлевінь. Мадэлі дэфілявалі па шкляным лабірынце ў форме лагатыпа брэнда.

"Бягучая сітуацыя ў свеце змушае нас сядзець дома і абмяжоўваць сацыяльнае жыццё, але пошукі прыгажосці вечныя", - пракаментаваў Джорджа Армані свой вясенне-летні куцюрны паказ.

Глядзіце ў фотастужцы Sputnik Беларусь, якой, на думку высокай моды ў Парыжы, будзе вясна-лета 2021 года.

Перадрукоўка дадзенага матэрыялу дапускаецца толькі з пісьмовага дазволу рэдакцыі Sputnik Беларусь.

38
  • Першая калекцыя дызайнера Кіма Джонса для брэнда Fendi
    © AFP 2020 / STEPHANE DE SAKUTIN

    Першая калекцыя дызайнера Кіма Джонса для брэнда Fendi, які ўвасабляе найвышэйшую якасць ручной работы, аказалася паспяховай. Мадэлі дэфілявалі па шкляным лабірынце ў форме лагатыпа брэнда.

  • Бэла Хадзід, Демі Мур, Кара Дэлевінь на паказе Fendi
    © AFP 2020 / STEPHANE DE SAKUTIN

    Калекцыю напоўнілі бліскучыя тканіны, шлейфы шоўку, якія струменіліся. Паўдзельнічала ў дэфіле Fendi і галівудская зорка Демі Мур. А таксама Бэла Хадзід і Кара Дэлевінь.

  • Супермадэль Кейт Мос і яе дачка Ліла Мос
    © AFP 2020 / STEPHANE DE SAKUTIN

    У сваёй дэбютнай калекцыі для Fendi дызайнер Кім Джонс разважаў пра бязмежную рамантыку, вечны характар творчасці, абапіраючыся на мяцежную брытанскую адчувальнасць і пры гэтым аддаючы даніну гісторыі рымскага дома. У паказе прынялі ўдзел супермадэль Кейт Мос і яе дачка Ліла Мос.

  • Супэрмадэль Наомі Кэмпбэл
    © AP / Francois Mori

    Зачыняла паказ Fendi супэрмадэль Наомі Кэмпбэл, якая выйшла ў зіготкай серабрыстай сукенцы з кейпам.

  • Італьянскі дызайнер Джамбатыста Валі
    © Photo : Giambattista Valli

    Італьянскі дызайнер Джамбатыста Валі прадставіў новую калекцыю, натхнёную іспанскай Севільяй, у выглядзе лічбавага шоу, якое перадало ўсю раскошу і феерыю яго куцюрных сукенак. Дызайнер не стаў эканоміць на цюле і тафту для сваіх фірмовых бальных сукенак, якія з кожным разам становяцца ўсё шырэй, пры гэтым не губляючы сваю цудоўнасць. Ён паказаў шмат'ярусныя і шматслойныя тварэнни, быццам вытканыя з цукровай ваты ў пыльна-ружовых, ярка-чырвоных, чыста-белых ці драматычных чорных танах з залатымі кропкамі.

  • Спявачка Селена Гомес ў сукенцы Джамбатыста Валі

    А спявачка Селена Гомес стала прадстаўніком брэнда Giambattista Valli, паўстаўшы ў адным з вобразаў куцюрной калекцыі дызайнера на вокладцы свайго новага альбома. "Яна як быццам парыць у паветры", - пракаментавалі модныя часопісы.

  • Куцюрная калекцыя Dior
    © AFP 2020 / STEPHANE DE SAKUTIN

    Мадэлі прадэманстравалі журналістам толькі частку новай калекцыі прама ў модным доме Christian Dior у Парыжы. Без модных паказаў амбіцыі мадэльераў перамясціліся з подыумаў у віртуальны свет. Так, дызайнер Dior Марыя Грацыя К'юры зняла кароткаметражны фільм для сваёй куцюрной калекцыі, навеянай калодай карт Таро XV стагоддзя.

  • Куцюрная калекцыя Dior
    © Photo : Instagram / Dior

    Куцюрная калекцыя Dior - нібы ажыўшыя карціны італьянскіх жывапісцаў Сярэднявечча і ранняга Адраджэння. Калода Таро, якая паслужыла натхненнем для дызайнера, была створана для герцага Міланскага і характарызуецца залатым фонам для малюнкаў. Створаныя ўборы ўсеяны рознай сімволікай і знакамі, багатымі вытанчанымі дэталямі.

  • Куцюрная калекцыя Dior
    © Photo : Instagram / Dior

    Празрыстыя сукенкі, блузы і спадніцы суседнічаюць ў калекцыі Dior з касцюмамі са штанамі і пінжакамі. К'юры хацела прадэманстраваць увесь спектр тэхнік высокай моды, у тым ліку эфектную вышытую пер'ем накідку, каб гарантаваць выжыванне спецыялізаваных парыжскіх майстэрань, чые навыкі ўвасабляюцца ў адзінай у сваім родзе вопратцы.

  • Калекцыя Armani Privé
    © Photo : Armani

    "Бягучая сітуацыя ў свеце вымушае нас сядзець дома і абмяжоўваць сацыяльнае жыццё, але пошукі прыгажосці вечныя. І ўся новая калекцыя пра гэта", - пракаментаваў Джорджа Армані вясенне-летні куцюрны паказ. Ён адкрыўся бездакорнымі касцюмамі: расшытыя крышталямі, з мігатлівай шэрай тканіны з вышыўкай, чорны аксаміт.

  • Калекцыя Armani Privé
    © Photo : Armani

    Плацці у Armani Privé - усе для чырвоных дарожак. З вышыўкай, акварэльнымі камбінацыямі на нябачных шлеях, атлас і органза. Відэа з калекцыяй здымалі ў палацца Арсіні, дзе сярод фрэсак XVIII стагоддзя размешчаны салон і куцюрнае атэлье брэнда.

  • Chanel, куцюрная калекцыя вясна-лета 2021
    © Photo : Chanel

    Новую куцюрную калекцыю Віржыні Віар для Chanel таксама прадставіў у выглядзе фільма аб паказе ў Гран-Пале, які зняў Антон Карбейн, а таксама серыі чорна-белых фотаздымкаў, на якіх адлюстраваны музы моднага дома Марыён Каціяр, Ванэса Парадзі, Пенелопа Крус і іншыя. Сама калекцыя, наадварот, адрознівалася па-вясноваму свежымі кветкамі: ад ярка-ружовага да пяшчотна-блакітнага і фісташкавага.

  • Chanel, куцюрная калекцыя вясна-лета 2021
    © Photo : Chanel

    Новая калекцыя Chanel, па словах Віар, натхнёная вяселлем ці сямейнай урачыстасцю, прычым такой, якую шумна адзначаюць у невялікай вёсцы, а не ў Ritz. На гэтым свяце ёсць і жанчыны ва ўзросце, якія старамодны і аддаюць перавагу класічным твідавым касцюмам, і юныя дзяўчынкі, якія ўпершыню апранаюць "дарослыя" сукенкі і выглядаюць у іх трохі недарэчна і наіўна.

  • Французскі мадэльер Жульен Фурнье
    © AP / Francois Mori

    Французскі мадэльер Жульен Фурнье таксама паспрабаваў сябе ў ролі рэжысёра і зняў фільм пра сябе і трох мадэляў, якія дэманструюць яго новую куцюрную калекцыю. Жанчыны падарожнічаюць па фантастычным свеце з блізкаўсходнім каларытам.

  • Французскі мадэльер Жульен Фурнье
    © REUTERS / MARTIN BUREAU

    Адзенне новай калекцыі Фурнье ўпрыгожаны гусінымі пёрамі і рознакаляровай органзой. Пёркі ў гэтым годзе займаюць асаблівае месца.

  • Французскі дызайнер Стэфан Ралан для паказу Haute Couture у Парыжы
    © AFP 2020 / STEPHANE DE SAKUTIN

    Яшчэ адзін французскі дызайнер Стэфан Ралан зняў фільм, закліканы замяніць паказ мод Haute Couture у Парыжы на тэму залатога стагоддзя ў Іспаніі і пад уплывам шэдэўра Дыега Веласкеса XVII стагоддзя "Мяніны".

  • Італьянскі дызайнер Сафія Крачані
    © AFP 2020 / MARTIN BUREAU

    Італьянскі дызайнер Сафія Крачані прадставіла на Тыдні высокай моды ў Парыжы калекцыю, натхнёную ідэямі французскага экалагічнага філосафа і даследчыка Віржыні Марыс і карункавым "павучыным" павуціннем. А прэзентацыя-спектакль сярод цёмных люстэркаў стала свайго роду бунтам супраць ізаляцыі, навязанай пандэміяй.

Тэги:
Францыя, Парыж, мода
Фёдар Мінавіч Лісоўскі

Ветэран распавёў, як дзякуючы інфаркту застаецца бадзёрым ў 101 год

17
(абноўлена 17:10 07.05.2021)
Ветэран з Віцебска перанёс у 1940-х інфаркт, а цяпер робіць зарадку, якую яму параілі тады лекары, і імкнецца праходзіць каля двух кіламетраў пешшу.

Фёдар Мінавіч Лісоўскі прайшоў Вялікую айчынную вайну з першага да апошняга дня, ваяваў на трох франтах. Sputnik пагутарыў з ветэранам і даведаўся пра голад, які той часта адчуваў, невытлумачальным шанцаванні і інфаркце, дзякуючы якому Лісоўскі да гэтага часу знаходзіцца ў добрай фізічнай форме.

Перад вайной

Фёдар Лісоўскі нарадзіўся ў вёсцы Малатынь Аршанскага раёна. У сям'і Лісоўскіх было тры сыны і дзве дачкі.

"Бацька быў непісьменным, але заўсёды казаў мне, каб я вучыўся, а ён паспрабуе дапамагаць мне матэрыяльна. Наколькі памятаю, жылі мы тады надгаладзь, ад голаду нават памёр адзін з маіх братоў", - паведаміў ветэран.

У 1939 годзе Лісоўскі скончыў Смальянскі сельгастэхнікум і атрымаў прафесію агранома. Не паспеў малады чалавек папрацаваць па спецыяльнасці, як яго прызвалі ў армію.

"Разам са мной з вёскі заклікалі яшчэ семярых хлопцаў. З вайны вярнуліся толькі трое: адзін без рукі, другі без нагі, а ў мяне былі раненне і кантузія", - адзначыў Лісоўскі.

Практычна адразу пасля прызыву маладога чалавека адправілі ў школу малодшых камандзіраў. Як адзначыў Фёдар Мінавіч, сваю ролю адыграла сярэдняя адукацыя, якая ў тыя гады была рэдкасцю. Пасля школы Лісоўскі атрымаў званне малодшага сяржанта. Калі падыходзіў дэмбель, пачалася вайна.

 

Лисовский после призыва в армию
© Photo : Фото из архива Федора Лисовского
Лісоўскі пасля прызыву ў войска

Масты, мука і вайсковыя ватнікі

У пачатку вайны малодшы сяржант Фёдар Лісоўскі служыў у чыгуначных войсках на Заходнім фронце, камандаваў аддзяленнем з 12 чалавек 6-га асобнага чыгуначнага батальёна.

"У нашы абавязкі ўваходзіла будаваць масты пры наступе і падрываць іх пры адступленні. На ўзвядзенне моста ў нас сыходзіла месяца паўтара, але затое масты атрымліваліся моцныя, многія яшчэ доўга служылі пасля вайны", - паведаміў ветэран.

Падрываць масты атрымлівалася хутчэй, але і нашмат небяспечней. Па словах Фёдара Мінавіча, яго аддзяленне заўсёды было на адлегласці ад асноўных войскаў, як бы замыкала іх. Атрымліваючы заданне, салдаты сыходзілі яго выконваць, але пры гэтым ні паўнавартаснай ежы, ні абмундзіравання ў іх не было.

"Паколькі мы заўсёды былі па-за асноўнымі сіламі, нас не кармілі, даводзілася здабываць ежу самім: часам нешта збіралі, часам лавілі рыбу, часам палявалі. Адзін раз ад голаду двое маіх байцоў скралі мяшок мукі з таварнага цягніка, іх ледзь не расстралялі, ледзь абараніў рабят", - адзначыў Фёдар Мінавіч.

Па словах ветэрана, з абмундзіраваннем у іх аддзялення таксама былі праблемы, замест формы ім выдалі вайсковыя ватнікі, штаны і чаравікі, зверху "перавязаныя чымсьці чорным".

"Думаю, калі б мяне своечасова не накіравалі вучыцца ў гвардзейскае вучылішча, я б памёр, паколькі сіл станавілася ўсё менш", - прызнаўся ветэран.

Гвардзейскія "Кацюшы"

Па ўспамінах ветэрана, у пачатку вайны парадак у войсках яшчэ быў, але калі пачалося масавае адступленне, многія салдаты страцілі свае часткі, і на дарогах можна было сустрэць велізарную колькасць вайскоўцаў, якія адбіліся ад сваіх частак. Каб вяртаць такіх салдат у шэрагі якія ваююць, амаль на кожным перакрыжаванні, на кожнай дарозе дзяжурылі афіцэры, якія збіралі салдат у групы і зноў адпраўлялі на фронт.

Фёдару Мінавічу пашанцавала: у канцы лета 1942 года іх аддзяленне, ад якога засталося некалькі чалавек, на адным з перакрыжаванняў спыніў маёр і накіраваў маладога Лісоўскага ў 1-е гвардзейскае Чырвонасцяжнае мінамётна-артылерыйскае вучылішча імя Красіна на перападрыхтоўку.

"Выпусцілі" адтуль Лісоўскага старшыной. Служыць маладога чалавека накіравалі на 4-й Украінскі фронт памочнікам камандзіра ўзвода 4-га дывізіёна 31-й асобнай гвардзейскай мінамётнай брыгады. Пад яго пачаткам знаходзіліся так званыя "Гвардзейскія "Кацюшы"- рэактыўныя сістэмы залпавага агню" БМ-31-12 ".

Лисовский с сослуживцами
© Photo : Фото из архива Федора Лисовского
Лісоўскі з таварышамі па службе

Старэйшыя сёстры, а дакладней браты, паколькі "Гвардзейскіх "Кацюш" называлі і " Андрюшамі", адрозніваліся ад звычайных "Кацюш" іншымі накіроўвалымі, сістэмай пуску і больш магутнымі снарадамі, якія важылі 92 кілаграма.

Па словах Лісоўскага, машына выстрэльвала 12 снарадаў за лічаныя секунды. Салдаты хадзілі глядзець, што застаецца пасля залпу некалькіх "Гвардзейскіх "Кацюш". Як адзначыў Фёдар Мінавіч, ад ворага нічога не заставалася, уся зямля была цалкам «перамалат і выпалена".

"Калі мы выпускаліся з вучылішча, усе падпісалі паперы аб тым, што, калі раптам вораг будзе побач, мы загінем, але машыны альбо снарады ў рукі немцам не аддадзім", - паведаміў ветэран.

Лісоўскі камандаваў разлікам з чатырох машын. З гэтымі ж машынамі Фёдар Минович дайшоў да Берліна, ваюючы ўжо на 2-м Беларускім фронце. Сам горад гвардзейцам абстрэльваць не дазволася, паколькі ад яго тады наогул магло нічога не застацца.

На этой машине Лисовский прошел войну до Берлина
© Photo : Фото из архива Федора Лисовского
На гэтай машыне Лісоўскі прайшоў вайну да Берліна

"Мяне вельмі здзівіла Германія. Нават тады ў іх былі чыстыя вуліцы і асфальт, я яшчэ падумаў: хто ўсё гэта мяце і прыбірае? Платы акуратна пафарбаваныя, у той час, калі ў нас мала хто мог пафарбаваць сабе аконныя рамы. А ў падвалах ў немцаў велізарная колькасць закатак і саленняў, якіх мы тады яшчэ не рабілі", - прызнаўся ветэран.

Пасля вайны

Паколькі Фёдар Лісоўскі быў аграномам, пасля вайны яго адправілі ў Познань. Там яму далі ў падпарадкаванне 12 салдат і пару дзесяткаў грамадзянскіх, якіх у свой час немцы сагналі на работу ў Германію. Задача перад старшыной стаяла наступная: яму трэба было стварыць на тэрыторыі аднаго з панскіх маёнткаў нешта накшталт фермы, каб карміць савецкіх салдат, якія вярталіся праз Познань.

"Для гэтага мы сабралі ўсю жыўнасць, якую пакідалі уцякаючы адтуль палякі, і пачалі патроху развіваць ферму", - паведаміў ветэран.

Праз некаторы час гаспадарка настолькі адужэла, што Лісоўскі мог частаваць салдат вэнджанымі кумпякамі. Нягледзячы на ​​тое, што Фёдару палякі прапаноўвалі застацца, паколькі бачылі, наколькі добра ён спраўляецца з гаспадаркай, але франтавік хацеў дадому. Вярнуўшыся, Фёдар убачыў, што ў жывых засталіся толькі маці і сястра, а каля дома нават няма даху.

 После возвращения домой Федор Минович узнал, что в живых остались лишь мать и сестра
© Photo : Фото из архива Федора Лисовского
Пасля вяртання дадому Фёдар Мінавич даведаўся, што ў жывых засталіся толькі маці і сястра

"Найбольш складана было знайсці працу, усе месцы занялі мясцовыя партызаны, якія ўвесь час знаходзіліся тут, і я не мог нікуды ўладкавацца", - падзяліўся ўспамінамі Лісоўскі.

Тады Фёдар пайшоў да аднаго, які быў старшынёй калгаса, і папрасіў даць яму хоць якую-небудзь працу. Сябар прапанаваў Лісоўскаму адзіную пасада - кіраваць палявымі працамі ў чатырох вёсках, і даў аклад ў 40 рублёў.

"Гэта былі вельмі маленькія грошы! Для параўнання: тады ў Оршы невялікая міска кіпеню з чатырма кавалачкамі бульбы каштавала рубель. Праз некаторы час на глебе голаду ў мяне здарыўся інфаркт", - распавёў ветэран.

У бальніцы Лісоўскага выхадзіць на працягу некалькіх месяцаў, а лекары паказалі яму практыкаванні "ад інфаркту", якія Фёдар Мінавіч робіць з тых часоў штодня.

Пасля бальніцы Лісоўскі зноў прыйшоў да сябра і паведаміў, што доўга на такім заробку не працягне. Тады старшыня вырашыў адправіць яго на "Курсы ўдасканалення аграномаў" у Горкі. Там Фёдара Мінавіча не толькі павінны былі нармальна карміць, але за ім захоўваўся аклад ў 40 рублёў.

Пасля вучобы Фёдар Мінавіч пайшоў уверх па кар'ернай лесвіцы, аж да інструктара Віцебскага абкама партыі. У Лісоўскага шмат падзяк і грамат, і на кожным новым месцы начальства адзначала яго прафесіяналізм.

У Лисовского множество грамот и благодарностей, которые он получил за долгую работу
© Sputnik Фото Павла Артюшкевича
У Лісоўскага мноства грамат і падзяк, якія ён атрымаў за доўгую працу

Адно каханне на ўсё жыццё

Праз некалькі гадоў пасля вайны Фёдар Минович ажаніўся на аднавяскоўцы, якая была на пяць гадоў за яго маладзейшая. Прычым дзяўчына перад вяселлем паставіла ўмову, што выйдзе замуж толькі ў тым выпадку, калі Лісоўскі забярэ ў сям'ю яе малодшых сясцёр, пра якіх яна клапацілася пасля смерці бацькоў. Лісоўскі пагадзіўся, не раздумваючы. Неўзабаве пасля вяселля ў пары нарадзіўся першынец.

"Было вельмі цяжка: працаваў я адзін, а ў сям'і нас было сем чалавек. Прыходзілася працаваць на некалькіх работах і брацца за ўсе, што прапаноўвалі", - адзначыў Фёдар Мінавіч.

Пасля таго, як сям'я "устала на ногі" нарадзіліся яшчэ двое сыноў.

Лисовский с женой и младшими сыновьями
© Photo : Фото из архива Федора Лисовского
Лісоўскі з жонкай і малодшымі сынамі

На жаль, старэйшы сын Фёдара Мінавіча памёр даволі рана. З часам раз'ехаліся астатнія дзеці, а ў 80-х памерла і жонка ветэрана, з тых часоў Лісоўскі нават не задумваўся пра тое, каб ажаніцца яшчэ раз.

Зараз Фёдар Мінавіч жыве адзін, ежу ветэрану перыядычна прыносяць дзеці.

"Я шчаслівы чалавек, у мяне ёсць дзеці, унукі і праўнукі", - адзначыў суразмоўца.

Шчасліўчык

"Ведаеце, на вайне мне так шанцавала, што я паверыў у Бога", - прызнаўся Фёдар Мінавіч.

Па словах ветэрана, за яго службу было шмат выпадкаў, калі ён абсалютна выпадкова заставаўся жывы, а вакол многія, а, часам, і ўсе, гінулі.

Адзін з такіх выпадкаў адбыўся ў сярэдзіне вайны. На адным з прывалаў сталі рыхтаваць абед, а Фёдар Мінавіч адышоў у кусты. У гэты час незразумела адкуль узяўся бамбавік і скінуў бомбу, і ўсе, акрамя яго, загінулі.

За время службы было много случаев, когда Лисовский абсолютно случайно оставался жив, а вокруг многие погибали
© Photo : Фото из архива Федора Лисовского
За час службы было шмат выпадкаў, калі Лісоўскі абсалютна выпадкова заставаўся жывы, а вакол многія гінулі

"Падобны выпадак адбыўся і ў пачатку вайны. Мы ехалі на фронт, на цягнік наляцеў нямецкі бамбавік і падарваў пярэднія вагоны. Вакол агонь, усе, хто застаўся жывы, пабеглі да рова, і амаль усіх "выкасіў" нямецкі пілот. А я не пабег , паколькі не мог прымусіць сябе гэта зрабіць пад абстрэлам, і прыціснуўся да кола цягніка. Гэта мяне і выратавала ", - распавёў ветэран.

Ветэран памятае мноства падобных выпадкаў, якія адбыліся з ім падчас вайны, і за тое, што застаўся жыць, удзячны лёсу.

101 год яшчэ не ўзрост?

"У свае гады я жыву, як калісьці на вайне: дзень пражыў - дзякуй", - прызнаўся ветэран.

Фёдар Мінавіч старанна сочыць за сабой з тых часоў, як у саракавых у яго здарыўся інфаркт. Алкаголь ён заўсёды не любіў, а паліць кінуў у пачатку вайны.

"Вядома, у мяне і спадчыннасць добрая: калі быў зусім дзіцем, у нас у доме жыла бабуля, бацькі казалі, што ёй тады было больш за 100 гадоў! Але, як цяпер памятаю: валасы чорныя, ніводнай сівінкі, а зубы белыя, роўныя ", - успамінае Лісоўскі.

Фёдар Мінавіч падтрымлівае фізічную форму дзякуючы зарадцы, якой навучылі лекары ў шпіталі, дзе ён ляжаў калісьці з інфарктам. Да апошняга часу ветэран штодня хадзіў пешшу па два кіламетры. Зараз ногі сталі менш слухацца, але ён усё роўна працягвае гуляць вакол дома.

Нягледзячы на ​​шаноўны ўзрост, перажытыя падзеі і некаторыя праблемы са здароўем, Фёдар Лісоўскі працягвае верыць, што свет складаецца, у асноўным, з добрых людзей і радуецца, калі пра яго ўспамінаюць не толькі сваякі, але і проста знаёмыя. У свае 101 ветэран перажывае, калі дрэнна атрымліваецца на фотаздымках, паколькі далёка не малады, і просіць не здымаць яго буйным планам, а ў артыкуле апублікаваць фота дзесяцігадовай даўніны, калі ён быў яшчэ поўным энергіі 90-гадовым мужчынам.

 

17
Тэги:
Віцебск, Ветэраны