Грошавыя знакі Рэспублікі Беларусь

Кароткі курс "зайчыка": тры дэнамінацыі і пяць дэвальвацый

45
(абноўлена 16:05 08.07.2016)
Дэнамінацыя беларускага рубля адбылася ў нуль гадзін 1 ліпеня. Sputnik у кароткай даведцы згадаў, якую гісторыю перажыла грашовая адзінка суверэннай Беларусі.

Мінск, 1 ліп — Sputnik. У нуль гадзін 1 ліпеня беларускі рубель пазбавіўся чатырох нулёў: абвешчаная прэзідэнтам у лістападзе 2015 года дэнамінацыя нацыянальнай валюты адбылася.

Дэнамінацыя стала трэцяй у гісторыі суверэннай Беларусі і самай маштабнай у параўнанні з астатнімі. Зараз новы беларускі рубель роўны дзесяці тысячам рублёў у грашовых адзінках 2000 года, а ў кашальках беларусаў упершыню з'явяцца і манеты розных наміналаў — як рублі (1 і 2 рублі), так і капейкі.

Адкуль пайшоў рубель беларускі

Назва "Беларускі рубель" была прынята пасля адмовы Беларусі ад савецкага рубля ў пачатку 1990-х гадоў. Тады шэраг грамадскіх дзеячоў прапаноўвалі ў якасці назвы новай валюты ўзяць слова "талер", аднак у Вярхоўным Савеце гэтую ініцыятыву не зацвердзілі.

Новыя грошы ў Беларусі
© Sputnik Евгений Казарцев

На пачатку 1992 года, падчас распаду агульнасавецкай грашовай сістэмы, у Беларусі была ўведзена купонная сістэма, затым купоны замянілі на разліковыя білеты Нацбанка. Афіцыйны абменны курс складаў адзін разліковы білет за 10 савецкіх рублёў.

Вывад з абароту савецкіх рублёў пачаў ажыццяўляцца з канца ліпеня 1993 года, а беларускі рубель стаў адзіным законным плацежным сродкам у краіне.

Гісторыя дэнамінацый

Першапачаткова ў 1992 — 1994 гадах беларускі рубель быў уведзены ў суадносінах 1 беларускі рубель (1992 гады выпуску) за 10 савецкіх рублёў.

20 жніўня 1994 года была праведзена дэнамінацыя беларускага рубля ў 10 разоў.

Денежная купюра Белоруссии достоинством двести рублей
© Sputnik / Юрий Сомов
Грошавая купюра Беларусі вартасцю 200 рублёў

1 студзеня 2000 года ў Беларусі здзяйснiлася яшчэ адна дэнамінацыя рубля (у 1000 разоў), прызваная, у тым ліку, стабілізаваць нацыянальную валюту.

Такім чынам, 1 ліпеня адбылася трэцяя дэнамінацыя беларускай валюты — у дзесяць тысяч разоў. У агульнай складанасці, з 1994 года, за крыху больш чым дваццаць гадоў, беларускі рубель страціў сумарна восем нулёў.

Пра што мы марылі

За доўгі час барацьбы Нацбанка і ўрада з інфляцыяй, якая, разам з падтрыманнем курса рубля, заўсёды была прыярытэтам для беларускіх уладаў, грамадзяне краіны ўжо звыкліся з думкай, што не заўсёды гэтая барацьба абарочваецца перамогамі.

На фоне пазітыўных змен у эканоміцы і падатковай сферы (зніжэнне ПДВ з 20% да 18% і некаторых іншых падаткаў), з пачатку 2004 года і да канца 2008 года курс беларускага рубля ў адносінах да даляра і расійскага рубля заставаўся фактычна нязменным. На працягу 2005 года назіраўся пастаянны рост банкаўскіх дэпазітаў у нацыянальнай валюце. Інфляцыя некаторы час устойліва зніжалася — з 34,8% у 2002 годзе да 6,6% у 2006 годзе. За гэты час афіцыйны курс валюты цалкам зраўняўся з ценявым, гэта прывяло да знікнення ценявога валютнага рынку.

У 2009 годзе Беларусь атрымала першы транш трохмільярднага крэдыту ад МВФ, апошні транш прыйшоў у сакавіку 2010 года. Такім чынам, дзяржаве было што траціць, тым больш што 2010 год быў годам прэзідэнцкіх выбараў. Увесь 2010 год, які многія запомнілі як самы стабільны, улады стымулявалі ўнутраны попыт, крэдыты на жыллё і спажывецкія патрэбы былі таннымі, зрэшты, як і грошы для рэальнага сектара. Усё гэта адбывалася на фоне наступстваў першай хвалі сусветнага фінансавага крызісу, і нацыянальныя наступствы не прымусілі сябе доўга чакаць.

Беларускія ўлады разлічвалі, што "зайчык" стане цалкам канвертаваным у 2010 годзе, інфляцыя на канец гэтага года склала рэкордныя для краіны 3,1%.

Аднак фінансавы крызіс 2011 года разбіў аптымiстычныя чаканні беларускіх уладаў.

Да дэвальвацыі беларусам не прывыкаць

Першую разавую дэвальвацыю беларускі рубель перажыў у 2009 годзе. Тады, па патрабаванням МВФ, Нацбанк перайшоў да прывязкі курсу да даляра, адначасова дэвальваваўшы "зайчык" на 20% у адносінах да амерыканскай валюты. Так, курс даляра быў устаноўлены на ўзроўні 2650 рублёў, еўра — 3703 рубля, расійскага рубля — 90,16 беларускіх рублёў за адзін расейскі.

Беларускі крызіс разгарнуўся на поўную моц да сакавіка 2011 года.

24 мая 2011 году Нацбанку давялося паўторна дэвальваваць курс беларускага рубля — прыкладна на 56%. Даляр стаў каштаваць 4930 рублёў.

У кастрычніку 2011 года беларускія ўлады былі вымушаныя перайсці на механізм рынкавага курсаўтварэння: курс рубля пачаў вызначацца па выніках таргоў на Беларускай валютна-фондавай біржы.

З выхадам на адзіны раўнаважны курс беларускага рубля 20 кастрычніка 2011 года курс нацвалюты ўпаў на 52%, што фактычна азначала паўторную дэвальвацыю за перыяд з 24 мая 2011 года. Даляр стаў каштаваць 8680 рублёў.

У цэлым за 2011 год інфляцыя дасягнула 108,7%, стаўка рэфінансавання вырасла з 10% да 45% гадавых.

На працягу 2012-2014 гадоў беларускі рубель саслабляўся ў адносінах да даляра не больш чым на 10 рублёў у дзень. У снежні 2014 года ўслед за хуткім падзеннем расійскага рубля ў абменных пунктах стаў расці курс даляра і еўра да беларускага рубля, у той час як курс, які ўсталёўваецца Нацбанкам, практычна не рос.

Да 19 снежня мінімальны курс продажу даляра насельніцтву ў Мінску вырас да 11,5 тысяч рублёў, пры афіцыйным курсе ў 10 890 рублёў.

Днём 19 снежня Нацбанк увёў "часовую" камісію ў 30% на продаж валюты насельніцтву. Праз дзесяць дзён камісія была зніжана да 20%, беларускі рубель адначасова дэвальваваўся на 7%.

За 2014 год агульная дэвальвацыя склала 24,7%.

Пачатак студзеня 2015 года запомнілася беларусам як час вострай нестабільнасці на валютным рынку. Чарговую дэвальвацыю рубля Нацбанк здзейсніў 5 студзеня, апусціўшы курс яшчэ на 7,1% і адначасова знізіўшы камісію да 10%. 8 студзеня курс знізіўся яшчэ на 7,5%, а камісію адмянілі зусім.

9 студзеня Нацбанк дэвальваваў рубель яшчэ на 2,18% і аднавіў выкарыстанне механізму прывязкі курсу рубля да кошыка замежных валют, адначасова змяніўшы структуру валютнага кошыку.

У цэлым за студзень 2015 года дэвальвацыя склала 29,4%.

Дастаць разынкі з булкі

Беларусы любяць свае грошы, якімі б сюрпрызамі іх хаджэнне ні абарочвалася. Ні ў адной краіне свету нацыянальную валюту не называюць так ласкава — "зайчык". Даляры і еўра для беларусаў хутчэй сродак інвестыцый, чым прадмет гонару.

Цікавыя факты, цікавосткі пра свае грошы грамадзяне краіны збіраюць і памятаюць на пералік.

Sputnik згадвае іх таксама

  • Для дызайна першай беларускай грашовай адзінкі быў выкарастаны малюнак зайца-русака з кнігі "Звяры і птушкі нашай краіны", выдадзенай у 1957 годзе — новая банкнота вартасцю ў 1 рубель неадкладна атрымала народную назву "зайчык", якая пасля распаўсюдзілася на ўсе беларускія грошы. У 1975 годзе гэты ж заяц-русак упрыгожваў пачак запалак сувенірнай серыі "Белавежская пушча"
  • на купюры ў 50 рублёў 1992 года намаляваны мядзведзь барыбал, які ў Беларусі ніколі не вадзіўся
  • самая дарагая беларуская банкнота была прададзеная за 90 000 расійскіх рублёў (каля трох тысяч долараў). Гэтую цану заплацілі на аўкцыёне за купюру 5000 рублёў узору 2000 года серыі АГ
  • своеасаблівы выпадак двухмоўя ўяўляе сабой банкнота вартасцю 500 рублёў узору 1992 года. Службовыя надпісы на банкноце выкананыя на беларускай мове. На адным баку банкноты намаляваная плошча Перамогі ў Мінску разам з першымі двума словамі лозунгу на рускай мове "Подвиг народа бессмертен", выкладзенага на адным з паўкруглых будынкаў, якія атачаюць плошчу і якія з'яўляюцца адной з візітных картак Мінска
  • яшчэ адзін прыклад двухмоўя на беларускіх грошах — банкноты вартасцю ў 50 000 рублёў узору 2000 года і мадыфікацыя 2010 года. На адваротным баку купюры ў мікратэкст замест надпісу "Мірскі замак" напісана "МИРСКІ замак", гэта значыць, дапушчана арфаграфічная памылка. Нацбанк патлумачыў гэта як адну з абарон ад падробак і назваў такі ​​надпіс "графічнай пасткай"
  • будынк, намаляваны на 10-рублёвай банкноце узору 2000 года, падпісаны як Нацыянальная бібліятэка, хоць Нацбібліятэкай не з'яўляецца з 2006 года
  • сімвал Br, які выкарыстоўваўся для абазначэння беларускага рубля, да моманту яго ўводу ўжо выкарыстоўваўся для абазначэння валюты Эфіопіі, якая называецца быр
  • на банкноце наміналам у 100 000 рублёў 2000 года на рэверсе намаляваная рэпрадукцыя карціны Напалеона Орды "Нясвіжскі замак". Спачатку замак на банкноце малявалі з праваслаўнымі крыжамі на даху замка, хоць на арыгінале карціны Напалеона Орды былі намаляваныя родавыя арлы. Пасля таго як баністы паказалі на недакладнасць, Нацбанк памылку выправіў.
45
Тэги:
дэнамінацыя, Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь, Беларусь
Тэмы:
“Дэнамінаваная вавёрка” ці Вітаўт Вялікі: жыццё з BYN (7)
Старшыня Цэнтрвыбаркама рэспублікі Лідзія Ярмошына

Лідзія Ярмошына: расхістаць сітуацыю ў Беларусі хацелі ад пачатку выбараў

5
(абноўлена 13:03 10.07.2020)
Кіраўнік Цэнтрвыбаркама ў эксклюзіўным інтэрв'ю РІА "Новости" расказала пра асаблівасці выбарчай кампаніі ў Беларусі.

Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі пройдуць 9 жніўня, за месяц да гэтай даты і напярэдадні рэгістрацыі кандыдатаў на вышэйшую дзяржаўную пасаду Цэнтрвыбаркам працуе ў вельмі напружаным рэжыме. Тым не менш, кіраўнік ЦВК Лідзія Ярмошына знайшла час распавесці РІА "Новости" аб беларускай выбарчай кампаніі, людзях, якія хацелі дамагчыся "рэвалюцыі", пагрозах членам выбаркамаў, а таксама аб прысутнасці на выбарах міжнародных назіральнікаў.

Аб напружаным палітычным фоне

– Лідзія Міхайлаўна, раней вы адзначалі, што цяперашняя прэзідэнцкая кампанія - самая складаная для вас. З чым гэта звязана? Ці змянілася сітуацыя зараз, калі да выбараў засталося не так шмат часу?

– Так, гэтая кампанія, сапраўды, самая складаная. Па-першае, літаральна з першых яе дзён былі зроблены спробы па дэзарганізацыі дзейнасці Цэнтральнай камісіі. Па-другое, былі зроблены спробы па запалохванню як членаў ЦВК, так і выбарчых камісій знізу. І трэцяе - калі раней, скажам так, спробы стварэння палітычнай нестабільнасці прадпрымаліся заўсёды ў канцы выбарчай кампаніі, у перыяд перадвыбарчай агітацыі, то ў гэты раз разгайдаць сітуацыю, стварыць нейкую перадрэвалюцыйнай абстаноўку ў краіне спрабавалі ўжо ад пачатку вылучэння кандыдатаў у прэзідэнты, з першых дзён збору подпісаў.

Ці будзе мяняцца гэтая сітуацыя? Я думаю так. Але гэта, зноў-такі, звязана, перш за ўсё, з тым, што найбольш актыўныя арганізатары ўсіх гэтых беспарадкаў проста знаходзяцца ў месцах не гэтак аддаленых і не могуць кіраваць тым самым рэвалюцыйным працэсам. Я маю на ўвазе спадара Ціханоўскага і спадара Статкевіча. Па сутнасці справы, яны і былі усімі гэтымі арганізатарамі. Менавіта Статкевіч прывёў у ЦВК групу з 30 грамадзян, якія не планавалі стаць кандыдатамі ў прэзідэнты, але знаходзіліся пад яго абсалютным палітычным уплывам і спрабавалі, падаўшы масава дакументы на рэгістрацыю сваіх ініцыятыўных груп, дэзарганізаваць працу ЦВК. Проста яны былі ўпэўненыя, што мы не ў стане праверыць усе прадстаўленыя дакументы і выпусцім ў вольную прастору прынамсі 30 палітычных выступоўцаў, якія будуць ствараць напружаны палітычны фон. Гэта не атрымалася - нас сталі запалохваць, таму што былі іншыя "байцы", гэта ўжо Ціханоўскі ўступіў у бой. Так што ў гэтым плане, вядома, кампанія з'яўляецца складанай, асабліва для арганізатараў выбараў.

– З чым вы звязваеце тое, што працу ЦВК спрабавалі блакаваць ўжо з пачатку выбараў?

– Падчас папярэдніх кампаній спробы па дэзарганізацыі выбарчага працэсу прадпрымалі зарэгістраваныя кандыдаты, а за імі ўжо ішлі "байцы". На гэтых выбарах такія спробы рабілі людзі, якія, у прынцыпе, не збіраліся ўдзельнічаць у выбарах як кандыдаты. Гэта проста рэвалюцыянеры, якія хацелі б змяніць сітуацыю пазавыбарным спосабам, выкарыстаўшы гэтую кампанію для сваіх мэтаў.

Пра пагрозы і каронавірус

– Ці былі за апошні час выпадкі запалохвання асабіста вас, членаў Цэнтрвыбаркама або тэрытарыяльных камісій?

– Ананімныя запалохваючыя лісты ў ЦВК прыходзяць на электронны адрас. Ёсць званкі, яны асабліва актывізаваліся, калі, напрыклад, арыштавалі спадара Бабарыку, і ў нас на гарачую лінію сталі паступаць пагрозы, хоць мы да арышту, натуральна, ніякага дачынення не маем, але нас чамусьці выбралі ў якасці казлоў адпушчэння. Калі вывучыць гэтыя тэксты, відаць, што іх пішуць неадэкватныя людзі. Усе палітычныя кампаніі абуджаюць, скажам так, пэўныя псіхапатычныя настроі ў людзей, якія псіхалагічна нестабільныя.

– Баіцеся за сваю бяспеку? Ходзіце з аховай?

– Не, я хаджу без аховы, але я наогул не хаджу ўжо па вуліцах. Гэта значыць я прыязджаю на працу і з'яжджаю на машыне дадому, у Дразды. Па сутнасці справы, калі б не абгароджаны пасёлак, у мяне не было б магчымасці дыхаць свежым паветрам.

А баяцца ці не баяцца за сваю бяспеку - гэта бескарысна. Я думаю, што трэба, па-першае, заўсёды захоўваць прысутнасць духу, і, па-другое, веру ў нашы праваахоўныя органы.

– Ці звяртаўся ЦВК у МУС, Следчы камітэт з нагоды гэтых званкоў і ананімных лістоў з пагрозамі?

– Я звярнулася да праваахоўнікаў толькі па адным факце - адкрытых пагрозаў з боку спадара Ціханоўскага, і ў дачыненні да яго, у тым ліку, была распачата справа за перашкоду працы Цэнтрвыбаркама.

Растлумачу, чаму я гэта зрабіла. Па-першае, мой прыклад павінен паказаць усім членам выбарчых камісій, каб яны не баяліся, каб яны ведалі, што іх правы і жыццё будуць абароненыя ў тым выпадку, калі пагрозы будуць паступаць. Па-другое, нам ужо пара ствараць прававы прэцэдэнт. Гэта першы прававы прэцэдэнт у нашай краіне, калі наогул пачаў працаваць артыкул, накіраваны на барацьбу з тымі, хто пагражае сябрам выбарчых камісій (артыкул 191 КК рэспублікі; перашкода рэалізацыі выбарчых правоў грамадзян, працы ЦВК і выбаркамаў па выбарах - Sputnik). Мы, вядома, паглядзім...У спадара Ціханоўскага і так хапае абвінавачванняў па іншых артыкулах, гэта ўсяго толькі невялікая частка. Але я б хацела, каб расследаванне крымінальнай справы, якое на дадзены момант вядзецца, паслужыла урокам для астатніх - хто не можа стрымаць свой язык.

– Гэтыя выбары для Беларусі праходзяць у нестандартных умовах з-за каронавіруса. На вашу думку, ці было верным рашэннем не пераносіць іх на больш познія тэрміны, калі сітуацыя з COVID-19 палепшыцца?

– Справа ў тым, што проста не было ніякага іншага варыянту вырашэння гэтага пытання. Выбары ў Беларусі можна было не праводзіць толькі ў выпадку ўвядзення надзвычайнага становішча. Я думаю, што гэта нікому не трэба было - ні дзяржаве, ні грамадству. Што ж тычыцца саміх працэдур, якія праходзяць, - так, некаторыя абмежаванні ёсць. Тым не менш, усе мерапрыемствы, якія праходзілі ў рамках дадзенай кампаніі, увогуле, праходзілі досыць вольна.

Пра "лішнія" і забракаваныя подпісы

– Па выніках праверкі подпісаў выбаршчыкаў, сабраных у падтрымку вылучэння кандыдатаў у прэзідэнты, стала вядома, што з дыстанцыі сыходзіць былы кіраўнік адміністрацыі Парку высокіх тэхналогій Валерый Цапкала. Пры гэтым Цапкала сцвярджае, што подпісы грамадзян, якія яго ініцыятыўная група здавала ў тэрытарыяльныя выбаркамы, дакладна вывераны. На вашу думку, ці ёсць у прыхільнікаў Цапкалы падставы сцвярджаць, што адбракоўка яго подпісаў з'яўляецца неправамернай?

– Справа ў тым, што падобнае сцвярджаюць усе кандыдаты, у якіх штосьці не атрымалася, таму нічога тут новага няма, проста іншага спадар Цапкала і сцвярджаць не мог. Што ж тычыцца выверкі подпісаў, магу сказаць, што нават каманды, дзе існуюць даўнія традыцыі і выразная іерархія, і тое працуюць з памылкамі. Інакш бы не бракавалася досыць вялікая колькасць подпісаў у дзейнага кіраўніка дзяржавы Аляксандра Лукашэнкі, дзе, уласна кажучы, у ініцыятыўнай групе працуюць вельмі шмат людзей, якія зьбіраюць подпісы рэгулярна, не толькі на прэзідэнцкіх выбарах, але і падчас парламенцкіх і мясцовых выбарчых кампаній.

Дарэчы, азнаёмілася з заявамі прадстаўнікоў Бабарыкі, якія сцвярджаюць, што ў некаторых раёнах, куды яны не здалі подпісаў на праверку, ім іх прыпісалі мясцовыя выбаркамы. Хіба можна было прыдумаць што-небудзь больш смешнае? Справа ў тым, што ў нас часта кіраўніцтва выбарчага штаба не каардынуе ў належнай меры працу зборшчыкаў подпісаў. Але сітуацыя і не можа складвацца інакш, таму што гэта звычайная грамадская самадзейнасць, там працуюць розныя людзі, натуральна, яны здзяйсняюць памылкі і па якіх-небудзь пытаннях не сігналізуюць кіраўніцтву, асабліва калі працуюць на камерцыйнай аснове і з імі не ў час расплачваюцца. Таму тут усе сцвярджэнні сапраўды гэтак жа павінны ацэньвацца крытычна, як і любыя іншыя. Ацэньвацца праверкай, вядома.

– Гэта значыць, і сцвярджэнні аднаго з прэтэндэнтаў на пасаду прэзідэнта Сяргея Чарэчня і яго прыхільнікаў пра тое, што яны здавалі подпісаў значна менш, чым ім у выніку залічылі, не маюць пад сабой падстаў?

– Гэта недарэчна, вядома. Больш за тое, Чарэчань ужо нічога не сцвярджае. Ён павініўся і сказаў, што проста яны вялі размову аб вывераных подпісах, а астатнія пададзеныя як б не правяраліся. Гэта сведчыць, зноў-такі, што прэтэндэнты не кіруюць у належнай меры сваімі ініцыятыўнымі групамі. Але, паверце, у іх і няма такога механізму.

Нават прадстаўнікі Бабарыкі, у якога група адвакатаў, дзе выразная іерархія і арганізацыя, і то пачынаюць сцвярджаць, што ў нейкіх раёнах яны наогул не здалі подпісаў. Але такога не можа быць, каб мясцовыя раённыя камісіі сталі прыпісваць подпісы патэнцыйнаму кандыдату, які знаходзіцца ў СІЗА ў рамках расследавання крымінальнай справы. Мясцовым камісіям гэта проста не трэба, тут дзейнічае прынцып "баба з возу - кабыле лягчэй", гэта значыць чым менш подпісаў, тым лягчэй працаваць. Таму я яшчэ раз хачу сказаць, што патэнцыйныя кандыдаты і іх блізкія людзі не могуць цалкам, ад пачатку да канца, кіраваць усёй гэтай перадвыбарнай групай і кантраляваць працэс, у іх няма ні такога механізму, ні сродкаў. Яны маюць справу з часовымі выпадковымі людзьмі.

Пра Цапкалу і шкілеты ў шафе

– Ці магчымая наогул такая сітуацыя, што пасля скаргаў Цапкалы ў абласныя выбаркамы подпісы ў яго падтрымку будуць адноўленыя і апынецца, што ў яго ёсць 100 тысяч дакладных, якія патрэбныя для рэгістрацыі? Як тады будзе дзейнічаць ЦВК?

– Абласныя выбаркамы ўжо здалі свае пратаколы ў ЦВК, дзе ўстаноўлена менавіта тая колькасць сапраўдных подпісаў па кожнаму прэтэндэнту, якая было агучана. Гэта цэлая працэдура: спачатку раённая камісія падводзіць вынік, потым абласная, потым ён накіроўваецца ў ЦВК. Гэта ўсё звёны аднаго ланцужка, і таму ацэньвацца вынік будзе на пасяджэнні ЦВК, а не ў абласных камісіях.

– Але атрымліваецца, што Цапкалу ў любым выпадку не зарэгіструюць кандыдатам на падставе недастатковай колькасці сапраўдных подпісаў?

– У любым выпадку, мы будзем разглядаць яго дакументы на рэгістрацыю. Ён, у рэшце рэшт, мае права прыйсці азнаёміцца з тымі дакументамі, якімі валодае ЦВК, і, увогуле, вылучыць нейкія свае прэтэнзіі, і мы таксама будзем іх разглядаць.

– Цапкала заяўляў, што ў выпадку, калі ён сыдзе з дыстанцыі, аб'яднаецца з іншым кандыдатам у прэзідэнты. Ці магчыма па беларускім заканадаўстве такое аб'яднанне, калі так, то як выконваецца тэхнічна і якія палітычныя бонусы дае?

– Вядома, не, і нідзе ў свеце гэта немагчыма. Гэта не больш чым палітычнае дзеянне. Аб'ядноўвацца можна з кім заўгодна, таму калі сярод тых, хто застанецца ў выбарчай кампаніі, будуць людзі, якія захочуць узяць яго ў лік сваіх давераных асоб, каб ён за гэтага чалавека хадзіў і агітаваў, то ў гэтым выпадку можна будзе, па сутнасці, лічыць , што ён аб'яднаны з кімсьці. Гэта значыць максімум, што можа атрымаць Цапкала ад гэтага аб'яднання, - статус даверанай асобы.

– Як ставіцеся да размоў пра тое, што беларускія ўлады нібыта ліквідуюць найбольш моцных канкурэнтаў дзейнага беларускага лідара Аляксандра Лукашэнкі на выбарах? Ёсць нямала людзей, якія лічаць, што крымінальная "справа Белгазпрамбанка" ў дачыненні да Віктара Бабарыкі неправамерная, а подпісы Цапкалы "забракавалі" спецыяльна, каб зняць з дыстанцыі? І, дарэчы, вось літаральна на днях сам Цапкала заявіў, што ўлады спрабуюць "максімальна аслабіць або выбіць з прэзідэнцкай кампаніі найбольш рэйтынгавых кандыдатаў".

– Я не адношуся да ўладаў, я ўсяго толькі прадстаўнік выбарчай адміністрацыі, якая мае справу з тымі людзьмі, якія прыносяць нам дакументы падчас выбарчых кампаній. Мы не ацэньваем наогул нічыю палітычную сілу. Мы ацэньваем толькі фармальныя дакументы, якія да нас паступаюць.

Што ж тычыцца тых, хто ўдзельнічае ў выбарах, я думаю, што людзі любога ўзроўню, якія ідуць на выбары, павінны заўсёды памятаць, што ў гэты перыяд дастаюцца ўсе шкілеты з шафы, калі яны ў кандыдатаў маюцца. І трэба быць да гэтага падрыхтаванымі. Чым скончыцца гэты працэс - заўсёды непрадказальна, таму кожны з тых, хто ідзе на выбары, павінен ацаніць сітуацыю: для чаго ён ідзе, навошта яму гэта трэба і якія наступствы можа пацягнуць.

Аб выбарах і прыгодах

– Шэраг патэнцыйных кандыдатаў у прэзідэнты - Алег Гайдукевіч, Наталля Кісель, Юрась Губарэвіч і іншыя - зняліся з выбарчай кампаніі яшчэ на этапе збору подпісаў. Для чаго тады яны ўвогуле "ўвязвацца" у гэты працаёмкі працэс? Чаму з такой вялікай колькасці прэтэндэнтаў у прэзідэнты - 15, якія былі першапачаткова, - да рэгістрацыі засталося менш за палову?

– Што тычыцца Губарэвіча, Казлова, Кавалькова, гэта значыць тых, хто ў нас з'яўляецца так званай традыцыйнай апазіцыяй, я думаю, што яны пайшлі на выбары выключна з адной мэтай: ім было б няёмка, калі б яны як кіраўнікі палітычных партый і грамадскіх аб'яднанняў палітычных кірункаў не ўдзельнічалі ў гэтай выбарчай кампаніі. Гэта асудзілі б іх замежныя спонсары і іншыя партнёры. Таму яны фармальна пайшлі, практычна не працуючы на электаральным полі падчас дадзенай выбарчай кампаніі. Спадар Гайдукевіч заўсёды ходзіць на выбары, хадзіў яго бацька, гэта традыцыя Ліберальна-дэмакратычнай партыі. Чаму ён зняў сваю кандыдатуру? Я думаю, каб засяродзіць намаганні на прасоўванні іншага кандыдата, дзеючага кіраўніка дзяржавы. Што тычыцца спадарыні Кісель - не ведаю, я яе не бачыла. З якой мэтай яна хадзіла? Можа быць, каб паспрабаваць свае сілы, як гэта зрабіў, напрыклад, спадар Таболіч, ён жа таксама подпісы на праверку не здаваў і, увогуле, разглядаў выбары проста як цікавую прыгоду. Так, з гэтай мэтай таксама ходзяць на выбары.

Аб месцах для агітацыі

– Беларускія праваабаронцы раскрытыкавалі адведзеныя ўладамі месцы для вядзення агітацыі - нібыта там дрэннае транспартнае паведамленне, яны слаба наведваюцца і ў цэлым непрыдатныя для гэтых мэтаў. А прэтэндэнт у прэзідэнты Андрэй Дзмітрыеў казаў, што агітацыю ў Мінску прапануюць весці ці ледзь не ў сажалцы, і падаў у суд скаргу на Мінгарвыканкам. Якое ваша меркаванне па гэтым пытанні?

– Я прашу спадара Дзмітрыева ў гэтым выпадку публічна праз вас накіраваць "падзячныя" лісты спадару Ціханоўскаму і спадару Статкевічу. Але для таго, каб абмяркоўваць гэтае пытанне, трэба вярнуцца да гісторыі, як гэта ўсё ў нас зараджалася. Я магу сказаць, што гэтак гадоў 15 прывучала ўсе мясцовыя ўлады да думкі, што перадвыбарчая агітацыя, пікеты па зборы подпісаў павінны праходзіць у дэмакратычных, максімальна ліберальных умовах. Да гэтага спачатку прыслухаўся горад Мінск, потым мы дайшлі і да правінцыі. І ў нас, па сутнасці справы, была ідэальная раскладка як па месцах, так і па вядзенні перадвыбарчай агітацыі. Дарэчы, гэтая выбарчая кампанія пачыналася з такімі ж поглядамі і матывамі.

Але тады, калі спадар Ціханоўскі ператварыў пікеты па зборы подпісаў у палітычныя агрэсіўныя мерапрыемствы, якія маглі наогул невядома чым скончыцца... Прычым асабіста я за што змагалася, на тое і напаролася, таму што я выступала за дэмакратыю, а да мяне сабраліся прыйсці дадому пад выглядам пікету і збору подпісаў. Таму, калі паводзіны асобных грамадзян стала непрадказальным, гэта прывяло да наступнага прыняцця рашэнняў мясцовымі ўладамі, якія проста пакінулі для агітацыі ва ўсіх гарадах і весях толькі тыя месцы, якія і раней былі адведзены для вядзення грамадска-масавых мерапрыемстваў. Не трэба ніколі прымаць дэмакратычныя рашэнні па-за папушчальніцтвам, за магчымасць весці сябе недыпламатычна і не па правілах. На жаль, такія паводзіны былі, і яны прывялі да гэтых наступстваў. І калі мы зноў адновім гэтую палітычную культуру, на якія выбары - я цяпер не ведаю.

Глава ЦИК Лидия Ермошина в парламенте
© Sputnik / Виктор Толочко
Лідзія Ярмошына амаль 24 гады ўзначальвае беларускі ЦВК

Гэта значыць, па сутнасці справы, менавіта такія рашэнні па месцах для агітацыі прыняты для таго, каб дысцыплінаваць тых, хто будзе ўдзельнічаць у гэтых мерапрыемствах. Хай яны хоць бы там паспрабуюць правесці агітацыю. Калі ім не будзе гэтых месцаў хапаць, тады яны скажуць: "Нам не хапае, нашых прыхільнікаў значна больш".

Аб праваабаронцах і дэкларацыі Бабарыкі

– Праваабаронцы не зарэгістраванага ўладамі Беларусі цэнтра "Вясна" прызналі палітычнымі вязнямі Ціханоўскага, Бабарыку і яго сына Эдуарда, а таксама яшчэ грамадзян, затрыманых праваахоўнікамі падчас выбарчай кампаніі. Якое ў вас стаўленне да гэтага стану - палітвязня?

– Хто такія праваабаронцы ў Рэспубліцы Беларусь? Гэта нейкія самазваныя грамадзяне, якія чамусьці сабе прысвоілі права лічыць сябе праваабаронцамі і рабіць экспертныя заключэнні. Гэта значыць любы з нас мае права лічыць сябе праваабаронцам. Апераваць меркаваннем гэтых людзей проста-проста недарэчна, гэта звычайныя людзі.

Што ж тычыцца палітвязняў, ніякая выбарчая кампанія не дае імунітэту ад крымінальнага пераследу за супрацьпраўныя дзеянні. Спадар Ціханоўскі паводзіў сябе супрацьпраўна, ён спрабаваў арганізаваць грамадскія беспарадкі, прычым масавыя, і не проста спрабаваў, ён ішоў да гэтага сямімільнымі крокамі. У дачыненні да спадара Бабарыкі таксама ўзбуджаная крымінальная справа, але па іншых падставах. Таму не трэба прыкрывацца удзелам у выбарах для таго, каб здзяйсняць нешта, што выходзіць за рамкі закону.

– Відэаблогер Ціханоўскі, спрабуючы ўдзельнічаць у выбарах, мог дзейнічаць у чыіхсьці інтарэсах?

– Адкуль я магу гэта ведаць? Я ж не спецслужбы.

– Дакументы ў ЦВК для рэгістрацыі кандыдатамі ў прэзідэнты падалі сем чалавек, у тым ліку Бабарыка, які знаходзіцца ў СІЗА КДБ. Некаторыя эксперты лічаць, што Бабарыку можа быць адмоўлена ў рэгістрацыі кандыдатам на вышэйшую дзяржаўную пасаду на падставе дэкларацыі аб даходах. Ці бачылі вы гэтую дэкларацыю, што думаеце пра звесткі, якія ў ёй прадстаўлены? Наколькі я памятаю, у дакуменце спадар Бабарыка паказаў, што 100 тысяч долаяраў, якія належаць яму, захоўваюцца ў аднаго сябра, яшчэ адна буйная сума, сто тысяч еўра, у другога сябра. Ці прынцыпова наогул указваць такія дадзеныя ў дэкларацыі аб даходах? Наколькі істотнымі павінны быць недакладнасці, каб прэтэндэнту ў прэзідэнты адмовілі ў рэгістрацыі кандыдатам? Ці дапускаеце, што ЦВК адмовіць Бабарыку?

– Падставай для адмовы ў рэгістрацыі можа стаць недакладнасць названых звестак у памеры, якi перавышае 20% ад гадавога даходу. Ды і то - гэта права ЦВК, а не абавязак, мы можам ацэньваць сітуацыю па-рознаму. Таксама можна адмовіць, калі прэтэндэнт забыўся задэклараваць старыя "Жыгулі". Гэта значыць транспартны сродак не пазначаны ў дэкларацыі ці, напрыклад, зямельны ўчастак, гэта ўжо лічыцца істотнай памылкай.

Што ж тычыцца асаблівасцяў дэкларацыі спадара Бабарыка, магу сказаць, што пералік звестак аб тым, у каго ён захоўвае грошы, не прадугледжаны пастановай Саўміна, які зацвердзіў дадзеную форму дэкларацыі. Мы не правяраем ні банкаўскія рахункі, ні дзе захоўвае свае грошы кандыдат, ён можа іх і пад матрацам захоўваць. Паказана гэта падобным чынам менавіта таму, што дэкларацыя падпісана ўжо пасля ўзбуджэння крымінальнай справы ў дачыненні да спадара Бабарыкі. Гэта значыць ён хацеў паказаць нейкую легальнасць канкрэтных сум менавіта ў рамках узбуджанай крымінальнай справы. Да выбараў гэта ніякіх адносінаў не мае.

Адносна рашэння аб рэгістрацыі, якое прыме Цэнтральная камісія, я пакуль нічога не магу сказаць. Але дэкларацыя Бабарыкі, як і дэкларацыі іншых прэтэндэнтаў на пасаду прэзідэнта, накіраваная ў профільныя арганізацыі, якія займаюцца праверкай грошай, нерухомасці - акрамя банкаў. Усе звесткі, якія датычацца грашовых сум, якія захоўваюцца ў банках, складаюць тайну, таму ў банкі дэкларацыі не накіроўваюцца.

Галоўнае ў дадзеным выпадку - законнасць атрымання даходу, а не тое, што грошы захоўваюцца у аднаго. То бок, калі крыніцы даходу будуць законныя, пазычыў ён камусьці грошы ці не, не мае ніякага значэння.

- Калі Бабарыку зарэгіструюць у якасці кандыдата, ён не зможа сам асабіста весці агітацыю з-за таго, што знаходзіцца пад вартай, яму застаецца толькі варыянт рабіць гэта праз давераных асоб. Ці не парушае гэта права кандыдата на вышэйшую дзяржаўную пасаду? Ці магчыма, што Бабарыку вызваляць з-пад варты для вядзення перадвыбарнай агітацыі?

– Выбарчае права не ўплывае на крымінальны працэс, мы не датыкаемся абсалютна. Таму следчы будзе вырашаць, пусцяць, напрыклад, пад падпіску аб нявыездзе ці не.

Аб рэгістрацыі кандыдатаў і назіральнікаў

– Якая колькасць кандыдатаў у прэзідэнты з'яўляецца аптымальнай для выбарчага бюлетэня, каб для грамадзян была дастатковая альтэрнатыва?

– У гэтых выпадках колькасць ніколі не перарастае ў якасць, таму колькі кандыдатаў – не мае значэння. Галоўнае – гэта персаналіі. Калі кандыдатаў занадта шмат, выбаршчыку, як правіла, цяжка зрабіць выбар.

– Ці захоўвае Цэнтрвыбаркам планы правесці паседжанне па рэгістрацыі кандыдатаў 14 ліпеня?

– Так, у нас і выйсця іншага няма, гэта ж апошні магчымы дзень.

– А чаму вырашылі адкласці рэгістрацыю на апошні дзень?

– Каб падрыхтавацца, пытанняў шмат. Гэта звязана з тым, што ёсць вялікая забракоўка подпісаў, плюс вядзецца праверка дэкларацый аб даходах і маёмасці патэнцыйных кандыдатаў.

– Ці дапускаеце вы, што замежныя назіральнікі наогул не змогуць прыехаць у Беларусь з-за зачыненых межаў і гэтыя выбары пройдуць без міжнароднага маніторынгу?

– Так, тут ёсць пытанні. Ды што нам казаць – выбары прэзідэнта ў Польшчы праходзілі пры дзевяці назіральніках ад АБСЕ, і тое, напэўна, толькі таму, што штаб-кватэра БДІПЧ АБСЕ размешчана ў Варшаве. Таму цалкам магчыма.

Хоць я ў такіх умовах ні разу не праводзіла выбары, таму не ведаю, у нас заўсёды маса міжнародных назіральнікаў.

– Якія дзеянні распачне ЦВК, калі БДІПЧ будзе назіраць, але зноў не прызнае выбары свабоднымі і дэмакратычнымі?

– У наш складаны перыяд часу самымі галоўнымі стандартамі для выбараў павінна быць іх бяспека і добрая арганізацыя. А вось да гэтага мы абавязкова прыкладзем усе намаганні.

– Ці не баіцеся, што па выніках выбараў Еўрасаюз і ЗША зноў увядуць санкцыі ў дачыненні да Беларусі?

– Для мяне важныя толькі санкцыі, якія тычацца дзяржавы ў цэлым. Вось гэта з'яўляецца тым, што можа мяне знерваваць, засмуціць і з'явіцца узрушэннем. З нагоды асабіста мяне – для мяне ніякія санкцыі ўжо не ўяўляюць пагрозы. Я практычна нікуды не выязджаю, рахункаў за мяжой не маю.

– І ўсё ж: ці лічыце вы магчымым увядзенне санкцый з боку Захаду па выніках выбарчай кампаніі?

– Не. Немагчыма.

Аб замежным умяшанні і рэферэндуме

– Раней Аляксандр Лукашэнка заявіў аб умяшанні звонку ў выбарчую кампанію ў Беларусі. Ці абмяркоўваў кіраўнік дзяржавы з вамі гэтае пытанне? Як вы лічыце, каму можа быць выгадна гэта ўмяшанне?

– Вядома ж, не, са мной ён не абмяркоўвае падобныя пытанні, таму што гэта справа органаў, адказных за дзяржаўную бяспеку ў нашай краіне.

– Ваша меркаванне – якія знешнія сілы могуць быць задзейнічаны ў гэтым ўмяшанні?

– Не ведаю.

– Раней Бабарыка выступіў з ініцыятывай правядзення ў Беларусі канстытуцыйнага рэферэндуму, адной з мэтаў якога з'яўляецца абмежаванне колькасці прэзідэнцкіх тэрмінаў у рэспубліцы да двух. Ці звярталіся прыхільнікі, юрысты Бабарыкі ў ЦВК з гэтай прапановай? Ці ёсць падставы для рэгістрацыі ініцыятыўнай групы і запуску рэферэндуму, як таго хоча былы кіраўнік Белгазпрамбанка?

– Не, яны не звярталіся. У дадзеным выпадку ёсць некалькі момантаў, якія варта ўлічваць. Першае – трэба стварыць ініцыятыўную групу ў колькасці не менш за 100 чалавек. Другое – правесці агульнае арганізацыйны сход. Затым – зацвердзіць пытанне, якое выносіцца на рэферэндум, звярнуцца ў Цэнтральную камісію, якая на працягу месяца запытвае пракуратуру, міністэрства юстыцыі і просіць праверыць законнасць гэтага пытання, а сама ў гэты час правярае законнасць ўтварэння ініцыятыўнай групы. І толькі пасля гэтага праводзіцца пасяджэнне ЦВК па рэферэндуму. Так што, як бачыце, тут вельмі складаны арганізацыйны шлях.

Ніхто не звяртаўся, больш за тое, я магу сказаць, што, паколькі значная частка перадвыбарчай дзейнасці спадара Бабарыкі трымаецца на вельмі моцнай фінансавай аснове, якая ў яго была да таго, як яго арыштавалі, я не думаю, што ў яго каманды цяпер з'явяцца фінансавыя магчымасці для хуткага ініцыявання гэтага пытання.

– Штаб Бабарыкі казаў, што ўвайсці ў ініцыятыўную групу па правядзенні рэферэндуму выказалі жаданне каля 15 тысяч актывістаў. Што калі гэта добраахвотнікі, якія гатовыя працаваць бясплатна?

– Наогул, я б не рэкамендавала задзейнічаць 15 тысяч актывістаў, таму што дзе яны будуць праводзіць арганізацыйны сход? На стадыёне "Дынама"? Трэба, каб сабралася не менш за палову групы, і яны павінны спіс гэтай групы потым прадставіць у ЦВК. Няпроста гэта будзе.

– А калі прыхільнікі Бабарыкі ўсё ж правядуць такі сход і на яго збярэцца 15 тысяч?

– Хай пералічаць, складуць пратакол. Але калі будзе такая колькасць людзей, яны абавязкова, што называецца, прайграюць працэс, таму што немагчыма з пэўнасцю ўсталяваць прысутнасць такой колькасці грамадзян, прычым прысутнасць не толькі ў пачатку сходу, але і ў канцы, калі праходзіць галасаванне. Ды яшчэ і высветліць іх асобы і ці з'яўляюцца яны наогул грамадзянамі, надзеленымі выбарчым правам. Гэта значыць пры такой колькасці людзей гэта ўсё вельмі праблематычна арганізаваць.

Аб канстытуцыі і адстаўцы

– Аляксандр Лукашэнка нядаўна анансаваў з'яўленне ў рэспубліцы новай Канстытуцыі з больш шырокімі паўнамоцтвамі уладаў на месцах. Ці паступалі якія-небудзь даручэнні па падрыхтоўцы рэферэндуму ў ЦВК?

Лукашэнка: мы павінны зрабіць новую Канстытуцыю
© Photo : Пресс-служба президента Беларуси

– Канешне не. Для таго, каб нам даваць нейкія даручэнні, гэты праект павінен з'явіцца. Распрацоўваць яго будуць навукоўцы і юрысты, перш за ўсё, спецыялісты Канстытуцыйнага суда, а таксама нашага цэнтра заканадаўства і прававых ініцыятыў. ЦВК – гэта арганізацыйны тэхнічны орган, які ўступіць у дзеянне толькі пасля таго, як рэферэндум будзе прызначаны. Таму пакуль мы не валодаем ніякай інфармацыяй.

– Колькі наогул трэба часу ЦВК, каб рэферэндум падрыхтаваць і правесці?

– Вельмі няшмат. Тут, па сутнасці справы, можна ўкласціся дзён у 60. За 45 дзён да правядзення гэтага мерапрыемства ў нас утвараюцца ўчастковыя выбарчыя камісіі, вось з імі гэта ўсё і звязана. А паўнамоцтвы тэрытарыяльных камісій можна ўскласці на пастаянна дзеючыя тэрытарыяльныя камісіі, якія створаны для мясцовых выбараў і ў якіх тэрмін паўнамоцтваў заканчваецца толькі пры прызначэнні новых мясцовых выбараў. Таму тут проста патрэбныя грошы, стварыць участковыя камісіі, выверыць спісы, а ўсё тое, што будзе ажыццяўляцца ў рамках рэкламы пытанняў, якія выносяцца на рэферэндум, гэта ўжо праца СМІ.

– Ці ёсць у вас планы на перыяд пасля правядзення сёлетніх прэзідэнцкіх выбараў? Раней вы казалі, што плануеце падаць у адстаўку.

– Мне не трэба падаваць у адстаўку, праз год заканчваецца тэрмін маіх паўнамоцтваў у Цэнтральнай камісіі, вось і ўсе планы. Скончыцца тэрмін паўнамоцтваў, і яна (адстаўка - рэд.) наступіць сама сабой. Наогул тэрмін паўнамоцтваў заканчваецца ў снежні 2021, але, паколькі ў гэты перыяд ужо трэба праводзіць мясцовыя выбары (крайні тэрмін - 18 студзеня 2022 году - рэд.), я так думаю, што не даўжэй чым да лета мне трэба будзе працаваць на гэтым месцы.

– Гэта значыць яшчэ год застаўся?

– Так.

– А калі прэзідэнт вам скажа, што не адпускае пакуль з гэтай пасадзе?

– Вы ведаеце, я думаю, ён не павінен так сказаць у сілу таго, што гэта ж не год і не два працаваць, а пяць. І самае галоўнае - гэта, вядома, якая мае быць праз пяць гадоў новая прэзідэнцкая кампанія. Праводзіць яе ў 73 гады пры такіх нагрузках - я думаю, гэта будзе відавочны перабор.

5
Тэги:
Выбары, Лідзія Ярмошына, Беларусь
Тэмы:
Выбары прэзідэнта Беларусі - 2020
Грошы у кашальку

Лукашэнка прыдумаў, як рэгуляваць заробкі ў прыватнікаў

11
(абноўлена 14:38 10.07.2020)
Беларускі прэзідэнт лічыць неабходным давесці даходы наёмных работнікаў у прыватным сектары да ўзроўню сярэдняга заробку на дзесяці вядучых прамысловых прадпрыемствах.

МІНСК, 10 ліп - Sputnik. Дзяржава пракантралюе ззаробкі ў тых, хто сябе лічыць "свабодным ад усяго", заявіў прэзідэнт Беларусі падчас наведвання ЗАТ "Атлант".

Паводле слоў Лукашэнкі, ён думаў пра тое, як у краіне будуць далей рухацца па выплаце заробкаў. Таму прынята ўзяць гэта пытанне пад кантроль, а ўраду даручыў яго рэалізаваць.

"Трэба ўзяць прыкладна 10 вядучых прадпрыемстваў краіны. Дапусцім, "Атлант", МАЗ, БЕЛАЗ, якія маюць самы высокі ўзровень заробкаў. Наверсе - самая высокая, дзясятае - ніжэй. Узяць сярэдні заробак гэтых 10 і давесці да выканання ўсіх прыватнікаў", - цытуе прэзідэнта БелТА.

Лукашэнка лічыць, што прыватны бізнес не можа плаціць заробкі сваім работнікамі менш, чым на дзесяці вядучых беларускіх прамысловых прадпрыемствах.

"Такім чынам мы пракантралюем і заробак у тых, хто сябе лічыць "свабодным ад усяго", - растлумачыў сваё рашэнне кіраўнік дзяржавы.

Пяцігадовы план стане законам

"Мы павінны скласці пералік - дзяржаўную праграму, дзе будуць прапісаны новыя вытворчасці. Гэта будзе пералік новых прадпрыемстваў", - распавёў беларускі лідар.

Пасля чаго яшчэ раз патлумачыў, што рэформы ў яго разуменні не што іншае, як развіццё ўжо існуючых напрамкаў, каб на іх аснове ствараць высокатэхналагічную вытворчасць. У чарговы раз у планах будзе значыцца і імпартазамяшчэнне.

"Будзем і пяцігодкі планаваць, як раней. І пяцігадовы план стане проста законам. Прапішам усё, што трэба рабіць", - папярэдзіў Лукашэнка.

На яго думку, гэта ні ў якім разе не рэтраградны падыход, а само паняцце планавання існуе і ў іншых краінах, у тым ліку якія лідыруюць у свеце.

"Японія - гэта адна з найбуйнейшых эканомік свету. У іх у вытворчасці некалькі тысяч планаў, пачынаючы зверху і да вытворчасці. Там усё плануецца", - упэўнены прэзідэнт.

Будучыня за электрамабілямі

"Я заўзяты прыхільнік электрамабіляў. Гэта - будучыня", - асабліва адзначыў Лукашэнка. Пасля чаго нагадаў, што і сам карыстаецца электратранспартам, таму выступае за яго развіццё ў нашай краіне, улічваючы хуткі запуск БелАЭС.

"Я ўпэўнены, што ў гэтай пяцігодцы мы будзем мець свой добры электрамабіль", - падкрэсліў беларускі прэзідэнт.

 Апрануўся, абуўся, кніжак яшчэ накупляў

Лукашэнка расказаў, як працуючы ў студэнцкім атрадзе, вучыўся добра класці цэглу. Праўда, больш запомнілася праца на меліярацыі, тэхналогіі якой памятае і дагэтуль.

"Мы зарабілі тады вельмі шмат", - канстатаваў ён.

Пры гэтым прэзідэнт падлічыў, што калі б перакладаў заробленае ў валюту, то выйшла б каля 300 долараў. Гэта дазволіла набыць патрэбны абутак і адзенне перад пачаткам новага навучальнага года.

"Апрануўся, абуўся, кніжак яшчэ накупляў", - падзяліўся ўспамінамі беларускі прэзідэнт.

Лукшенко адзначыў, што так як яго мама была даяркай, то сям'я не мела вялікіх грошай, таму працаваў у студатрадах, каб самастойна сябе забяспечваць.

Адданы дзяржаве і народу чалавек

Падчас візіту на мінскі завод у прэзідэнта спыталі, ці ёсць у яго тэхніка, якую выпускае "Атлант". У адказ на гэта ён прызнаўся, што сам тэхнікай не займаецца, але беларуская пральная машына маецца. Прычым тая, што падарылі на "Атланце", калі запускалі іх вытворчасць.

"Я вельмі адданы сваёй дзяржаве і народу чалавек. Я за тое, каб халадзільнікі, пральныя машыны былі з нашага завода "Атлант", вельмі ганаруся гэтай прадукцыяй і даўно, некалькі дзясяткаў гадоў, знаёмы з ёй", - канстатаваў Лукашэнка.

На яго думку, беларуская тэхніка мае цэлы шэраг пераваг. Гэта ў першую чаргу тычыцца гарантыйнага абслугоўвання. Па меры таго, як расце лакалізацыя, павышаецца і якасць айчыннай зборкі.

11
Тэги:
Заробкі, Аляксандр Лукашэнка, Беларусь
У цэнтры занятасці, архіўнае фота

Cпортсмен за $5 тыс і дырэктар піўзавода: якіх работнікаў шукаюць у Беларусі?

0
(абноўлена 16:40 10.07.2020)
Сярод самых высокааплатных вакансій - шмат месцаў для спартсменаў і трэнераў у футбольныя, хакейныя і гандбольныя клубы.

МІНСК, 10 ліп - Sputnik. Спартсмена-інструктара ў хакейны клуб "Дынама-Мінск" на заробак ад дзесяці тысяч рублёў шукаюць сёння праз Дзяржаўную службу занятасці.

На сёння ў Беларусі зарэгістравана 76878 вакансій. З іх заробак парадку 1000 долараў і вышэй абяцаюць у 156 месцах.

Традыцыйна, у топе вакансій - пілоты для "Белавія", якіх шукаюць не першы месяц.

Цікава, што ў спісе вакансій, на якіх можна атрымаць максімальны заробак - спартсмен-інструктар для ХК "Дынама-Мінск". Суіскальніку абяцаюць ад дзесяці тысяч рублёў.

Дзве вакансіі для спартсменаў-інструктараў адкрыты ў футбольным клубе "Іслач": з заробкам ад трох і ад пяці тысяч рублёў. У ФК "БАТЭ" таксама шукаюць спартсмена-інструктара, заробак абяцаюць ад двух тысяч рублёў. У "Шахцёр" патрэбны трэнер за 1,5 тысячы рублёў.

Цікава, што ў той жа час у гарадзенскі ФК "Нёман" спартсмена-інструктара шукаюць на больш сціплы заробак - 375 рублёў.

Сярод іншых цікавых высокааплатных вакансій - месца для прараба з заробкам вышэй за 6918 рублёў. Таксама шукаюць новага гендырэктара аднаго з піўзаводаў - на заробак ад 3,5 тысячы рублёў.

0
Тэги:
вакансіі, Беларусь