Навукова-папулярнае выданне Беларусь – старонкі гісторыі

Кітайская і руская мовы прасоўваюць беларускую навуку

31
(абноўлена 23:37 15.01.2017)
Замежныя мовы даюць новыя магчымасці для пашырэння беларускага навуковага погляда на ўласную гісторыю.

МІНСК, 14 сту — Sputnik. Пра ролю і важнасць для нацыянальнай навукі публікацый выданняў на замежных мовах спецыяльна для Sputnik расказаў дырэктар Інстытута гісторыі НАН Беларусі Вячаслаў Даніловіч.

— Якія грунтоўныя гістарычныя выданні плануюцца ў гэтым годзе акрамя гістарычнага атласа Беларусі?

— На 2017 год запланавана выданне трохтомнай "Гісторыі беларускай дзяржаўнасці" спецыяльна на русскай мове. Гісторыя будзе выкладзена ад самых вытокаў і да сучаснасці. Кніга будзе ўтрымліваць нашую канцэпцыю таго, што дзяржаўнасць — гэта здольнасць этнаса да працяглага самастойнага існавання і развіцця, здольнасць яго эліты забяспечыць гэта. Дзяржаўнасць таксама — своеасаблівы патэнцыял народу, які назапашваецца напрацягу ўсёй гісторыі, і калі складваюцца неабходныя ўмовы, гэты патэнцыял рэалізуецца ў выглядзе ўласнай дзяржавы. У дадзеным выданні будзе распавядацца пра гістарычныя і нацыянальныя формы дзяржаўнасці на тэрыторыі Беларусі.

— Чаму менавіта руская мова?

— Стаўка на рускую мову ў выданні робіцца свядома, каб зрабіць большы ахват аўдыторыі, як у навуковым, так і аматарскім асяроддзі. Замежныя калегі змогуць прачытаць і азнаёміцца з нашымі новымі навуковымі распрацоўкамі.

У свой час мы спецыяльна падрыхтавалі на рускай мове навукова-папулярнае выданне "Беларусь — старонкі гісторыі", якое прадстаўляе гісторыю нашай краіны ад старажытнасці да сучаснасці.

Дырэктар Інстытута гісторыі НАН Беларусі Вячаслаў Даніловіч
© Sputnik / Марина Серебрякова
Дырэктар Інстытута гісторыі НАН Беларусі Вячаслаў Даніловіч

— Ці ёсць зацікаўленасць да беларускай навуковай думкі далёка за межамі нашай краіны?

— Нашыя кітайскія калегі былі вельмі зацікаўленыя кнігай "Беларусь — старонкі гісторыі". Яны хацелі атрымаць выданне, якое адлюстроўвае навукова абгрунтаваны беларускі погляд на гісторыю Беларусі. У выніку ў 2016 годзе яна была выдадзена ў Кітае на кітайскай мове, што было зроблена ўпершыню ў гісторыі беларускай гістарычнай навукі. Пад час візіту ў верасні мінулага году ў Кітай Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь адбылася прэзентацыя выдання. Кітайскія калегі былі вельмі задаволеныя кнігай, бо яна дае навуковаабгрунтаванае ўяўленне аб Беларусі як аб краіне з багатай і ўнікальнай гісторыяй.

У хуткім часе гэтая кніга будзе выдадзена і на англійскай мове. Вопыт супрацоўніцтва з кітайскімі калегамі падказвае, што гэта неабходна зрабіць.

31
Тэги:
навука, кнігавыдавецтва, Гісторыя, Інстытут гісторыі НАН Беларусі, Вячаслаў Даніловіч, Кітай, Беларусь
По теме
Электрамабіль і катэдж за паўдня: чым здзівяць беларусы ў Год навукі
Уладкавацца на працу ў NASA і бясплатна схадзіць на "Зорныя войны"
Беларуская АЭС

Лукашэнка ўхваліў змены ў крэдытнае пагадненне з Расіяй па БелАЭС

23
(абноўлена 11:21 11.07.2020)
Праект пратакола аб зменах у пагадненне аб расійскім крэдыце на БелАЭС падпісаны кіраўніком дзяржавы.

МІНСК, 11 ліп - Sputnik. Аляксандр Лукашэнка падпісаў указ №263 "Аб праекце міжнароднай дамовы", якім ухваліў унясенне змяненняў у міжурадавае пагадненне з Расіяй аб прадастаўленні ўраду Беларусі дзяржаўнага экспартнага крэдыту для будаўніцтва АЭС, дакумент апублікаваны на Нацыянальным прававым інтэрнэт-партале.

На падставе гэтага праекта пратакола ўрад Беларусі будзе весці перамовы з расійскім бокам.

Цяпер унутрыдзяржаўныя працэдуры, неабходныя для падпісання пратаколаў, завершаны з абодвух бакоў.

Гісторыя крэдыту

Раней паведамлялася, што Беларусь вядзе перамовы з расійскім бокам з нагоды змены ўмоваў крэдыту на будаўніцтва БелАЭС у Астраўцы. У першую чаргу, гэта звязана са зрушэннем тэрмінаў уводу першага і другога энергаблока станцыі.

Пытанне нават абмяркоўвалася на вышэйшым узроўні: прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка і прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін гаварылі па тэлефоне аб змене працэнтнай стаўкі па гэтым крэдыце. Пасля чаго расійскі бок не выключаў, што крэдыт будзе рэструктурызаваны.

Нагадаем, пагадненне аб прадастаўленні расійскага крэдыту для будаўніцтва АЭС прадугледжвае вылучэнне 10 мільярдаў долараў. Пры гэтым 90% прызначана на будаўніцтва па кантракце, яшчэ 10% ад кошту работ Беларусь фінансуе самастойна.

Згодна з дзеючымі умовамі, пагашэнне крэдыту павінна пачацца праз шэсць месяцаў пасля ўводу АЭС у эксплуатацыю, але не пазней за 1 красавіка 2021 года. Зварот грошай прадугледжаны 30 роўнымі долямі кожныя шэсць месяцаў. На 50% сумы налічваюцца працэнты па стаўцы 5,23% гадавых. На астатнія 50% налічваюцца працэнты па стаўцы LIBOR для шасцімесячных дэпазітаў у доларах, павялічанай на маржу ў памеры 1,83% гадавых.

23
Тэги:
БелАЭС, Аляксандр Лукашэнка
Тэмы:
Будаўніцтва БелАЭС у Астраўцы
Агрэст

Віно і смажаныя кураняты: што яшчэ гатавалі нашы продкі з агрэсту

202
(абноўлена 10:09 10.07.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра лекавыя ўласцівасці агрэсту і прапануе прыгатаваць незвычайны дэлікатэс - кураня з агрэстам.

Радзіма агрэсту — Заходняя Еўропа. У пісьмовых крыніцах узгадваць ягаду пачалі з ХІ стагоддзя, калі яе вырошчвалі манахі ў садах пры кляштарах. Дарэчы, у тыя ж часы вырошчвалі расліну і ў Расіі, дзе ў старажытнасці яе называлі "огрыз", "крыж" і "берсень". У Беларусі ў некаторых мясцінах вясковыя жыхары называлі агрэст "яграст".

Паступова дзікі агрэст акультурвалі. Пік дасягненняў у селекцыі расліны прыйшоўся ў XVIII-XIX стагодззях на Англію, дзе было выведзена шмат буйнаплодных гатункаў. Магчыма, адсюль у сады еўрапейскіх дзяржаў і ў тым ліку ў Вялікае Княства Літоўскае траплялі новыя гатункі агрэсту. Невядома, ці займаліся селекцыяй гэтай культуры беларускія гаспадары, але ёсць звесткі, што пры фальварках нашай шляхты існавалі цэлыя агрэставыя плантацыі.

Ягаду называлі "паўночным вінаградам" і нават экспартавалі. Асабліва цанілася вырабленае з яго віно — шыпучае, падобнае да шампанскага.

Рэцэпты ад літоўскай гаспадыні

У кулінарных кнігах таго часу шмат рэцэптаў з агрэсту. Напрыклад, у кнізе Ганны Цюндзявіцкай "Літоўская гаспадыня". Твор напісаны ў сярэдзіне XIX стагоддзя, калі культура была вельмі моднай. З далікатнай на смак ягады гатавалі не толькі салодкія дэсерты і напоі, але і соусы да мяса. Былі ў тагачасных гаспадыняк рэцэпты агрэста для пенак на зіму, белага і ружовага жэле, агрэставага торту і нават стравы з куранят з агрэстам.

Агрэст
© Sputnik Ларыса Мятлеўская
Агрэст

Каб захаваць агрэст на зіму, яго змяшчалі ў адмысловая бутэлькі, а зімой дадавалі ў стравы па патрэбе.

"Каля пятнаццатага ліпеня зняць буйны агрэст, ачысціць яго ад чаранкоў, ссыпаць у сухія бутэлькі і ў той жа дзень закаркаваць, асмаліць і паставіць у склеп у пясок. Добра мець спецыяльныя бутэлькі, з больш шырокай адтулінай і шыйкай. Такі агрэст ужываецца як гарнір да розных страў. Акрамя таго, звараны, ён служыць зімой прыправай для пенак і крэмаў", — піша Цюндзявіцкая пра захаванне агрэсту на зіму.

Каб прыгатаваць агрэст для пенак на зіму, літоўская гаспадыня прапануе "ягады з бутэлек зварыць у вадзе да мяккасці, працерці праз сіта, а атрыманым мармеладам запраўляць пенкі, узбітыя з бялкоў, дадаўшы ваніль".

Агрэставая таблетка ад усіх хвароб

Агрэст — непаўторная па сваіх карысных якасцях ягада. Яна ўтрымвае ў сабе вітаміны С, Р, В і А. Ёсць у ёй шмат фосфара, медзі, жалеза, калія, натрыя, магнія. Лісце агрэсту ўтрымвае ў сабе дубільныя і фарбуючыя рэчывы.

Пры дапамозе агрэсту можна лячыць малакроўе, носавыя крывацёкі, захворванні слізістай абалокі ротавай поласці і парушэнне абмену рэчываў. Таксама ягада выкарыстоўваецца як жоўцегонны сродак і нармалізуе артэрыяльны ціск.

Асаблівую каштоўнасць маюць ягады агрэсту цёмнай афарбоўкі. Яны ўтрымліваюць вітамін Р і вялікую колькасць пекцінавых рэчываў, што спрыяе вывядзенню з арганізма чалавека  солей цяжкіх металаў і радыёнуклідаў. Настой пладоў агрэсту выводзіць з аргаганізму шкодны халестэрын, у сумесі з мёдам карысны пры скураных хваробах.

Людзям з язвай страўніка і дванаццаціперснай кішкі, калітамі і энтэракалітамі ўжываць агрэст забаронена, а пры хваробах нырак ягады ўжываюць у невялікіх колькасцях.

Страва з куранят з агрэстам

Прапаную прыгатаваць куранят з агрэстам — страву ад Вінцэнты Завадскай.

Інгрыдыенты:

  • 4 кураняці
  • 1-2 морквіны
  • 1 цыбуліна
  • 1 корань пятрушкі
  • 0,5 карняплода сельдэрэю
  • 0,75 шклянкі агрэсту
  • 2-3 ст лыжкі цукру
  • 1 ст лыжка масла
  • 1 ст лыжка мукі
  • 1/3 шклянкі віна
  • Соль

Як гатаваць:

Зварыць парэзаных на кавалкі куранят у юшцы з розным карэннем. Недаспелы агрэст патушыць у некалькіх лыжках гэтай юшкі, дадаўшы цукар. Падсмажыць муку ў растопленым масле, развесці юшкай, дадаць падтушаны агрэст, заліць ім куранят і перад падачай яшчэ раз давесці да кіпення.

Каб кураняты былі прыгажэйшымі і мяккімі, іх можна, абмакнуўшы ва ўзбітыя яйкі і сухары, падсмажыць на масле, а потым патушыць у соусе.

Смачна есці!

202
Тэги:
Нацыянальная кухня, Ларыса Мятлеўская, Беларусь
Тэмы:
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі
По теме
Таблетка ад страху і абярэг ад нячысцікаў: чым яшчэ праславіўся часнок
Кухня нашых продкаў: як гатаваць прываротнае зелле і любімы соус Гётэ
Адзначаем Дзень рыбалова, ці Як з карпа зрабіць селядца
Герасім Гракоўнік: сустракаем гракоў і ласуемся бобэныкамі
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі
Паэтычны батл Вершус прайшоў у Мінску

Тэст: адгадай Колас ці Купала?

412
(абноўлена 10:05 10.07.2020)
Нягледзячы на тое, што вершы двух песняроў беларускай зямлі добра вядомыя кожнаму школьніку, іх даволі часта блытаюць.

Якуб Колас і Янка Купала – дзве асобы, з якімі, сапраўды, асацыюецца беларуская паэзія. Абодва яны шчыра спачувалі нядолі роднай зямлі, абодва заклікалі працаваць, вучыцца і любіць Беларусь і беларускую мову. Вершы, паэмы і празаічныя творы Янкі Купалы і Якуба Коласа добра вядомыя кожнаму беларусу са школы.

Ці зможаце вы пазнаць радкі з вядомых твораў паэтаў – або, калі не памятаеце, паспрабаваць пазнаць стыль?

412
Тэги:
Вершы, тэст, Якуб Колас, Янка Купала
Тэмы:
Беларуская літаратура
По теме
Тэст: ці ведаеце вы беларускія прыказкі
Тэст: ці пазнаеце вы беларускія фразеалагізмы па эмодзі?
Тэст: ці добра вы ведаеце беларускія фразеалагізмы?
Тэст: пазнай Міцкевіча на партрэце
Тэст: якія беларускія творы схаваліся за эмодзі
Тэст: Багдановіч ці не?