Кветкі бэзу пад дажджом

Май халодны год хлебародны: што кажуць прыкметы пра надвор'е ўлетку

712
(абноўлена 11:45 23.05.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра стаўленне нашых продкаў да халоднага майскага надвор’я і вучыць гатаваць стравы, якія дапамогуць сагрэць нават самае халоднае сэрца.

У гэтым годзе апошні вясновы месяц выдаўся халодным. Зменлівае надвор’е для Беларусі ў гэтыя часы – не дзіва, што прыкмецілі яшчэ нашы продкі, якія казалі "Май зямлю грэе, а сіверам вее" або "У май каню сена дай, а сам на печ уцякай".

У даўніну халодны і даждлівы май не пужаў земляроба, бо існавала перакананне, што такое надвор’е з’яўляецца прадвеснікам ураджайнага года.

Аб гэтым сведчаць і народныя прымаўкі:

  • Май халодны — не будзеш галодны;
  • Мокра ў маі — будуць пышныя караваі;
  • Грымоты ў маю спрыяюць ураджаю;
  • Як у маі суха, то падцягвай бруха;
  • Як ідзе дождж у сакаўцы, то хлеба будзе ў рукаўцы, а як у маі — то будзе хлеба і ў гультая;
  • Сухі марац, мокры май — будзе жыта, як гай.

Якім будзе надвор’е летам згодна з народнымі прыкметамі

Менавіта напрацягу апошняга вясновага месяца нашы продкі пільна сачылі за надвор’ем, каб даведацца, якім будзе лета. Вось, якія высновы можна рабіць, згодна з народным календаром:

  • Калі ноч пад 1 мая зорная і дзьме цёплы паўднёвы вецер – лета будзе з бурамі, але цёплае і ўраджайнае;
  • У Заходня Беларусі лічылі, што калі ў Дзень Пранціша, які адзначалі 11 мая, ідзе дождж, то будзе мокра ўсё лета, а калі суха, то і лета будзе сухім;
  • 13 мая на Якуба, калі сонца ўзыйдзе ясна – чакаецца сухое лета, а праз хмары – дажджлівае;
  • 14 мая, калі на Ярому - непагадзь, то суровая і галодная надарыцца зіма;
  • 24 мая святкавалі Макея і казалі: "Мокра на Макея - і лета не прасушыць, а сухім Макей прыйшоў – і лета не намочыць".
  • 27 мая на Сідара зноў чакалі халадоў і, калі так было, то казалі, што "Прыйшлі Сідары, прыйшлі і сівяры". Калі ў гэты дзень  дзьмулі паўночныя вятры, то лета чакалася дажджлівае. Але, калі да гэтага дня або на яго прыляцяць ластаўкі і стрыжы, то лета надарыцца цёплым.
  • 28 мая, святкуючы Пахома, прыгаворвалі: "Святы Пахом павее цяплом" і "На Пахома цёпла – усё лета цёпла".

Каб сагрэцца пасля вясновага дажджу і моцнага майскага ветру, можна прыгатаваць смачную і карысную страву – курыны булён з клёцкамі. А на дэсерт – здобныя булкі.

Булен курыны з клёцкамі

Інгрыдыенты:

  • 500 г курынага мяса
  • 1 морквіна
  • 1 цыбуліна
  • 1 яйка
  • 0,75 шклянкі мукі
  • 1 ч. лыжка вяршковага масла
  • Соль
  • Лаўровы ліст
  • Пучок зялёнага кропу або пятрушкі

Як гатаваць:

Падрыхтаванае курынае мяса заліць халоднай вадой. Калі яна закіпіць, зняць пену, пакласці ачышчануюч моркву і цыбуліну, варыць на слабым агні да гатоўнасці мяса, у канцы прыгатавання дадаць соль, лаўровы ліст. Булён працадзіць.

Муку, яйка, соль, масла і каля чвэрці шклянкі ахалоджанага булёну старанна перамяшаць. З атрыманага цеста аддзяляць лыжкай невялікія клёцкі і апускацьіх у булён, варыць 5 хвілін.

Падаць з кавалачкамі  курынага мяса, пасыпаць здробненым кропам або пятрушкай.

Булка здобная

Інгрыдыенты:

  • 1 кг пшанічнай мукі
  • 30 г дражджэй
  • 1,5 шклянкі малака
  • 80 г масла або маргарыну
  • 50 г цукру
  • 1 яйка
  • Соль

Як гатаваць:

Дрожджы накрышыць, дадаць чайную лыжку цукру і расцерці, змяшаць з цёплым малаком, усыпаць палову мукі, замясіць цеста, пасыпаць тоўстым слоем мукі, накрыць сурвэткай і паставіць ў цёплае месца.

Пасля таго, як цеста паднімецца, дадаць рэштку мукі, соль, расцёрты з цукрам жаўток, старанна вымесіць, у канцы замесу дадаць растопленае масла або маргарын і ўзбіты бялок. Паверхню цеста змазаць тлушчам, каб яно не перасохла і даць падысці яшчэ раз.

Гатовым цестам запоўніць формы да 2/3 іх аб’ёму, даць пастаяць, каб падышлі і выпякаць каля гадзіны.

Парада руплівай гаспадынькі: Каб булачкі лёгка даставаліся, халодныя формы змазваюць свіным тлушчам. Алей, маргарын і вяршковае масла для гэтага не прыдатныя. Калі булачкі пякуць у печы і яна даволі гарачая, то на чарэнь каля сцяны ставяць жалезны кубак з вадой і в’юшку не зачыняюць. Калі выпечка зверху пачынае моцна румяніцца, то яе накрываюць паперай або лістамі дзядоўніка.

712
Тэги:
Надвор'е, Ларыса Мятлеўская
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў (110)
Дзяўчына адпачывае на беразе рэчкі

Цёпла і без дажджоў: надвор'е на сераду ў Беларусі

24
(абноўлена 15:40 15.06.2021)
Заўтра ў большасці абласных цэнтраў чакаецца пераменная воблачнасць, кароткачасовыя ападкі і навальніца з верагоднасцю 40% магчымы толькі ў Гомелі.

МІНСК, 15 чэр - Sputnik. У Беларусі ў сераду будзе цёпла, слупок тэрмометра днём паднімецца да +28°С. Пра гэта паведамляе прэс-служба Белгідрамета.

Надвор'е вызначыць вобласць павышанага атмасфернага ціску, заўтра днём на паўднёвым усходзе краіны адаб'ецца ўплыў няўстойлівай паветранай масы. Будзе дзьмуць паўночны вецер, 3-8 м/с, атмасферны ціск вырасце.

У сераду ападкі магчымы толькі месцамі па паўднёвым усходзе: у дзённы час чакаюцца кароткачасовыя дажджы, магчымы навальніцы. У цэлым па краіне будзе воблачна з праясненнямі, ноччу і раніцай у асобных раёнах рэспублікі слабы туман.

Тэмпература паветра ўначы ў Беларусі складзе ад 8 да 16°С, днём - ад +22 да + 28°С.

Надвор'е ў абласных цэнтрах

Ва ўсіх абласных цэнтрах, акрамя Гомеля, заўтра чакаецца пераменная воблачнасць і без ападкаў:

  • у Брэсце + 11...+13°С ноччу і +24..+26°С днем
  • у Віцебску +11..+13°C ноччу і +23..+25°C днём
  • у Магілёве +13..+15° C ноччу і +24..+26°C днём
  • у Гродна +9..+ 11°C ноччу і +22..+24°C днём
  • у Гомелі +14..+16°C ноччу і +26..+28°C днём, кароткачасовы дождж і навальніца (верагоднасць - 30 - 40%).

Надвор'е ў Мінску

У сераду ў сталіцы верагоднасць ападкаў мінімальная - 5-10%, будзе воблачна з праясненнямі. Мінімальная тэмпература ў ваколіцах горада + 8...+10°C, у Мінску - +11.. +13°C. Днём чакаецца ад +23°C да +25°C.

Чытайце таксама:

24
Тэги:
Гомель, Навальніца, ападкі, Беларусь, Дождж

Самыя мудрагелістыя падводныя насельнікі

14
(абноўлена 09:30 14.06.2021)
  • Марскі канёк
  • Рыба-папугай
  • Рыба-жаба
  • Рыба-ёж
  • Кузавок-кубік
  • Белы плямісты краб-пустэльнік
  • Рыба-напалеон
  • Аксалотль-альбінос
  • Рак-багамол
  • Манта або гіганцкі марскі д'ябал
  • Маларотая макропіна
  • Флаўэр Хорн
  •  Лятучая рыба
  • Насач або рыба-насарог
Некалькі дзён таму эколагі, іхтыёлагі, акіянолагі і ўсе астатнія, хто неабыякавы да вялікіх таямніц Сусветнага акіяна, адзначалі Сусветны дзень акіяна.

Воды акіяна населены неверагоднай колькасцю прыгожых рыб, малюскаў і бесхрыбтовых, многія з якіх з'яўляюцца эндэмікамі і жывуць толькі ў сваім асяроддзі. Там, сярод цёплых каралавых рыфаў або на неверагодных глыбінях, сустракаюцца унікальныя істоты з неверагоднымі ўласцівасцямі.

Глядзіце ў фотастужцы Sputnik Беларусь, як выглядае іржавая рыба-папугай, кузавок-кубік, рыба-насарог, марскі д'ябал і іншыя мудрагелістыя насельнікі мора.

Чытайце таксама:

14
  • Марскі канёк
    © AFP 2021 / FREDERIC J. BROWN

    Незвычайная форма цела марскога канька нагадвае шахматную фігурку каня. Гэтыя рыбкі жывуць у трапічных і субтрапічных марах. Яны вядуць маларухомы лад жыцця, прымацоўваючыся гнуткімі хвастамі да сцёблаў раслін і змяняючы афарбоўку цела, цалкам зліваючыся з фонам.

  • Рыба-папугай
    © AFP 2021 / TARIK TINAZAY

    Іржавая рыба-папугай абавязана сваёй назвай зубам, якія па форме нагадваюць дзюбу, і яркай расфарбоўцы. Гэтыя рыбы Чырвонага мора звычайна вядуць дзённы лад жыцця і плаваюць у адзіночку ці невялікімі групамі.

  • Рыба-жаба
    © AFP 2021 / ROBYN BECK

    Рыба-жаба выкарыстоўвае свае плаўнікі, каб на працягу доўгага часу заставацца на дне акіяна, звычайна размяшчаючыся паміж камянямі і імітуючы іх знешні выгляд, пакуль яна чакае сваю здабычу. Рыба-жаба можа з'есці здабычу нашмат буйней сябе, таму што ў яе пашыраецца страўнік.

  • Рыба-ёж
    © AP / Franka Bruns

    Рыба-ёж з доўгімі шыпамі, якая водзіцца ў Карыбскім басейне, напаўняецца вадой, як толькі набліжаецца небяспека. Яна раздзімаецца і яе шыпы падымаюцца. У рыб у спакойным стане шыпы прыціснуты да цела.

  • Кузавок-кубік
    © AP / Robert F. Bukaty

    Кузавок-кубік - маленькая рыбка, якая жыве ў водах Ціхага і Індыйскага акіянаў.

  • Белы плямісты краб-пустэльнік
    © AFP 2021 / Lillian Sumanrumpha

    Белы плямісты краб-пустэльнік - адзін з самых маляўнічых крабаў-пустэльнікаў, якія праводзяць сваё жыццё ў пустых ракушках. Арэал распаўсюджвання - Індыйскі і Ціхі акіяны.

  • Рыба-напалеон
    © AFP 2021 / Janek Skarzynski

    Рыба-напалеон - самы буйны прадстаўнік губанавых. Максімальная вага складае 191 кг. Аднак, часцей даўжыня складае 60 см. Засяляюць каралавыя рыфы Чырвонага мора.

  • Аксалотль-альбінос
    © AFP 2021 / Sam Yeh

    Рэдкі мексіканскі аксалотль-альбінос - гэта від хвастатых земнаводных з роду амбістом. У адносна недалёкім мінулым жыў у некалькіх невялікіх азёрах у цэнтральнай Мексіцы. У цяперашні час захавалася толькі адна азёрная папуляцыя.

  • Рак-багамол
    © Public Domain / National Science Foundation

    Ракі-багамолы, якія жывуць на невялікай глыбіні ў трапічных і субтрапічных морах, валодаюць самымі складанымі вачыма ў свеце. Яны ўспрымаюць ультрафіялетавае і інфрачырвонае святло і бачаць розныя віды палярызацыі святла. А яшчэ рак-багамол валодае дзіўнай моцай удару: б'е так, што літаральна раздзірае ваду. На месцы пстрычкі клюшань утвараецца так званы кавітацыйны пузыр: вобласць, напоўненая распаленай парай і газам.

  • Манта або гіганцкі марскі д'ябал
    © AFP 2021 / Loic Venance

    Манта (або гіганцкі марскі д'ябал) - від скатаў, якія жывуць ва ўсіх акваторыях трапічных і субтрапічных мораў. Ён атрымаў сваю мянушку з-за людскіх страхаў: яго выгляд ўражвае нават на фота, а ўжо ўбачыць, як гэты гігант павольна перамяшчаецца, нібы парыць, у тоўшчы вады - ці ўзлятае над ёй на вышыню каля 3 метраў, абрушваецца ў мора з грукатам, чутным на некалькі кіламетраў...

  • Маларотая макропіна
    © CC BY 3.0 / Ezra Weller / Macropinna microstoma

    Маларотая макропіна, якая насяляе глыбіні паўночнай часткі Ціхага акіяна, мае вельмі незвычайны вонкавы выгляд. Яе празрыстая галава запоўнена вадкасцю, а трубчастыя вочы могуць знаходзіцца як у вертыкальным становішчы, так і ў гарызантальным. Рыба можа глядзець прама праз сваю празрыстую галаву.

  • Флаўэр Хорн
    © AFP 2021 / Lillian Suwanrumpha

    Раскошны, уладны гігант - Флаўэр Хорн злучае ў сабе моцны характар ​​амерыканскіх цыхлідаў і яркасць фарбаў азіяцкай селекцыі. Гэта сапраўдны кароль акварыума, які патрабуе адмысловага стаўлення і мала з кім ўжываецца.

  •  Лятучая рыба
    © AFP 2021 / STR / Oguzhan Kifci

    Лятучыя рыбы адрозніваюцца ад іншых тым, што не толькі ўмеюць выскокваць з вады, але таксама пралятаць некалькі метраў над яе паверхняй. Яны могуць заставацца ў паветры да 40 секунд і пераадольваць адлегласць каля 400 метраў з хуткасцю 70 км/гадзіну.

  • Насач або рыба-насарог
    © AFP 2021 / Christophe Archambault

    Насач, або рыба-насарог, сустракаецца ў трапічных марах на каралавых рыфах Інда-Ціхаакіянскай вобласці, ад Афрыкі да Гаваяў.

Тэги:
фота, фотастужка, Акіян

"Карону пакуль не надзяваў": Бокій пра рэкорды на Паралімпіядзе і матывацыю

0
(абноўлена 12:18 17.06.2021)
Як беларускі рэкардсмен-паралімпіец Ігар Бокій рыхтуецца да стартаў у Токіа, як змяніліся трэніроўкі на фоне каронавірусных абмежаванняў і што да гэтага часу матывуе спартсмена, які сабраў ужо ўсе магчымыя медалі ў сваёй скарбонцы?

Беларускі плывец Ігар Бокій - уладальнік 11 залатых паралімпійскіх медалёў, 1 сярэбранай і 1 бронзавай. У яго калекцыі - шматлікія ўзнагароды чэмпіянатаў свету і Еўропы, у тым ліку, 6 залатых медалёў нядаўняга еўрапейскага першынства, якое прайшло ў траўні ў Партугаліі.

"Калі я стартую, з раніцы прачынаюся, снедаю, збіраюся, еду, выступаю, абавязкова дзённы сон потым, каб аднавіцца. Толькі прачынаешся, зноў выязджаеш на фінал, нават часу асабліва не было, каб нешта паглядзець, пагуляць, пахадзіць", - распавядае Бокій пра графік спаборніцтваў.

Спартсмен адзначае, што каронавірусныя абмежаванні на спаборніцтвах істотна ўскладнілі і падрыхтоўку, і спосабы правядзення стартаў. "Калі раней гэта была свабодная арганізацыя, то цяпер старты праводзяцца пад такім купалам - арганізатары нікога не хочуць выпускаць, строга гасцініца, спартыўны аб'ект, аўтобусы і ўсё такое. Плюс многія краіны пазачыняліся, няма магчымасці кудысьці выехаць на падрыхтоўку. Калі раней мы ў Славенію выязджалі, праводзілі зборы, то цяпер толькі Турцыя пакуль засталася", кажа паралімпіец.

Аб сваёй калекцыі ўзнагарод разважае сціпла: "Карону пакуль не надзяваў. Матывуе тое, што мне гэта падабаецца, гэтая абстаноўка, калі ты выходзіш на п'едэстал, цяпер, вядома, гэта будзе без гледачоў. Раней было з гледачамі, гэты шум апладысментаў, гул, вось гэта ўсё, вельмі невымоўныя адчуванні, а другое - я стараюся працаваць для павышэння асабістага выніку, даведацца, наколькі я здольны мінімізаваць гэтыя секунды на дыстанцыі", - кажа Бокій.

Глядзіце таксама:

0
Тэги:
Токіа, матывацыя, Паралімпійцы, Ігар Бокій, Карона