Народная аптэка: як беларусы выкарыстоўвалі рагоз

73
(абноўлена 08:34 27.07.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра звычайную, на першы погляд, расліну і яе выкарыстанне ў якасці лекаў.

Рагоз — высокая шматгадовая расліна з карычневымі плюшавымі пачаткамі-суквеццямі. Яна заўсёды прыцягвае зрок і першае, што прыходзіць на розум, гэта зрабіць зімовы букет. Але не толькі для букета прыдасца рагоз. Цяпер мала каму вядома, што рагоз чалавек прыстасаваў для сваіх патрэбаў вельмі даўно. Яго ядуць, ім лекуюцца, выкарыстоўваюць у гаспадарцы і садовым дызайне. Ва ўмовах выжывання ў лесе рагоз — найкаштоўнейшая расліна.

Часта ў гутарцы рагоз памылкова называюць або камышом, або трыснягом, але ён, хоць і сусед гэтых раслін па балоце, усё ж ім не сваяк. Рагозавыя маюць толькі адзін род і, як сцвярджаюць навукоўцы, больш за 20 відаў, якія рассяліліся амаль па ўсім свеце. У нашай краіне ён сустракаецца па берагах вадаёмаў, на лясных балотах, у канавах і паабапал дарог. Расце там, дзе кіслая глеба і шмат сонца. Заўважана, што рагоз не дае размывацца берагам, а ў зарасніках гэтай расліны заўсёды вада чыстая. У рагозе хаваюцца качкі і іншыя птушкі з вывадкамі падчас лінькі, яго сакавітымі карэнішчамі любяць ласавацца дзікі.

Аб распаўсюджанасці па ўсёй тэрыторыі Беларусі сведчаць старажытныя назвы вёсак, якім расліна дала сваё імя: Рагозна, Рагозніца, Рагазы, Рагозін і іншыя. Так на Магілёўшчыне вядома паданне аб паходжанні назвы вёскі Рагозна, надрукаванае ў кнізе "Край Магілёўскі. Мясцовыя легенды і паданні".

Вёска існавала са старадаўніх часоў. Не захадзе ад вёскі працякае рака Альхоўка. Калісьці вакол рэчкі была балоцістая мясцовасць, дзе расла расліна "рагоз", якая ўтварала рагозавыя зараснікі. Напрыканцы XVII стагоддзя, калі людзі пачалі сяліцца на тутэйшых землях, яны назвалі сваю вёску Рагозін. Пасля правядзення меліярацыйных работ па асушванню балот, рагоз застаўся расці толькі па берагах рэчкі Рагозна

У нашай краіне найчасцей сустракаецца шырокалісны і вузкалісны рагоз, каштоўныя якасці якога амаль аднолькавыя. Яго карэнішчы ўтрымваюць бялок, цукар і тлушч, дубільныя рэчывы, шчаўева-кіслы кальцый, слізь, крухмалу ў ім столькі ж, колькі ў бульбе.У наземнай частцы — высокі працэнт пратэіна. Увогуле ў траве рагоза, як і ў карэнішчах, ёсць аскарбінавая кіслата, карацін, солі жалеза, калія, марганца, цынка, медзі і іншыя карысныя кампаненты.

Калі нарыхтоўваць рагоз

Найбольшая  каштоўнасць расліны надыходзіць у перыяд з’яўлення карычневага суквецця. Лісце расліны нарыхтоўваюць ў сярэдзіне лета і сушаць пад навесам, выкладаючы іх тонкім слоем, а карэнішчы ў восені ад верасня па лістапад. Карані выкопваюць, мыюць, здымаюць скурку і сушаць у сушылках або печах пры тэмпературы 50-60°С. Кветкі сушаць у цёмным памяшканні з добрай вентыляцыяй, напрыклад на гарышчы. Карычневыя пачаткі збіраюць да маразоў і пры неабходнасці падсушваюць у цёплых памяшканнях.

Тэрмін захоўвання карэнішчаў — 1-1,5 года. Тэрмін захоўвання кветак — 6-12 месяцев. Тэрмін захоўвання лісця і пачаткаў — 1 год. Захоўваюць сыравіну толькі ў папяровых мяшочках.

Выкарыстанне ў народнай медыцыне

Рагоз лечыць авітаміноз, анемію, цынгу, слабасць цягліц і ператамленне. Лекі з яго выкарыстоўваюць пры лячэнні дызентырыі, каліта, стамаціта, парадантозу, бранхіяльнай астмы, як мачагоннае і інш. Вонкава, адвар з каранішчаў і лісця ўжываюць як спыняючы кроў і гаючы сродак у выглядзе кампрэсаў. Здробненае лісце або кветкі прыкладаюць да апёкаў, ран, сінякоў, фурункулаў. Сухім парашком з суквеццяў прысыпаюць кроватачывыя раны.

Калі перамяшаць пух рагозу з топленым маслам або салам, то атрыманаай маззю можна лячыць апёкі і абмаражэнні. Адкрыццём у апошнія гады стала прымяненне ў якасці адсарбенту таксічных рэчываў і радыянуклідаў з раневай паверхні пры дапамозе павязак з попелу з лісця рагозу. Цікава, што такі спосаб лячэння цяжкіх ран быў вядомы яшчэ запарожскім казакам. Звычайна, калі няма алергіі на пылок супрацьпаказанняў для прымянення рагозу няма, але ўсё ж ужываць яго трэба асцярожна, па крысе і абавязкова раіцца з доктарам. Да ўсяго, нарыхтоўваючы сыравіну, важна добра ведаць, як выглядае рагоз у розны час года, каб не пераблытаць яго з іншай раслінай, якая можа быць таксічнай.

Попел з лісця рагозу

Вымытае лісце прасушыць і спаліць на пракаленай патэльні або іншай металічнай паверхні. Асцярожна, каб не разбурыць сетчаты астатак, збіраюць попел і выкарыстоўваюць як накладку на раневыя павязкі.

Пры ангіне

1 ст. лыжку здробненага сухога лісця заліць шклянкай кіпятка, настаяць 2 гадзіны і працадзіць. Паласкаць горла пасля ежы.

Пры парадантозе і дэрмаціце

20 г здробненых каранёў і каранішч рагозу заліць шклянкай вады і кіпяціць на слабым агні 10 хвілін. Пасля настаяць дзве гадзіны і працадзіць. Пры парадантозе  паласкаць рот на ноч. Пры  дэрмаціце рабіць кампрэсы або ўціраць настой у скуру.

Пры каліце і дызентырыі

1 ст. лыжку здробненага сухога лісця заліць шклянкай кіпеню, настаяць 2 гадзіны пажадана ў тэрмасе і працадзіць. Выпіваць  за 40 хвілін перад ежай 4 разы на дзень.

Пры дыябеце

Людзі вераць, што пры дыябеце 2-га тыпу адвар раоз нармалізуе ўзровень цукару ў крыві.

Бяруць 1 ч. лыжку сушаных лісцяў і заліваюць шклянкай вады. Даводзяць да кіпення, затым на маленькім агні томяць 5 хв., падзяляюць на 3 часткі і прымаюць 3 раза на день за 30 хв перад ядой. Курс 2 тыдні.

Мазь супраць апёкаў і абмаражэнняў

Для прыгатавання мазі бяруць 100г топленага масла або тлушчу, пух аднаго ці двух пачаткаў і старанна перамешваюць. Захоўваюць у халадзільніку.

73
Тэги:
Народная медыцына, Ларыса Мятлеўская
Тэмы:
Прыродная сталоўка: гатуем з таго, што пад нагамі (77)
Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін выступіў на анлайн-саміце па клімаце

Пуцін заклікаў улічваць не толькі парніковыя газы, але і іншыя фактары

14
(абноўлена 18:04 22.04.2021)
Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін запрасіў усе краіны падлучыцца да праектаў па барацьбе са зменай клімату.

МІНСК, 22 кра – Sputnik. Сітуацыя з глабальным пацяпленнем паўстала не ўчора, таму варта ўлічваць не толькі новыя аб'ёмы эмісіі парніковых газаў, але і іншыя фактары, заявіў Уладзімір Пуцін на саміце па клімаце.

"Наша сённяшняя дыскусія паказвае, наколькі глыбока мы ўсе падзяляем заклапочанасць, звязаную са змяненнем клімату, і наколькі мы зацікаўлены ў актывізацыі міжнародных намаганняў па рашэнні гэтай праблемы", - сказаў Пуцін на саміце па клімаце ў чацвер.

Расійскі лідэр падкрэсліў, што ад поспеху прынятых намаганняў шмат у чым залежыць лёс нашай планеты, перспектывы развіцця кожнай краіны, у тым ліку і дабрабыт людзей.

Што тычыцца эмісіі парніковых газаў, то задачу па іх зніжэнні Расія рэалізуе, заявіў Пуцін.

"Учора ў мяне быў зварот да Федэральнага сходу РФ штогадовы, і ў ліку важнейшых у кантэксце сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны была пастаўлена задача істотна абмежаваць да 2050 года назапашаны аб'ём чыстай эмісіі ў нашай краіне", - сказаў Пуцін.

Паводле яго слоў, гэта задача цалкам рэалізуемая, нягледзячы на ​​памеры Расіі, асаблівасці геаграфіі і структуры эканомікі. Ён нагадаў, што ў параўнанні з 1990 годам Расія ў большай ступені, чым многія іншыя краіны, скараціла выкіды парніковага газу.

"Выкіды зменшыліся ў два разы, з 3,1 мільярда тон эквівалента CO2 да 1,6 мільярда тон", - падкрэсліў расійскі лідэр.

І дадаў, што да гэтага прывяла кардынальная перабудова расійскай прамысловасці і энергетыкі на працягу апошніх 20 гадоў.

Перад Пуціным на саміце выступіў прэзідэнт ЗША. Джо Байдэн абвясціў аб планах Вашынгтона знізіць выкіды парніковых газаў у два разы да 2030 года. Пры гэтым Байдэн заклікаў усе краіны да актыўнай барацьбы са зменай клімату ў "вырашальнае дзесяцігоддзе".

Міжнародны анлайн-саміт па пытаннях барацьбы са зменай клімату ЗША праводзяць 22-23 красавіка, на яго запрошаны 40 сусветных лідэраў.

Чытайце таксама:

14
Тэги:
Клімат, Барацьба, праект, краіна, Расія, прэзідэнт, парніковыя газы, Уладзімір Пуцін

Хвастатыя "псіхолагі" супакойваюць пасажыраў перад палётам - відэа

14
(абноўлена 14:28 21.04.2021)
У аэрапорце Краснаярска пасажыры здымаюць стрэс перад палётам, размаўляючы з жывёламі. Спецыялісты ўпэўнены - з'яўленне чатырохногіх здольна стабілізаваць псіхалагічны стан чалавека. Глядзіце на відэа, як працуе сабакатэрапія.

У пасажыраў міжнароднага аэрапорта Краснаярска імя Дзмітрыя Хварастоўскага з'явілася ўнікальная магчымасць наладзіцца на будучы палёт і пазбавіцца ад стрэсу. На дапамогу аэрофобам прыйшлі ўдзельнікі пілотнага праекта "Сабака эмацыянальнай падтрымкі".

Па словах кіраўніка краснаярскага прытулку для сабак "ПовоДог" Надзеі Бачкаровай, праграма дазваляе рэалізаваць некалькі мэт: людзі, якія баяцца лятаць, атрымліваюць станоўчыя эмоцыі ад зносін з прыязнымі чатырохногімі, а прытулак і яго выхаванцы часцей з'яўляюцца ў інфармацыйнай прасторы.

"Мы прывозім па дзве сабакі ў аэрапорт для таго, каб была магчымасць людзям не моцна напружвацца ад вялікай колькасці сабак, так як усё роўна ёсць людзі, якія не хочуць мець зносіны з сабакамі, і таксама сабакі стамляюцца, таму возім па дзве сабачкі за раз" , - патлумачыла зооабаронца.

Адна з пасажырак аэрапорта падзялілася станоўчымі эмоцыямі, атрыманымі ад зносін з хвастатым сябрам, адзначыўшы, што ёй "хацелася б, каб жывёл дадалося больш, каб былі не толькі сабачкі, але і для тых, хто любіць, можа быць, коцікаў, або нейкіх іншых жывёл".

Кіраўнік аддзела знешніх камунікацый аэрапорта Краснаярска Таццяна Лешчанка заявіла, што ў сувязі з "выдатнымі водгукамі пасажыраў і гасцей аэрапорта частату сустрэч з пухнатымі памочнікамі плануецца павялічыць".

Падобныя праекты шырока распаўсюджаны ў буйных аэрапортах свету, а вось у Расіі рэалізуецца ўпершыню.

Глядзіце таксама:

14
Тэги:
сабакатэрапія, спецыяліст, Жывёла, чалавек, стрэс, Краснаярск, Аэрапорт, відэа, палёт, пасажыр, псіхолаг
Прыватны сектар у Мінску

Яшчэ больш прыватных забудоў знясуць ў Мінску - вось адрасы

0
Сталічныя ўлады ўнеслі змены ў некаторыя праекты дэталёвага планавання гарадскіх тэрыторый. Паводле дакументаў, у горадзе ў бліжэйшы час стане яшчэ на некалькі сядзібных кварталаў менш.

МІНСК, 23 кра – Sputnik. Мінгарвыканкам зацвердзіў тры праекты дэталёвага планавання, рашэнні апублікаваны на Pravo.by.

Улады адкарэктавалі ПДП для трох участкаў сталіцы. Адзін з іх знаходзіцца ў межах вуліцы Ульянаўскай - ракі Свіслач - чыгункі Мінск-Барысаў - вуліцы Свярдлова (раён пазначаны на карце фіялетавым колерам). Знясуць жылыя і адміністрацыйныя будынкі - на завулку Круглы, 1, 3, 7, 9, 14; вуліцы Ульянаўскай, 27/2; вуліцы Беларуская, 6, 8, 10 12; а таксама вытворчыя будынкі і адміністрацыйныя карпусы - на Свярдлова, 23. На іх месцы пабудуюць тры аб'екты грамадскага прызначэння, "адпаведных сталічнага ўзроўню" і новыя вуліцы.

Засваенне тэрыторыі прадугледжвае захаванне існуючай жылой шматкватэрнай забудовы, рэканструкцыю тэрыторыі Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта, захаванне будынка на Ульянаўскай, 29 са статусам гісторыка-культурнай каштоўнасці (у доме жыў і працаваў вядомы жывапісец Іван Ахрэмчык - Sputnik) і будынкаў пасольстваў Малдовы і Лівіі на вуліцы Беларуская.

На другім участку ў межах Лагойскі тракт - вуліца Валгаградская - вуліца Кутузава - вуліца Севастопальская ў раёне гасцінца плануецца знос сядзібнай забудовы да 2023. На гэтым месцы ўзвядуць шматкватэрную інтэграваную забудову амаль на 24 тысячы "квадратаў". На скрыжаванні Валгаградскай і Наўгародскай знясуць малаэтажную шматкватэрную забудову і пабудуюць на яе месцы шматкватэрную інтэграваную на 11,5 тысяч квадратных метраў. У квартале паміж вуліцамі Кутузава, Севастопальскай і Чайкоўскага ўзвядуць вялізны паркінг.

Што тычыцца трэцяга ўчастка, то ў межах вуліц Шаранговіча - Панамарэнкі - ландшафтна-рэкрэацыйнай зоны 336 ЛР - вуліцы Ельскіх - Максіма Гарэцкага - жылой шматкватэрнай зоны 178 ЖМ і вытворчай зоны 205 П3 плануецца пабудаваць медыцынскі цэнтр, аб'екты грамадскага харчавання, школы, ФАК з басейнам да 2025 года. Нічога зносіць тут не будуць, плануюць толькі перанесці АЗС і гаражны кааператыў у іншае месца.

Што яшчэ знясуць?

Раней старшыня камітэта архітэктуры і горадабудаўніцтва Мінгарвыканкама Вольга Верамей распавяла, што ў бліжэйшы час зносу прыватнага сектара варта чакаць жыхарам наступных кварталаў (пазначаныя на карце чырвоным колерам):

  • у межах праспекта Дзяржынскага - вуліц Акрэсціна - Пермская,
  • вуліца Гусоўскага - завулак Адоеўскага - завулак Снежны,
  • вуліца Аэрадромная - Авакяна - Сеніцкая - завулак Нафтавы,
  • вуліца Стасава - Землямерная - Фаніпальская,
  • вуліца Арлоўская - Нававіленская - Шчадрына - Гая,
  • вуліца Гало - Лук'яновіча - Літаратурная - завулак Пасялковы.
Планируемые места сноса частного сектора в Минске
© Photo
Плануемыя месцы зносу прыватнага сектара ў Мінску

Зараз афармляецца дазвольная дакументацыя для распрацоўкі праектаў кварталаў шматкватэрных дамоў на гэтых тэрыторыях.

Чытайце таксама:

0
Тэги:
гарадскія тэрыторыі, горад, планаванне, Мінск, улада