Андрэй Лазуткін

Дзе закапаная сабака Лазуткіна: экскурсія па месцах "Паліталогіі"

995
(абноўлена 14:14 19.04.2017)
Прагулкі па Мінску, замацаванаму ў сучаснай айчыннай літаратуры, працягваем Масюкоўшчынай. Андрэй Лазуткін распавёў Sputnik, што агульнага паміж пісьменнікамі і сектантамі, і паказаў, дзе закапаў мопса Толіка.

Алена Васільева, Sputnik.

Штотыднёвыя прагулкі па Мінску з пісьменнікамі, якія ў рознай ступені пафасу Мінск жа і апелі, працягваем ў Масюкоўшчыне, да якой у розны час з невядомых прычын цягнула літаратараў.

— Калі пайсці направа, выйдзем да дзявятай школы — там у васьмідзесятых вучыўся Адам Глобус. У кніжцы «Толькі не гавары маёй маме» (1995) Глобус расказваў, як мучыў ката па дарозе ў школу. Раптам вырашыў адчуць сябе мужчынам і забіць жывёлу — маўляў, калі я мужык, я яго грохну. Быў ён тады, здаецца, пяцікласнікам. Па Уладзіміру Някляеву праехаліся ўсе, а ката Глобуса не заўважылі, — аднаўляе справядлівасць Лазуткін, але направа да Глобуса мы не ідзем, таму што калі пайсці налева, то можна ўбачыць ДК камбіната "Сукно", у якім у снежні 1994 выступаў Лімонаў.

Лазуткін паказвае, дзе школа Глобуса
© Sputnik Марына Серабракова
Лазуткін паказвае, дзе школа Глобуса

ДК, у якім выступаў Лімонаў

Не з імперскіх поглядаў, але прытрымліваючыся ірацыянальнага жадання пабываць там, дзе дваццаць гадоў таму пабываў Эдзічка, мы выбіраем паміж Глобусам і Лімонавым — рускага нацбола.

— Калі Лімонаў прыехаў у Мінск, мне было паўтара гады. Я мог бы сказаць цяпер, што мяне прынеслі на сустрэчу з Лімонавым, далі Эдзічку патрымаць дзіця — і з тых часоў закруцілася мая літаратурная кар'ера, але не. Я вадзіў да гэтага месца дзяўчат, і з пахабным контркультурным выглядам распавядаў: "Девушка, а вот тут был Лимонов!" — пачынае экскурсію Лазуткін.

Намоленае месца: сюды напачатку 90-х прыязджаў Лімонаў
© Sputnik Марына Серабракова
"Намоленае месца": сюды напачатку 90-х прыязджаў Лімонаў

Зрэшты, на Эдзічку дзяўчаты аказваліся не кідкія і, як правіла, не ведалі, хто такі Лімонаў, што такое Вярхоўны Савет і чаму БНФаўцы ганялі Эдзічку па полю. Дарэчы, складаную сістэму ўзаемаадносінаў у трохкутніку "Лімонаў, дзяўчыны, Лазуткін" апошні вычарпальна апісаў у сваёй "Паліталогіі", якая без асаблівага шуму выйшла ў выдавецтве Логвінава ў траўні гэтага года. І хоць, на погляд самога Лазуткіна, "Паліталогія" атрымалася лепш, чым дэбютная кніга "Палігон", рэцэнзій і водгукаў яна набрала менш.

— Першай кніжцы дзікую антырэкламу зрабіла "Наша Ніва", напісаўшы расстрэльны артыкул — маўляў, Лазуткін выдаў антыбеларускі раман, ды яшчэ на рускай мове, ды яшчэ ў нашым, чэсным, Саюзе пісьменнікаў! У выніку на прэзентацыю набегла больш за сотню чалавек (звычайна на падобныя мерапрыемствы ў Галерэю "Ў" прыходзіць дваццаць дзяўчынак-філолагаў). А тут народ стаяў, як па каўбасу — на вуліцы нават, усім месца не хапіла, — успамінае былое Лазуткін.

Прэзентацыю другой кнігі ён ужо не ладзіў — кажа, па другім разе не цікава, ды і да ўласнага статусу маладога пісьменніка Лазуткін ставіцца без характэрнага для ўсякага беларускага літаратара трапятання.

Андрэй Лазуткін
© Sputnik Марына Серабракова
Андрэй Лазуткін

 

— Я слаба ўваходны ў тусоўку нашых пісьменнікаў, дзе асобныя людзі дзіка загналіся самі на сабе. Вось, калі я хадзіў у дзіцячы садок, то рабіў фігуркі з шышак, лайна і палак. Адну шышку, другую зрабіў — і паклаў на палічку. Таксама, як з літаратурай — зрабіў шышку, паставіў на паліцу і радуйся. Галоўнае, не вельмі загнацца па сваёй шышцы.

Як правіла, пры гэтым пісьменнікі яшчэ нідзе не працуюць, і я цьмяна ўяўляю, з чаго жывуць. Напэўна, літаратары ліхаманкава пішуць калонкі. Добра, калі ёсць жонка-дзекабрыста, якая паша, а калі не? А калі пісьменнікі працуюць, адкуль тады час тусавацца, хадзіць па п'янках? Зрэшты, каб быць кананічным беларускім пісьменнікам, ты павінен быць беларускамоўным, прагрэсіўным, у рэшце рэшт, не павінен нарадзіцца ў Масюкоўшчыне, — тлумачыць Лазуткін механізм ўваходжання ў калялітаратурныя кругі.

- Але вось Бахарэвіч ў Шабанах нарадзіўся, і нічога — пісьменнік…

— Бахарэвіч, у прынцыпе, мой хросны бацька ў літаратуры. Калі выйшла першая кніга «Палігон» і мяне пачалі радасна паліваць памыямі, вырашыўшы, што гэты малады эпатажны х..р стварыў нешта антыбеларускае, Бахарэвіч за мяне заступіўся. Напэўна, такое рэдка бывае — каб нехта за кагосьці ўпісаўся ў гэтым гадзюшніку.

- Але ж можна палегчыць сабе ўваходжанне ў пісьменніцкія кругі — не раздражняць нацыянальна арыентаваных літаратараў.

— Можна, вядома, пісаць пра тое, як вершнікі ў вышыванках з "Пагоняй" скачуць у бок АТА, але гэта той жа сацыяльны заказ, нічым не весялей сацрэалізму.

Двор Завадскага, дзе вырас Лазуткін

— Калі ты пісьменнік, гэта не значыць, што ты павінен бегаць і навязваць свае кніжкі, як сектанты — маўляў, пачытайце, такая цікавая! Я аднойчы адчуў сябе ў падобнай ролі: крызісным летам 2012 года раздаваў візітоўкі па просьбе знаёмага на Ждановічах, у такія моманты людзі на цябе глядзяць, як на нікчэмнасць — "ну, чаго ты прыйшоў?" Таксама і з кніжкамі.

У Беларусі няма сістэмы прасоўвання літаратуры, буйных недзяржаўных выдавецтваў. Калі ў Расіі кнігі выдаюцца сярэднім накладам у дзве тысячы асобнікаў, то ў Логвінава, да прыкладу, усяго 100-300-500. А ў гэтым доме я рос, — мы падыходзім да дома, побач з якім запаркованыя абрыганскія чырвоныя "жыгулі", якія Лазуткін любоўна кліча "мая жыга" і "гэты цудоўны жыгуль" і згадвае ў "Паліталогіі".

Лазуткін і чырвоная жыга
© Sputnik Марына Серабракова
Лазуткін і чырвоная "жыга"

Акрамя таго, што тут афармляўся і рос Лазуткін, у доме жыў аператар ОРТ Дзмітрый Завадскі. Менавіта з гэтага двара ён выехаў у аэрапорт Мінск-2 і знік, а ўдава Завадскага аказваецца суседкай Лазуткіна па лесвічнай пляцоўцы.

- Уся «Паліталогія» вельмі аўтабіяграфічныя, гэтакі голас пакалення — першая сустрэча з Шушкевічам, з Мілінкевічам… А чытачу, які не ў курсе гэтага кантэксту, цікава чытаць пра станаўленне беларуса нулявых?

— Той жа Бахарэвіч сцвярджаў: ёсць два тыпу пісьменнікаў: адны прыдумляюць сюжэт, а іншыя пішуць аўтабіяграфічныя тэксты. "Паліталогія", вядома, выбудоўвалася на асабістым матэрыяле. Тое, што я хацеў напісаць пра юрфак, школу і дзяцінства, я ўклаў у кніжку. Атрымліваецца ў выніку паменш, але затое цікавей.

У таго ж Лімонава кніжкі — гэта суцэльная аўтабіяграфія: адна баба, другая баба, потым Жырыноўскі — а сюжэту няма, — зноў ўсплывае вобраз Эдзічкі.

Мы пытаемся, ці не небяспечна пісаць аўтабіяграфічныя раманы — маўляў, некаторыя персанажы "Паліталогіі" маглі б і пакрыўдзіцца на аўтара, але аўтар не пагаджаецца — кожны застаўся задаволены і нават трохі ганарыцца сваім удзелам у нацыянальным літаратурным працэсе.

Андрэй Лазуткін і Масюкоўшчына
© Sputnik Марына Серабракова
Андрэй Лазуткін і Масюкоўшчына

— Не, ну потым перапацанілі, павырашылі. Кніжка пагуляла па юрфаку, на якім я тады вучыўся, народ чытаў. Хтосьці, можа, і скажа, што атрымалася змрачнавата, але не падганяць жа кнігу пад настрой — айн момант, зараз зробім весялей, упішам хохму. Дарэчы, некаторыя часткі ў кнігу не ўвайшлі, былі азначаныя рэдактарам як "зусім чэрнь". А ў цэлым, канешне, дзякуй Паўлу Антыпаву за вельмі далікатныя адносіны да тэксту і ПЭНу за інфармацыйную падтрымку.

А "чарнухай" апынуліся, напрыклад, замалёўкі з Валожына, але распавядаць, чаго менавіта пазбавілася "Паліталогія", Лазуткін адмаўляецца — "кніжка як куля — выйшла, і паляцела".

- Вось, дарэчы, героі пастаянна п'юць, гэта наогул агульнае месца беларускай літаратуры

— Неяк мы размаўлялі з паэтам Рудаком, і я яму кажу — скажы мне, Антон, чаму ні ў каго з нашых пісьменнікаў няма машын? Рудак кажа — яны ж амаль усе — алкашы, а яшчэ ў іх грошай няма. Такія вось жахі. У жыцці ўсе п'юць, вось і ў тэкстах таксама, — распавядае аўтар "Паліталогіі". Удалечыні ўжо віднеецца завод "Алгарытм", больш вядомы сваім зваротным бокам — клубам "РЕпаблик". — І вось, карацей, школьнік Лазуткін з заплаканай абледзянелай пысай прыйшоў сюды на пустыр.

Пустыр, на якім Лазуткін закапаў сабаку

Сабаку клікалі Толікам, і быў ён мопс. Мёртвыя каты/сабакі — гэта, мабыць, нейкі фэтыш беларускай літаратуры, але з кнігі мы даведаемся, што Толік памёр сваёй смерцю, якая юнаму Лазуткіну далося нялёгка.

"Бывай, Толік. Дзяцінства скончылася", — піша Андруша.

— Не мог жа я проста пазбавіцца ад тушкі, яе трэба было пахаваць, — распавядае Андрэй Лазуткін, блукаючы па полі ў пошуках месца пахавання мопса. — І вось дзесяцігадовы Лазуткін брыдзе з лапатай і мёртвым сабакам у пакеце. Снег, слёзы коцяцца па твары. Зямля — ​​як камень, не капнуць.

У пошуках Толіка
© Sputnik Марына Серабракова
У пошуках Толіка

Калі дзяцінства Лазуткіна скончылася, ён зацікавіўся палітыкай.

- А з цэнзурай давялося сутыкнуцца? Як-ніяк, у "Паліталогіі" згадваецца  ў тым ліку і прэзідэнт

— У літаратуры цэнзура іншага кшталту. Ты напісаў кніжку "Паліталогія", ўклаў у яе ўсю душу, а рэдактар ​​кажа — Лазуткін, вось гэта нармальна, а вось гэтыя дзесяць старонак — далоў. Гэта пажахлівей любой цэнзуры, гэта псіхалагічная траўма. Вось, напрыклад, слязлівую гісторыю з дзяцінства пра майго дзядзьку выразалі, а пра прэзідэнта, наадварот, пакінулі.

Тут рабілі фотаздымак для вокладкі Паліталогіі
© Sputnik Марына Серабракова
Тут рабілі фотаздымак для вокладкі "Паліталогіі"

— У маладосці чытаў кніжкі і думаў — ах, колькі ўсяго цікавага прапусціў, нарадзіўшыся ў 90-х: перабудова, новая ўлада! А цяпер упэўнены — мы жывем у вельмі цікавы час. Вядома, калі быць класічным беларускім пісьменнікам і сядзець за бетонным плотам гета на вуліцы Чырвонай, эпоха будзе здавацца маркотнай… А вось будынак дысбата, які на вокладцы "Паліталогіі". Шкада толькі, плотам загарадзілі.

Будынак на вокладцы павінны быў сімвалізаваць школу, Лазуткін, праўда, сцвярджае, што вокладка выйшла змрочнай:

— У колеры яна была прыгажэйшая. На вокладцы, дарэчы, была чырвоная павязка, якая потым сплыла з тэксту: Логвінаў пасмяяўся, але павязку выкінуў. Напэўна, да лепшага.

995
Тэги:
Андрэй Лазуткін, Мінск, Беларусь
Тэмы:
Мінск у творах беларускіх пісьменнікаў (5)
По теме
Марціновіч vs Нявінскі: экскурсія па месцах рамана "Параноя"
“За свабоду рэчкі!”: сюррэалістычны Мінск Адама Глобуса
Ініцыяцыя піражком і гопнік 2.0.: экскурсія па месцах рамана "Шабаны"
Пастпрад Расіі пры ЕС распавёў, калі Еўропа можа адкрыць межы

Пастпрад Расіі пры ЕС распавёў, калі Еўропа можа адкрыць межы

8
(абноўлена 16:08 27.05.2020)
Да пытання адкрыцця знешніх межаў Еўрасаюз вернецца не раней за 15 чэрвеня, шэраг краін Шэнгенскай зоны пакуль адкрываюць межы паміж сабой, але ўсіх турбуе прагноз аб другой хвалі каронавіруса, распавёў пастаянны прадстаўнік РФ пры Еўрапейскім саюзе Уладзімір Чыжоў.
Постпред России при ЕС рассказал, когда Европа может открыть границы

Частка краін Шэнгенскай прасторы ў гэтым пытанні дзейнічае самастойна, адкрываючы межы адзін з адным на падставе статыстыкі, якая дазваляе сцвярджаць, што па той бок мяжы сітуацыя знаходзіцца пад кантролем, сказаў дыпламат. Так, напрыклад, паступілі Германія, Аўстрыя і Швейцарыя або краіны Прыбалтыкі, адкрыўшы межы адзін з адным, але не з іншымі суседзямі.

"Аб адкрыцці знешняй мяжы Еўрасаюза пакуль што размова не ідзе, да гэтага пытання Еўрасаюз плануе вярнуцца не раней за 15 чэрвеня, другая хваля турбуе ўсіх. Вядома, асцерагаюцца", - падкрэсліў дыпламат.

Ёсць розныя пункты гледжання аб тым, ці будзе другая хваля каронавіруса мацнейшая ці слабейшая за першую і калі яна можа адбыцца, але большасць экспертаў сыходзіцца ў тым, што новы пік захворвання COVID-19 можа здарыцца ў 4 квартале бягучага года, расказаў дыпламат.

"Больш важна, што медыцынскія службы і ў Еўропе, і на іншых кантынентах, і, зразумела, у нас у Расіі, будуць лепш падрыхтаваныя. Гэта не толькі дадатковыя ложкі, ШВЛ, запас масак, але і прагрэс у пошуку вакцыны, якая дазволіць канчаткова разабрацца з гэтым праклятым вірусам", - рэзюмаваў дыпламат.

8
Тэги:
каронавірус, ЕС
Гэта падыме агульны баявы дух: Бышок аб парадзе Перамогі 24 чэрвеня

"Гэта падыме агульны баявы дух": Бышок аб парадзе Перамогі 24 чэрвеня

4
(абноўлена 13:20 27.05.2020)
Традыцыйны парад Перамогі ў Маскве пазітыўна паўплывае на агульную расслабленасць, якая была выкліканая зразумелымі абмежаваннямі, лічыць палітычны эксперт Станіслаў Бышок.
"Это поднимет общий боевой дух": Бышок о параде Победы 24 июня

Аб правядзенні парада Перамогі ў Маскве 24 чэрвеня заявіў напярэдадні Уладзімір Пуцін. Прэзідэнт Расіі даручыў кіраўніку Мінабароны забяспечыць самы строгі рэжым бяспекі. Дата абраная невыпадкова: менавіта 24 чэрвеня ў 1945-м у Маскве адбыўся парад пераможцаў. І гэта самы прыдатны дзень, на які можна было перанесці правядзенне ўрачыстасцяў, адзначыў у каментары для радыё Sputnik Беларусь Станіслаў Бышок.

"Зразумела, што ў гэтым годзе вырашылі разнесці правядзенне параду Перамогі і шэсце "Бессмяротны полк". Усё ж такі да 24 чэрвеня, магчыма, не сыдзе каронавірус. Калі мы зараз гаворым пра тое, што каля дзевяці тысяч новых выпадкаў выяўляецца ў Расіі ў дзень, наўрад ці за месяц гэтая лічба ўпадзе да дзевяці або 90", - лічыць Бышок.

Таксама, паводле яго слоў, мы бачым тут і завочнае сяброўскае спаборніцтва паміж Масквой і Мінскам. Беларусь жа правяла парад 9 Мая, так што і Расіі нельга было ад гэтага адмаўляцца.

а, што правядзенне традыцыйнага парада Перамогі нейкім чынам стане ўмацоўваюць грамадзян Расіі і не толькі святам, якое некалькі падыме агульны баявы дух і агульную такую расслабленасць, якія былі выкліканыя зразумелымі абмежаваннямі ў сувязі з каронавірусам", - сказаў Бышок.

Каментар палітычнага эксперта Станіслава Бышка слухайце ў аўдыёзапісы на радыё Sputnik Беларусь.

4
Тэги:
Расія, Масква, Парад Перамогі
Пісьменніца Джоан Роўлінг

Джоан Роўлінг апублікуе ў сетцы казку, напісаную больш за 10 гадоў таму

0
(абноўлена 11:23 28.05.2020)
Добрая навіна для ўсіх прыхільнікаў "Гары Потэра", якім няма чым заняцца ў складаны перыяд пандэміі і самаізаляцыі - пісьменніца ўжо выклала першыя некалькі раздзелаў твора.

Брытанская пісьменніца Джоан Роўлінг здзівіла фанатаў: аказваецца, што "мама Гары Потэра" 10 гадоў захоўвала ў сябе на гарышчы рукапіс, якую збіралася апублікаваць пасля заключнай кнігі пра юнага чараўніка.

Пасля таго, як Роўлінг перахварэла каронавірусам і падрабязна распавяла пра лячэбную дыхальную гімнастыку, пісьменніца вырашыла разабраць уласнае гарышча і падзяліцца цікавымі знаходкамі. Адной з іх стала рукапіс дзіцячай казкі, якую Роўлінг так бы і не паказала свету, калі б не пандэмія і самаізаляцыя.

Джоан Роўлінг апублікуе кнігу, якую напісала больш за 10 гадоў таму: пра гэта пісьменніца распавяла на сваім афіцыйным сайце.

Нявыдадзеныя рукапіс "Ікабог" - чароўная казка для дзяцей, сюжэт якой разгортваецца ў выдуманым свеце, але ніяк не звязаны з гісторыяй пра Гары Потэра.

"Ідэя кнігі нарадзілася, калі я пісала "Гары Потэра". Але, калі апошняя кніга была напісана, я прыняла рашэнне ўзяць перапынак, які расцягнуўся на пяць гадоў. Пасля я вырашыла адысці ад дзіцячых кніг і "Ікабог" адправіўся наўпрост на гарышча, дзе чакаў свайго часу ў плыні 10 гадоў", - адзначыла пісьменніца.

Дарэчы, казку пра "праўду і злоўжыванне ўладай" Роўлінг чытала сваім малодшым дзецям перад сном, а цяпер яна зможа палепшыць і ваш каранцін. На сайце ўжо апублікаваныя першыя раздзелы гісторыі, а наступныя Роўлінг паабяцала выкладваць штотыдзень.

0
Тэги:
Літаратура