Ковер у входа в главный корпус БГУ

А мы не: чаму я супраць #студентыпротив

369
(абноўлена 18:17 03.12.2015)
Год таму, адразу пасля расстрэлу рэдакцыі Charlie Hebdo, паўсюль вывешвалі плакаты салідарнасці – “Je suis Сharlie”. У інтэрнэт трапіў фотаздымак аднаго з іх, які павесілі на дзвярах ЕГУ. Пад паўсюдным “Je suis Сharlie” нехта са студэнтаў прыпісаў: “А мы - не”. Дык, кажаце, #студентыпротив?

Алена Васільева, Sputnik.

Падчас вучобы ва ўніверсітэце мы з сяброўкай трапілі ў Нью-Ёрк. Гэта былі першыя глыткі такой чаканай і апетай у амерыканскiм эпасе дэмакратыі. Наўпрост пасярод "Цэнтрал парка" пабачылі мітынг. Перша-наперш, вядома, у галаве замігцела лямпачка, што сігналізуе небяспеку — тыповая такая беларуская лямпачка. Але, агледзеўшыся і ўспомніўшы пра акаляючую нас татальную дэмакратыю, мы пайшлі ў самы гушчар пратэста — далучыцца да барацьбы, удыхнуць водар змагання.

Бунтавалі там, праўда, супраць закрыцця нейкай кафэшкі, але ж, паўтаруся, водар пратэсту…

Мiтынг з размахам меншым, чым "за нейкую кафэшку", адбыўся каля БДУ 2 снежня.

Студенты БГУ протестуют против введения платных пересдач
© Sputnik
Студенты БГУ протестуют против введения платных пересдач

Калі адкінуць дэкларуемыя афіцыйныя прычыны студэнцкай незадаволенасці, дык атрымаем адну і самую праўдзівую — бунтавалі таму, што ведалі: не забаронена. Гісторыя беларускага студэнцкага супраціву сканала ненароджанай.

Сваёй згодай ісці на дыялог студэнтаў нават амаль блаславіў рэктар. У апошні момант, праўда, адмовіўся гутарыць — "з прычыны магчымых правакацый". Але ж бацькам дома акцыю можна было прадставіць у фармулёўцы — там будзе нават рэктар, усё нармальна, мам! Рэктар, праўда, планаваў размаўляць не на вуліцы, а ў аўдыторыі, але тое інтэр'ерныя дэталі.

У 1960-х студэнцкія бунты ахапілі ўсю Еўропу, тады змагалiся за студэнцкае самакіраванне, за змену прыарытэтаў у выкладанні — то бок, за магчымасць нармальна вучыцца.

Акцыя пратэсту #студентыпротив — унікальны выпадак, калі студэнт выступае за магчымасць не вучыцца. Гэта было б смешна, калі б не было ахутана водарам рэвалюцыі, з якім усё, як вядома, становіцца лепшым, нават трэцяя пераздача.

У некаторым сэнсе беларусам нават пашчасціла — у нашага студэнцтва штогод з'яўляецца процьма шанцаў праявіць салідарнасць, грамадзянскую актыўнасць ды адказнасць. Студэнты час ад часу скардзяцца на прыцісненні за палітычную афарбаванасць, на размеркаванне — столькі прыгожых прычынаў для абурэння, але ж пратэставаць пачалі, толькі калі гаворка пайшла пра вечныя каштоўнасці: 37 тысяч рублёў — за залік, 53 — за іспыт, 945 — за курсавую.

Галоўны аргумент тых, хто прыйшоў пад сцены БДУ — платныя пераздачы прымусяць выкладчыкаў штучна "валіць студэнтаў". Неяк апрыоры апускаецца той факт, што большасць выкладчыкаў — папросту годныя людзі. А гэтаксама і факт таго, што шмат у якіх еўрапейскіх універсітэтах плаціць трэба не за пераздачу, а нават за саму магчымасць здаць іспыт.

Некалі інтэрнет абляцеў скрыншот, дзе студэнт БДУ пісаў: "Я горжЮсь, что учусь в БГУ". Гэта была другая ў рэйтынгу ганебнасці памылка. Узначальвае рэйтынг сораму БДУ ўчорашні выклік рэктара, акадэміка, члена-карэспандэнта НАН Беларусі, навукоўца ў галіне інфармацыйных і касмічных тэхналогій — "на ковёр". Лепей бы вы ўжо пісалі "Я горжЮсь БГУ".

 

369
Тэги:
Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, Беларусь, Увесь свет
По теме
Студэнт БДУ: “Не было ўяўлення аб тым, што рабіць на акцыі”
Рэктар БДУ адмяніў сустрэчу са студэнтамі з-за магчымых правакацый
Кіраўнік Цэнтра палітэканамічных даследаванняў Інстытута новага грамадства Васіль Калташоў

Як зменіць рынак магчымую забарону на экспарт бензіну ў РФ - эксперт

17
(абноўлена 17:40 26.04.2021)
Умацаваць рубель, ажывіць унутраны попыт і працягнуць палітыку імпартазамяшчэння: аб стабілізацыі расійскай эканомікі разважае вядомы эксперт Васіль Калташоў.
Колташов о возможном запрете на экспорт бензина

Расійскі ўрад мае намер унесці бензін у пералік тавараў, экспарт якіх могуць часова абмежаваць або зусім забараніць, паведамляе выданне "Коммерсантъ". Як гэта адаб'ецца на энергетычным рынку РФ, пракаментаваў вядомы расійскі эксперт, кіраўнік Цэнтра палітэканамічных даследаванняў Інстытута новага грамадства Васіль Калташоў.

"Гэтая мера можа стварыць на ўнутраным рынку дастатковую прапанову і задаволіць попыт без росту коштаў, але нягледзячы на ​​тое, што на сусветным рынку павелічэнне коштаў на нафту працуе на рубель, усё ж ёсць негатыўны ўплыў знешніх фактараў, якое прывяло да яго паслаблення ў пачатку года. Аднак, ёсць падстава і для аптымізму: калі працягнецца палітыка імпартазамяшчэння і інфраструктурнага будаўніцтва, што пазітыўна паўплывае на ажыўленне попыту, то расійская эканоміка будзе ўпэўнена расці ў найбліжэйшым годзе", - адзначыў эксперт.

Каментарый вядомага расійскага эканамічнага эксперта Васіля Калташова слухайце ў аўдыёзапісы на радыё Sputnik Беларусь.

Чытайце таксама:

17
Тэги:
Эканоміка, эксперт, Бензін, забарона, рынак
Мікалай Скавародзін каля сваёй хаты, якая павалилася, у вёсцы Вежышча, адселенай у 1986 годзе

Доза адчужэння: што ўспамінаюць ліквідатары аварыі на ЧАЭС

31
(абноўлена 12:27 26.04.2021)
Пра выбух савецкія грамадзяне даведаліся не адразу, доўгі час замоўчваліся і маштабы трагедыі - нават тады, калі на ліквідацыю наступстваў адправіліся тысячы, калі не сотні тысяч людзей. Пра іх у дзень 35-годдзя аварыі - у матэрыяле Sputnik.

Ліквідатары аварыі на ЧАЭС - гэта не толькі тыя, хто працаваў у страшныя красавіцкія дні 1986-га непасрэдна ля рэактара. Маштабы трагедыі былі настолькі вялікія, што намаганняў па ліквідацыі наступстваў было прыкладзена вельмі шмат. А таму герояў - больш. Гэта ратавальнікі, якія праводзілі дэзактывацыю дамоў і адсяляць вёскі. Урачы і медсёстры, якія абследавалі ў здзіўленых зонах мясцовае насельніцтва. Звычайныя працаўнікі заводаў і калгасаў, якія добраахвотна ехалі ў 30-кіламетровую зону, кармілі і вывозілі жывёлу. Супрацоўнікі райвыканкамаў і сельсаветаў, вывазіўшыя ў аўтобусах людзей з забруджаных раёнаў.

Некаторыя з іх падзяліліся сваімі ўспамінамі з карэспандэнтам Sputnik Дзянісам Кошалевым.

Валянцін Баранаў: "У вайну быў вораг - немцы, а тут нейкая радыяцыя: не відаць, не чуваць, а з'язджаць трэба!"

Валянцін Баранаў у 80-я гады працаваў загадчыкам арганізацыйнага аддзела Хойніцкага райкама партыі. Як і большасць грамадзян, пра аварыю, якая здарылася на Чарнобыльскай атамнай станцыі, Валянцін Ігнатавіч у першыя дні не ведаў. Была першамайская дэманстрацыя ў Хойніках. Звыклае мірнае жыццё.

Валентин Баранов во время аварии на ЧАЭС работал заведующим организационным отделом Хойникского райкома партии
© Sputnik Дмитрий Марков
Валянцін Баранаў падчас аварыі на ЧАЭС працаваў загадчыкам арганізацыйнага аддзела Хойніцкага райкама партыі

"Размова пра адсяленне пайшла 3 траўня. Напярэдадні я паехаў у населеныя пункты паблізу станцыі і пачаў супакойваць людзей. Такое было ўказанне. Казалі людзям, што ўсё нармальна. Як раз была вясна, пасяўная. Сейце агароды. Жывіце! Са мной былі яшчэ двое вучоных з Обнінску. Вось так мы аб'язджалі вёскі і праводзілі гутаркі", - кажа Валянцін Баранаў.

Пра аварыю многія ведалі - маштабаў не разумелі

Ён згадвае, што многія людзі ўжо ведалі, што на ЧАЭС была аварыя, проста не разумелі маштабаў. У Хойніках у канцы красавіка ўжо знаходзіліся некаторыя жыхары Прыпяці. Гэты горад быў першым адселены пасля выбуху на рэактары.

"Увечарам 3 траўня старшыня райвыканкама сабраў пасяджэнне і кажа: "Вырашана адсяліць усе вёскі ў 30-кіламетровай зоне. Паступіў загад зверху, выконвайце". А як мне ехаць у тыя вёскі, дзе я дзве гадзіны таму запэўніваў людзей, што адсялення не будзе? У выніку я паехаў па іншых населеных пунктах. Людзі абураліся, не маглі паверыць маім словам", - з горыччу распавядае падзеі тых дзён Валянцін Ігнатавіч.

Главный врач больницы Хойникского района Н. Мякиш во время встречи с жителями деревень
© Sputnik / Ю. Иванов
Галоўны ўрач бальніцы Хойніцкага раёна Н. Мякіш падчас сустрэчы з жыхарамі вёсак

Спярша адсяліць скаціну - потым людзей

Валянцін Баранаў адсяляў тры вёскі, якія адносіліся да саўгаса "Перамога сацыялізму", - Дронькі, Града і Пагоннае. Гэтая мясцовасць знаходзілася ў 20 км ад станцыі.

Была каманда: вывезці спярша скаціну з зоны, а потым ужо насельніцтвам заняцца.

"Не ведаю, чаму адразу жывёлу. Так вырашылі ўлады. Сталі апісваць жыўнасць, а ў людзей па 2-3 кабаны на хату і па 2-3 каровы. І людзі сказалі, што проста так не аддадуць скаціну. Сталі наўскідку запісваць вагу. Каб людзі потым кампенсацыю атрымалі. Куры, індыкі, чаго толькі не было. Усе апісалі, вывезлі. І ўжо заняліся людзьмі", - распавядае Баранаў.

Людзей вывозілі на аўтобусах. З сабой было дазволена ўзяць толькі дакументы і зменную вопратку.

90-летняя жительница деревни Чудяны, пораженной радиацией в результате аварии на Чернобыльской АЭС
© Sputnik / Ю. Иванов
90-гадовая жыхарка вёскі Чудзяны, пацярпелай ад радыяцыі ў выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС

Насельніцтва абуралася, не жадала з'яжджаць. А адну бабулю давялося спешна шукаць. Апынулася, яна пабегла ў лес, схаваўлася пад дрэвам, якое звалілася ад урагану. Думала, усё з'едуць, а яна застанецца далей тут жыць. Плакала. Казала, што ёй ужо за 80. І свой век хоча дажываць у роднай вёсцы, успамінае суразмоўца.

"Людзі крычалі, што ў вайну быў тут вораг, немцы, іх бачылі, а тут нейкая варожая радыяцыя: не відаць, не чуваць, а з'язджаць трэба! Балюча на гэта было глядзець. І вось калі ўжо ўсіх пасадзілі ў транспарт і калона аўтобусаў рушыла, вадзіцелі націснулі на клаксон. Такі жахлівы гул. Плакалі ў аўтобусе ўсе. А за калонай беглі счэпленыя сабакі і брахалі".

Трагедыя ў Чарнобылі стала моцным маральным ударам

Перасяленне праводзілі экстранна. На ўсё пра ўсё два дні. Ужо 4 траўня саўгас "Перамога сацыялізму" разам з вёскамі Дронькі, Града і Пагоннае спынілі сваё існаванне.

Па ўсёй краіне пачалася маштабная будоўля жылля для перасяленцаў. Для жыхароў вёскі Пагоннае праз некалькі месяцаў узвялі цэлы пасёлак Кірава ў Жлобінскім раёне, з газам, вадаправодам, дарогамі і каналізацыяй. Многія праз некаторы час сталі скардзіцца на здароўе. Ці то ад радыяцыі, ці то ад узросту - ніхто не высвятляў.

Поселок Кирово, куда переехали переселенцы после аварии на Чернобыльской АЭС
© Sputnik / Ю. Иванов
Пасёлак Кірава, куды пераехалі перасяленцы пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС

"Памятаю, як мужыкі мне казалі праз гады: "Ігнатавіч, ведаеш, калі б нас не адсялілі з роднай зямлі - мы бы і жылі". А я прыязджаў у пераселеныя вёскі, і кожны год мужыкоў усё менш і менш станавілася. Думаю, для многіх трагедыя ў Чарнобылі стала моцным маральным ударам. А медыкі казалі, што для здароўя наступствы ў першы час адчувацца не будуць, з часам будуць хварэць рукі і ногі. Косці, там жа стронцый назапашваецца", - кажа Баранаў.

Сам Валянцін Ігнатавіч асабліва на здароўе не скардзіцца. Адзначае, толькі сэрца турбуе ў апошнія гады. Як ліквідатару аварыі на Чарнобыльскай АЭС, яму належыць штогадовае абследаванне ў медцэнтры.

Сёння ён на пенсіі, жыве ў Хойніках. У зоне адчужэння даўно не быў. Кажа, навошта трывожыць мінуўшчыну.

Зона отчуждения
© Sputnik / Виктор Толочко
Былая жыхарка вёскі Дронькі ў сваім родным доме на Радаўніцу

"Маю вёску, дзе нарадзіўся, таксама адсялілі, а потым знеслі, пахавалі. Гэта вельмі цяжка. Таму ў тых месцах лепш не бываць", - завяршае ён.

Алена Дземідзенка: "Было пачуццё, што пачалася вайна"

У той час Алена Дземідзенка працавала сакратаром Хойніцкага райвыканкама. Калі афіцыйна паведамілі пра выбух на АЭС, правялі экстраную нараду. Было заяўлена, што адселяць 30-кіламетровую зону, а ў бліжэйшых да яе раёнах правядуць эвакуацыю дзяцей і жанчын.

"У канцы працоўнага дня 6 траўня нашу супрацоўніцу выклікалі да старшыні райвыканкама. І мы дапазна ўсе чакалі яе з той нарады. Праз некаторы час яна ідзе ўся ў слязах. Ніколі не забуду гэты момант. Скрозь слёзы ледзь-ледзь змагла звязаць фразу, што заўтра раніцай вывозяць дзяцей", - распавядае Алена Міхайлаўна.

Елена Демиденко работала секретарем райисполкома и вывозила детей из Хойников
© Sputnik Дмитрий Марков
Алена Дземідзенка працавала сакратаром райвыканкама і вывозіла дзяцей з Хойнікаў

Дзяцей вывозілі па спісках

У выніку супрацоўнікі райвыканкама сталі складаць спіскі ўсіх дзяцей Хойніцкага раёна.

"Раніцай 7 траўня ўся цэнтральная плошча была застаўлена аўтобусамі. Кожнаму работніку райвыканкама былі дадзены нумары дзіцячых садоў, адкуль трэба забраць дзяцей. І гэта была сумная карціна. Мы аб'ехалі ўсе дзіцячыя сады. І велізарная транспартная калона з мамамі і дзецьмі выехала з горада. Слёз было не ўтрымаць".

Дзяцей вывозілі ў два этапы - 7 траўня дзеці былі вывезены ў піянерскія лагеры, санаторыі па Гомельскай вобласці і пакінуты там да канца траўня. Потым было новае рашэнне на ўрадавым узроўні - сталі развозіць дзяцей па ўсёй краіне.

"У мяне самой былі маленькія дзеці. Дачцэ на той момант 3 гадкі, сыну каля 6 гадоў. Добра што, свякроў вывезла дзяцей загадзя. І вось мы некалькі дзён вывозілі дзяцей з рэгіёнаў Гомельскай вобласці па краіне. Сапраўды гэтак жа потым звозілі назад у раён, праз некаторы час", - успамінае Алена Дземідзенка.

"Мужа не стала, памёр ад раку лёгкіх"

Алена Міхайлаўна кажа, што трагедыя ў Чарнобылі разбурыла многія лёсы. Многія не вытрымлівалі. Асабліва тыя, хто старэй быў. Былі і наступствы для здароўя.

Мужчина держит фотографию ребенка во время посещения своего дома в отселенной деревне Погонное, брошенного после аварии на Чернобыльской АЭС
© Sputnik / Егор Еремов
Мужчына трымае фатаграфію дзіцяці падчас наведвання свайго дома ў адселенай вёсцы Пагоннае, кінутага пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС

"Мой муж быў ліквідатарам. Ён удзельнічаў у тушэнні пажараў у адселеных вёсках, дэзактываваў тэхніку, за што атрымаў медаль "За працоўную доблесць". Але 3 гады таму мужа не стала, памёр ад раку лёгкіх. Думаю, гэта непасрэдна звязана з аварыяй. Я ў апошнія гады перад пенсіяй працавала ў ЗАГС. І там жа не толькі пасведчання аб шлюбе выпісваюць. Праз нашы рукі шмат гора праходзіла. шмат сведчанняў пра смерць, дыягназы цяжкія", - са слязамі на вачах распавядае суразмоўца.

Людзі не хацелі рызыкаваць - з'язджалі з горада

Паводле яе ўспамінаў, пасля трагедыі на ЧАЭС Хойнікі апусцелі. У 1990 годзе было прынята рашэнне, што горад уваходзіць у зону адсялення. І многія людзі вырашылі добраахвотна пакінуць гэтую тэрыторыю. Каб атрымаць права на перасяленне, дастаткова было аднаго захворвання. Многія скарысталіся такой магчымасцю.

Школа в Хойниках
© Sputnik Алексей Матюш
Дзеці Хойнікаў, фота з архіва

"Літаральна перад аварыяй горад амаль дарос да 20 тысяч чалавек. І калі б гэта атрымалася, то ён бы стаў абласнога падпарадкавання. А там другое забеспячэнне. І вось усе чакалі гэтай падзеі: пойдзе фінансаванне новае, жыццё лепш стане. Але гэтага не здарылася. насельніцтва стала скарачацца", - з жалем успамінае Дземідзенка.

Аляксандр Цікуноў: "За адзін дзень працы ў зоне давалі 30 рублёў - вельмі вялікія грошы!"

Тыя дні, калі здарылася трагедыя, Аляксандр Уладзіміравіч Цікуноў памятае добра. Хоць і падумаць тады не мог, што той красавік і той травень будуць адклікацца рэхам у яго жыцці і мільёнаў людзей такі доўгі час.

"Гэта былі сонечныя дні. Я працаваў электрыкам на гомельскім заводзе "Эмальпосуда". Усё было штодзённа. Ніякіх размоў аб выбуху, хоць як высветлілася пасля - аварыя ўжо здарылася. Пайшлі чуткі толькі праз два тыдні - нешта з экалогіяй не тое", - успамінае Цікуноў.

Па ТБ выступіў Гарбачоў - асцярогі пацвердзіліся

Аляксандр Уладзіміравіч адзначае: тады мала хто надаў значэння чуткам пра аварыю. Таму што людзі ў гэтых адносінах былі не вельмі адукаваныя. Што такое мірны атам, якія могуць быць наступствы аварыі на такім аб'екце, чым пагражае моцны радыяцыйны фон для чалавека.

Александр Цикунов работал электриком в Гомеле и был направлен в отселенный колхоз
© Sputnik Дмитрий Марков
Аляксандр Цікуноў працаваў электрыкам у Гомелі і быў накіраваны ў адселены калгас

"Больш за тое, улады нічога не сталі адмяняць. Усе як хадзілі на працу, так і хадзілі. Як быццам нічога не здарылася", - кажа ён.

Калі па тэлебачанні звярнуўся Гарбачоў, тады ўжо стала канчаткова зразумела - здарылася страшная бяда.

У зонах адчужэння кармілі скаціну

"На заводзе сталі збіраць групы людзей, мужыкоў. Адпраўлялі у калгасы ў 30-кіламетровую зону. Мяне адправілі таксама. Прыехалі ў вёску Піркі Брагінскага раёна. А там у мясцовым саўгасе - велізарны кароўнік. І мы кармілі гэтую жыўнасць. Адбіралі, якую адвезці на забой, якую - пакінуць", - распавядае Цікуноў.

Групу працаўнікоў завода прывозілі з Гомеля ў адселеную вёску кожны дзень. Раніцай прыезд, увечары вяртанне дадому.

Стадо коров одного из хозяйств Хойникского района, подвергшегося радиактивному загрязнению
© Sputnik / Ю. Иванов
Статак кароў адной з гаспадарак Хойніцкага раёна, якая зазнала радыяктыўнае забруджванне

"Начаваць там было нельга. Есць там таксама нічога нельга было. Заражаная зона. Усё толькі з сабой. Давалі нам тушонку ад прадпрыемства. А за адзін дзень працы ў зоне выплачвалі па 30 рублёў - па тых часах вельмі вялікія грошы!", - успамінае ён.

А дэманстрацыі можна было адмяніць

Брыгада работнікаў завода "Эмальпосуда" ездзіла ў зону адчужэння кожны дзень тры тыдні.

"Там такая прыгожая прырода, зямлі вельмі добрыя і людзі былі вельмі душэўныя. Выселілі ўсіх. З такім болем успамінаю карціну, як пажылыя людзі вялі скаціну на забой. Іх ужо ўсіх папярэдзілі пра перасяленне, і трэба было ўсё пакідаць у зоне. Па маладосці гэта лягчэй успрымалася, а калі я сам стаў пажылым, зразумеў, што значыць губляць усё сваё, роднае".
Жителей деревни Малиновка, пораженной радиацией в результате аварии на Чернобыльской АЭС, 1989 год
© Sputnik / Ю. Иванов
Жыхарка вёскі Малінаўка, пацярпелай ад радыяцыі ў выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС, 1989 год

Сёння на здароўе Аляксандр Цікуноў асабліва не скардзіцца. Кажа, ёсць пасведчанне ліквідатара, па ім часам абследуецца ў Рэспубліканскім навукова-практычным цэнтры радыяцыйнай медыцыны і экалогіі чалавека ў Гомелі. Але тое, што аварыя паўплывала на здароўе мільёнаў людзей, Аляксандр Уладзіміравіч нават не сумняваецца:

"Ведаеце, можа, і наступствы былі б для людзей не такімі сур'ёзнымі, калі б тады ўлады своечасова правялі эвакуацыю, паведамілі народу пра аварыю, якая здарылася. Усе ж перамоўчваліся. І калі ўжо за мяжой сталі трывогу падымаць, тады ўжо сказалі. Я ў Гомелі ў 86-м хадзіў на першамайскую дэманстрацыю, таму што не ведаў. А ўлады ж ведалі".

Ірына Шпак: "Пра трагедыю даведаліся на Украіне, куды прыехалі за каўбасой"

У той год, калі здарылася аварыя, Ірына працавала сакратаром у калгасе імя 22 з'езда КПСС, які быў размешчаны ў Кажушкоўскім сельсавеце (30 км ад рэактара) Хойніцкага раёна.

Пра тое, што адбыўся выбух на станцыі, жыхары вёскі Кажушкі даведаліся, калі паехалі ва ўкраінскі пасёлак.

"Прыехалі па калбасу. У пасёлак Янаў Кіеўскай вобласці. І там нашых людзей не пусцілі ў краму. Сказалі неадкладна з'язджаць. Людзі вярнуліся, сталі распавядаць гэтую гісторыю. Так і даведаліся. Але панікі не было. Нікога не адсялялі ж адразу. Паехалі ўсім калгасам на ўборку буракоў", - распавядае Ірына Шпак.

Тады ёй быў 21 год, жыць і працаваць у вёсцы ёй падабалася.

"Мае бацькі жылі ў Хойніках. І я на выхадныя ездзіла да іх, але заўсёды мяне цягнула ў вёску. Там такія людзі жылі, спагадныя, шчырыя. Сапраўдныя палешукі. Такіх цяпер ужо і няма, напэўна. І вось нам раптам кажуць, што Кажушкі адсяляюць. Перш за ўсё вывезлі жывёлу, потым дзяцей, потым дарослых. А апошнімі з'язджалі мы - работнікі канторы", - успамінае Ірына Міхайлаўна.

Ирина Шпак работала секретарем в колхозе, когда отселяли людей
© Sputnik Дмитрий Марков
Ірына Шпак працавала сакратаром у калгасе, калі адсялялі людзей

Яна часта ўспамінае момант, калі з адселенага сельсавета вывозілі людзей.

"Ідзем уздоўж дарогі і бачым мора агнёў. Аўтобусы калонай. І калі яны наблізіліся да нас, пачулі моцны плач людзей. Гэта былі перасяленцы, якіх вывозілі з забруджанай тэрыторыі. Я да гэтага часу не магу гэтага забыцца".

У пустыннай вёсцы стаяў брэх сабак

Людзей з вёсак вывозілі круглыя ​​суткі. Ірына кажа, што даводзілася дзяжурыць па начах. Пільнаваць маёмасць, дакументы.

"Страху не было. Мы проста не разумелі, што такое радыяцыя. Але жудасна было потым, калі ўсіх людзей вывезлі, засталіся толькі сабакі. І вось ідзеш ад інтэрната ў кантору праз сяло - і стаіць выццё галодных сабак, мяўканне катоў".

Ірына вельмі сумуе па тым часе. Лічыць, што станцыю будаваць у тым месцы і не трэба было.

"А ў простых людзей ніколі не пыталіся думкі. Сказалі, будуем на карысць Украіны і Беларусі. Ну, вось пабудавалі... Хоць кажуць, што не трэба было адсяляць ўсіх пасля аварыі. Бо радыяцыя воблакам ішла. Забруджванне было не суцэльным, а кропкавым. Можна было кагосьці і пакінуць, але адсялілі ўсіх", - шкадуе яна.

Калі калгас спыніў існаванне, Ірына вярнулася да бацькоў у Хойнікі. І хоць была магчымасць з'ехаць з горада, перасяліцца ў больш чыстыя раёны - не захацела. Кажа, дорагі родныя мясціны. А на новым, можа, і не прыжылася б.

Дети играют на улице деревни Стреличево, расположенной в 30 километрах от Чернобыльской атомной электростанции, но не попавшей в зону отселения
© Sputnik / Иван Руднев
Дзеці гуляюць на вуліцы вёскі Стралічава, што знаходзілася ў 30 кіламетрах ад Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі, але не патрапіла ў зону адсялення, 2007 год

Пасведчанне ліквідатара Ірына так і не атрымала, хоць яно ёй і належыла.

"Я ў гэты час ляжала ў бальніцы, а як выпісалася і звярнулася за пасведчаннем - так сталі аднеквацца. Ну, я і не стала гэтым пытаннем больш займацца. Сёння я толькі пацярпелая ад аварыі. Зрэшты, не скарджуся. У мяне звычайная мернае жыццё простага чалавека. Дзеці, унукі. Усё добра", - у завяршэнні гутаркі кажа Ірына Шпак.

***

Пасля аварыі на Чарнобыльскай атамнай станцыі прайшло 35 гадоў. Кожны год 26 красавіка свет успамінае аварыю на ЧАЭС і ахвяр той трагедыі. Выбух на чацвёртым энергаблоку разбурыў рэактар ​​ледзь не ўшчэнт. Адбыўся магутны выкід радыяцыі, які ў 400 разоў пераўзыходзіў эфэкт выбуху атамнай бомбы ў Хірасіме.

Тоны радыёактыўнага пылу распаўсюдзіліся па тэрыторыях Украіны, Беларусі, Расіі. Там, на АЭС, дзясяткі людзей загінулі адразу, праз тыдні і месяцы ахвяры сталі вылічацца тысячамі. Як адзначаюць эксперты, колькасць так званых доўгатэрміновых ахвяр радыеактыўнага атручвання становіцца ўсё больш, нават праз 35 гадоў пасля катастрофы.

Але без намаганняў і смеласці людзей, якія ліквідавалі наступствы аварыі, чалавечых страт і экалагічных праблем ад выбуху на ЧАЭС магло быць значна больш.

31
Тэги:
наступствы, ліквідацыя, трагедыя, Выбух, ліквідатары, грамадзяне, Аварыя на ЧАЭС, адчужэнне
Аэрадром Орша будзе прымаць міжнародны рэйсы

Самалёты, цягнікі і дарогі: Мінтранс - пра тое, як ідуць справы ў галіне

3
(абноўлена 10:15 13.05.2021)
Ад перавозак унутры краіны да транскантынентальных рэйсаў - даведаліся, як будзе развівацца транспарт у Беларусі.

Калі ў поўным аб'ёме адновяць пасажырскія зносіны з Расіяй, які лёс чакае беларускі лаўкост і што будзе з "алімпійкай", якой ужо больш за 40 гадоў?

На гэтыя і іншыя пытанні ў эксклюзіўным інтэрв'ю Sputnik адказаў першы намеснік міністра транспарту і камунікацый Беларусі Аляксей Ляхновіч.

Пасажырскі "мост" Беларусь – Расія

Беларусь разлічвае на поўнае аднаўленне паведамлення з Расіяй. Здарыцца гэта можа ўжо ў бліжэйшы час. Па словах Ляхновіча, Мінтранс пастаянна праводзіць мерапрыемствы па аднаўленні пасажырскіх зносін з усходнім суседам: у красавіку ў Мінску была сустрэча на ўзроўні прэм'ераў, да гэтага былі праведзены перамовы кіраўнікоў транспартных ведамстваў дзвюх краін, дзе бакі дамовіліся аб далейшым правядзенні сумеснай работы па аднаўленню поўнамаштабнага двухбаковага пасажырскага чыгуначнага, авіяцыйнага і аўтобуснага паведамлення.

"Наша "Белавія"выконвае рэгулярныя палёты ў гарады Расіі па 9 напрамках: у Маскву (аэрапорт Дамадзедава) з частатой 5 разоў у тыдзень, Санкт-Пецярбург, Растоў-на-Дану, Калінінград, Ніжні Ноўгарад, Казань, Жукоўскі, Екацерынбург і Самару з частатой 1 раз на тыдзень. У бліжэйшы час плануецца іх выконваць ва Уфу і Мінеральныя Воды. Такім чынам, геаграфія палётаў па Расіі складзе ўжо 11 рэгулярных напрамкаў", - заявіў Ляхновіч.

Што тычыцца чыгуначных зносін, адноўлена штодзённае курсіраванне цягнікоў Масква - Мінск, Брэст/Мінск - Санкт-Пецярбург. З перыядычнасцю праз дзень - цягнікоў Брэст - Масква. Таксама аднавілася курсіраванне цягніка Мінск - Адлер. Уведзены ў штодзённы зварот  хуткасны цягнік Масква - Мінск ( "Ласточка") са знаходжаннем ў дарозе менш за 7 гадзін.

Да пачатку летняга сезону, адзначае першы намеснік міністра, могуць аднавіць курсіраванне цягніка фарміравання БЧ: Брэст - Масква, Гродна - Мінск - Масква, Полацк - Масква, Мінск - Анапа, Мінск - Екацерынбург, Мінск - Мурманск, Мінск - Архангельск. Гэтае пытанне цяпер абмяркоўваюць сумесна з РЖД. Акрамя таго, на парадку дня пытанне аб аднаўленні аўтамабільнага пасажырскіх зносін.

"Цяпер эпідсітуацыя ў Беларусі кантралюемая. Гэта стварае перадумовы для аднаўлення ў поўным аб'ёме і кароткія тэрміны транспартных зносін паміж краінамі з захаваннем усіх мер бяспекі", - падкрэсліў Аляксей Ляхновіч.

Яшчэ адзін транскантынентальны рэйс

Не так даўно з Міністэрствам транспарту, сувязі і высокіх тэхналогій Азербайджана абмяркоўвалася магчымасць запуску транскантынентальнага рэйса з Баку ў Нью-Йорк праз Мінск.

"У цэлым, арганізацыя гэтага рэгулярнага авіярэйса з'яўляецца рэальнай. У цяперашні час з азербайджанскім бокам прапрацоўваецца пытанне умоў, выгадных для абодвух бакоў", - удакладніў прадстаўнік ведамства.

Ён таксама дадаў, што цяпер Мінтранс прапрацоўвае магчымасці арганізацыі транскантынентальных рэйсаў з Катарам і Узбекістанам.

Рэгіянальныя аэрапарты будуць жыць

Распавёў Аляксей Ляхновіч і пра развіццё абласных аэрапартоў краіны. Гэтая праца вядзецца ў рамках прынятай Дзяржпраграмы развіцця транспартнага комплексу, а таксама Канцэпцыі развіцця абласных аэрапортаў. Ужо створаны ўмовы для выканання палётаў у любы рэгіянальны аэрапорт для авіякампаній ўсіх эканамічных мадэляў, у тым ліку лаўкостаў.

"Белавія" пастаянна пашырае праграмы авіяперавозак з абласных аэрапартоў. У мэтах задавальнення існуючага попыту авіякампанія на пастаяннай аснове рэалізуе чартарныя праграмы па найбольш папулярных турыстычных напрамках: Турцыя, Балгарыя, Чарнагорыя, Егіпет, Туніс. Чакаецца, што ў гэтым годзе ў разгар турыстычнага сезона перавозчык выканае з абласных аэрапартоў на 500 чартэрных рэйсаў больш, чым у 2019 годзе", - сказаў першы намеснік міністра беларускага транспартнага ведамства.

Паводле яго слоў, у рэгіянальных аэрапартах перыядычна рэканструююцца і ўзлётна-пасадкавыя паласы. Напрыклад, у аэрапорце Брэста гэта дало магчымасць прымаць самалёты тыпу Boeing 737 і Boeing 767. Наспела неабходнасць для рамонту УПП ў аэрапорце Гродна - каб прымаць і абслугоўваць сучасныя паветраныя судны тыпу Boeing 737 і Airbus 320.

Лёс беларускага лаўкоста

Ляхновіч ўспомніў, што у 2019 годзе было падпісана пагадненне з венгерскім лаўкосцерам WizzAir. Рэйсы з Будапешта ў Мінск, а таксама абласныя аэрапорты нашай краіны павінны былі пачацца з лета-2020 (авіякампанія планавала лятаць 3-5 раз у тыдзень), але ўмяшалася пандэмія, і перавозчык перанёс свае планы на лета 2021 года.

Як адзначае суразмоўца, цяпер Нацыянальны аэрапорт Мінск праводзіць анлайн-перамовы з венгерскай бокам, абмяркоўваюцца ўмовы дагавора на наземнае абслугоўванне паветраных судоў.

Што тычыцца запуску ўласнай нізкабюджэтны авіякампаніі, падкрэслівае прадстаўнік міністэрства, прапрацоўваецца пытанне стварэння беларускай лаўкост-кампаніі з базіраваннем ў аэрапорце Гродна. Аб тэрмінах гаворка пакуль не ідзе.

БЧ і гарады-спадарожнікі

Гаворачы аб развіцці ўнутраных перавозак Беларускай чыгункі, Аляксей Ляхновіч растлумачыў, што ў прыярытэце - зносіны паміж Мінскам і гарадамі-спадарожнікамі.

"Да 2025 года ў гарадскіх зносінах чакаецца прырост аб'ёму перавозак на 5% - з 4 да 4,2 мільёнаў пасажыраў", - падзяліўся ён планамі.

У прыватнасці, запланавана павелічэнне з 9 да 12 пар цягнікоў у суткі ў зносінах Мінск-Пасажырскі - Рудзенск, з 5 да 8 у напрамку Мінск-Пасажырскі – Чырвонае Знамя. Акрамя таго, прадугледжваецца арганізацыя да 8 пар цягнікоў у суткі ў зносінах Мінск-Пасажырскі - Негарэлае, а таксама скразных маршрутаў Негарэлае – Чырвонае Знамя, Беларусь - Рудзенск праз Мінск-Пасажырскі.

Рамонт 40-гадовай "алімпійкі"...

Адзін з самых буйных праектаў Мінтранса на бліжэйшыя гады - рэканструкцыя аўтадарогі - М-1/Е30, якая з'яўляецца асноўным транзітным маршрутам паміж Еўрапейскім саюзам і Расіяй. Рамонт беларускага ўчастка трасы плануецца рэалізаваць да 2030 года, арыенціровачны кошт работ складае каля 1,9 мільярда долараў, распавёў Аляксей Ляхновіч.

"Рамонт дарогі прадугледжваецца ў адпаведнасці з параметрамі I-а тэхнічнай катэгорыі, што ў агульным сэнсе адпавядае аналагу "аўтабана", а менавіта "аўтамагістралі" бесперабойнага руху. Работы плануецца ажыццяўляць паэтапна, паколькі працягласць дарогі складае 610 км", - удакладніў ён.

Паводле яго слоў, рэканструкцыя выключыць наяўнасць пешаходных пераходаў на адным узроўні з дарогай і магчымасць траплення жывёл на трасу, таксама будзе забаронены рух нізкахуткаснай тэхнікі і веласіпедыстаў.

Зараз распрацоўваецца перадпраектная дакументацыя (абгрунтавання інвестыцый - Sputnik), а таксама ідзе падрыхтоўка комплекснага інструментальнага абследавання дарогі па параметрах тэхнічнага стану, бяспекі і арганізацыі дарожнага руху. Мінтранс Беларусі вядзе перамовы з некалькімі міжнароднымі фінансавымі інстытутамі аб удзеле ў фінансаванні праекта.

... і іншых дарог

Таксама ў бліжэйшую пяцігодку, паводле слоў Ляхновіча, плануецца рэканструяваць шмат іншых дарог. Да 2025 года ведамства хоча пабудаваць і адрамантаваць 509 кіламетраў рэспубліканскіх дарог. Найбольш значныя праекты - трасы М-3 Мінск - Віцебск (на ўчастку Мінск - Плешчаніцы); М-7/Е 28 Мінск - Ашмяны - мяжа Літвы (Каменны Лог); М-8/Е 95 на ўчастку ад Віцебска да Оршы; Р-46 Лепель - Полацк; Р-23 Мінск - Мікашэвічы на ​​ўчастку Салігорск - Старобін. Працягнуцца рэканструкцыя аўтамабільнай дарогі Р-53 Слабада - Навасады на ўчастку Смалявічы - Жодзіна.

Сумесна з прыватнымі кампаніямі Мінтранс плануе давесці да ладу аўтадарогу М-10 на ўчастку Рэчыца - Калінкавічы і ўзвесці абыходы ў Міры, Магілёве, Полацку і ​​Віцебску. Выкананне работ па рамонце - не менш за 7 тысяч кіламетраў мясцовых дарог. Акрамя таго, за пяцігодку плануецца пабудаваць 107 маставых збудаванняў. На ўсё пра ўсё - 10,5 мільярды беларускіх рублёў.

Страты з-за пандэміі

У цэлым жа ўся транспартная галіна страціла з-за пандэміі больш за 130 мільёнаў долараў. Больш за ўсіх, канстатуе суразмоўца, пацярпелі арганізацыі, якія займаюцца пасажырскімі перавозкамі. Прычына - зніжэнне мабільнасці ўнутры краіны, адмена рэгулярных міжнародных перавозак чыгуначным і аўтамабільным транспартам, скарачэнне колькасці перавезеных пасажыраў авіяцыяй.

Па выніках першага квартала 2021-га, як і па выніках 2020-га, найбольшыя страты панеслі авіякампанія "Белавія", Нацыянальны аэрапорт Мінск і Беларуская чыгунка. У той жа час абмежаванні паўплывалі і на працу грузавога сектара.

"Разам з тым, сёння мы актыўна працягваем працу па аднаўленні прыпыненых маршрутаў у мэтах глабальнай задачы па аднаўленні транспартных зносін на ўзроўні 2019 года і спадзяемся на стабілізацыю сітуацыі ў свеце", - рэзюмуе Аляксей Ляхновіч.

Чытайце таксама:

3
Тэги:
Беларусь, рэйсы, Міністэрства транспарту РБ, дарогі, цягнік, Самалёты