Кадр з фільму Яно

"Яно": дапаможнік па правільных здымках фільмаў жахаў

152
(абноўлена 13:03 11.09.2017)
Фільмы жахаў ужо даўно перасталі быць страшнымі і жахлівымі, толькі часам асобныя стужкі выклікаюць ледзь не ледзяны жах. І "Яно" – сярод гэтых карцін.

Фільм "Яно" па праву лічыўся адным з самых чаканых фільмаў года — трэйлер карціны толькі ў Facebook паглядзелі звыш 120 мільёнаў чалавек. Фанаты аўтара гісторыі, "караля жахаў" Стывена Кінга стужку таксама чакалі, але хутчэй з асцярогай — экранізацыі раманаў пісьменніка ў 99% выпадкаў аказваюцца па-сапраўднаму правальнымі. Але не "Яно" — гэтую стужку можна смела ставіць у адзін шэраг са "Ззяннем" і "Мізэры".

Карэспандэнт Sputnik Яўген Казарцаў паглядзеў "Яно" і прыйшоў да высновы, што менавіта так і трэба здымаць фільмы жахаў.

Кароткая перадгісторыя

Раман Кінга "Яно", што выйшаў у 1986 годзе, імгненна стаў бэстсэлерам і быў намінаваны на прэстыжныя ў сферы фантастычнай літаратуры прэміі. Але кніга зрабіла куды больш — менавіта пасля яе ў масавай культуры з'явіліся вобразы зласлівых і страшных клоунаў. Калі вы думаеце, што гэта — не такое і значнае дасягненне, то прыгадайце: дзе ў апошні раз (акрамя дзіцячых мульцікаў) вы бачылі станоўчы вобраз клоунаў у стужках, што выйшлі на экраны пасля 80-х? Нідзе. Хіба што ў нечым зусім наіўным. Больш таго, ужо ёсць тэрмін "каулрафобія" — баязь клоунаў.

Пеннивайз
© Photo : New Line Cinema
Пенівайз

Зняць фільм па "Яно" спрабавалі шмат разоў — выходзілі і карціны, і міні-серыял. Але ўсё было вельмі няўдала. Наогул лічыцца, што на кнігах Кінга ляжыць нейкі праклён, бо сярод дзясяткаў экранізацый удалымі былі толькі некалькі — "Ззянне", "Мізэры" і адзінкі іншых. Але адзін з самых вядомых раманаў майстры хорару на экранах упарта адмаўляўся выглядаць прыстойна. Пакуль за справу не ўзяўся аргентынец Андрэс Мускецці, які зняў адзін з нешматлікіх па-сапраўднаму страшных фільмаў жахаў апошніх гадоў — "Маці".

Людзі страшней за монстраў

Наогул, "Яно" — не проста гісторыя пра клоуна-монстра, які выкрадае дзяцей. У самога Кінга ўсё куды глыбей — людзі бываюць значна жудасней і больш жорсткімі, чым любы выдуманы монстар, а любая містыка можа апынуцца спробай збегчы ад нашага залішне страшнага свету.

Захаваў гэта ў "Яно" і Мускецці. Можна сказаць, што фільм "Яно" — экранізацыя толькі першай часткі рамана, і працяг на экраны вызначана выйдзе. Тут мы бачым этап сталення персанажаў-дзяцей, іх жорсткіх аднагодкаў і бацькоў, першае каханне і іншыя падлеткавыя атрыбуты.

Параўноўваюць "Яно" з серыялам "Вельмі страшныя справы" не толькі дзякуючы з'яўленню акцёра з тэлепраекта, але і па атмасферы: нарэшце ў Галівудзе перасталі рабіць дзяцей у фільмах жахаў суцэльнымі ахвярамі і "праваднікамі" чагосьці дрэннага ў наш свет, а зразумелі, што распавядаць іх гісторыі — лепш, чым загульвацца спецэфектамі з тыповымі "скрымерамі" (сцэнамі, якія знятыя адмыслова для таго, каб напалохаць гледача — Sputnik). Галоўнае — у гэтым фільме пакінулі асноўныя думкі Кінга і не ператварылі яго проста ў фантасмагорыю пра клоуна-забойцу. Таму і ёсць глыбіня. Зноў жа, для "жудасцікаў" апошніх гадоў з'ява даволі рэдкая.

Вынік: чаму "Яно" — тое, што трэба паглядзець усім

І няхай зноў у тэксце паўторыцца гэтая думка, але фільмы жахаў трэба здымаць менавіта так. Не як "Вій" ці чарговую "Анабэль", не спрабаваць падсоўваць гледачам прафанацыю. А рабіць настолькі добра зняты фільм, што глядач пагрузіцца ў яго цалкам.

У "Яно" дарэчы спалучаецца смешнае і страшнае, містычнае і рэальнае, намёкі на масавую культуру і архетыпічныя вобразы. Нарэшце, гэта знята тэхнічна вельмі добра. Майстэрства акцёраў заслугоўвае асобных хвал.

Усю другую палову экраннага часу глядзець "Яно" невыносна — менавіта таму, што гэта сапраўды страшна. Без зомбі, што выскокваюць з шафаў, без д'ябла, што ўсяляецца ў дзяўчынку і без Фрэдзі Кругера. Калі можна так выказацца, то страх гэты не банальны. Таму і глядзець гэта невыносна. Але і адарвацца немагчыма: сэрца калоціцца, выпрацоўваецца адрэналін, і, нават разумеючы, што гэта ўсё толькі чарговая казка, узяць сябе ў рукі не атрымліваецца.

"Яно" варта паглядзець ўсім, а асабліва — тым, хто думае, што фільмы жахаў бываюць толькі недарэчнымі і бязглуздымі. І яшчэ больш — тым, хто збіраецца здымаць свае "хорары". Каб яны разумелі: калі не змогуць зрабіць так — то хай бяруцца лепш за серыялы ў духу "Сватоў", а ніяк не за спробу гуляць на адным з галоўных чалавечых пачуццяў.

152
Тэги:
Афіша кіно, Рэцензія на фільм
Кіраўнік Цэнтра палітэканамічных даследаванняў Інстытута новага грамадства Васіль Калташоў

Як зменіць рынак магчымую забарону на экспарт бензіну ў РФ - эксперт

17
(абноўлена 17:40 26.04.2021)
Умацаваць рубель, ажывіць унутраны попыт і працягнуць палітыку імпартазамяшчэння: аб стабілізацыі расійскай эканомікі разважае вядомы эксперт Васіль Калташоў.
Колташов о возможном запрете на экспорт бензина

Расійскі ўрад мае намер унесці бензін у пералік тавараў, экспарт якіх могуць часова абмежаваць або зусім забараніць, паведамляе выданне "Коммерсантъ". Як гэта адаб'ецца на энергетычным рынку РФ, пракаментаваў вядомы расійскі эксперт, кіраўнік Цэнтра палітэканамічных даследаванняў Інстытута новага грамадства Васіль Калташоў.

"Гэтая мера можа стварыць на ўнутраным рынку дастатковую прапанову і задаволіць попыт без росту коштаў, але нягледзячы на ​​тое, што на сусветным рынку павелічэнне коштаў на нафту працуе на рубель, усё ж ёсць негатыўны ўплыў знешніх фактараў, якое прывяло да яго паслаблення ў пачатку года. Аднак, ёсць падстава і для аптымізму: калі працягнецца палітыка імпартазамяшчэння і інфраструктурнага будаўніцтва, што пазітыўна паўплывае на ажыўленне попыту, то расійская эканоміка будзе ўпэўнена расці ў найбліжэйшым годзе", - адзначыў эксперт.

Каментарый вядомага расійскага эканамічнага эксперта Васіля Калташова слухайце ў аўдыёзапісы на радыё Sputnik Беларусь.

Чытайце таксама:

17
Тэги:
Эканоміка, эксперт, Бензін, забарона, рынак
Мікалай Скавародзін каля сваёй хаты, якая павалилася, у вёсцы Вежышча, адселенай у 1986 годзе

Доза адчужэння: што ўспамінаюць ліквідатары аварыі на ЧАЭС

33
(абноўлена 12:27 26.04.2021)
Пра выбух савецкія грамадзяне даведаліся не адразу, доўгі час замоўчваліся і маштабы трагедыі - нават тады, калі на ліквідацыю наступстваў адправіліся тысячы, калі не сотні тысяч людзей. Пра іх у дзень 35-годдзя аварыі - у матэрыяле Sputnik.

Ліквідатары аварыі на ЧАЭС - гэта не толькі тыя, хто працаваў у страшныя красавіцкія дні 1986-га непасрэдна ля рэактара. Маштабы трагедыі былі настолькі вялікія, што намаганняў па ліквідацыі наступстваў было прыкладзена вельмі шмат. А таму герояў - больш. Гэта ратавальнікі, якія праводзілі дэзактывацыю дамоў і адсяляць вёскі. Урачы і медсёстры, якія абследавалі ў здзіўленых зонах мясцовае насельніцтва. Звычайныя працаўнікі заводаў і калгасаў, якія добраахвотна ехалі ў 30-кіламетровую зону, кармілі і вывозілі жывёлу. Супрацоўнікі райвыканкамаў і сельсаветаў, вывазіўшыя ў аўтобусах людзей з забруджаных раёнаў.

Некаторыя з іх падзяліліся сваімі ўспамінамі з карэспандэнтам Sputnik Дзянісам Кошалевым.

Валянцін Баранаў: "У вайну быў вораг - немцы, а тут нейкая радыяцыя: не відаць, не чуваць, а з'язджаць трэба!"

Валянцін Баранаў у 80-я гады працаваў загадчыкам арганізацыйнага аддзела Хойніцкага райкама партыі. Як і большасць грамадзян, пра аварыю, якая здарылася на Чарнобыльскай атамнай станцыі, Валянцін Ігнатавіч у першыя дні не ведаў. Была першамайская дэманстрацыя ў Хойніках. Звыклае мірнае жыццё.

Валентин Баранов во время аварии на ЧАЭС работал заведующим организационным отделом Хойникского райкома партии
© Sputnik Дмитрий Марков
Валянцін Баранаў падчас аварыі на ЧАЭС працаваў загадчыкам арганізацыйнага аддзела Хойніцкага райкама партыі

"Размова пра адсяленне пайшла 3 траўня. Напярэдадні я паехаў у населеныя пункты паблізу станцыі і пачаў супакойваць людзей. Такое было ўказанне. Казалі людзям, што ўсё нармальна. Як раз была вясна, пасяўная. Сейце агароды. Жывіце! Са мной былі яшчэ двое вучоных з Обнінску. Вось так мы аб'язджалі вёскі і праводзілі гутаркі", - кажа Валянцін Баранаў.

Пра аварыю многія ведалі - маштабаў не разумелі

Ён згадвае, што многія людзі ўжо ведалі, што на ЧАЭС была аварыя, проста не разумелі маштабаў. У Хойніках у канцы красавіка ўжо знаходзіліся некаторыя жыхары Прыпяці. Гэты горад быў першым адселены пасля выбуху на рэактары.

"Увечарам 3 траўня старшыня райвыканкама сабраў пасяджэнне і кажа: "Вырашана адсяліць усе вёскі ў 30-кіламетровай зоне. Паступіў загад зверху, выконвайце". А як мне ехаць у тыя вёскі, дзе я дзве гадзіны таму запэўніваў людзей, што адсялення не будзе? У выніку я паехаў па іншых населеных пунктах. Людзі абураліся, не маглі паверыць маім словам", - з горыччу распавядае падзеі тых дзён Валянцін Ігнатавіч.

Главный врач больницы Хойникского района Н. Мякиш во время встречи с жителями деревень
© Sputnik / Ю. Иванов
Галоўны ўрач бальніцы Хойніцкага раёна Н. Мякіш падчас сустрэчы з жыхарамі вёсак

Спярша адсяліць скаціну - потым людзей

Валянцін Баранаў адсяляў тры вёскі, якія адносіліся да саўгаса "Перамога сацыялізму", - Дронькі, Града і Пагоннае. Гэтая мясцовасць знаходзілася ў 20 км ад станцыі.

Была каманда: вывезці спярша скаціну з зоны, а потым ужо насельніцтвам заняцца.

"Не ведаю, чаму адразу жывёлу. Так вырашылі ўлады. Сталі апісваць жыўнасць, а ў людзей па 2-3 кабаны на хату і па 2-3 каровы. І людзі сказалі, што проста так не аддадуць скаціну. Сталі наўскідку запісваць вагу. Каб людзі потым кампенсацыю атрымалі. Куры, індыкі, чаго толькі не было. Усе апісалі, вывезлі. І ўжо заняліся людзьмі", - распавядае Баранаў.

Людзей вывозілі на аўтобусах. З сабой было дазволена ўзяць толькі дакументы і зменную вопратку.

90-летняя жительница деревни Чудяны, пораженной радиацией в результате аварии на Чернобыльской АЭС
© Sputnik / Ю. Иванов
90-гадовая жыхарка вёскі Чудзяны, пацярпелай ад радыяцыі ў выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС

Насельніцтва абуралася, не жадала з'яжджаць. А адну бабулю давялося спешна шукаць. Апынулася, яна пабегла ў лес, схаваўлася пад дрэвам, якое звалілася ад урагану. Думала, усё з'едуць, а яна застанецца далей тут жыць. Плакала. Казала, што ёй ужо за 80. І свой век хоча дажываць у роднай вёсцы, успамінае суразмоўца.

"Людзі крычалі, што ў вайну быў тут вораг, немцы, іх бачылі, а тут нейкая варожая радыяцыя: не відаць, не чуваць, а з'язджаць трэба! Балюча на гэта было глядзець. І вось калі ўжо ўсіх пасадзілі ў транспарт і калона аўтобусаў рушыла, вадзіцелі націснулі на клаксон. Такі жахлівы гул. Плакалі ў аўтобусе ўсе. А за калонай беглі счэпленыя сабакі і брахалі".

Трагедыя ў Чарнобылі стала моцным маральным ударам

Перасяленне праводзілі экстранна. На ўсё пра ўсё два дні. Ужо 4 траўня саўгас "Перамога сацыялізму" разам з вёскамі Дронькі, Града і Пагоннае спынілі сваё існаванне.

Па ўсёй краіне пачалася маштабная будоўля жылля для перасяленцаў. Для жыхароў вёскі Пагоннае праз некалькі месяцаў узвялі цэлы пасёлак Кірава ў Жлобінскім раёне, з газам, вадаправодам, дарогамі і каналізацыяй. Многія праз некаторы час сталі скардзіцца на здароўе. Ці то ад радыяцыі, ці то ад узросту - ніхто не высвятляў.

Поселок Кирово, куда переехали переселенцы после аварии на Чернобыльской АЭС
© Sputnik / Ю. Иванов
Пасёлак Кірава, куды пераехалі перасяленцы пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС

"Памятаю, як мужыкі мне казалі праз гады: "Ігнатавіч, ведаеш, калі б нас не адсялілі з роднай зямлі - мы бы і жылі". А я прыязджаў у пераселеныя вёскі, і кожны год мужыкоў усё менш і менш станавілася. Думаю, для многіх трагедыя ў Чарнобылі стала моцным маральным ударам. А медыкі казалі, што для здароўя наступствы ў першы час адчувацца не будуць, з часам будуць хварэць рукі і ногі. Косці, там жа стронцый назапашваецца", - кажа Баранаў.

Сам Валянцін Ігнатавіч асабліва на здароўе не скардзіцца. Адзначае, толькі сэрца турбуе ў апошнія гады. Як ліквідатару аварыі на Чарнобыльскай АЭС, яму належыць штогадовае абследаванне ў медцэнтры.

Сёння ён на пенсіі, жыве ў Хойніках. У зоне адчужэння даўно не быў. Кажа, навошта трывожыць мінуўшчыну.

Зона отчуждения
© Sputnik / Виктор Толочко
Былая жыхарка вёскі Дронькі ў сваім родным доме на Радаўніцу

"Маю вёску, дзе нарадзіўся, таксама адсялілі, а потым знеслі, пахавалі. Гэта вельмі цяжка. Таму ў тых месцах лепш не бываць", - завяршае ён.

Алена Дземідзенка: "Было пачуццё, што пачалася вайна"

У той час Алена Дземідзенка працавала сакратаром Хойніцкага райвыканкама. Калі афіцыйна паведамілі пра выбух на АЭС, правялі экстраную нараду. Было заяўлена, што адселяць 30-кіламетровую зону, а ў бліжэйшых да яе раёнах правядуць эвакуацыю дзяцей і жанчын.

"У канцы працоўнага дня 6 траўня нашу супрацоўніцу выклікалі да старшыні райвыканкама. І мы дапазна ўсе чакалі яе з той нарады. Праз некаторы час яна ідзе ўся ў слязах. Ніколі не забуду гэты момант. Скрозь слёзы ледзь-ледзь змагла звязаць фразу, што заўтра раніцай вывозяць дзяцей", - распавядае Алена Міхайлаўна.

Елена Демиденко работала секретарем райисполкома и вывозила детей из Хойников
© Sputnik Дмитрий Марков
Алена Дземідзенка працавала сакратаром райвыканкама і вывозіла дзяцей з Хойнікаў

Дзяцей вывозілі па спісках

У выніку супрацоўнікі райвыканкама сталі складаць спіскі ўсіх дзяцей Хойніцкага раёна.

"Раніцай 7 траўня ўся цэнтральная плошча была застаўлена аўтобусамі. Кожнаму работніку райвыканкама былі дадзены нумары дзіцячых садоў, адкуль трэба забраць дзяцей. І гэта была сумная карціна. Мы аб'ехалі ўсе дзіцячыя сады. І велізарная транспартная калона з мамамі і дзецьмі выехала з горада. Слёз было не ўтрымаць".

Дзяцей вывозілі ў два этапы - 7 траўня дзеці былі вывезены ў піянерскія лагеры, санаторыі па Гомельскай вобласці і пакінуты там да канца траўня. Потым было новае рашэнне на ўрадавым узроўні - сталі развозіць дзяцей па ўсёй краіне.

"У мяне самой былі маленькія дзеці. Дачцэ на той момант 3 гадкі, сыну каля 6 гадоў. Добра што, свякроў вывезла дзяцей загадзя. І вось мы некалькі дзён вывозілі дзяцей з рэгіёнаў Гомельскай вобласці па краіне. Сапраўды гэтак жа потым звозілі назад у раён, праз некаторы час", - успамінае Алена Дземідзенка.

"Мужа не стала, памёр ад раку лёгкіх"

Алена Міхайлаўна кажа, што трагедыя ў Чарнобылі разбурыла многія лёсы. Многія не вытрымлівалі. Асабліва тыя, хто старэй быў. Былі і наступствы для здароўя.

Мужчина держит фотографию ребенка во время посещения своего дома в отселенной деревне Погонное, брошенного после аварии на Чернобыльской АЭС
© Sputnik / Егор Еремов
Мужчына трымае фатаграфію дзіцяці падчас наведвання свайго дома ў адселенай вёсцы Пагоннае, кінутага пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС

"Мой муж быў ліквідатарам. Ён удзельнічаў у тушэнні пажараў у адселеных вёсках, дэзактываваў тэхніку, за што атрымаў медаль "За працоўную доблесць". Але 3 гады таму мужа не стала, памёр ад раку лёгкіх. Думаю, гэта непасрэдна звязана з аварыяй. Я ў апошнія гады перад пенсіяй працавала ў ЗАГС. І там жа не толькі пасведчання аб шлюбе выпісваюць. Праз нашы рукі шмат гора праходзіла. шмат сведчанняў пра смерць, дыягназы цяжкія", - са слязамі на вачах распавядае суразмоўца.

Людзі не хацелі рызыкаваць - з'язджалі з горада

Паводле яе ўспамінаў, пасля трагедыі на ЧАЭС Хойнікі апусцелі. У 1990 годзе было прынята рашэнне, што горад уваходзіць у зону адсялення. І многія людзі вырашылі добраахвотна пакінуць гэтую тэрыторыю. Каб атрымаць права на перасяленне, дастаткова было аднаго захворвання. Многія скарысталіся такой магчымасцю.

Школа в Хойниках
© Sputnik Алексей Матюш
Дзеці Хойнікаў, фота з архіва

"Літаральна перад аварыяй горад амаль дарос да 20 тысяч чалавек. І калі б гэта атрымалася, то ён бы стаў абласнога падпарадкавання. А там другое забеспячэнне. І вось усе чакалі гэтай падзеі: пойдзе фінансаванне новае, жыццё лепш стане. Але гэтага не здарылася. насельніцтва стала скарачацца", - з жалем успамінае Дземідзенка.

Аляксандр Цікуноў: "За адзін дзень працы ў зоне давалі 30 рублёў - вельмі вялікія грошы!"

Тыя дні, калі здарылася трагедыя, Аляксандр Уладзіміравіч Цікуноў памятае добра. Хоць і падумаць тады не мог, што той красавік і той травень будуць адклікацца рэхам у яго жыцці і мільёнаў людзей такі доўгі час.

"Гэта былі сонечныя дні. Я працаваў электрыкам на гомельскім заводзе "Эмальпосуда". Усё было штодзённа. Ніякіх размоў аб выбуху, хоць як высветлілася пасля - аварыя ўжо здарылася. Пайшлі чуткі толькі праз два тыдні - нешта з экалогіяй не тое", - успамінае Цікуноў.

Па ТБ выступіў Гарбачоў - асцярогі пацвердзіліся

Аляксандр Уладзіміравіч адзначае: тады мала хто надаў значэння чуткам пра аварыю. Таму што людзі ў гэтых адносінах былі не вельмі адукаваныя. Што такое мірны атам, якія могуць быць наступствы аварыі на такім аб'екце, чым пагражае моцны радыяцыйны фон для чалавека.

Александр Цикунов работал электриком в Гомеле и был направлен в отселенный колхоз
© Sputnik Дмитрий Марков
Аляксандр Цікуноў працаваў электрыкам у Гомелі і быў накіраваны ў адселены калгас

"Больш за тое, улады нічога не сталі адмяняць. Усе як хадзілі на працу, так і хадзілі. Як быццам нічога не здарылася", - кажа ён.

Калі па тэлебачанні звярнуўся Гарбачоў, тады ўжо стала канчаткова зразумела - здарылася страшная бяда.

У зонах адчужэння кармілі скаціну

"На заводзе сталі збіраць групы людзей, мужыкоў. Адпраўлялі у калгасы ў 30-кіламетровую зону. Мяне адправілі таксама. Прыехалі ў вёску Піркі Брагінскага раёна. А там у мясцовым саўгасе - велізарны кароўнік. І мы кармілі гэтую жыўнасць. Адбіралі, якую адвезці на забой, якую - пакінуць", - распавядае Цікуноў.

Групу працаўнікоў завода прывозілі з Гомеля ў адселеную вёску кожны дзень. Раніцай прыезд, увечары вяртанне дадому.

Стадо коров одного из хозяйств Хойникского района, подвергшегося радиактивному загрязнению
© Sputnik / Ю. Иванов
Статак кароў адной з гаспадарак Хойніцкага раёна, якая зазнала радыяктыўнае забруджванне

"Начаваць там было нельга. Есць там таксама нічога нельга было. Заражаная зона. Усё толькі з сабой. Давалі нам тушонку ад прадпрыемства. А за адзін дзень працы ў зоне выплачвалі па 30 рублёў - па тых часах вельмі вялікія грошы!", - успамінае ён.

А дэманстрацыі можна было адмяніць

Брыгада работнікаў завода "Эмальпосуда" ездзіла ў зону адчужэння кожны дзень тры тыдні.

"Там такая прыгожая прырода, зямлі вельмі добрыя і людзі былі вельмі душэўныя. Выселілі ўсіх. З такім болем успамінаю карціну, як пажылыя людзі вялі скаціну на забой. Іх ужо ўсіх папярэдзілі пра перасяленне, і трэба было ўсё пакідаць у зоне. Па маладосці гэта лягчэй успрымалася, а калі я сам стаў пажылым, зразумеў, што значыць губляць усё сваё, роднае".
Жителей деревни Малиновка, пораженной радиацией в результате аварии на Чернобыльской АЭС, 1989 год
© Sputnik / Ю. Иванов
Жыхарка вёскі Малінаўка, пацярпелай ад радыяцыі ў выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС, 1989 год

Сёння на здароўе Аляксандр Цікуноў асабліва не скардзіцца. Кажа, ёсць пасведчанне ліквідатара, па ім часам абследуецца ў Рэспубліканскім навукова-практычным цэнтры радыяцыйнай медыцыны і экалогіі чалавека ў Гомелі. Але тое, што аварыя паўплывала на здароўе мільёнаў людзей, Аляксандр Уладзіміравіч нават не сумняваецца:

"Ведаеце, можа, і наступствы былі б для людзей не такімі сур'ёзнымі, калі б тады ўлады своечасова правялі эвакуацыю, паведамілі народу пра аварыю, якая здарылася. Усе ж перамоўчваліся. І калі ўжо за мяжой сталі трывогу падымаць, тады ўжо сказалі. Я ў Гомелі ў 86-м хадзіў на першамайскую дэманстрацыю, таму што не ведаў. А ўлады ж ведалі".

Ірына Шпак: "Пра трагедыю даведаліся на Украіне, куды прыехалі за каўбасой"

У той год, калі здарылася аварыя, Ірына працавала сакратаром у калгасе імя 22 з'езда КПСС, які быў размешчаны ў Кажушкоўскім сельсавеце (30 км ад рэактара) Хойніцкага раёна.

Пра тое, што адбыўся выбух на станцыі, жыхары вёскі Кажушкі даведаліся, калі паехалі ва ўкраінскі пасёлак.

"Прыехалі па калбасу. У пасёлак Янаў Кіеўскай вобласці. І там нашых людзей не пусцілі ў краму. Сказалі неадкладна з'язджаць. Людзі вярнуліся, сталі распавядаць гэтую гісторыю. Так і даведаліся. Але панікі не было. Нікога не адсялялі ж адразу. Паехалі ўсім калгасам на ўборку буракоў", - распавядае Ірына Шпак.

Тады ёй быў 21 год, жыць і працаваць у вёсцы ёй падабалася.

"Мае бацькі жылі ў Хойніках. І я на выхадныя ездзіла да іх, але заўсёды мяне цягнула ў вёску. Там такія людзі жылі, спагадныя, шчырыя. Сапраўдныя палешукі. Такіх цяпер ужо і няма, напэўна. І вось нам раптам кажуць, што Кажушкі адсяляюць. Перш за ўсё вывезлі жывёлу, потым дзяцей, потым дарослых. А апошнімі з'язджалі мы - работнікі канторы", - успамінае Ірына Міхайлаўна.

Ирина Шпак работала секретарем в колхозе, когда отселяли людей
© Sputnik Дмитрий Марков
Ірына Шпак працавала сакратаром у калгасе, калі адсялялі людзей

Яна часта ўспамінае момант, калі з адселенага сельсавета вывозілі людзей.

"Ідзем уздоўж дарогі і бачым мора агнёў. Аўтобусы калонай. І калі яны наблізіліся да нас, пачулі моцны плач людзей. Гэта былі перасяленцы, якіх вывозілі з забруджанай тэрыторыі. Я да гэтага часу не магу гэтага забыцца".

У пустыннай вёсцы стаяў брэх сабак

Людзей з вёсак вывозілі круглыя ​​суткі. Ірына кажа, што даводзілася дзяжурыць па начах. Пільнаваць маёмасць, дакументы.

"Страху не было. Мы проста не разумелі, што такое радыяцыя. Але жудасна было потым, калі ўсіх людзей вывезлі, засталіся толькі сабакі. І вось ідзеш ад інтэрната ў кантору праз сяло - і стаіць выццё галодных сабак, мяўканне катоў".

Ірына вельмі сумуе па тым часе. Лічыць, што станцыю будаваць у тым месцы і не трэба было.

"А ў простых людзей ніколі не пыталіся думкі. Сказалі, будуем на карысць Украіны і Беларусі. Ну, вось пабудавалі... Хоць кажуць, што не трэба было адсяляць ўсіх пасля аварыі. Бо радыяцыя воблакам ішла. Забруджванне было не суцэльным, а кропкавым. Можна было кагосьці і пакінуць, але адсялілі ўсіх", - шкадуе яна.

Калі калгас спыніў існаванне, Ірына вярнулася да бацькоў у Хойнікі. І хоць была магчымасць з'ехаць з горада, перасяліцца ў больш чыстыя раёны - не захацела. Кажа, дорагі родныя мясціны. А на новым, можа, і не прыжылася б.

Дети играют на улице деревни Стреличево, расположенной в 30 километрах от Чернобыльской атомной электростанции, но не попавшей в зону отселения
© Sputnik / Иван Руднев
Дзеці гуляюць на вуліцы вёскі Стралічава, што знаходзілася ў 30 кіламетрах ад Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі, але не патрапіла ў зону адсялення, 2007 год

Пасведчанне ліквідатара Ірына так і не атрымала, хоць яно ёй і належыла.

"Я ў гэты час ляжала ў бальніцы, а як выпісалася і звярнулася за пасведчаннем - так сталі аднеквацца. Ну, я і не стала гэтым пытаннем больш займацца. Сёння я толькі пацярпелая ад аварыі. Зрэшты, не скарджуся. У мяне звычайная мернае жыццё простага чалавека. Дзеці, унукі. Усё добра", - у завяршэнні гутаркі кажа Ірына Шпак.

***

Пасля аварыі на Чарнобыльскай атамнай станцыі прайшло 35 гадоў. Кожны год 26 красавіка свет успамінае аварыю на ЧАЭС і ахвяр той трагедыі. Выбух на чацвёртым энергаблоку разбурыў рэактар ​​ледзь не ўшчэнт. Адбыўся магутны выкід радыяцыі, які ў 400 разоў пераўзыходзіў эфэкт выбуху атамнай бомбы ў Хірасіме.

Тоны радыёактыўнага пылу распаўсюдзіліся па тэрыторыях Украіны, Беларусі, Расіі. Там, на АЭС, дзясяткі людзей загінулі адразу, праз тыдні і месяцы ахвяры сталі вылічацца тысячамі. Як адзначаюць эксперты, колькасць так званых доўгатэрміновых ахвяр радыеактыўнага атручвання становіцца ўсё больш, нават праз 35 гадоў пасля катастрофы.

Але без намаганняў і смеласці людзей, якія ліквідавалі наступствы аварыі, чалавечых страт і экалагічных праблем ад выбуху на ЧАЭС магло быць значна больш.

33
Тэги:
наступствы, ліквідацыя, трагедыя, Выбух, ліквідатары, грамадзяне, Аварыя на ЧАЭС, адчужэнне
Удзельнік Ты супер! 60+ Аляксей Іванавіч Хазееў

Пенсіянер з Гомеля: праект "Ты супер! 60+" выконвае дзіцячую мару

8
(абноўлена 20:24 14.05.2021)
На тэлеканале НТБ стартуе новы музычны праект "Ты супер! 60+". У шоў прымуць удзел таленавітыя людзі ва ўзросце ад 60 гадоў, якія засталіся без падтрымкі родных і блізкіх.

Сярод 45 канкурсантаў чацвёра - з Беларусі. Карэспандэнт Sputnik Марыя Навуменка пагутарыла з удзельнікам праекта з Гомеля 68-гадовым Аляксеем Іванавічам Хазеевым і даведалася, адкуль у яго ўзнікла любоў да музыкі.

Душой адчуў, што трэба спяваць

Аляксей Іванавіч на "Ты супер!" рэалізуе мару дзяцінства - праспяваць на вялікай сцэне.

"Я нарадзіўся ў невялікай вёсачцы ў Гомельскай вобласці. З дзяцінства з заміраннем сэрца слухаў музыку, вучыў папулярныя ў тыя гады песні Мусліма Магамаева, Мікалая Сліченкі. І, вядома ж, уяўляў, як я выступаю на сцэне, а побач грае аркестр", - прызнаецца ён.

Аляксей Іванавіч скончыў тэхнікум у Гомелі, пяць гадоў служыў на касмадроме Плесецк ў Архангельскай вобласці, а затым больш за 20 гадоў прапрацаваў на Гомсельмашы - займаўся выпускам збожжа- і кормаўборачных камбайнаў.

"Я ганаруся тым, што камбайны ў палях - гэта вынік маёй працы. А спяваў я заўсёды для сябе, на хатніх вячорках. Калісьці тэхнолаг ў цэху мне сказаў: "Не тут табе трэба працаваць, ты павінен быць на сцэне!", - успамінае Хазееў.

Вось і адправіўся Аляксей Іванавіч на сцэну, калі выйшаў на пенсію.

"Я душой адчуў, як быццам мне Бог сказаў: "Ідзі і спявай". І я прыйшоў у мясцовы хор і стаў там салістам", - распавядае суразмоўца Sputnik.

"Калі ў гледачоў гараць вочы - гэта так натхняе. Калі слухач атрымлівае задавальненне - гэта шчасце для артыста. Калі ў мяне гэта атрымаецца тут, на праекце, то я буду вельмі рады", - дадае ён.

На пытанне "Ці жадае перамогі ў конкурсе?" у Аляксея Іванавіча філасофскі адказ: "Які салдат не марыць стаць генералам, а як складзецца - час пакажа!".

Аб праекце "Ты супер! 60+"

Участник Ты супер! 60+ Алексей Иванович Хозеев
© Photo : PR НТВ
Удзельнік "Ты супер! 60+" Аляксей Іванавіч Хазееў

Адправіць заяўку на ўдзел у шоў мог любы чалавек, які пазбаўлены падтрымкі самых блізкіх сваякоў - дзяцей, унукаў, ва ўзросце ад 60 гадоў з Расіі і краін СНД. Кастынг праекта ўжо завершаны. У першым сезоне новага шоў возьмуць удзел 45 канкурсантаў: самаму маладому - 60 гадоў, а самаму сталаму - 87. Сярод іх - палкоўнік МУС у адстаўцы, урач-оталарынголаг, ткачыхі, хімікі, хатнія гаспадыні і прадстаўнікі іншых прафесій, а таксама прафесійныя музыкі, сярод якіх ёсць тыя, хто спяваў у хоры Марыінскага тэатра і тыя, хто скончыў кансерваторыю і РАМ ім.Гнесіных.

Правілы праекта простыя: у кожным выпуску на сцэну будуць выходзіць ўдзельнікі і выконваць кампазіцыі. У зону чакання пройдуць тыя, хто атрымае тры ці чатыры "так" ад членаў журы: калі ніхто з іх не націсне на зялёную кнопку або націсне ўсяго адзін, а таксама калі галасы падзеляцца 2/2, то удзельнік пакідае праект. У фінале кожнай праграмы журы назаве імёны тых, хто праходзіць далей. Конкурс будзе складацца з двух этапаў: адборачны тур і фінал.

Вядучымі праекта стануць Вадзім Такмянёў і Анастасія Пак. Імёны членаў журы будуць абвешчаныя пазней.

"Ты супер! 60+" будзе праводзіцца тэлеканалам НТБ сумесна з Міжнародным інфармацыйным агенцтвам і радыё Sputnik.

8
Тэги:
"Ты супер! 60+", праект, Гомель, Пенсіянеры