Язэп Драздовіч, Космас

Вешчыя сны і космас: пяць цікавых фактаў пра Язэпа Драздовіча

326
(абноўлена 10:04 13.10.2020)
Сёння спаўняецца 131 год са дня нараджэння выбітнага беларускага мастака, вандроўніка, паэта і містыка Язэпа Драздовіча. Sputnik сабраў пяць фактаў пра дзеяча нацыянальнага Адраджэння.

Фігура Язэпа Драздовіча ахутана покрывам таямніцы, як і яго творы. На карцінах Драздовіча ажывае гісторыя Беларусі - разам з міфамі і легендамі, цесна ўплеценымі ў яе, і неверагоднымі выявамі космасу. Мы сабралі пяць цікавых фактаў, якія здольныя ўразіць чалавека, знаёмага з Язэпам Драздовічам толькі па яго карцінах.

Біяграфія Язэпа Драздовіча

Язэп Драздовіч нарадзіўся 13 кастрычніка 1888 года ў засценку Пунькі, у Дзісненскім павеце (цяпер гэта Глыбоцкі раён Віцебскай вобласці) у сям'і беднага шляхціца. Яго бацька памёр, калі хлопчыку было два гады, і Язэпа і пяць яго братоў маці выхоўвала адна.

Першымі мастацкімі працамі Язэпа Драздовіча былі ілюстрацыі: ён аздобіў вокладку "Першага беларускага календара на 1910 год", выдадзены "Нашай Нівай", піша шмат выяў роднай Дзісеншчыны.

Фотаздымак Язэпа Драздовіча
© Sputnik / Виктор Толочко
Фотаздымак Язэпа Драздовіча

Язэп Драздовіч служыў фельчарам у расійскай арміі, падчас першай сусветнай вайны трапіў на Заходні фронт, перанёс брушны тыф. Пасля сямі гадоў службы вярнуўся на малую радзіму, а пасля стварэння БССР у 1919 годзе пераехаў у Мінск, дзе працаваў мастаком, ілюстратарам, афарміцелем у літаратурна-выдавецкім аддзеле пры Камісарыяце асветы і Беларускім дзяржаўным тэатры.

У 20-я гады, пасля таго, як Заходняя Беларусь адышла да Польшчы, Драздовіч вяртаецца на Дзісеншчыну і, нягледзячы на перашкоды з боку польскіх уладаў, займаецца культурнай і асветніцкай дзейнасцю, а таксама шмат піша – карціны і вершы.  

1930-я гады ў творчасці мастака звязаныя з касмічнай тэмай. Драздовіч быў перакананы, што надзелены дарам празорлівасці і можа бачыць самнамбулічныя сны – сны ўяве. У сваіх "падарожжах" ён блукае па Марсе і Месяцы, бачыць Венеру і кольца Сатурна. Усе вандроўкі, як і раней этнаграфічныя, Драздовіч апісвае ў сваім дзённіку, робіць замалёўкі.

Так, мастака можна назваць распачынальнікам навуковай фантастыкі на беларускіх землях, калі б не той факт, што да сваіх прац ён ставіўся вельмі сур'ёзна і лічыў іх навукова абгрунтаванымі. У 1931 году Драздовіч апублікаваў навуковую брашуру "Нябесныя бяжы", якую аздобіў уласнымі лінагравюрамі.

Драздовіч усяго пяць гадоў не дажыў да таго моманту, як чалавек упершыню пабываў у космасе – мастак памёр 15 верасня 1954 года ва ўзросце ўсяго 65 гадоў. Язэп драздовіч пакінуў вялікую творчую спадчыну, якая складаецца з яго палоцен, гравюр, скульптур і літаратурных твораў. Яго творчасць значна паўплывала на станаўленне наступных пакаленняў беларускіх мастакоў. У гонар Язэпа Драздовіча названа вуліца ў мінскім мікрараёне Лошыца, вуліцы ў Радашковічах, Маладзечне, Оршы, Навагрудку, Глыбокім, Шаркаўшчыне.

Помнік Язэпу Драздовічу аўтарства Ігара Голубева ўсталяваны ў Траецкім прадмесці Мінска і бюст – у Глыбокім, на Алеі знакамітых землякоў.  У 2018 годзе магіла Язэпа Драздовіча была ўнесеная ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Беларусі.

Імя Драздовіча носіць Германавіцкі музей мастацтва і этнаграфіі, а на радзіме мастака ў вёсцы Пунькі штогод праводзяцца міжнародныя пленэры. Творы Язэпа Драздовіча захоўваюцца ў Нацыянальным музеі гісторыі і культуры Беларусі, Нацыянальным мастацкім музеі, Музеі старажытнабеларускай культуры, Музеі Якуба Коласа, Нацыянальным музеі Літвы, а таксама ў прыватных калекцыях.

Чытайце таксама:

326
Тэги:
Мастацтва, Беларусь, Язэп Драздовіч
Артыст Уладзімір Гасцюхін

Пуцін узнагародзіў ордэнам Дружбы народнага артыста Беларусі Гасцюхіна

21
(абноўлена 12:12 08.06.2021)
Папулярнаму акцёру і рэжысёру ў гэтым годзе споўнілася 75 гадоў, ён працягвае здымацца ў кіно і тэлепраектах.

МІНСК, 8 чэр - Sputnik. Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін падпісаў указ аб узнагароджанні ордэнам дружбы акцёра Уладзіміра Гасцюхіна, адпаведны дакумент апублікаваны на інтэрнэт-партале прававой інфармацыі.

"За вялікі ўклад ва ўмацаванне дружбы, супрацоўніцтва і ўзаемаразумення паміж народамі Расіі і Беларусі ўзнагародзіць ордэнам дружбы Гасцюхіна Уладзіміра Васільевіча, грамадзяніна Рэспублікі Беларусь", - гаворыцца ў тэксце.

Заслужаны артыст РСФСР і народны артыст Беларусі Уладзімір Гасцюхін у сакавіку адсвяткаваў юбілей - 75 гадоў.

Гасцюхін нарадзіўся ў Свярдлоўску, у 1970 годзе скончыў Дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва імя Луначарскага. З 1981 года - акцёр Мінскага Тэатра-студыі кінаакцёра.

За паўвекавую творчую дзейнасць на рахунку акцёра больш за сотню роляў як у кіно, так і тэатры. Акрамя таго, ён выступае і як кінарэжысёр: у гэтай якасці Гасцюхін паставіў фільм "Ботанический сад".

Вядомасць Гасцюхіну прынеслі фільмы "Охота на лис", "Большая игра", "Сын за отца", папулярныя былі яго ролі ў такіх серыялах, як "Дальнобойщики", "1943", "Без права на выбор" і іншых.

За прафесійныя заслугі Гасцюхін быў узнагароджаны шэрагам прэмій і дзяржаўных узнагарод, у тым ліку - міжнародных. Ён член Міжнароднай славянскай акадэміі, віцэ-прэзідэнт Міжнароднага кінафоруму "Залаты Віцязь", заслужаны артыст РСФСР, народны артыст Рэспублікі Беларусь.

Гасцюхін таксама быў узнагароджаны медалём Францыска Скарыны, затым - ордэнам Францыска Скарыны, прэміяй Саюзнай дзяржавы ў галіне літаратуры і мастацтва.

Акцёр да цяперашняга часу здымаецца ў кіно і тэлепраектах.

Чытайце таксама:

21
Тэги:
кіно, рэжысёр, акцёр, Уладзімір Гасцюхін, Беларусь, артыст, Уладзімір Пуцін
Тэмы:
Саюзная дзяржава Беларусі і Расіі
Народная артыстка Беларусі Людміла Бржазоўская

Споведзь неабыякавага і гарачага сэрца

45
(абноўлена 15:07 03.06.2021)
Ёй захапляўся знакаміты італьянскі рэжысёр Франка Дзефірэлі. Яе вельмі часта параўноўвалі з галівудскай зоркай Одры Хэпберн. 4 чэрвеня юбілей адзначае народная артыстка Беларусі, легендарная балерына Людміла Бржазоўская.

Людміла Генрыхаўна аддала Вялікаму тэатру больш за пяцьдзесят гадоў: спачатку бліскала на яго падмостках, а сёння яна - педагог-рэпетытар, можна сказаць, правая рука балетмайстра. У дзень 75-годдзя Людмілы Бржазоўскай мы ўспомнілі словы некалькіх вялікіх людзей аб выбітнай балярыне.

Твор мастацтва

"Танец Людмілы Бржазоўскай - ланцуг імгненняў, з якіх складаецца споведзь неабыякавага і гарачага сэрца. Яна сама - твор мастацтва", - казаў пра балярыну знакаміты скульптар Заір Азгур. І гэта не перабольшанне.

Тата Людмілы быў мастаком. Яна часта забягала да яго, ды і ў іншыя майстэрні па суседству. Побач жыло шмат мастакоў, у тым ліку і Барыс Забораў. Будучы яшчэ зусім юнай яна часта пазіравала бацьку. Калі дачка ўжо працавала ў тэатры, ён прыходзіў на спектаклі, назіраў, а потым маляваў. Але сваёй любімай карцінай Людміла Генрыхаўна называе партрэт пэндзля Аляксандра Шастакова, які захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі.

Пецярбургскі трыўмф

З вялікім рускім балетмайстрам  Леанідам Якабсонам Бржазоўскай пашчасціла сустрэцца ў Пецярбургу, куды яе з партнёрам Юрыем Траяном беларускі тэатр адправіў на заняткі па ўдасканаленні майстэрства. Харэограф не спяваў дыфірамбаў маладой пары, але адным учынкам сказаў вельмі многае.

Людмила Бржозовская и Юрий Троян
© Photo : НАБТ РБ
Людміла Бржазоўская і Юрый Траян каля 20 гадоў былі парай не толькі на сцэне, але і ў жыцці

Справа была ў пачатку 1970-х. Юрый і Людміла займаліся ў розных педагогаў, чулі шмат пахвальных водгукаў. Але яны хацелі ведаць меркаванне мэтра, таму запісаліся да яго. Яны выканалі перад Якабсонам сучасны нумар "Тры прэлюдыі" Скрабіна. Харэограф паглядзеў і адразу ж выклікаў свайго дырэктара, той прыбег, паставіў на раяль чамаданчык, адкрыў яго, дастаў нейкія паперы і сказаў: "Вось кватэры ў Пецярбургу, выбірайце сваю! .." І што Людміла з Юрыем? Яны падзякавалі за такую ​​высокую ацэнку і вярнуліся ў Мінск. Да таго часу Людміла ўжо танцавала "Лебядзінае возера" ў беларускім Вялікім, наперадзе яе чакалі "Жызэль", "Спячая прыгажуня" і іншыя выдатныя партыі ў спектаклях Елізар'ева.

Цудоўныя Адам і Ева

У жыцці Людмілы Бржазоўскай было мноства выдатных сустрэч. Але адну яна запомніла на доўгія гады. Воляю выпадку патрапілі з Юрыем Траянам ў Рым на кінафестываль. Іх запрасілі замест захварэлай балерыны з маскоўскага Вялікага тэатра.

Людміла Генрыхаўна ўзгадвае: "Рэпетыцыі праходзілі ў Рымскай оперы. У канцэрце ўдзельнічалі сусветныя зоркі. Толькі глядзець на іх ужо было велізарным задавальненнем, а тут мы апынуліся з імі на адной сцэне. Памятаю, на рэпетыцыі акцёр Альберта Сорда, гледзячы ў праграму, з усмешкай спытаў у нас: "Вы танцуеце "Адама і Еву"? А касцюмы ў вас натуральныя"» Я ўжо сумелася і адказала: "Не, сінтэтычныя". Канцэрт вяла вядомая актрыса Джульета Мазіна, пазней яна прыйшла з унучкай да нас у грымёрную і сказала ёй: "Глядзі, як прыгожа - гэта рускі балет".

А пасля канцэрта пара была запрошана ў ложу да прэзідэнта Італіі. Нечакана да балярыны падышоў мужчына ў смокінгу, павіншаваў, паднёс прэзенты - духі. "Гэта вам і вашаму Адаму", - сказаў ён. Касцюмер, якая дапамагала Людміле пераапранацца, па-італьянску эмацыйна размахваючы рукамі, стала крычаць: "Франка Дзефірэлі! Франка Дзефірэлі!" Людміла ж, якая захаплялася яго фільмамі, не пазнала куміра, але была ўсцешана такой увагай.

Пацалаваная Богам

Мастацкі кіраўнік Вялікага тэатра Беларусі, народны артыст СССР і Беларусі Валянцін Елізар'еў шмат гадоў не перастае захапляцца Людмілай Бржазоўскай. Не толькі як балярынай, але і як чалавекам і педагогам:

"Людміла Генрыхаўна ўвайшла ў маё сэрца і маю творчасць, калі мне было 26 гадоў. Яна выдатны чалавек і дзіўна таленавітая балерына. Божачка яе пацалаваў - гэта абсалютна дакладна. Я вельмі рады, што нашы шляхі аднойчы перасекліся - і мы сутыкнуліся ў творчасці. Яна стала выканаўцай усіх галоўных партый у маіх балетах. Яна дзіўна тонка магла перадаць харэаграфічны тэкст, які я ствараў, дапаўняючы вобраз сваім разуменнем сэнсаў, укладваючы ў ролю сваю індывідуальнасць. А як гучаць і пра многае кажуць яе твар, рукі, пластыка! .. Яна той рэдкі чалавек, які ўсё сваё жыццё прысвяціў Беларусі, нашаму тэатру і мастацтву".

Чытайце таксама:

45
Тэги:
балет
Паломнікі ў Меке

Не больш за 60 тысяч: Эр-Рыяд дазволіць хадж-2021 толькі прышчэпленым пілігрымам

9
(абноўлена 19:37 12.06.2021)
У гэтым годзе вялікі хадж да святынь ісламу, у якім зноў дазволена прымаць удзел замежнікам, выпадае на 17-22 ліпеня.

МІНСК, 13 чэр – Sputnik. У Саудаўскай Аравіі дазволяць 60 тысячам падданых і рэзідэнтаў краіны, якія зрабілі прышчэпку супраць каронавіруса (COVID-19), здзейсніць у бягучым годзе хадж, дадзенае паведамленне распаўсюдзілі сёння дзяржСМІ каралеўства.

Паведамленняў аб тым, што мусульмане з іншых краін могуць здзейсніць паломніцтва да святых месцаў ісламу, пакуль не было. Звычайна на хадж збіраюцца некалькі мільёнаў мусульман. Беларускія мусульмане раней, да пандэміі каронавіруса, таксама рэгулярна наведвалі Меку.

"У святле таго, што ўвесь свет становіцца сведкам развіцця пандэміі каронавіруса і з'яўлення яго новых мутацый, (...) прынята рашэнне абмежаваць рамкі правядзення рытуалаў хаджа. Агульная колькасць паломнікаў - падданых і рэзідэнтаў краіны любой нацыянальнасці - будзе складаць 60 тысяч", - гаворыцца ў распаўсюджаным паведамленні.

Акрамя гэтага, у хадж змогуць адправіцца толькі асобы ад 18 да 65 гадоў, якія зрабілі прышчэпку ад каронавіруса ў адпаведнасці з патрабаваннямі каралеўства. У гэтым годзе вялікі хадж да святынь ісламу, у якім зноў дазволена прымаць удзел замежнікам, выпадае на 17-22 ліпеня.

Паводле апошніх звестак, у каралеўстве з насельніцтвам 34,2 млн чалавек ад пачатку пандэміі былі зарэгістраваны 463 703 выпадкі COVID-19, 7 537 пацыентаў памерлі ад наступстваў заражэння.

З 2010 года хадж да святынь ісламу здзейснілі не менш за 150 мільёнаў чалавек. У 2020 годзе з-за пандэміі паломніцтва ў Меку ўпершыню ў сучаснай гісторыі было абмежавана, дазволілі толькі тысячы мусульман, і толькі падданым Саудаўскай Аравіі.

Чытайце таксама:

9
Тэги:
Мека, Іслам, хадж, Эр-Рыяд
Тэмы:
Каронавірус COVID-19