Міхаіл Савіцкі

Міхаіл Савіцкі: каб усхваляваць чалавека, трэба самому спаліць душу

1356
(абноўлена 21:33 17.02.2021)
Міхаіл Савіцкі прайшоў праз тры самыя страшныя канцэнтрацыйныя лагеры і пісаў праўду, якую бачыў.

Сёння споўнілася б 99 год аднаму з самых вядомых мастакоў Беларусі Міхаілу Савіцкаму.

Міхаіл Савіцкі і Васіль Быкаў
© Sputnik / Евгений Коктыш
Міхаіл Савіцкі і Васіль Быкаў

Пры жыцці ён быў уганараваны мноствам савецкіх і беларускіх званняў і ўзнагарод: Народны мастак СССР і Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР і трох Дзяржаўных прэмій Беларусі, акадэмік Акадэміі мастацтваў Расіі і Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Ён узнагароджаны ордэнамі Леніна, Працоўнага Чырвонага Сцяга, "Знакам Пашаны", прэміяй і ордэнам Андрэя Першазванага. Савіцкі першы атрымаў ордэн Францыска Скарыны.

Народны мастак Беларусі Май Данцыг
© Photo : Евгений Колчев/Wikimedia Commons

Выжыў, каб паказаць тое, аб чым нельга забыцца

Глядзець на палотны Савіцкага цяжка. Вельмі. Выйдзеш з музея, а перад табой маўклівыя постаці нябожчыкаў. Заплюшчыш вочы, а бачыш іх нямыя пытанні. Навошта так рэалістычна? Але менавіта гэтым ён, выжыўшы сярод тысяч закатаваных, і апраўдаў сваё "вязенне", бескампрамісна паказваючы — пра гэта нельга забыцца. Колькі б год не мінула.  

Адну карціну "карэктаваў" сам Машэраў

Наколькі няпростым, незгаворлівым быў Міхаіл Савіцкі, гаворыць многія, хто ведаў мастака. А да шырокай публікі дзякуючы інтэрв'ю самога Міхаіла Андрэевіча дайшоў факт аб лёсе адной з яго карцін.

Рэпрадукцыя карціны Летні тэатр з  цыкла Лічбы на сэрцы
© Sputnik / Лев Иванов
Рэпрадукцыя карціны "Летні тэатр" з цыкла "Лічбы на сэрцы"

"Летні тэатр" карэктаваў сам першы сакратар ЦК Кампартыі Беларускай ССР Пётр Машэраў. Невядома, якія словы гаварылі адзін аднаму былыя франтавікі, аднак зорку Давіда мастак з формы вязня, які стаіць побач з фашыстам і ўслужліва заглядае ў вочы, усё ж убраў. Хоць свайго меркавання не памяняў і асуджаў спробу выжыць любой цаной.

Сам ён выжыў цудам. Бо прайшоў праз тры самыя страшныя канцэнтрацыйныя лагеры. І пісаў праўду, якую бачыў, перажыў і замалчванне якой лічыў здрадай.

Вязень пад нумарам 32815

Па яго работах вельмі лёгка, калі наогул прымяральна гэтае слова, вывучаць парадкі і гісторыю канцлагераў. Усё паказана і агаворана не толькі маслам, але і назвамі карцін.

"Пяючыя коні" — так называецца адна з карцін, на якой вязні, якія запрагаліся замест коней і цягнулі пагружаныя на колы трупы, спяваюць. "Дырыжыраваў" ім карнік з плёткай. "Летні тэатр" — назва таго нашумелага палатна і ямы, у якой палілі нябожчыкаў, калі не хапала газавых камер, спіхваючы целы туды бульдозерам.

Рэпрадукцыя карціны Адбор з цыкла Лічбы на сэрцы
© Sputnik / Лев Иванов
Рэпрадукцыя карціны "Адбор" з цыкла "Лічбы на сэрцы"

Усё гэта ён бачыў сам, трапіўшы ў палон у 1942 годзе, калі ў савецкіх салдат не засталося ні сіл, ні патронаў пасля 250 дзён утрымання Севастопаля.

Першым яго лагерам стаў "Шталаг — 326", потым вагонабудаўнічы завод, а з-за шматлікіх няўдалых пабегаў — "Крывінка" — адзін з лагераў Бухенвальда, дзе з 15 тысяч засталося менш адной. Катаражныя работы на каменаломлях.

Ён стаяў ля варот крэматорыя, калі невялікую групу адабралі і павезліі ў яшчэ адзін лагер смерці — Дахаў. З вагона ноччу вязні ўцякалі па лёсаванні, Савіцкаму не пашчасціла, калі пабег заўважылі, ён застаўся: 18-ы з 40, і, збіты, трапіў у вагон-карцар, дзе над полам на вышыні 70 сантымертаў быў калючы дрот, а ежы не насілі зусім…

У Дахаў ніхто з вязняў рухацца ўжо не мог, і іх скінулі паміраць у тыфозны барак. Але тут пашчасціла — вызвалілі амерыканцы і перадалі савецкім войскам.

Вучыўся маляваць па рэпрадукцыі Кустодзіева

Міхаіл Савіцкі нарадзіўся 18 лютага 1922 года ў вёсцы Звянячы Талочынскага раёна. Быў малодшым сярод чатырох дзяцей. Бацьку ў вёсцы паважалі як майстра, які сталярыў, цяслярыў, каваў, бандарнічаў, рабіў вупраж для коней і налічнікі на вокны. Маці таксама выдатна ткала і прала.

Міхаіл Савіцкі
© Sputnik / Ю. Иванов
Міхаіл Савіцкі

Міхась з ранняга дзяцінства марыў стаць мастаком, напэўна, слаба ўяўляючы, што гэта такое. З жывапісам будучы мастак знаёміўся па іконах і рэпрадукцыях Кустодзіева "Масленіца" і Сурыкава "Раніца Стралецкай казні", якія аднекуль прывёз бацька.

У пяць гадоў Міхась Савіцкі добра чытаў і вельмі любіў часопіс "Вакол свету". У школе захапляўся фізікай, матэматыкай і рознымі вынаходніцтвамі. Марыў паступіць у мастацкую ВНУ, аднак скончыў Мінскае мастацкае вучылішча, а потым Маскоўскі мастацкі інстытут імя Сурыкава толькі пасля вайны.

Мастацкая галерэя Міхаіла Савіцкага

М. А. Савіцкі аўтар больш чым 200 тэматычных карцін. Вышэйшым увасабленнем яго творчасці сталі раннія працы, прысвечаныя Вялікай Айчыннай вайне: "Партызаны", "Забойства сям'і партызана", "Поле", "Плач аб загінуўшых героях", "Бежанцы", "Партызанская Мадонна", "Пакаранне смерцю", "Клятва", цыкл карцін "Лічбы на сэрцы", прысвечаны трагедыі канцэнтрацыйных лагераў і цыкл прац "Чорная быль" пра трагедыю Чарнобыля. У апошнія гады Савіцкі быў глыбока веруючым чалавекам і напісаў цыкл "Запаведзі асалоды" і гістарычныя карціны, прысвечаныя зямному жыццю Хрыста.

 Рэпрадукцыя карціны Партызанская мадона
© Sputnik / Юрий Артамонов
Рэпрадукцыя карціны "Партызанская мадона"

Працы Міхаіла Савіцкага знаходзяцца ў зборах Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі, Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, Нацыянальнай мастацкай галерэі ў Сафіі, а таксама ў многіх іншых калекцыях.

Памёр Міхаіл Савіцкі 8 лістапада 2010 года. А 7 верасня 2012 года ў Мінску ў адметным будынку Верхняга горада на плошчы Свабоды, 15 — былой гарадской сядзібе XVIII стагоддзя адкрылася Мастацкая галерэя Міхаіла Савіцкага. Пастаянная экспазіцыя, прысвечаная творчасці Міхаіла Андрэевіча, размешчана ў дзевяці залах. Тут прадстаўлены работы са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, Музея гісторыі горада Мінска і сям'і мастака. Дэманструецца інтэр'ер службовага кабінета, які знаходзіўся ў Творчых акадэмічных майстэрнях жывапісу, графікі і скульптуры, створаных па ініцыятыве мастака ў 1981 годзе, а таксама інтэр'ер яго творчай майстэрні па вул. Някрасава, 3.

1356
Артыст Уладзімір Гасцюхін

Пуцін узнагародзіў ордэнам Дружбы народнага артыста Беларусі Гасцюхіна

22
(абноўлена 12:12 08.06.2021)
Папулярнаму акцёру і рэжысёру ў гэтым годзе споўнілася 75 гадоў, ён працягвае здымацца ў кіно і тэлепраектах.

МІНСК, 8 чэр - Sputnik. Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін падпісаў указ аб узнагароджанні ордэнам дружбы акцёра Уладзіміра Гасцюхіна, адпаведны дакумент апублікаваны на інтэрнэт-партале прававой інфармацыі.

"За вялікі ўклад ва ўмацаванне дружбы, супрацоўніцтва і ўзаемаразумення паміж народамі Расіі і Беларусі ўзнагародзіць ордэнам дружбы Гасцюхіна Уладзіміра Васільевіча, грамадзяніна Рэспублікі Беларусь", - гаворыцца ў тэксце.

Заслужаны артыст РСФСР і народны артыст Беларусі Уладзімір Гасцюхін у сакавіку адсвяткаваў юбілей - 75 гадоў.

Гасцюхін нарадзіўся ў Свярдлоўску, у 1970 годзе скончыў Дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва імя Луначарскага. З 1981 года - акцёр Мінскага Тэатра-студыі кінаакцёра.

За паўвекавую творчую дзейнасць на рахунку акцёра больш за сотню роляў як у кіно, так і тэатры. Акрамя таго, ён выступае і як кінарэжысёр: у гэтай якасці Гасцюхін паставіў фільм "Ботанический сад".

Вядомасць Гасцюхіну прынеслі фільмы "Охота на лис", "Большая игра", "Сын за отца", папулярныя былі яго ролі ў такіх серыялах, як "Дальнобойщики", "1943", "Без права на выбор" і іншых.

За прафесійныя заслугі Гасцюхін быў узнагароджаны шэрагам прэмій і дзяржаўных узнагарод, у тым ліку - міжнародных. Ён член Міжнароднай славянскай акадэміі, віцэ-прэзідэнт Міжнароднага кінафоруму "Залаты Віцязь", заслужаны артыст РСФСР, народны артыст Рэспублікі Беларусь.

Гасцюхін таксама быў узнагароджаны медалём Францыска Скарыны, затым - ордэнам Францыска Скарыны, прэміяй Саюзнай дзяржавы ў галіне літаратуры і мастацтва.

Акцёр да цяперашняга часу здымаецца ў кіно і тэлепраектах.

Чытайце таксама:

22
Тэги:
кіно, рэжысёр, акцёр, Уладзімір Гасцюхін, Беларусь, артыст, Уладзімір Пуцін
Тэмы:
Саюзная дзяржава Беларусі і Расіі
Народная артыстка Беларусі Людміла Бржазоўская

Споведзь неабыякавага і гарачага сэрца

48
(абноўлена 15:07 03.06.2021)
Ёй захапляўся знакаміты італьянскі рэжысёр Франка Дзефірэлі. Яе вельмі часта параўноўвалі з галівудскай зоркай Одры Хэпберн. 4 чэрвеня юбілей адзначае народная артыстка Беларусі, легендарная балерына Людміла Бржазоўская.

Людміла Генрыхаўна аддала Вялікаму тэатру больш за пяцьдзесят гадоў: спачатку бліскала на яго падмостках, а сёння яна - педагог-рэпетытар, можна сказаць, правая рука балетмайстра. У дзень 75-годдзя Людмілы Бржазоўскай мы ўспомнілі словы некалькіх вялікіх людзей аб выбітнай балярыне.

Твор мастацтва

"Танец Людмілы Бржазоўскай - ланцуг імгненняў, з якіх складаецца споведзь неабыякавага і гарачага сэрца. Яна сама - твор мастацтва", - казаў пра балярыну знакаміты скульптар Заір Азгур. І гэта не перабольшанне.

Тата Людмілы быў мастаком. Яна часта забягала да яго, ды і ў іншыя майстэрні па суседству. Побач жыло шмат мастакоў, у тым ліку і Барыс Забораў. Будучы яшчэ зусім юнай яна часта пазіравала бацьку. Калі дачка ўжо працавала ў тэатры, ён прыходзіў на спектаклі, назіраў, а потым маляваў. Але сваёй любімай карцінай Людміла Генрыхаўна называе партрэт пэндзля Аляксандра Шастакова, які захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі.

Пецярбургскі трыўмф

З вялікім рускім балетмайстрам  Леанідам Якабсонам Бржазоўскай пашчасціла сустрэцца ў Пецярбургу, куды яе з партнёрам Юрыем Траяном беларускі тэатр адправіў на заняткі па ўдасканаленні майстэрства. Харэограф не спяваў дыфірамбаў маладой пары, але адным учынкам сказаў вельмі многае.

Людмила Бржозовская и Юрий Троян
© Photo : НАБТ РБ
Людміла Бржазоўская і Юрый Траян каля 20 гадоў былі парай не толькі на сцэне, але і ў жыцці

Справа была ў пачатку 1970-х. Юрый і Людміла займаліся ў розных педагогаў, чулі шмат пахвальных водгукаў. Але яны хацелі ведаць меркаванне мэтра, таму запісаліся да яго. Яны выканалі перад Якабсонам сучасны нумар "Тры прэлюдыі" Скрабіна. Харэограф паглядзеў і адразу ж выклікаў свайго дырэктара, той прыбег, паставіў на раяль чамаданчык, адкрыў яго, дастаў нейкія паперы і сказаў: "Вось кватэры ў Пецярбургу, выбірайце сваю! .." І што Людміла з Юрыем? Яны падзякавалі за такую ​​высокую ацэнку і вярнуліся ў Мінск. Да таго часу Людміла ўжо танцавала "Лебядзінае возера" ў беларускім Вялікім, наперадзе яе чакалі "Жызэль", "Спячая прыгажуня" і іншыя выдатныя партыі ў спектаклях Елізар'ева.

Цудоўныя Адам і Ева

У жыцці Людмілы Бржазоўскай было мноства выдатных сустрэч. Але адну яна запомніла на доўгія гады. Воляю выпадку патрапілі з Юрыем Траянам ў Рым на кінафестываль. Іх запрасілі замест захварэлай балерыны з маскоўскага Вялікага тэатра.

Людміла Генрыхаўна ўзгадвае: "Рэпетыцыі праходзілі ў Рымскай оперы. У канцэрце ўдзельнічалі сусветныя зоркі. Толькі глядзець на іх ужо было велізарным задавальненнем, а тут мы апынуліся з імі на адной сцэне. Памятаю, на рэпетыцыі акцёр Альберта Сорда, гледзячы ў праграму, з усмешкай спытаў у нас: "Вы танцуеце "Адама і Еву"? А касцюмы ў вас натуральныя"» Я ўжо сумелася і адказала: "Не, сінтэтычныя". Канцэрт вяла вядомая актрыса Джульета Мазіна, пазней яна прыйшла з унучкай да нас у грымёрную і сказала ёй: "Глядзі, як прыгожа - гэта рускі балет".

А пасля канцэрта пара была запрошана ў ложу да прэзідэнта Італіі. Нечакана да балярыны падышоў мужчына ў смокінгу, павіншаваў, паднёс прэзенты - духі. "Гэта вам і вашаму Адаму", - сказаў ён. Касцюмер, якая дапамагала Людміле пераапранацца, па-італьянску эмацыйна размахваючы рукамі, стала крычаць: "Франка Дзефірэлі! Франка Дзефірэлі!" Людміла ж, якая захаплялася яго фільмамі, не пазнала куміра, але была ўсцешана такой увагай.

Пацалаваная Богам

Мастацкі кіраўнік Вялікага тэатра Беларусі, народны артыст СССР і Беларусі Валянцін Елізар'еў шмат гадоў не перастае захапляцца Людмілай Бржазоўскай. Не толькі як балярынай, але і як чалавекам і педагогам:

"Людміла Генрыхаўна ўвайшла ў маё сэрца і маю творчасць, калі мне было 26 гадоў. Яна выдатны чалавек і дзіўна таленавітая балерына. Божачка яе пацалаваў - гэта абсалютна дакладна. Я вельмі рады, што нашы шляхі аднойчы перасекліся - і мы сутыкнуліся ў творчасці. Яна стала выканаўцай усіх галоўных партый у маіх балетах. Яна дзіўна тонка магла перадаць харэаграфічны тэкст, які я ствараў, дапаўняючы вобраз сваім разуменнем сэнсаў, укладваючы ў ролю сваю індывідуальнасць. А як гучаць і пра многае кажуць яе твар, рукі, пластыка! .. Яна той рэдкі чалавек, які ўсё сваё жыццё прысвяціў Беларусі, нашаму тэатру і мастацтву".

Чытайце таксама:

48
Тэги:
балет
Стадыён Уэмблі у Лондане

Фінал Еўра-2020 могуць перанесці з Лондана

10
(абноўлена 12:21 18.06.2021)
УЕФА можа перанесці фінальны паядынак, так як у Лондане дзейнічаюць жорсткія каранцінныя меры.

МІНСК, 18 чэр – Sputnik. Фінал чэмпіянату Еўропы па футболе могуць перанесці з Лондана ў Будапешт, паведамляе Times.

Фінал Еўра-2020 павінен прайсці ў Лондане на стадыёне "Уэмблі" 11 ліпеня.

Паводле інфармацыі крыніцы, калі афіцыйныя асобы УЕФА і ФІФА не будуць вызвалены ад неабходнасці праходзіць самаізаляцыю па прыбыцці, будзе разгледжаны варыянт з пераносам матча з Лондана ў Будапешт.

У сваю чаргу, брытанскі Кабмін абмяркоўвае магчымасць зрабіць выключэнне для 2,5 тысяч прадстаўнікоў УЕФА і ФІФА, палітыкаў, спонсараў і вяшчальнікаў і дазволіць ім не сыходзіць на ізаляцыю.

Афіцыйным асобам могуць дазволіць наведваць матчы плэй-оф Еўра на "Уэмблі", трэніроўкі каманд, сустракацца з членамі ўрада Вялікабрытаніі.

Стадыён "Уэмблі" умяшчае 90 000 гледачоў. На першых матчах кантынентальнага першынства ў Лондане ўстаноўлена абмежаванне ў 25% ад ёмістасці арэны - 22 500 чалавек. Плануецца, што гэтая колькасць будзе павялічана да плэй-оф.

Дарэчы, на матчах чэмпіянату Еўропы ў Венгрыі дазволена 100-працэнтная запаўняльнасць стадыёна.

У Лондане пройдуць яшчэ дзве сустрэчы групавога этапу з удзелам зборнай Англіі, два матчы 1/8 фіналу турніру, паўфінал і фінал.

Чытайце таксама:

10
Тэги:
УЕФА, Лондан, Еўра-2020, фінал