Кандрат Крапіва, 1951 год

Беларускі Лафантэн: 125 гадоў з дня нараджэння Кандрата Крапівы

716
(абноўлена 21:06 04.03.2021)
Да юбілейнага дня нараджэння выбітнага беларускага літаратурнага дзеяча Sputnik зрабіў падборку цікавых фактаў з яго жыцця і прапануе некалькі "пякучых" баек.

МІНСК, 5 сак – Sputnik. Сёння спаўняецца 125 гадоў з дня нараджэння знакамітага беларускага літаратара, байкапісца, майстра сатырычнага жанру.

Кандрат Крапіва нарадзіўся 5 сакавіка 1896 года ў вёсцы Нізок Уздзенскага раёна ў сялянскай сям'і. Sputnik вырашыў не пераказваць у чарговы раз біяграфію пісьменніка, але прывесці топ-5 літаратурных паданняў, звязаных з імем знакамітага беларуса.

Лёс пісьменніка вызначылі СМІ

Існуе паданне, што пісаць Крапіва пачаў дзякуючы газеце "Савецкая Беларусь".

Аднойчы будучы літаратар шпарцываў па роднай вёсцы і ўбачыў прыбіты на інфармацыйным стэндзе нумар "Савецкай Беларусі". Юнак прыпыніўся і пачаў чытаць. Кажуць, што тэксты ў артыкукалах яму настолькі падабаліся, што ён сам вырашыў паспытаць сябе на літаратурнай ніве.

Белорусские писатели (справа налево) : Михась Линьков, Якуб Колас, Кондрат Крапива и Павел Ковалев
© Sputnik / В. Китас
Беларускія пісьменнікі (справа налева): Міхась Лынькоў, Якуб Колас, Кандрат Крапіва і Павел Кавалёў

Ні дня без радка

Кажуць, што Крапіва вельмі шмат пісаў, быццам жыў па прынцыпе "ні дня без радка". Аднак ён ніколі нікому не казаў, над чым менавіта працуе ў пэўны момант.

Вядомы факт, што людзі творчыя маюць забабоны. Магчыма, і ён баяўся спудзіць яшчэ не народжаную басню. Напрыклад, п'есу "Брама неўміручасці" Крапіва пісаў амаль 6 гадоў, і ўвесь гэты час ніхто не ведаў, над чым ён працуе. Дарэчы, Крапіва ніколі не працаваў над некалькімі творамі адначасова.

Фенаменальная памяць

Крапіва меў фенаменальную памяць – ён ніколі не запісваў адрасы і тэлефоны, не вёў штодзённік. Усё самае важнае захоўвалася ў яго памяці. І калі трэба было знайсці тэлефон нейкага чалавека, то прасцей было адразу пытацца ў Крапівы (калі ён яго ведаў, вядома).

У старасці ў Крапівы сур'ёзна пагоршыўся зрок, што адбівалася на яго прафесійнай рэдактарскай дзейнасці. Але ён рэдактаваў усе слоўнікі проста па памяці. Захоўваў у сваёй памяці ўсе значэнні, дыялектныя варыянты і паходжанне беларускіх слоў са слоўнікаў.

Шмат нататнікаў

Гэты бок жыцця пісьменніка супярэчыць папярэдняму. Але не зусім. Нататнік яму быў патрэбен для цікавых цытатаў суайчыннікаў, адзнакаў падчас вандровак. Самае характэрна тут тое, што ў адрозненне ад сваіх калег па цэху (творчых людзей), яго почырк вельмі акуратны. Ён ніколі не маляваў і не рабіў пазнак на палях.

Шахматы

Акрамя літаратуры быў у Кандрата Крапівы яшчэ адзін запал – шахматы. Па ўспамінах блізкіх, за шахматнай дошкай ён мог праседжваць шмат гадзін запар. У пісьменніка быў нават адмысловы набор шахмат, выразаных з вельмі рэдкай пароды дрэва.

Што з гэтага праўда, а што не, мы ўжо наўрад ці даведаемся. Але тое, што з творамі Крапівы павінен быць знаёмы кожны беларус, – гэта факт.

Творчасць Кандрата Крапівы – з'ява ўнікальная і адметная для беларускай літаратуры. Гэта байкапісец такога ўзроўню, як Эзоп – для антычнай літаратуры, Лафантэн – для французскай і Крылоў – для рускай. Акрамя таго, гэта выдатны драматург і сатырык, які мог як высмеяць чалавечыя заганы ў сваіх п'есах "Хто смяецца апошнім" і "Брама неўміручасці", так і стварыць лірычную камедыю "Пяюць жаваранкі".

Да вашай увагі прапануем некалькі "пякучых" баек ад Крапівы.

Открытие Рождественских ярмарок в Праге
© Sputnik / Алексей Витвицкий
"А "галава" з мандатам у паўметра / Стаіць над яслямі ў хляве..."

Мандат

Аслу раз выдалі мандат, –
Няйначай, памылкова.
(Такія і ў людзей памылкі – не наўда,
Але аб іх пасля размова).
Ад шчасця гэтага ў Асла
Аж галава кругом пайшла,
І вылецеў з яе апошні розум –
Як п'яны стаў Асёл, хоць быў цвярозым:
Такога ўраз задаў разумнік тону,
Такога шуму нарабіў, такога звону,
Што не спрачаліся жывёлы ані крышку
І палічылі ўсе Асла за шышку.
– Ну й розум! Вось дык галава! –
Яе раз гучалі хвалы словы.
Другі дык ледзь не цалаваў
Капыцікі асловы.
А "галава" з мандатам у паўметра
Стаіць над яслямі ў хляве:
Ніводнай думкі ў галаве –
Жуе сабе авёс, псуе сабе паветра.
Пры гэтым бедныя жывёлы
І чхнуць баяцца без дазволу.
Адзін вось толькі Лыска,
Калі Асла пабачыць блізка,
Заўсёды брэша: "Гаў-гуў-гуў!
Цярпець я дурня не магу!"
Ды Лыска той сядзеў на ланцугу.
_______
Бывае іншы раз і з нашым братам,
Што галаву заменьваюць мандатам,
Ды мы справаджваем такіх аслоў
Без лішніх слоў.

                                                   1925

Белорусский крестьянин, член колхоза, 1934 год
© БГАКФФД
"І з выгляду просты, і проста адзет, / Ды гэта не проста, не так сабе дзед..."

Калгасны дзед

І з выгляду просты, і проста адзет,
Ды гэта не проста, не так сабе дзед,
І шэрая світка зусім ні пры чым, –
У дзеда важнецкі інспектарскі чын.
Інспектар па якасці – гэта ж не жарт!
Патрэбны тут веды, і пільнасць, і гарт,
І чын яму спаць не дае па начах, –
Мільгаюць у дзеда агрэхі ў вачах.
Вясновае сонца вачэй не пратрэ,
А дзеда ўжо клопат, руплівасць бярэ,
А чын ужо штурхае дзеда пад бок:
– Таварыш інспектар! Пара, галубок...
І птушак дасужых звіняць галасы,
І дзедавы ногі шчымяць ад расы.
Ды ногі-то, ўласна, зусім ні пры чым,
І моршчыцца ў дзеда ёсць многа прычын:
Вунь шэрае штосьці на чорнай раллі, –
Няўжо бо нядбайнікі зноў падвялі?
І грозна і гнеўна глядзіць ён на грэх, –
І ўсыпле ж дзед Сцёпку за гэты агрэх!
За тое, што добра дагледзеў вясны,
У прэмію дзеду падносяць штаны.
Штаны як штаны... Мо каб крышку вужэй,
Ды гонар для дзеда за ўсё даражэй.
Дахаты ён прыйдзе, пакажа старой:
– Ты ўсё мяне лаеш, а я вось герой.
Прытуліць старую к сівой барадзе
І горда падарак на стол пакладзе.

                                                      1936

Чемпионат профессионального мастерства Парикмахерское искусство
© Sputnik / Максим Богодвид
"Дык не адзін заўважан быў распорак, / А ззаду й спераду – па сорак..."

Мода

Якімсьці чынам, невядома,
З вар’яцкага шпіталя ці то дома
Ды збегла раз няшчасная кабета,
Якая з малых год
Была паклонніцаю мод
І розум страціла праз гэта.
Было, між іншым, лета.
Яна тут зараз цераз плот
І скокнула ў гарод
Ды, завязаўшы нек па-свойму хустку,
Давай тут прыбіраць старанна галаву:
Лісцё ўтыкае морквы і капусту,
І кроп, і іншую траву.
Пасля па вуліцы прайшла, як быццам каралева,
Хоць грудзі голыя і цела ўсё свіціцца,
Аж сэрца, гледзячы, сціскаецца ад жалю.
Аднак жа паабапал – справа, злева –
За ёю бегла разявак мо з трыццаць,
Галёкалі, іржалі.
І нават нейкія два франты,
Згубіўшы свой "шляхетны" сорам,
Таксама любаваліся уборам,
Хвалілі, што "пікантны".
А колькі модніцам-кабетам
Іх пахвала абыдзецца і грошай і турбот,
Няшчасныя не думалі аб гэтым.
Назаўтра ўжо ва ўсіх паклонніц мод,
Якія пераймаць заўсёды рады,
Дык не адзін заўважан быў распорак,
А ззаду й спераду – па сорак.
На галаве ж у іх не грады
І нават не гарод,
А проста – цэлае шматполле:
Бульбянік тут развесіў голле,
Там далей – іншы кораньплод;
На самай макаўцы ячмень
Пад вецярком сабе шумеў,
А далей сырадэля
Так міла белым тварыкам глядзела,
І роем навакол гулі
Двухногія чмялі.
_______
Якія ж выведу я тут маралі?
Каб на галовах не аралі,
Заводзячы севазварот шматпольны?
Ды не, браткі, зусім
Я клапачуся не аб гэтым, 
І байку прысвячаю ўсім, 
Хто слепа модзе пакланіцца здольны: 
Дзяўчатам ды кабетам, 
А больш за ўсіх дык маладым паэтам.
                                                             1926

Чытайце таксама: 

716
Тэги:
байкі, юбілей, падзеі і даты, Літаратура, Жыццё знакамітых людзей, Кандрат Крапіва, Беларусь
Тэмы:
Беларуская літаратура (33)
Салісты ансамбля Песняры Анатоль Кашапараў і Леанід Барткевіч

"Класіку трэба берагчы": Кашапараў не стрымаў эмоцый у памяць аб Барткевічы

11
(абноўлена 13:17 14.04.2021)
Усім, хто датычны да класікі, трэба цёплае стаўленне, перакананы саліст залатога складу "Песняроў" Анатоль Кашапараў; на яго думку, у лёсе яго сябра і калегі Леаніда Барткевіча сваю ролю адыграў, у тым ліку, і недахоп увагі з боку дзяржавы.
"Классику надо оберегать": Кашепаров не сдержал эмоций в память о Борткевиче

Саліст залатога складу "Песняроў" Анатоль Кашапараў цяпер знаходзіцца ў ЗША, у гутарцы з вядучым радыё Sputnik Вячаславам Шарапавым ён падзяліўся асабістымі ўспамінамі пра Леаніда Барткевіча, які памёр напярэдадні ў адной з мінскіх бальніц.

"Чарговы самародак сышоў з нашага калектыву. Шмат зайздроснікаў, на жаль, жыццё такое, што нас стала атачаць шмат нядобрых людзей. Я думаю, што недахоп увагі, можа, нават ад нашай рэспублікі да ўсіх. Крыўдна. За дзяржаву крыўдна", - падзяліўся сваім меркаваннем Кашапараў.

"Лёня быў... Ён быццам ў гэтым жыцці хацеў папоўніць тое, чаго яму не хапала. Ён быў вялікі фантазёр, шмат ствараў. Але гэта адбывалася не ад таго, што ён хацеў нейкага зла або намеру, а проста ад недахопу не тое што ўвагі, ну нельга так ставіцца, разумееце. Усё ж такі калектыў быў і застаўся, і ў далейшым былі нядрэнныя напрацоўкі. Нельга так рабіць. На жаль, сышоў чарговы чалавек пасля Мулявіна. Проста так нельга. І ў цішыні, і ўсё .. Ён казаў, што кватэру далі і зямлю выдзелілі. Гэта ўсё пашанцавала, ён на маладой быў жанаты, ім як маладым сем'ям далі", - распавёў Кашапараў.

Суразмоўца Sputnik расказаў, што напярэдадні прачнуўся вельмі рана і доўга не мог спаць пасля таго, як атрымаў мноства званкоў. "Усё-ўсё перадумаў: і чаму так адбываецца, чаму вакол столькі шмат злых людзей, я ведаю, што яны былі супраць Барткевіча і застаюцца супраць мяне, але гэта мяне не турбуе, гэта як сцяну ілбом прабіваць", прызнаўся Кашапараў.

"Мне сапраўды вельмі балюча, што сышоў чалавек", - на гэтай фразе чуваць, як суразмоўца Sputnik плача.

"Я не скажу, што таленавітых няма, вядома ж, яны вакол. Але трэба вось гэта святое, класіку гэтую трэба ахоўваць. І хто быў датычны да гэтай класікі, да гэтага святога, да іх трэба таксама цёплае стаўленне, не трэба гэтых злых слоў, не трэба нічога. Людзі, супакойцеся, кароткае жыццё. Вы бачыце, як гэта ўсё сканчаецца. Планаў наладзяць, а ўсё гэта ... ", - сказаў Кашапараў.

Саліст "Песняроў" падзяліўся ўспамінамі: "У тыя часы многа чаго не было, шмотак не хапала добрых, дзесьці ў крамах не зусім усё было, але была вось гэтая душэўнасць. Прыходзіш ў госці, і стол адразу накрываўся . Вось гэтага цяпер няма, людзі сталі як робаты ", сказаў ён.

"З Лёнем былі і раней сябрамі, вядома, у апошнія гады ён адкрыўся трошкі з іншага боку. Царства яму нябеснае, вельмі шкада, што я ў сілу абставінаў не магу зараз у Мінск трапіць", - дадаў Кашапараў.

Цырымонія развітання з заслужаным артыстам Леанідам Барткевічам пройдзе ў чацвер, 15 красавіка, грамадзянская паніхіда плануецца ў будынку Белдзяржфілармоніі ў Мінску, пахаванне пройдзе на Усходніх могілках у сталіцы. Аб смерці вядомага артыста стала вядома ў аўторак 13 красавіка, Леанід Барткевіч памёр у бальніцы ад ускладненняў пасля цукровага дыябету, не дажыўшы крыху больш за месяц да 72-га дня нараджэння.

Чытайце таксама:

11
Тэги:
дзяржава, "Песняры", Ленід Барткевіч, Анатоль Кашапараў
Наш герой: што памятаюць у беларускай вёсцы пра касманаўта Кавалёнка?

Наш герой: што памятаюць у беларускай вёсцы пра касманаўта Кавалёнка?

14
(абноўлена 10:57 12.04.2021)
Савецкі касманаўт (40-ы па ліку), а цяпер прэзідэнт Федэрацыі касманаўтыкі Расіі Уладзімір Кавалёнак нарадзіўся і скончыў школу ў маленькай беларускай вёсачцы з паэтычнай назвай - Белае.

Туды і адправіліся карэспандэнты Sputnik Беларусь - убачыць першы дом касманаўта і пагаварыць са сваякамі.

Зараз у Белым засталося 12 домаўладанняў, у іх жыве 20 чалавек. Тут ёсць асфальт, газ і вадаправод - усё дзякуючы заслугам Кавалёнка. А што ў глыбінцы памятаюць і ведаюць пра свайго знакамітага земляка?

"Лётчык Валодзя"

Перш, чым заехаць на малую радзіму Кавалёнка, спыняемся ў Крупках - невялікім горадзе на поўначы Мінскай вобласці. Тут знаходзіцца краязнаўчы музей, частка экспазіцыі ў якім прысвечана другому беларускаму касманаўту (першым стаў Пётр Клімук - Sputnik). Дырэктар установы Тамара Больбат распавядае, як хлопчык Валодзя захапіўся космасам.

Наш герой: что помнят в белорусской деревне о космонавте Коваленке?
© Sputnik / Виктор Толочко
Архіўнае фота

У гады вайны ён часта бачыў самалётныя баі ў небе над сваёй вёскай. Аднойчы недалёка ад Белага паваліўся савецкі бамбардзіроўшчык. Усе хлапчукі бегалі паглядзець на яго - дабрацца да яго па балоце змог толькі Валодзя. Ён садзіўся ў кабіну, апранаў шлем і ўяўляў сябе лётчыкам. У вёсцы яго так і называлі - "лётчык Валодзя".

У 1957 гаду СССР запусціў першы штучны спадарожнік Зямлі. Настаўнік Зачысцінскай школы, дзе тады вучыўся будучы касманаўт, вывеў хлопцаў паназіраць за яркай кропкай у начным небе, якая да таго ж рухалася. Тады Валодзя сказаў, што хутка ўслед за спадарожнікам у космас паляцяць і людзі.

Бюст Коваленка в Крупках
© Sputnik / Виктор Толочко
Бюст Кавалёнка ў Крупках

Школу Кавалёнак скончыў толькі з адной чацвёркай і марыў пра лётнае вучылішча. Мясцовы калгас, аднак, прыняў іншае рашэнне - адправіць амбіцыйнага хлопца па "мэтавым" ў Ленінградскую ваенную медыцынскую акадэмію. Нягледзячы на ​​салідны конкурс - 9 чалавек на месца - ён паступіў у акадэмію, аднак неўзабаве ўсё ж паехаў прасіцца ў лётнае (Балашоўскае вышэйшае ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў - Sputnik).

Пасля доўгіх угавораў Валодзю дапусцілі да іспытаў, аднак на фізкультуры адбыўся канфуз: ён страціў прытомнасць. Над ім паджартоўвалі: маўляў, як гэта так - у ваенным вучылішчы трэба быць фізічна моцным, а ён страчвае прытомнасць. Кавалёнак ўсіх супакоіў: маўляў, з-за хвалявання не спаў і не еў некалькі сутак. Пасля чаго камандзіры дазволілі хлопцу пераздаць нарматывы.

Гагарын дапамог

Пасля заканчэння вучылішча ў 1963-м (тады Гагарын ўжо паспеў злятаць у космас) Уладзімір Кавалёнак служыў у ваенна-транспартнай авіяцыі, лятаў на Ан-24 спачатку ў якасці другога пілота, а затым камандзіра самалёта. У 1965-м яго разглядалі як кандыдата ў атрад касманаўтаў, аднак так і не залічылі.

Увагу на хлопца звярнуў першы касманаўт Зямлі. У 1967 годзе Кавалёнка па парадзе Гагарына залічылі ў атрад касманаўтаў, дзе ён прайшоў падрыхтоўку да палётаў на караблях тыпу "Саюз" і арбітальных станцыях "Салют". Пазней Уладзімір Васільевіч прызнаваўся, як адкрытасць і ўсмешлівасць Юрыя Аляксеевіча заваражыла яго.

Наш герой: что помнят в белорусской деревне о космонавте Коваленке?
© Sputnik / Виктор Толочко
Шлем і касцюм Уладзіміра Кавалёнка

"У першую іх сустрэчу Гагарын спытаў у Кавалёнка, ці хоча ён есці, ці ёсць у яго жыллё. А потым яны часта сустракаліся, сябравалі. Уладзімір Васільевіч неаднаразова распавядаў нам пра гэта, калі прыязджаў у музей", - дзеліцца Тамара Больбат .

Паводле яе слоў, "калі сустракаешся з Кавалёнкам, сам па сабе ён чалавек адкрыты, хоць на першы погляд здаецца непрыступным, рэзкаватым і грубым. Душа ў яго наросхрыст - чалавечая, вялікая".

Тры палёты Кавалёнка

Уладзімір Васільевіч стаў 40-м савецкім касманаўтам і 83-м у свеце, на арбіту ён лятаў тройчы. Кодавая назва касманаўта - "Фотон-1". Падчас першага палёту ў 1977 годзе экіпаж не змог састыкавацца са станцыяй "Салют-6", і экспедыцыя была спынена датэрмінова, не паспеўшы толкам пачацца.

Па вяртанні на Зямлю, Кавалёнка і другога касманаўта, Валерыя Руміна, абвінавацілі ў тым, што здарылася. Зорку Героя Савецкага Саюза яны не атрымалі. Пасля высветлілася, што зламалася сістэма збліжэння - касманаўты былі ні пры чым.

Наш герой: что помнят в белорусской деревне о космонавте Коваленке?
© Sputnik / Виктор Толочко
Асабістыя рэчы беларускага касманаўта

Праз паўгода Кавалёнак адправіўся другі раз у космас. На гэты раз стыкоўка з "Салют-6" прайшла ўдала. У выніку на караблі Уладзімір правёў больш за чатыры месяцы, выходзіў у адкрыты космас.

Аднойчы, пралятаючы над Атлантычным акіянам, ён убачыў з космасу савецкую рыбную флатылію. У квадраце, дзе яна працавала, не было рыбных зграй, і Кавалёнак звязаўся з цэнтрам: "такі-та квадрат, такая-та шырата, такая-та даўгата - перадыслакаваць флатылію ў зададзены пункт".

"Гэта стала адкрыццём, што космас, аказваецца, можа дапамагаць народнай гаспадарцы. Можна яго назваць першаадкрывальнікам ў гэтай даследчай вобласці", - кажа дырэктар музея.

Капуста зялёная і куры ў тамаце

У Крупскім музеі шмат экспанатаў Кавалёнка. Першы лётны скафандр 1977 года, трэніровачны касцюм, шлем, сумка, куртка з пагонамі генерал-палкоўніка, фуражка, пасведчанне асобы, аўтарскія пасведчанні аб касмічных даследаваннях - усе гэтыя рэчы касманаўт перадаў мясцоваму музею чатыры гады таму падчас аднаго са сваіх візітаў на радзіму.

Ёсць тут і прадукты харчавання, якія засталіся з палётаў, праўда, некаторыя цюбікі ўжо паспелі ўспушыцца - нават касмічная ежа не застрахавана ад часу. На музейнай вітрыне - капуста зялёная, хлеб, чарнасліў, шакалад, куры ў тамаце і шмат-шмат усяго іншага.

Наш герой: что помнят в белорусской деревне о космонавте Коваленке?
© Sputnik / Виктор Толочко
"Касмічная" ежа

Музей Кавалёнка ёсць таксама ў адной з сельскіх школ Крупскага раёна, у пасёлку Хацюхоўка. Усе матэрыялы асцярожна сабралі настаўнікі і вучні. Тут, напрыклад, парта, за якой вучыўся зорны вучань, гідракасцюм, рабінавая алея і памятны бюст. У Хацюхоўцы Валодзя правучыўся адзін год, пасля чаго перавёўся ў Зачысце, куды было зручней дабірацца.

Памятный бюст рядом с сельским музеем космонавтики в школе в Хотюховке
© Sputnik / Виктор Толочко
Памятны бюст побач з сельскім музеем касманаўтыкі ў школе ў Хацюхоўцы

Бюст Кавалёнка усталяваны і ў саміх Крупках. Імянной вуліцы ў яго ў райцэнтры пакуль няма, але, па словах супрацоўнікаў музея, цяпер па просьбе жыхароў раёна гэтае пытанне разглядаецца.

Родная вёска касманаўта: 12 хат і асфальт-доўгажыхар

Галоўны набытак вёскі Белае пасля Уладзіміра Кавалёнка - асфальт, які дарожнікі праклалі адразу ж пасля яго першага палёту ў космас. Ён мясцовым спраўна служыць ужо больш за 40 гадоў. У дзень нашага візіту ў сяло на "Кавалёнкаўскім тракце", як яго называюць мясцовыя, камунальнікі вялі "раскопкі" - здарылася аварыя на вадаправодзе ...

Каля дома касманаўта нас сустракае жонка яго малодшага брата Васіля, Зоя Кавалёнак, і праводзіць ўнутр. У гэтай старой вясковай хатцы (яна ўжо адрамантаваная) Уладзімір Васільевіч жыў да заканчэння школы.

Дом, где жил Владимир Коваленок
© Sputnik / Виктор Толочко
Дом, дзе жыў Уладзімір Кавалёнак

"Калі прыязджае, начуе тут. Уся вёска на вушах стаіць. Прыходзяць знаёмыя, сваякі - тады ў нас свята!" - распавядае Зоя Васільеўна.

Яна прызнаецца, што Кавалёнак апошні раз прыязджаў у Белае на 8 сакавіка ў мінулым годзе - быў на могілках у мамы і бабулі, якія пахаваныя ў вёсцы. У свае 79, ды і пакуль у свеце бушуе пандэмія, ён у асноўным адпачывае у коле сям'і ад мітусні і жыццёвых нягод ў Зорным Гарадку недалёка ад Масквы, дзе жывуць вядомыя касманаўты Савецкага Саюза і Расіі.

Жена младшего брата космонавта, Зоя Коваленок
© Sputnik / Виктор Толочко
Жонка малодшага брата касманаўта, Зоя Кавалёнак

"Ён - вельмі добры чалавек. Хто б да яго не звярнуўся, хто б што не папрасіў, заўсёды дапаможа. Ведаеце, я ўжо 46 гадоў у гэтай сям'і, і такіх людзей, як Уладзімір Васільевіч, не сустракала", - запэўнівае Зоя Кавалёнак.

Акрамя малодшага брата і яго жонкі, у Белым жыве яшчэ адна сваячка знакамітага касманаўта - жонка дзядзькі Анфіса Іванаўна Кавалёнак. У яе дом мы таксама пастукаліся.

"Нядужа даўно бачыліся з ім - заходзіў у госці, абедалі разам. Часта тэлефануе - два-тры разы на дзень, бывае", - прызнаецца яна.

Наш герой: что помнят в белорусской деревне о космонавте Коваленке?
© Sputnik / Виктор Толочко
Архіўнае фота: на ім Кавалёнак побач з Леанідам Брэжневым

З цеплынёй ў душы яна кажа пра тое, што дзякуючы Уладзіміру Кавалёнку вёсцы ўдалося атрымаць.

"Тут гразі было па калена, пакуль асфальт не паклалі. Вады ў вёсцы не было - толькі два калодзежы.  А цяпер вось - вадаправод. Ён - наш галоўны герой. Спадзяюся, хутка ўбачымся з ім зноў", - кажа Анфіса Іванаўна.

Чытайце таксама:

14
Тэги:
школа, касманаўт, вёска
Машына таксі

ЕЭК пачаў расследаванне работы агрэгатараў таксі

2
(абноўлена 16:26 14.04.2021)
Эканамічная камісія ЕАЭС шукае спосаб антыманапольнага ўрэгулявання канфлікту паміж кампаніямі, кіроўцамі і пасажырамі.

МІНСК, 14 кра - Sputnik. На праверку дзейнасці і функцыянавання прылажэнняў служб таксі адведзена 150 рабочых дзён, пра гэта паведамілі падчас тэлемоста Масква - Мінск - Бішкек - ​​Ерэван - Нур-Султан, які адбыўся ў мультымедыйным прэс-цэнтры Sputnik Беларусь.

Падазраюць у картэльнай змове

Рынак па аказанні паслуг таксі ў апошнія гады імкліва змяніўся на ўсёй Еўразійскай прасторы. І ў дзяржаў-саюзнікаў, як прававых рэгулятараў бізнэс-працэсаў, з'явіліся прычыны падазраваць у гэтай сферы факт нядобрасумленнай канкурэнцыі.

"90% рынку таксі сёння знаходзіцца ў цені. Не ў тым плане, што ён нелегальны, а ў тым, што на ім няма належнага рэгулявання з боку дзяржавы. Правілы дзейнічаюць у нейкім прыватным парадку. І гэта самае горшае, таму што пакуль моцны ўсталёўвае правілы слабому. А гэта вядзе да манапалізацыі рынку", - распавёў дырэктар дэпартамента антыманапольнага рэгулявання ЕЭК Аляксей Сушкевіч.

Па дадзеных статыстыкі, за апошнія шэсць гадоў кошт перавозкі ў таксі знізіўся ў паўтара разы. І сітуацыя на рынку выклікае толькі здзіўленне.

"Мы павінны вывучыць гэтыя лічбавыя платформы. І ведаць, як яны працуюць. Пакуль у нас няма дастатковай інфармацыі. Пры гэтым паслугі па перавозцы маюць сацыяльнае значэнне, бо гэта фактар ​​мабільнасці. Вялікая колькасць вадзіцеляў самастойна падключаюцца да сэрвісу. З пункту гледжання заканадаўства, гэта картэльная змова. А гэта ўжо факт антыманапольнага парушэння", - растлумачыў дырэктар інстытута права і развіцця Вышэйшай школы эканомікі Сколкава Аляксей Іваноў.

Кошт бяспечнай паездкі

Зараз з дапамогай электроннага прылажэння спецыяльны алгарытм вызначае кошт паездкі. У яго закладзена вялікая колькасць зменных. І таму нярэдка пасажыры скардзяцца на высокі кошт праезду падчас дрэннага надвор'я або ў некалькі разоў павышаюць аплату ў гадзіны пік.

"Разам з гэтым, як падлічана, кошт таксі знізіўся ў паўтара разы. Але мы ж разумеем, што ёсць рост інфляцыі, ідзе падаражэнне выдаткаў у сферы перавозак, знос транспарту. І нас, у канчатковым рахунку, цікавіць не толькі кошт, але і бяспека праезду", - падкрэсліў Аляксей Сушкевіч.

Падлічана, што кожны дзень ва ўсіх краінах ЕАЭС паслугамі таксі карыстаюцца звыш 100 мільёнаў пасажыраў. Прычым толькі ў Расіі 1 мільён кіроўцаў займаецца нелегальным возніцтвам. Сама прафесія вадзіцеля таксі дэвальвана і прывяла да фарміравання новага сацыяльнага пласта – "прекариата", то ёсць часова або часткова занятага работніка з нізкай кваліфікацыяй.

"Фарміруецца "прекариат", або клас здзельных работнікаў, якія дазваляюць кампаніям атрымліваць даходы. А самі вадзіцелі бегаюць то да адных, то да іншых. Іх сацыяльныя гарантыі ніхто не ўлічвае, а яны не задумваюцца аб пенсіі, кіруючыся імгненнай выгадай", - удакладніў Аляксей Іваноў .

Як працуе схема

Агрэгатары аўтаматычна перадаюць заказы любому кіроўцу. Іх пралічаная мэта - максімальнае атрыманне прыбытку.

"Уся мадэль заключаецца ў росце заказаў. Калі новы агрэгатар прыходзіць на рынак, то не шкадуе інвестыцый, каб купіць пасажыраў (нават робіць дні, калі перавозка наогул бясплатная). І, адначасова, "купляюцца" кіроўцы (за кошт даплат). Але гэта заганная мадэль, якая вядзе да галечы і пасажыраў, і кіроўцаў", - патлумачыў кіраўнік цэнтра кампетэнцый Міжнароднага еўразійскага форуму "Таксі" Станіслаў Швагерус.

Ён адзначыў, што "цяпер пасведчанне кіроўцы можна аформіць у Інтэрнэце. "Сэрвіс" такі існуе, і ў цябе праз дзень будуць правы любой дзяржавы СНД. Праверыць такі дакумент немагчыма, таму што для гэтага неабходна рабіць афіцыйны запыт у Міністэрства замежных спраў".

Зараз на расійскі рынак таксі выходзіць буйная кітайская кампанія. Яна ўжо змагла заваяваць краіны Лацінскай Амерыкі. Словам, нават некаторыя расійскія агрэгатары толькі намінальна зарэгістраваны ў Расіі. Увесь прыбытак сыходзіць на замежныя рахункі.

Як і калі збіраецца ўмяшацца ЕЭК

У Маскве ў бліжэйшы час будзе ўкаранёны лічбавай профіль кіроўцы таксі, іншымі словамі сістэма або база дадзеных, якая засведчыць кваліфікацыю і адначасова выключыць работу нелегалаў. На легкавыя аўтамабілі чакаецца распрацоўка электронных пашпартоў.

5 сакавіка 2021 года стартавала расследаванне ЕЭК, якое дасць магчымасць устанавіць ўсе нюансы работы агрэгатараў заказаў таксі. Аб выніках і рэагаванні на правілы работы перавозчыкаў стане вядома ў пачатку жніўня. Што цікава: камісія ЕАЭС зможа зрабіць высновы ў тыя ж тэрміны, калі ў Маскве адбудзецца прафесійны форум па аказанні паслуг таксі.

Чытайце таксама:

2
Тэги:
пасажыр, Еўразійская эканамічная камісія, таксі, ЕЭК