Дзед і Баба альбо, як прайшоў абрад Шчадрэц ці "козлікі"

306
(абноўлена 11:35 16.01.2018)
  • Певень павінен выбраць дзяўчыну, якая першай абярэцца шлюбам у наступным годзе
  • Варожбы - неад'емная частка калядвання на Шчадрэц
  • Да абрада рыхтуюцца адказна і пачынаюць з рэпетыцыі ў мясцовым клубе
  • Калядоўшчыкі разам з казой з песнямі выпраўляюцца шчадраваць па вёсцы
  • Цыганка абяцае ўсім ахвотным варожбы на новы год
  • Дзед разам са шчадрухамі абыходзіць усе хаты па чарзе
  • Калядоўшчыкаў сустракаюць радасна і адорваюць, каб у хаце не пераводзіліся грошы і быў добры ўраджай
  • Шчадрухі носяць з сабою казу і просяць вынесці каўбасу і сала, каб яна скакала
  • Першымі да вокнаў падбягаюць дзяўчаткі: бабка Ганна, а ці дома ў вас курачкі? Мо вам пакалядаваць, альбо так пачастуеце?
  • Казу абавязкова трэба паставіць на ногі і пагрукаць па падлозе, каб гаспадарам шчасціла
  • Абрад Шчадрэц у вёсках Рог і Восава з 2009 года мае статус нематэрыяльнай культурнай каштоўнасці, узяты пад ахову дзяржавы
Галоўнымі персанажамі ў гэтым абрадзе і адметнымі ад усіх іншых у Беларусі з’яўляецца Дзед і Баба. Глядзіце ў фотастужцы Sputnik, як захоўваюць традыцыі на Салігоршчыне.

Абрад Шчадрэц альбо як кажуць мясцовыя "козлікі" ў такім выглядзе захаваўся толькі ў двух вёсках Салігорскага раёна: Восава і Рог. На сённяшні дзень у вёсцы Рог засталося крыху болей за чатыры хаты жыхароў, таму асноўнае святкаванне адбываецца ў Восаве.

На пачатку ўсе збіраюцца ў мясцовым доме культуры на рэпетыцыю абраду. Тут мясцовыя і турысты бачуць пастановачны абрад такім, як ён бытаваў тут спрадвеку.

Затым маладыя дзяўчаты ідуць варажыць. Кожная насыпае па жменьцы зернейка, а гаспадар выпускае пеўня — да чыёй жменькі певень найперш падыйдзе — тая дзяўчына й першая замуж пойдзе ў гэтым годзе.

Галоўнымі персанажамі ў гэтым абрадзе і адметнымі ад усіх іншых у Беларусі з'яўляецца Дзед і Баба. У Дзеда адмысловы берасцяны "шлем-маска". Зайшоўшы ў хату дзед найперш грукае ў столю і пытаецца дзе скарб схаваны. За тое яго задабрываюць грашыма. Баба засявае ў хаце зерне — што сімвалізуе ўрадлівасць і пладавітасць.

Сёлета следам за дзедам ішлі жанчыны з мясцовага хора: неслі Казу і Коніка, Жураўля, цыганка намагалася паваражыць. Кожнаму персанажу адведзена свая роля і свой пачастунак ад гаспадароў. Казу частавалі калбасой і бутэлькай, коніку і жураўліку меней шанцавала — часцей за ўсё іх чакала рэшата аўса і вада ў гарлачыку.

306
  • Певень павінен выбраць дзяўчыну, якая першай абярэцца шлюбам у наступным годзе
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Певень павінен выбраць дзяўчыну, якая першай абярэцца шлюбам у наступным годзе

  • Варожбы - неад'емная частка калядвання на Шчадрэц
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Варожбы - неад'емная частка калядвання на Шчадрэц

  • Да абрада рыхтуюцца адказна і пачынаюць з рэпетыцыі ў мясцовым клубе
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Да абрада рыхтуюцца адказна і пачынаюць з рэпетыцыі ў мясцовым клубе

  • Калядоўшчыкі разам з казой з песнямі выпраўляюцца шчадраваць па вёсцы
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Калядоўшчыкі разам з казой з песнямі выпраўляюцца шчадраваць па вёсцы

  • Цыганка абяцае ўсім ахвотным варожбы на новы год
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Цыганка абяцае ўсім ахвотным варожбы на новы год

  • Дзед разам са шчадрухамі абыходзіць усе хаты па чарзе
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Дзед разам са шчадрухамі абыходзіць усе хаты па чарзе

  • Калядоўшчыкаў сустракаюць радасна і адорваюць, каб у хаце не пераводзіліся грошы і быў добры ўраджай
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Калядоўшчыкаў сустракаюць радасна і адорваюць, каб у хаце не пераводзіліся грошы і быў добры ўраджай

  • Шчадрухі носяць з сабою казу і просяць вынесці каўбасу і сала, каб яна скакала
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Шчадрухі носяць з сабою казу і просяць вынесці каўбасу і сала, каб яна скакала

  • Першымі да вокнаў падбягаюць дзяўчаткі: бабка Ганна, а ці дома ў вас курачкі? Мо вам пакалядаваць, альбо так пачастуеце?
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Першымі да вокнаў падбягаюць дзяўчаткі: "бабка Ганна, а ці дома ў вас курачкі? Мо вам пакалядаваць, альбо так пачастуеце?"

  • Казу абавязкова трэба паставіць на ногі і пагрукаць па падлозе, каб гаспадарам шчасціла
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Казу абавязкова трэба паставіць на ногі і пагрукаць па падлозе, каб гаспадарам шчасціла

  • Абрад Шчадрэц у вёсках Рог і Восава з 2009 года мае статус нематэрыяльнай культурнай каштоўнасці, узяты пад ахову дзяржавы
    © Sputnik Сергей Лескеть

    Абрад "Шчадрэц" у вёсках Рог і Восава з 2009 года мае статус нематэрыяльнай культурнай каштоўнасці, узяты пад ахову дзяржавы

Тэги:
Народныя традыцыі, Шчадрэц, Каляды, Салігорскі раён, Беларусь
По теме
Беларускія Каляды

Прыгажосць патрабуе: на якія вар'яцтвы ідуць жанчыны - фота

13
(абноўлена 21:32 06.03.2021)
  • Дзяўчына падчас выдалення вяснушак ў Венгрыі
  • Рэклама стужачных чарвякоў для зніжэння вагі ў ЗША
  • Рэклама каўчукавых касметычных масак для выдалення маршчын і плям на твары
  • Японская дзяўчына фарбуе зубы ў чорны колер
  • Шлем для завіўкі ў Германіі
  • Амерыканскі стыліст праводзіць прасам па валасах мадэлі
  • Кітайская жанчына з нагамі пасля бінтавання
  • Здымак публікацыі пра выпраўленне носа ў The Masses
  • Мадэль у спіральным электрычным бюстгальтары для развіцця і ўмацавання бюста
  • Апублікаваны ў Les Modes гарсэт Thylda
  • Рэклама прылады для стварэння ямачак на шчоках у ЗША
Стандарты прыгажосці мяняліся ад стагоддзя да стагоддзя - і жанчыны заўсёды імкнуліся ім адпавядаць. На якія хітрыкі і ахвяры яны ішлі ў імя прыгажосці - глядзіце ў фотастужцы Sputnik.

Тонкая талія, прамыя або пазавіваныя валасы, ямачкі на шчоках і поўная адсутнасць вяснушак, ідэальна белыя або, наадварот, рознакаляровыя зубы, вялікія грудзі і маленькая ножка...

Патрабаванняў да знешняга выгляду жанчыны ва ўсе стагоддзі было вялікае мноства.

Але не ўсім пашчасціла нарадзіцца з патрэбнай формай твару, асінай таліяй, што ўжо казаць пра зубы або валасы. Але вельмі шмат хто гатовы на што заўгодна, абы адпавядаць стандартам: насіць гарсэт, бінтаваць ногі, фарбаваць зубы - што ўжо казаць пра такія банальныя рэчы як завіўка, выпростванне або афарбоўка валасоў.

А раз ёсць попыт - будзе і прапанова. Што прапаноўвалі ў XX стагоддзі жанчынам, каб "падагнаць" сваё цела пад стандарты прыгажосці - у фотастужцы Sputnik.

Глядзіце таксама:

13
  • Дзяўчына падчас выдалення вяснушак ў Венгрыі

    Металічная канструкцыя выкарыстоўвалася пры правядзенні пілінга для выдалення вяснушак, у рот на час працэдуры ўстаўлялася спецыяльная дыхальная трубка. Венгрыя.

  • Рэклама стужачных чарвякоў для зніжэння вагі ў ЗША

    Рэкламная аб'ява "прадэзінфіцыраванай банкі стужачных чарвякоў" з загалоўкам: "Тлушч! Вораг, які скарачае ваша жыццё - выгнаны!". Рэклама абяцала, што ніякага шкоднага ўздзеяння не будзе, аднак сярод пабочных эфектаў былі дыярэя і боль у жываце.

  • Рэклама каўчукавых касметычных масак для выдалення маршчын і плям на твары
    © CC BY 4.0 / Wellcome Collection / (cropped image)

    Рэклама каўчукавых касметычных масак для выдалення маршчын і плям на твары.

  • Японская дзяўчына фарбуе зубы ў чорны колер
    © AP

    Жаночыя зубы ў Японіі ў розны час вылучаліся колерам. У старажытнасці жанчыны пакрывалі зубы чорным лакам у знак прыгажосці. Пазней гэта стала звычаем толькі для замужніх жанчын. Тошыко Фукаям наносіць каляровае пакрыццё на свае зубы. 1966 год, Японія.

  • Шлем для завіўкі ў Германіі

    Шлем для завіўкі, Германія.

  • Амерыканскі стыліст праводзіць прасам па валасах мадэлі
    © AP

    Правобраз сучасных прасікаў для валасоў. Цырульнік расчэсвае і гладзіць валасы мадэлі на дошцы, прызначанай для прасавання валасоў. Дошка зроблена так, каб адпавядаць контурам галавы і дазваляць валасам распускацца веерам. 20 кастрычніка 1965 года, Нью-Йорк.

  • Кітайская жанчына з нагамі пасля бінтавання
    © AP

    Кітайская жанчына з нагамі пасля бінтавання. Кітайскія жанчыны здаўна спрабавалі зрабіць ногі сваіх дачок менш, звязваючы іх у дзяцінстве. Фота зроблена ў 1936 годзе.

  • Здымак публікацыі пра выпраўленне носа ў The Masses
    © Photo : Public domain

    "У вас прыгожы твар, але ўсё псуе нос?" Фотаздымак з публікацыі ў The Masses аб выпраўленні формы носа. 1916 год.

  • Мадэль у спіральным электрычным бюстгальтары для развіцця і ўмацавання бюста
    © AP

    Мадэль у спіральным электрычным бюстгальтары для развіцця і ўмацавання бюста. Ён уключаў у сябе электрычны вібратар, які можна было насіць падчас працы. 1971 год, Брусэль.

  • Апублікаваны ў Les Modes гарсэт Thylda

    Рэклама гарсэта, апублікаваная ў часопісе Les Modes у 1908 годзе.

  • Рэклама прылады для стварэння ямачак на шчоках у ЗША
    © Photo : Public domain

    Рэклама прылады для стварэння ямачак на шчоках у ЗША.

Тэги:
Sputnik, ахвяры, стандарт, фота, Жанчыны, Прыгажосць

Матылькі Манарх могуць знікнуць

6
(абноўлена 12:14 07.03.2021)
  • Матылёк Манарх
  • Матылёк Манарх
  • Матылёк Манарх
  • Матылёк Манарх
  • Матылёк Манарх
  • Матылёк Манарх
  • Матылёк Манарх
  • Матылёк Манарх
  • Матылёк Манарх
  • Матылёк Манарх
  • Матылёк Манарх
Папуляцыя ўнікальнага матылька Манарх - матылька незвычайнай прыгажосці - знаходзіцца на мяжы знікнення.

Кожны год мільёны ярка-аранжавых матылькоў адпраўляюцца ў неверагоднае падарожжа з Паўночнай Амерыкі ў Каліфорнію і Мексіку. У гэтым годзе іх колькасць рэзка ўпала да рэкордна нізкага ўзроўню.

Штогадовы зімовы падлік, які праводзіцца Таварыствам Xerces, зарэгістраваў менш за 2 тысячы заходніх матылькоў Данаіда Манарх, што сабраліся на дрэвах Каліфорніі, дзе яны групуюцца, каб сагрэцца. Манархі звычайна прыбываюць сюды ў пачатку лістапада і рассяляюцца па краіне з надыходам больш цёплага надвор'я ў сакавіку.

Іншае насельніцтва ўсходніх манархаў падарожнічае з паўднёвай Канады і паўночнага ўсходу Злучаных Штатаў праз тысячы кіламетраў, каб правесці зіму ў цэнтральнай Мексіцы. Паводле ацэнак навукоўцаў, з сярэдзіны 1990-х гадоў колькасць усходніх Манархаў таксама скарацілася прыкладна на 80 адсоткаў.

Міграцыя матылькоў Манарх - адно з найпрыгажэйшых відовішчаў на планеце. З шырокіх паўночных шырот матылі злятаюцца на зімоўку ў месцы ўмеранага клімату. Самае любімае месца Манархаў - біясферны запаведнік "Марыпоса" у мексіканскім штаце Мічаакан. За час пералёту змяняецца не адно пакаленне крылатых насякомых. Частка тых, хто нарадзіўся, гіне ў дарозе. Бо працягласць пералётаў нашмат даўжэй за іх жыццё.

Здзіўленне выклікае не толькі адлегласць, якую пралятаюць гэтыя матылькі, але і іх сістэма навігацыі: для пошуку шляху яны выкарыстоўваюць зрок, нюх, дотык і іншыя пачуцці.

Матылькі садзяцца на дрэвы, аблепляючы іх так, што нават немагчыма ўбачыць лістоту. А галінкі прагінаюцца пад вагой такой неймавернай колькасці матылькоў. Сядзяць яны нерухома, і толькі калі сонца пачынае прыпякаць, павольна і сінхронна перапаўзаюць ў цень.

Амерыканскія і мексіканскія эколагі прыкладваюць максімум намаганняў да таго, каб ахоўваць папуляцыю насякомых падчас міграцыі. Нягледзячы на ​​ўсе намаганні, пагроза знікнення сур'ёзная, галоўная прычына якой - масавая вырубка дрэў.

Глядзіце ў фотастужцы Sputnik Беларусь кадры дзіўнай прыроднай з'явы.

6
  • Матылёк Манарх
    © AFP 2020 / ENRIQUE CASTRO

    Часцей за ўсё матылёк Манарх мае аранжавую афарбоўку з чорнымі палоскамі на крылах. Па іх краях праходзіць чорная аблямоўка з белымі плямамі. Хоць часам сустракаюцца і ўзоры з жоўтых палосак з аранжавай плямкай на канцы пярэдняй пары крылаў.

  • Матылёк Манарх
    © REUTERS / TOYA SARNO JORDAN

    Самая вялікая колькасць матылькоў Данаід жыве на мяжы ЗША з Канадай. І, збіваючыся, падобна птушкам, у велізарную чараду з некалькіх мільёнаў асобін, яны адпраўляюцца на зімоўку.

  • Матылёк Манарх
    © REUTERS / TOYA SARNO JORDAN

    Міграцыя матылькоў Манарх - адно з найпрыгажэйшых відовішчаў на планеце.

  • Матылёк Манарх
    © REUTERS / TOYA SARNO JORDAN

    Самае любімае месца Манархаў - біясферны запаведнік "Марыпоса" у мексіканскім штаце Мічаакан. За час пералёту змяняецца не адно пакаленне крылатых насякомых. Частка тых, хто нарадзіўся, гіне ў дарозе. Бо працягласць пералётаў нашмат даўжэй за іх жыццё.

  • Матылёк Манарх
    © AFP 2020 / DREW ANGERER

    Здзіўленне выклікае не толькі адлегласць, якую пралятаюць гэтыя матылькі, але і іх сістэма навігацыі: для пошуку шляху яны выкарыстоўваюць зрок, нюх, дотык і іншыя пачуцці.

  • Матылёк Манарх
    © REUTERS / TOYA SARNO JORDAN

    Амерыканскія і мексіканскія эколагі прыкладваюць максімум намаганняў да таго, каб ахоўваць папуляцыю насякомых падчас міграцыі.

  • Матылёк Манарх
    © AFP 2020 / PEDRO PARDO

    Нягледзячы на ўсе намаганні, пагроза знікнення сур'ёзная, галоўная прычына якой - масавая вырубка дрэў.

  • Матылёк Манарх
    © REUTERS / TOYA SARNO JORDAN

    Тыя з матылькоў, што ўпалі з галінак, павінны падняцца назад як мага хутчэй - гэта пытанне жыцця і смерці. Іх крылы вібруюць, каб сагрэць лятальныя мышцы і падняцца перш, чым яны абмарозіліся на зямлі.

  • Матылёк Манарх
    © AFP 2020 / ENRIQUE CASTRO

    Тыя, хто здолеў выжыць, туляцца на дрэвах на працягу чатырох месяцаў. Вясновае цяпло абудзіць іх ад спячкі.

  • Матылёк Манарх
    © AP / Rebecca Blackwell

    Матылькі садзяцца на дрэвы, аблепляючы іх так, што нават немагчыма ўбачыць лістоту. А галінкі прагінаюцца пад вагой такой неймавернай колькасці матылькоў. Сядзяць яны нерухома, і толькі калі сонца пачынае прыпякаць, павольна і сінхронна перапаўзаюць ў цень.

  • Матылёк Манарх
    © REUTERS / TOYA SARNO JORDAN

    У гэтым годзе іх колькасць рэзка ўпала да рэкордна нізкага ўзроўню. Штогадовы зімовы падлік, які праводзіцца Таварыствам Xerces, зарэгістраваў менш за 2 тысячы заходніх матылькоў Данаіда Манарх, што сабраліся на дрэвах Каліфорніі. Паводле ацэнак навукоўцаў, з сярэдзіны 1990-х гадоў колькасць усходніх Манархаў таксама скарацілася прыкладна на 80 адсоткаў.

Тэги:
мяжа, Прыгажосць, папуляцыя, манарх, матылькі

Тыгр навучыўся спяваць, каб прыцягваць да сябе ўвагу - відэа

0
(абноўлена 20:29 06.03.2021)
Глядзіце на відэа, як драпежнік з Барнаульскага заапарка бярэ высокія ноты. І ўсё гэта дзеля аднаго - увагі.

Паласатыя драпежнікі могуць не толькі рыкаць, яны здольныя яшчэ і да "спеваў". Гэта даказвае тыгр Шэрхан. На кадрах можна ўбачыць, як тыгр, ходзячы па вальеры або знаходзячыся на ўзвышшы, якое, мусіць, лічыць сваёю сцэнай, бярэ высокія ноты.

"З самага нараджэння ён такім чынам прыцягвае ўвагу шматдзетнай мамы. Спецыяльна сыходзіў у далёкі кут, калі яна была занятая іншымі дзецьмі, і крычаў, пакуль яна не кіне ўсё і не прыйдзе да яго", - распавялі супрацоўнікі заапарка на старонцы ў сацыяльнай сетцы.

Рэпертуар узыходзячай зоркі Барнаульскага заапарка пакуль невялікі, аднак у яго арсенале ўжо ёсць некалькі хітоў, якія нагадалі некаторыя кампазіцыі ў выкананні расійскага спевака Вітаса. Іншыя прыхільнікі творчасці Шэрхана выказалі здагадку, што тыгр прастудзіўся, аднак супрацоўнікі заапарка запэўнілі, што са здароўем у драпежніка ўсё ў парадку.

Глядзіце таксама:

0
Тэги:
ноты, драпежнік, заапарк, тыгр