Рвалі, аж платы трашчалі: старажытны абрад на Юр'еў дзень правялі ў Ахонава

101
(абноўлена 11:21 06.05.2019)
  • Старадаўні абрад святкавання Юр'ева дня правялі ў вёсцы Ахонава Дзятлаўскага раёна.
  • У гонар апекуна хатніх жывёл і сельскай нівы жыхары вёскі ладзяць шэсце і спяваюць традыцыйныя песні.
  • Пасля ў даўніну абыходзілі хаты вёскі, дзе ў гэтым годзе браліся шлюбам маладыя пары.
  • Але зараз у вёсцы такіх няма, таму заходзілі да тых, у каго ажаніліся дзеці або ўнукі ці нарадзіліся малыя.
  • Маладыя гаспадыні частавалі гасцей і кідалі ўдзельнікам абраду паясы, якія, па павер'і, валодаюць магічнай сілай абярэга.
  • Гэтыя паясы спрабавалі разарваць. Рвалі і прыгаворвалі: Рвалі, аж ногі ў зямлю ўрасталі, Рвалі, рвалі, аж платы трашчалі.
  •  Але разарваць ні адзін з паясоў так і не ўдалося.
  • Не здолеўшы разарваць паясы, іх разрэзалі на часткі, якія раздалі прысутным на абрадзе як амулеты ад хвароб і нашэсця.
  • Удзельнікі абрадавага Юр'еўскага шэсця абышлі з песнямі ўсю вёску - ад аднаго паклоннага крыжа да іншага.
  • У спевах прасілі, каб святы разбудзіў зямлю ад зімовага сну, каб улетку было ў меру і сонца, і дажджу, каб багаты рос ураджай, каб добра гадаваліся жывёлы, каб людзі радаваліся жыццю.
  • Пояс - моцны абярэг для беларусаў, ён жа і ахоўны сімвал.
  • Не разарваць пояс - добры знак: значыць адносіны ў сем'ях будуць ладныя, моцныя.
  • Святы Юры, па народных павер'ях, клапаціцца аб новым ураджаі, прыплодзе ў гаспадарцы, дастатку ў доме, хляве, поле; з'яўленні дзяцей у маладых сем'ях.
  • Акрамя пояса маладыя павінны пачаставаць удзельнікаў абраду.
  • Кошыкі рыхтуюцца загадзя: у іх кладуць каўбасы, велікодныя яйкі, пірагі, бліны, сыр.
  • Абрад святкавання Юр'ева дня уваходзіць у склад нематэрыяльнай культурнай спадчыны Гродзенскай вобласці.
Старадаўні абрад святкавання Юр'ева дня захавалі ў вёсцы Ахонава Дзятлаўскага раёна, у гэтым годзе ён адбыўся 5 мая 2019 года.

Юр'еў дзень у вёсцы Ахонава Дзятлаўскага раёна ўспрымаецца як вялікае свята, па словах мясцовых жыхароў, "другі Вялікдзень". Жывёлагадоўчая тэматыка Юр'еўскага абраду ў вёсцы звязана, як гэта характэрна для ўсіх беларускіх юр'еўскай абрадаў, з першым вывадам хатніх жывёл у поле на юр'еўскай расе.

У даўніну жыхары вёскі ішлі святочным шэсцем з велікоднымі спевамі да крыжа, пасля чаго з канца ў канец вёскі абыходзілі двары маладых пар, якія бралі шлюб у гэтым годзе. Увечары ўдзельнікі збіраліся разам у доме, частаваліся гасцінцамі, спявалі песні і гулялі да раніцы.

Ахонаўскі Юр'еўскі абрад вылучаецца выразнымі лакальнымі адрозненнямі. Акрамя традыцыйнай земляробчай і жывёлагадоўчай тэматыкі ён уключае вясельны змест і суправаджаецца абрадавымі і прымеркаванымі да гэтага дня неабрадавымі спевамі.

Удзельнікі святочнага шэсця з песнямі абыходзяць двары маладых пар, якія бралі шлюб у гэтым годзе. Яны падыходзяць да двара, дзе жыве маладая пара, становяцца паўколам і спяваюць велічальную песню маладой жонцы. Маладая (альбо маці маладой) выходзіць з дому, і, праслухаўшы песню, кідае праз плот тканы пояс, які ўдзельнікі абраду затым ірвуць ці рэжуць на дробныя кавалкі, раздаюць усім жадаючым, а тыя захоўваюць як абярэг. Пасля маладыя павінны пачаставаць удзельнікаў абраду.

Але ў вёсцы ў гэтым голзе няма маладых пар, таму заходзілі да тых, у каго ажаніліся дзеці або ўнукі ці нарадзіліся малыя. 

Аўтэнтычны абрад з Ахонава стаў першым элементам нематэрыяльнай культурнай спадчыны ў Гродзенскай вобласці, які занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Беларусі.

 

101
  • Старадаўні абрад святкавання Юр'ева дня правялі ў вёсцы Ахонава Дзятлаўскага раёна.
    © Sputnik Альфред Микус

    Старадаўні абрад святкавання Юр'ева дня правялі ў вёсцы Ахонава Дзятлаўскага раёна.

  • У гонар апекуна хатніх жывёл і сельскай нівы жыхары вёскі ладзяць шэсце і спяваюць традыцыйныя песні.
    © Sputnik Альфред Микус

    У гонар апекуна хатніх жывёл і сельскай нівы жыхары вёскі ладзяць шэсце і спяваюць традыцыйныя песні.

  • Пасля ў даўніну абыходзілі хаты вёскі, дзе ў гэтым годзе браліся шлюбам маладыя пары.
    © Sputnik Альфред Микус

    Пасля ў даўніну абыходзілі хаты вёскі, дзе ў гэтым годзе браліся шлюбам маладыя пары.

  • Але зараз у вёсцы такіх няма, таму заходзілі да тых, у каго ажаніліся дзеці або ўнукі ці нарадзіліся малыя.
    © Sputnik Альфред Микус

    Але зараз у вёсцы такіх няма, таму заходзілі да тых, у каго ажаніліся дзеці або ўнукі ці нарадзіліся малыя.

  • Маладыя гаспадыні частавалі гасцей і кідалі ўдзельнікам абраду паясы, якія, па павер'і, валодаюць магічнай сілай абярэга.
    © Sputnik Альфред Микус

    Маладыя гаспадыні частавалі гасцей і кідалі ўдзельнікам абраду паясы, якія, па павер'і, валодаюць магічнай сілай абярэга.

  • Гэтыя паясы спрабавалі разарваць. Рвалі і прыгаворвалі: Рвалі, аж ногі ў зямлю ўрасталі, Рвалі, рвалі, аж платы трашчалі.
    © Sputnik Альфред Микус

    Гэтыя паясы спрабавалі разарваць. Рвалі і прыгаворвалі: "Рвалі, аж ногі ў зямлю ўрасталі", "Рвалі, рвалі, аж платы трашчалі".

  •  Але разарваць ні адзін з паясоў так і не ўдалося.
    © Sputnik Альфред Микус

    Але разарваць ні адзін з паясоў так і не ўдалося.

  • Не здолеўшы разарваць паясы, іх разрэзалі на часткі, якія раздалі прысутным на абрадзе як амулеты ад хвароб і нашэсця.
    © Sputnik Альфред Микус

    Не здолеўшы разарваць паясы, іх разрэзалі на часткі, якія раздалі прысутным на абрадзе як амулеты ад хвароб і нашэсця.

  • Удзельнікі абрадавага Юр'еўскага шэсця абышлі з песнямі ўсю вёску - ад аднаго паклоннага крыжа да іншага.
    © Sputnik Альфред Микус

    Удзельнікі абрадавага Юр'еўскага шэсця абышлі з песнямі ўсю вёску - ад аднаго паклоннага крыжа да іншага.

  • У спевах прасілі, каб святы разбудзіў зямлю ад зімовага сну, каб улетку было ў меру і сонца, і дажджу, каб багаты рос ураджай, каб добра гадаваліся жывёлы, каб людзі радаваліся жыццю.
    © Sputnik Альфред Микус

    У спевах прасілі, каб святы разбудзіў зямлю ад зімовага сну, каб улетку было ў меру і сонца, і дажджу, каб багаты рос ураджай, каб добра гадаваліся жывёлы, каб людзі радаваліся жыццю.

  • Пояс - моцны абярэг для беларусаў, ён жа і ахоўны сімвал.
    © Sputnik Альфред Микус

    Пояс - моцны абярэг для беларусаў, ён жа і ахоўны сімвал.

  • Не разарваць пояс - добры знак: значыць адносіны ў сем'ях будуць ладныя, моцныя.
    © Sputnik Альфред Микус

    Не разарваць пояс - добры знак: значыць адносіны ў сем'ях будуць ладныя, моцныя.

  • Святы Юры, па народных павер'ях, клапаціцца аб новым ураджаі, прыплодзе ў гаспадарцы, дастатку ў доме, хляве, поле; з'яўленні дзяцей у маладых сем'ях.
    © Sputnik Альфред Микус

    Святы Юры, па народных павер'ях, клапаціцца аб новым ураджаі, прыплодзе ў гаспадарцы, дастатку ў доме, хляве, поле; з'яўленні дзяцей у маладых сем'ях.

  • Акрамя пояса маладыя павінны пачаставаць удзельнікаў абраду.
    © Sputnik Альфред Микус

    Акрамя пояса маладыя павінны пачаставаць удзельнікаў абраду.

  • Кошыкі рыхтуюцца загадзя: у іх кладуць каўбасы, велікодныя яйкі, пірагі, бліны, сыр.
    © Sputnik Альфред Микус

    Кошыкі рыхтуюцца загадзя: у іх кладуць каўбасы, велікодныя яйкі, пірагі, бліны, сыр.

  • Абрад святкавання Юр'ева дня уваходзіць у склад нематэрыяльнай культурнай спадчыны Гродзенскай вобласці.
    © Sputnik Альфред Микус

    Абрад святкавання Юр'ева дня уваходзіць у склад нематэрыяльнай культурнай спадчыны Гродзенскай вобласці.

Тэги:
Традыцыі і абрады
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў (50)