Мовазнавец, доктар філалагічных навук, прафесар, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Аляксандр Лукашанец

Лукашанец пра стваральніка беларускай граматыкі Браніслава Тарашкевіча

91
(абноўлена 15:03 20.01.2017)
Сёння спаўняецца 125 год з дня нараджэння беларускага, літоўскага і польскага грамадска-палітычнага дзеяча, мовазнаўца, перакладчыка і публіцыста, стваральніка першай беларускай граматыкі Браніслава Тарашкевіча.
Лукашанец пра стваральніка беларускай граматыкі Браніслава Тарашкевіча

Словам "тарашкевіца" сення завецца адзін з першых варыянтаў беларускай арфаграфіі, які існаваў да правапіснай рэформы 1933 года. Гэтая назва ўтворана ад прозвішча выбітнага навукоўца, пісьменніка і публіцыста Браніслава Адамавіча Тарашкевіча, які прысвяціў свае жыццё ідэі нацыянальнага адраджэння беларускага народа, яго мовы, гісторыі і культуры. 

Пра ролю Браніслава Тарашкевіча ў развіцці і распаўсюджванні беларускай літаратурнай мовы вядучы радыё Sputnik Беларусь Аляксандр Крывашэеў гутарыў з вядомым сучасным мовазнаўцам, доктарам філалагічных навук, прафесарам, акадэмікам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Аляксандрам Лукашанцам

"Браніслаў Тарашкевіч адносіўся да таго пакалення маладой беларускай інтэлігенцыі, якая напачатку 20 стагоддзя рабіла велізарную работу па развіцці беларускай мовы і нацыянальнай культуры, і па фарміраванню нацыянальнай свядомасці", — распавеў Лукашанец.

У 1918 годзе Браніслаў Тарашкевіч падрыхтаваў і выдаў у Вільні першы падручнік беларускай граматыкі для школьнікаў, у якім абагульніў і замацаваў пісьмовыя традыцыі ў выданні мастацкай, навукова-папулярнай, публіцыстычнай літаратуры і ў перыядычным друку. Граматыка Тарашкевіча перавыдавалася 6 разоў і вывела беларускую пісьмовую мову на прынцыпова новы узровень — апрацаванай, нармаванай літаратурнай мовы.

"Да таго часу былі спробы сфарміраваць правілы і правапісу, і словазмянення, але менавіта у сваей граматыцы Браніслаў Тарашкевіч здолеў паказаць і сістэму беларускага словазмянення, і прапанаваў даволі стройную сістэму правапісных нормаў, без чаго не можа існаваць літаратурная пісьмовая мова", — адзначыў Лукашанец.

Гутарку з вядомым мовазнаўцам, доктарам філалагічных навук, прафесарам, акадэмікам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Аляксандрам Лукашанцам пра ролю Браніслава Тарашкевіча ў развіцці і распаўсюджванні беларускай літаратурнай мовы слухайце на радыё Sputnik Беларусь.

91
Тэги:
Беларуская мова, нацыянальная мова, Радыё Sputnik Беларусь, Аляксандр Крывашэеў, Браніслаў Тарашкевіч, Беларусь
Тэлевядучы, пісьменнік Анатоль Васерман

Што вырашылі? Васерман пра тэмы Украіны і Беларусі на сустрэчы Пуціна і Байдэна

30
(абноўлена 12:42 18.06.2021)
Малаверагоднае вырашэнне сітуацыі на Украіне і "больш мастацкае" рашэнне па Беларусі - чаму падставы для аптымізму пасля перамоў лідэраў ЗША і Расіі "вельмі сціплыя", разважае палітычны кансультант, аналітык, эрудыт Анатоль Васерман.
Что решили? Вассерман о темах Украины и Беларуси на встрече Путина и Байдена

У ходзе перамоў лідэраў ЗША і Расіі ў Швейцарыі "зроблена вельмі няшмат, але зразумела, што назапашаныя супярэчнасці немагчыма паразграбаць за некалькі гадзін, асабліва з улікам таго, што ўвесь час падвальваюць новыя ўскладненні", лічыць Васерман.

"Але галоўнае зроблена - як кажуць, дамовіліся дамаўляцца. Стварылі сумесныя камісіі па многіх пытаннях, і можна спадзявацца, што калі хоць адна з іх спрацуе, гэта ўжо акупіць усе затраты на сустрэчу", - адзначае аналітык.

Пасля саміту падставы для аптымізму вельмі сціплыя, мяркуе Васерман, "ёсць шмат цалкам аб'ектыўных прычын, якія змушаюць ЗША дзейнічаць як веласіпедыст: пакуль рвешся наперад, трымаешся ў сядле, варта прытармазіць, звалішся".

"Нейкі зрух ёсць паглядзім, што будзе далей. Тры гады таму сустрэча з Трампам таксама прайшла вельмі добра, але Трампа пасля гэтай сустрэчы дружна завалілі разнастайныя брудамёты. Вось з улікам гэтага вопыту я шмат чаго не чакаю. Хай лепш сапхнуць з неспадзяванай нечаканасцю", - кажа Васерман.

Пытанні па Украіне і Беларусі

Эксперт таксама выказаўся з нагоды ўкраінскага кейса і прагучаўшай у ходзе сустрэчы узаемнай прыхільнасці да Мінскіх пагадненняў. Ці зрушыцца сітуацыя з мёртвай кропкі?

"Гэта, на мой погляд, яшчэ менш верагодна, чым паляпшэнне стасункаў з ЗША, паколькі Украіна першапачаткова створана як антырускі праект, як месца вырабу антырускіх з рускіх. І, здаецца, усе спосабы параўнальна мірна ўтрымліваць Украіну асобнай ад Расіі вычарпаны", - лічыць Васерман.

Паднятая на перамовах тэма Беларусі - "для Захаду гэта спосаб знайсці дадатковую падставу для антыбеларускіх абмежаванняў, але мы пастараліся дамагчыся больш сціплага і больш даходлівага мастацкага рашэння", адзначае аналітык.

Чытайце таксама:

30
Тэги:
перамовы, Расія, ЗША, Джо Байдэн, Уладзімір Пуцін, сустрэча, Беларусь, Украіна, Анатоль Васерман
Доктар палітычных навук, прафесар Ігар Панарын

Кардынальны зрух: Панарын распавёў, чым здзівілі перамовы Пуціна і Байдэна

16
(абноўлена 13:57 17.06.2021)
Дамоўленасці лідэраў ЗША і Расіі па стратэгічнай стабільнасці, кібербяспецы і сітуацыі на Украіне - вынікі саміту ў Швейцарыі ацаніў доктар палітычных навук, прафесар Ігар Панарын.
Чем удивили переговоры Путина и Байдена: Панарин о кардинальных сдвигах

Візіт прэзідэнта Расіі Уладзіміра Пуціна ў Швейцарыю, дзе ён правёў перамовы з прэзідэнтам ЗША Джо Байдэнам, а таксама сустрэўся з прэзідэнтам Швейцарыі, у сукупнасці можна ацаніць як паспяховы, адзначыў палітычны эксперт на сваім youtube-канале.

Панарын таксама звярнуў увагу, што ў расійскіх аналітычных праграмах па выніках перамоў гучала слова "капітуляцыя" у дачыненні да прэзідэнта ЗША. "Перад самітам амерыканцы ў сферы кібербяспекі вылучалі нейкія патрабаванні, а па факце на саміце дыяметральна супрацьлеглыя былі прыняты рашэнні, наогул гэта не проста зрух, а кардынальны паварот", мяркуе Панарын.

"Асабістыя перамовы Пуціна і Байдэна ішлі на 40 хвілін больш за запланаваны час. Бакі дамовіліся аб вяртанні паслоў, пачаць дыялог аб стратэгічнай стабільнасці. Намеснік міністра замежных спраў Расіі ўжо абвясціў, што ў бліжэйшы час будуць сфарміраваны рабочыя групы і пачнецца гэты дыялог. Дамовіліся па праблематыцы кібербяспекі і па Украіне, у тым ліку, была дасягнута дамоўленасць, пра гэта на прэс-канферэнцыі сказалі і Пуцін, і Байдэн пра тое, што Украіна павінна выконваць Мінскія пагадненні", - адзначыў Панарын.

Тым часам, Дональд Трамп даў інтэрв'ю Fox News, у якім ацаніў праведзеныя перамовы як "перамогу Расіі", распавёў Панарын. "ЗША нічога не атрымалі ад гэтага саміту, а Расія атрымала дывідэнды. Але ў цэлым Трамп заявіў, што выступае за пазытыўныя стасункі з Расіяй, у тым ліку, эканамічныя", працытаваў эксперт.

На думку прафесара, вынікі перамоў яшчэ будуць ацэньвацца сістэмна, аднак ужо можна сказаць, што "дзяржаўная каманда вакол прэзідэнта Расіі змагла пераадолець супраціўленне ўнутраных і знешніх лібералаў і клінтанітаў, і курс дзяржаўнага прагматызму перамог", падсумаваў Панарын.

Чытайце таксама:

16
Тэги:
Швейцарыя, Саміт, Украіна, Кібербяспека, стратэгічная стабільнасць, стабільнасць, дамоўленасці, Расія, ЗША, Джо Байдэн, Уладзімір Пуцін, перамовы, Ігар Панарын
Прэзідэнт РФ Уладзімір Пуцін

Названа дата прамой лініі Уладзіміра Пуціна

7
(абноўлена 10:44 20.06.2021)
Трансляцыю прамой лініі прэзідэнта РФ будуць весці тэлеканалы "Першы", "Расія 1", "Расія 24", "НТБ", "АРТ", "Мір", а таксама радыёстанцыі "Маяк", "Весткі FM" і "Радыё Расіі" .

МІНСК, 20 чэр - Sputnik. Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін правядзе 30 чэрвеня прамую лінію з грамадзянамі, паведамілі ў прэс-службе Крамля.

У паведамленні ўдакладняецца, што праграма выйдзе ў эфір у дванаццаць гадзін дня па маскоўскім часе.

Трансляцыю прамой лініі прэзідэнта РФ будзе весці тэлеканалы "Першы", "Расія 1", "Расія 24", "НТБ", "АРТ", "Мір", а таксама радыёстанцыі "Маяк", "Весткі FM" і "Радыё Расіі" .

Падкрэсліваецца, што прэзідэнт у свабодным рэжыме адкажа на пытанні, якія цікавяць расіян.

Пра што просяць Пуціна падчас прамых ліній

Упершыню ў прамым эфіры Уладзімір Пуцін меў зносіны з грамадзянамі краіны 24 снежня 2001 года. Тады ў ліку тых, хто дазваніўся прэзідэнту быў пяцікласнік з горада Усць-Кута Іркуцкай вобласці. Ён турбаваўся аб тым, што школа не ацяпляецца, таму адменены заняткі і школьнікаў могуць пакінуць на другі год. Уладзімір Пуцін адказаў: "Губернатар нас чуе і зробіць усё неабходнае для таго, каб у самыя кароткія тэрміны аднавіць жыццядзейнасць навучальных устаноў". Ужо на наступны дзень віцэ-губернатар Іркуцкай вобласці Сяргей Брылка паведаміў ўсёй краіне, што школа №4 у горадзе Усць-Кут, дзе выйшла са строю сістэма цеплазабеспячэння, будзе адноўленая на 7 студзеня 2002 года і ў ёй пачнуцца заняткі. Пазней стала вядома, што мэр Усць-Кута Яўген Карнейка падаў у адстаўку.

У 2002 годзе да Уладзіміра Пуціна звярнулася 11-гадовая Наташа Бугаёва з Бірабіджана, якая паскардзілася прэзідэнту, што ў яе родным горадзе на плошчы ўсталявалі не жывую, а штучную ёлку. Пуцін павіншаваў губернатара Яўрэйскай аўтаномнай вобласці Мікалая Волкава з днём нараджэння і прапанаваў яму зрабіць сабе, а заадно і ўсім жыхарам Бірабіджана падарунак, усталяваўшы на гарадской плошчы замест штучнай жывую елку. Ужо на наступны дзень гіганцкую елку даставілі на плошчу на верталёце.

Чытайце таксама:

7
Тэги:
тэлеканал, трансляцыя, Уладзімір Пуцін