Намеснік дырэктара Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Алесь Суша

Юбілей беларускага кнігадруку: чаго мы не ведаем пра Францыска Скарыну

83
(абноўлена 15:54 07.08.2017)
Згодна з гістарычнымі крыніцамі, менавіта 6 жніўня спаўняецца 500 год з таго моманту, як убачыла свет першая кніга Францыска Скарыны "Псалтыр", якая лічыцца пачаткам беларусскага кнігадруку.
Юбілей беларускага кнігадруку: чаго мы не ведаем пра Францыска Скарыну

Намеснік дырэктара Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Алесь Суша распавёў радыё Sputnik Беларусь пра раней невядомыя факты з біяграфіі беларускага першадрукара і цікавыя навуковыя адкрыцці апошняга часу.

Скарыназнаўства як навука налічвае ўжо амаль 2 стагоддзі. Нажаль, сёння мы не маем адказу на самыя важныя пытанні з біяграфіі самога Францыска Скарыны, але пераважная большасць дакументаў, прысвечаных першадрукару, ужо адкрыта, і большасць яго кніг глыбока даследавана, адзначае суразмоўца Sputnik. 

Часам з'яўляюцца новыя гіпотэзы, знаходзяцца новыя версіі і новыя сведчанні з гісторыі дзейнасці беларускага першадрукара.

"За гэты год завершана вялікае даследванне, прысвечанае выданням Францыска Скарыны, якое паказвае поўную палітру яго выданняў ва ўсіх краінах свету. Нарэшце, самі беларусы ўпершыню вельмі глыбока і дэталёва прааналізавалі ўсю спадчыну Францыска Скарыны", — кажа Суша.

Сёння ў свеце існуюць 519 адзінак асобнікаў — гэта фізічна вядомыя экзэмпляры выданняў Францыска Скарыны. Акрамя таго, беларускія даследчыкі атрымалі лічбавыя копіі гэтых выданняў, і для навуковай супольнасці ёсць магчымасць з імі працаваць.

За апошні час з'явіліся і некаторыя новыя адкрыцці, злучаныя з біяграфіяй першадрукара. Сярод іх і канцэпцыя аб магчымым наведванні Францыскам Скарынам Рыма ў якасці пасланніка караля Даніі.

"Гэтую версію актыўна распрацоўвалі брытанскія і беларускія даследчыкі. Гэтая версія атрымала сваё пацверджанне ў выглядзе цэлага шэрага ўскосных дакументаў", — распавядае Суша. 

Не сакрэт, што часам даследванні біяграфіі Францыска Скарыны прыводзяць да з'яўлення вялікай колькасці міфаў. Напрыклад, зусім нядаўна былі агучаныя звесткі аб магчымым пахаванні Францыска Скарыны на тэрыторыі сучаснай Малдовы.

"Мне падаецца, да ўсіх гіпотэз трэба ставіцца сур'езна, якімі б дзіўнымі яны не падаваліся. Іх трэба з навуковага пункту гледжання правяраць. І трэба аналізаваць на падставе рэальных гістарычных крыніц і іншых магчымых доказах, і толькі пасля таго гэтыя гіпотэзы могуць стаць рэальным фактам", — адзначае Суша.

Гутарку з намеснікам дырэктара Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Алесем Сушам слухайце на радыё Sputnik Беларусь.    

83
Тэги:
кнігадрукаванне, гісторыя, Нацыянальная бібліятэка Рэспублікі Беларусь, Алесь Суша, Францыск Скарына, Беларусь
Тэмы:
500-годдзе беларусскага кнігадрукавання (39)
По теме
500-годдзе беларусскага кнігадрукавання

Ад прадуктаў харчавання да IT: як за 5 гадоў мяняўся экспарт з Беларусі ў Расію

10
(абноўлена 12:56 12.05.2021)
У экспартным профілі Беларусі, які склаўся яшчэ з часоў СССР, у апошнія гады адбываюцца кардынальныя перамены - IT-сектар у долі ВУП упэўнена даганяе прадукцыю сельскай гаспадаркі, і паскораным тэмпам развіваецца фармацэўтыка.

Па дадзеных статыстыкі, агульны таваразварот Беларусі і Расіі - гэта каля 50% усяго тавараабароту Беларусі, у сваю чаргу, Беларусь знаходзіцца на 4-5 месцы сярод гандлёвых партнёраў Расійскай Федэрацыі, з'яўляючыся асноўным гандлёвым партнёрам сярод краін СНД, распавёў у інтэрв'ю радыё Sputnik кіраўнік прадстаўніцтва АТ "Расійскі экспартны цэнтр" у Беларусі Віктар Даранкевіч.

"Ёсць удзельная вага кожнай галіны ў гэтым тавараабароце. Экспартны профіль і заключаецца ў тым, што менавіта краіна экспартуе і імпартуе. Рэспубліка Беларусь імпартуе энерганосьбіты з Расійскай Федэрацыі, металапрадукцыя і нафтахімія лідзіруюць у рэйтынгу, прадукцыя машынабудавання і гэтак далей. У сваю чаргу, Беларусь пастаўляе зноў жа прадукцыю машынабудавання з высокім дабаўленым коштам, і ад аб'ёму супрацоўніцтва выйграюць дзве краіны", - распавядае кіраўнік РЭЦ

Тыя ж МАЗы, БелАЗы ўтрымліваюць высокую долю расійскага кантэнту - матэрыялаў, якія рабіліся ў Расійскай Федэрацыі, і ў плане саюзнай кааперацыі гэта вельмі важна, кажа Даранкевіч.

Рэспубліка Беларусь па традыцыі пастаўляе на расійскі рынак і прадукцыю сельскай гаспадаркі, і прадукты харчавання, дадаў эксперт.

З усіх пералічаных пазіцый складваецца экспартны профіль і экспартны патэнцыял краіны. І зыходзячы з такой статыстыкі фарміруецца ўяўленне аб далейшых магчымасцях развіцця экспарту, дадаў кіраўнік РЭЦ.

"Асноўныя складнікі экспартнага профілю склаліся яшчэ з часоў Савецкага Саюза, але ў апошнія гады мы бачым сур'ёзную дынаміку развіцця, і ў першую чаргу ўражвае рост і развіццё IT-сектара ў Беларусі, рост і дынаміка за апошнія гады ў долі ВУП даганяюць сельскую гаспадарку, і ёсць шанец, што будуць апярэджваць ў бліжэйшы час. І вельмі хутка развіваецца фармацэўтычная галіна, тым больш, што за апошнія 2 гады з улікам пандэміі фармрынак зведаў кардынальныя змены", - кажа Даранкевіч.

Поўную версію інтэрв'ю з кіраўніком прадстаўніцтва АТ "Расійскі экспартны цэнтр" у Беларусі Віктар Даранкевіч глядзіце на відэа.

Чытайце таксама:

10
Тэги:
ВУП, Расія, Беларусь, Прадукты харчавання, Экспарт

Нарадзіўся ў канцлагеры: юны вязень - пра лёс родных і жыццё пасля вайны

22
(абноўлена 10:27 05.05.2021)
Іван Сцяпанавіч Дзячэнка нарадзіўся ў 1944 годзе ў канцлагеры пад Мюнхенам, у які фашысты ператварылі адзін з мясцовых заводаў і куды на працу ў пачатку вайны сагналі яго маці; жонка Раіса Іванаўна - з сям'і ленінградцаў, якія засталіся ў горадзе падчас блакады.

Напярэдадні 76-й гадавіны Перамогі ў Вялікай айчыннай вайне Дзячэнкі ў студыі радыё Sputnik дзеляцца асабістымі ўспамінамі з пасляваеннага дзяцінства і распавядаюць аб тым, што казалі пра вайну іх родныя, што засталіся ў жывых.

"У 1941 году мама прыехала ў Краснадон ў Луганскую вобласьць. Яны капалі акопы, там шмат дзяўчат было. Немцы акружылі, забралі іх, пагрузілі на эшалоны, павезлі ў Германію. Прывезлі іх у Мюнхен, і там размеркавалі. Адправілі на завод. Там было два лагеры. Дзяўчаты ў левым, а ў правым мужчыны. Мужчыны працавалі на станках, запчасткі рабілі, а жанчыны прыбіралі стружку. Працавалі па 12 гадзін, потым іх вярталі. І ў гэтым лагеры мама сустрэлася з бацькам ", - распавядае Іван Сцяпанавіч.

Як бацькам удавалася сустракацца, Іван Сцяпанавіч не ведае да гэтага часу. "У канцлагеры я і нарадзіўся. Паўтара гады сядзеў на нарах там. Што я мог там запомніць? Маці, калі зацяжарыла, хавала, таму што маглі расстраляць. І таму яна зацягвала жывот, каб не западозрылі. І калі мяне нарадзіла, я быў вельмі маленькі і слабы. Нямецкі лекар тады сказаў "афіцэр". Выходзілі мяне, а так мог памерці - слабы і раней часу нарадзіўся", - распавядае суразмоўца Sputnik.

Паводле слоў Івана Сцяпанавіча, яго маці "пашанцавала ў тым, што яна рабіла працу добрасумленна - уначы трэба было прыбраць, а потым ужо прыходзілі працаваць". Тых, хто не спраўляўся, расстрэльвалі. Перыядычна паставяць чалавек пяць-шэсць, расстраляюць на вачах астатніх, каб баяліся, так ўспамінала яго маці пасля вызвалення.

Жыццё пасля вызвалення

Вызвалялі лагер амерыканцы, і бацька павёз маці ў Францыю ў горад Бардо, аказалася, што дзед па лініі бацькі яшчэ ў рэвалюцыю асеў там, ажаніўшыся на францужанцы.

"Дзядуля прыняў добра. Там жа і хрысцілі - я да гэтага часу не ведаю, ці каталік я, ці праваслаўны. Хросны быў з Запарожжа - таксама вязень Сцяпан Дзячэнка. Мама ўжо тады думала, як можа вярнуцца на радзіму. Бацька з'ехаў кудысьці працаваць . І хросны ўгаварыў маці, і яна ўцякла ", - успамінае Іван Сцяпанавіч.

Маці вярнулася да пакінутага ў жывых дзядзьку ў Луганскую вобласьць, адкуль яе і зганялі на працу ў Германію. Стрыечны дзед, убачыўшы замежнае пасведчанне аб нараджэнні, спалохаўся: "І цябе, і тваё дзіцяці проста расстраляюць, каго ты прывезла", кінуў усе дакументы ў печку і спаліў.

"І выпісалі ўжо новыя дакументы, што нарадзіўся я ў горадзе Краснадон, прозвішча маё Дзячэнка Іван Сцяпанавіч. Хоць бацькі клікалі Андрэй, мама чамусьці запісала бацькам хроснага", - распавядае Іван Сцяпанавіч.

У поўнай версіі гутаркі - што маці Івана Сцяпанавіча Дзячэнка імкнулася ніколі не ўзгадваць аб знаходжанні ў лагеры ў Германіі, пра што ў савецкія часы было не прынята казаць услых пад пагрозай расстрэлу, што расказвалі пра блакаду Ленінграда родныя Раісы Іванаўны і ці атрымалася суразмоўцу Sputnik знайсці бацьку, які застаўся ў Францыі.

Чытайце таксама:

22
Тэги:
Вайна, Вязень, канцлагер
Які сёння дзень: 13 траўня

Які сёння дзень: 13 траўня 2021 года

0
(абноўлена 17:24 12.05.2021)
Гэты дзень з'яўляецца сто трыццаць чацвёртым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 232 дні.

Якія падзеі адбыліся 13 траўня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 13 траўня

  • У 1986 годзе адкрыўся V з'езд Саюза кінематаграфістаў СССР, на якім першым сакратаром быў абраны рэжысёр Элем Клімаў. З "паліцы" былі знятыя раней забароненыя цэнзурай фільмы.

Хто нарадзіўся 13 траўня

  • 1879 год: Іван Серада, беларускі палітык і навуковец, першы старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
  • 1905 год: Стэфанія Станюта, беларуская актрыса.
  • 1933 год: Аляксандр Кішчанка, мастак, аўтар вядомага "Габелену стагоддзя".
  • 1949 год: Сяргей Краўчанка, беларускі акцёр.

Таксама сёння нарадзіліся амерыканскі пісьменнік-фантаст Роджэр Жалязны і французскі спявак Грэгары Лемаршаль.

13 траўня ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць апостала Іакава Завядзеева - аднаго з дванаццаці апосталаў, бліжэйшага вучня Ісуса Хрыста. У народзе яго называлі Якаў Цёплы, таму што да гэтага дня ўжо ўсталёўвалася добрае надвор'е. Жанчыны верылі, што дождж на Якава прадвяшчае шмат вяселляў увосень. 

13 траўня імкнуліся пазбягаць далёкіх вандровак. Лічылася, што ў гэты час вандруюць па свеце апошнія ліхаманкі, і каб зберагчы здароў'е, лепей было застацца дома.

Калі неба на захадзе яснае, лета будзе пагодлівае, калі ж сонейка сядае ў аблокі, будуць дажджы.

0
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей