Книги Змитрока Бядули

Дзве музы Змітрака Бядулі: біяграфія пісьменніка

193
(абноўлена 10:29 27.04.2017)
У гэты дзень пайшоў з жыцця выбітны класік беларускай літаратуры. Sputnik успамінае яго жыццёвы шлях.
Дзве музы ў жыцці Змітрака Бядулі

Змітрок Бядуля — выбітны беларускі пісьменнік і паэт, даследчык, сваёй творчасцю заклаў асновы беларускай дзіцячай літаратуры, шмат прац прысвяціў даследванню беларускага фальклору.

Сапраўднае імя пісьменніка — Самуіл Яфімавіч Плаўнік, нарадзіўся ў Мінскай вобласці ў небагатай вялікай габрэйскай сям'і. Яго дзед меў вялікую бібліятэку, дзе і вабіў большую частку свайго часу будучы пісьменнік.

Адкрыццё выставы да 130-гадовага юбілею Змітрака Бядулі
© Sputnik / Виктор Толочко

З самага дзяцінства кнігі былі сапраўдным запалам хлопчыка. Ён вышукваў іх самымі рознымі спосабамі. Выпісваў з Вільнюса, Масквы і Пецярбурга, выпрошваў у паноў, шукаў у школах, якія знаходзіліся непадалёк.

На здольнасці і інтарэсы хлопчыка паўплываў бацька, які чытаў сваім дзецям кнігі. Будучы пісьменнік вучыўся ў пачатковай яўрэйскай школе — хедары, а пасля яе заканчэння — у школе рабінаў ешыбоце, з якой быў выгнаны за вольнадумства. Меў выбітныя схільнасці да лінгвістыкі і валодаў некалькімі мовамі — ведаў ідыш, нямецкую, беларускую, рускую і крыху польскай мовы.

Творы пісьменніка адрозніваюцца глыбокай лірычнай пранікнёнасцю, высокамастацкім адлюстраваннем унутранага свету чалавека.

Значнае месца ў творчасці Бядулі знайшла адлюстраванне і габрэйская тэма. Па ўласным прызнанні Бядулі, два сэрцы жылі ў яго грудзях, дзве музы клікалі да песні: Адна — чарнявая, глядзіць чорнымі, мокрымі ад слёз вачыма, а твар журботны: "Да мяне, да мяне… Памятай, што цячэ ў табе кроў габрэйскага Усходу". У іншай жа ільняныя валасы, яна трымае ў руках гуслі і спявае песні аб беларускай зямлі: "Цябе выгадаваў мой край, цябе выгадавалі мае земляробы… Твой Іерусалім — вось тут, у гэтых лясах і далінах, што далі цялесную і духоўную моц цябе".

На пачатку Вялікай Айчыннай вайны Змітрок Бядуля быў вымушаны пакінуць Беларусь. Памёр ад інфаркту ў эвакуацыі каля Уральска (Казахстан), дзе і быў пахаваны.

193
Тэги:
падзеі і даты, Радыё Sputnik Беларусь, Змітрок Бядуля, Беларусь

Ад прадуктаў харчавання да IT: як за 5 гадоў мяняўся экспарт з Беларусі ў Расію

16
(абноўлена 12:56 12.05.2021)
У экспартным профілі Беларусі, які склаўся яшчэ з часоў СССР, у апошнія гады адбываюцца кардынальныя перамены - IT-сектар у долі ВУП упэўнена даганяе прадукцыю сельскай гаспадаркі, і паскораным тэмпам развіваецца фармацэўтыка.

Па дадзеных статыстыкі, агульны таваразварот Беларусі і Расіі - гэта каля 50% усяго тавараабароту Беларусі, у сваю чаргу, Беларусь знаходзіцца на 4-5 месцы сярод гандлёвых партнёраў Расійскай Федэрацыі, з'яўляючыся асноўным гандлёвым партнёрам сярод краін СНД, распавёў у інтэрв'ю радыё Sputnik кіраўнік прадстаўніцтва АТ "Расійскі экспартны цэнтр" у Беларусі Віктар Даранкевіч.

"Ёсць удзельная вага кожнай галіны ў гэтым тавараабароце. Экспартны профіль і заключаецца ў тым, што менавіта краіна экспартуе і імпартуе. Рэспубліка Беларусь імпартуе энерганосьбіты з Расійскай Федэрацыі, металапрадукцыя і нафтахімія лідзіруюць у рэйтынгу, прадукцыя машынабудавання і гэтак далей. У сваю чаргу, Беларусь пастаўляе зноў жа прадукцыю машынабудавання з высокім дабаўленым коштам, і ад аб'ёму супрацоўніцтва выйграюць дзве краіны", - распавядае кіраўнік РЭЦ

Тыя ж МАЗы, БелАЗы ўтрымліваюць высокую долю расійскага кантэнту - матэрыялаў, якія рабіліся ў Расійскай Федэрацыі, і ў плане саюзнай кааперацыі гэта вельмі важна, кажа Даранкевіч.

Рэспубліка Беларусь па традыцыі пастаўляе на расійскі рынак і прадукцыю сельскай гаспадаркі, і прадукты харчавання, дадаў эксперт.

З усіх пералічаных пазіцый складваецца экспартны профіль і экспартны патэнцыял краіны. І зыходзячы з такой статыстыкі фарміруецца ўяўленне аб далейшых магчымасцях развіцця экспарту, дадаў кіраўнік РЭЦ.

"Асноўныя складнікі экспартнага профілю склаліся яшчэ з часоў Савецкага Саюза, але ў апошнія гады мы бачым сур'ёзную дынаміку развіцця, і ў першую чаргу ўражвае рост і развіццё IT-сектара ў Беларусі, рост і дынаміка за апошнія гады ў долі ВУП даганяюць сельскую гаспадарку, і ёсць шанец, што будуць апярэджваць ў бліжэйшы час. І вельмі хутка развіваецца фармацэўтычная галіна, тым больш, што за апошнія 2 гады з улікам пандэміі фармрынак зведаў кардынальныя змены", - кажа Даранкевіч.

Поўную версію інтэрв'ю з кіраўніком прадстаўніцтва АТ "Расійскі экспартны цэнтр" у Беларусі Віктар Даранкевіч глядзіце на відэа.

Чытайце таксама:

16
Тэги:
ВУП, Расія, Беларусь, Прадукты харчавання, Экспарт

Нарадзіўся ў канцлагеры: юны вязень - пра лёс родных і жыццё пасля вайны

22
(абноўлена 10:27 05.05.2021)
Іван Сцяпанавіч Дзячэнка нарадзіўся ў 1944 годзе ў канцлагеры пад Мюнхенам, у які фашысты ператварылі адзін з мясцовых заводаў і куды на працу ў пачатку вайны сагналі яго маці; жонка Раіса Іванаўна - з сям'і ленінградцаў, якія засталіся ў горадзе падчас блакады.

Напярэдадні 76-й гадавіны Перамогі ў Вялікай айчыннай вайне Дзячэнкі ў студыі радыё Sputnik дзеляцца асабістымі ўспамінамі з пасляваеннага дзяцінства і распавядаюць аб тым, што казалі пра вайну іх родныя, што засталіся ў жывых.

"У 1941 году мама прыехала ў Краснадон ў Луганскую вобласьць. Яны капалі акопы, там шмат дзяўчат было. Немцы акружылі, забралі іх, пагрузілі на эшалоны, павезлі ў Германію. Прывезлі іх у Мюнхен, і там размеркавалі. Адправілі на завод. Там было два лагеры. Дзяўчаты ў левым, а ў правым мужчыны. Мужчыны працавалі на станках, запчасткі рабілі, а жанчыны прыбіралі стружку. Працавалі па 12 гадзін, потым іх вярталі. І ў гэтым лагеры мама сустрэлася з бацькам ", - распавядае Іван Сцяпанавіч.

Як бацькам удавалася сустракацца, Іван Сцяпанавіч не ведае да гэтага часу. "У канцлагеры я і нарадзіўся. Паўтара гады сядзеў на нарах там. Што я мог там запомніць? Маці, калі зацяжарыла, хавала, таму што маглі расстраляць. І таму яна зацягвала жывот, каб не западозрылі. І калі мяне нарадзіла, я быў вельмі маленькі і слабы. Нямецкі лекар тады сказаў "афіцэр". Выходзілі мяне, а так мог памерці - слабы і раней часу нарадзіўся", - распавядае суразмоўца Sputnik.

Паводле слоў Івана Сцяпанавіча, яго маці "пашанцавала ў тым, што яна рабіла працу добрасумленна - уначы трэба было прыбраць, а потым ужо прыходзілі працаваць". Тых, хто не спраўляўся, расстрэльвалі. Перыядычна паставяць чалавек пяць-шэсць, расстраляюць на вачах астатніх, каб баяліся, так ўспамінала яго маці пасля вызвалення.

Жыццё пасля вызвалення

Вызвалялі лагер амерыканцы, і бацька павёз маці ў Францыю ў горад Бардо, аказалася, што дзед па лініі бацькі яшчэ ў рэвалюцыю асеў там, ажаніўшыся на францужанцы.

"Дзядуля прыняў добра. Там жа і хрысцілі - я да гэтага часу не ведаю, ці каталік я, ці праваслаўны. Хросны быў з Запарожжа - таксама вязень Сцяпан Дзячэнка. Мама ўжо тады думала, як можа вярнуцца на радзіму. Бацька з'ехаў кудысьці працаваць . І хросны ўгаварыў маці, і яна ўцякла ", - успамінае Іван Сцяпанавіч.

Маці вярнулася да пакінутага ў жывых дзядзьку ў Луганскую вобласьць, адкуль яе і зганялі на працу ў Германію. Стрыечны дзед, убачыўшы замежнае пасведчанне аб нараджэнні, спалохаўся: "І цябе, і тваё дзіцяці проста расстраляюць, каго ты прывезла", кінуў усе дакументы ў печку і спаліў.

"І выпісалі ўжо новыя дакументы, што нарадзіўся я ў горадзе Краснадон, прозвішча маё Дзячэнка Іван Сцяпанавіч. Хоць бацькі клікалі Андрэй, мама чамусьці запісала бацькам хроснага", - распавядае Іван Сцяпанавіч.

У поўнай версіі гутаркі - што маці Івана Сцяпанавіча Дзячэнка імкнулася ніколі не ўзгадваць аб знаходжанні ў лагеры ў Германіі, пра што ў савецкія часы было не прынята казаць услых пад пагрозай расстрэлу, што расказвалі пра блакаду Ленінграда родныя Раісы Іванаўны і ці атрымалася суразмоўцу Sputnik знайсці бацьку, які застаўся ў Францыі.

Чытайце таксама:

22
Тэги:
Вайна, Вязень, канцлагер
Які сёння дзень: 17 мая

Які сёння дзень: 17 траўня 2021 года

0
(абноўлена 18:07 13.05.2021)
Гэты дзень з'яўляецца сто трыццаць восмым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 228 дзён.

Якія падзеі адбыліся 17 траўня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 17 траўня

  • У 1995 годзе была створана Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь.

Хто нарадзіўся 17 траўня

  • 1681 год: Ян Мікалай Аляксандр Радзівіл, дзяржаўны дзеяч ВКЛ.
  • 1952 год: Анатоль Красоўскі, беларускі педагог, выдавец, прадпрымальнік.
  • 1952 год: Яўген Ксяневіч, беларускі калекцыянер, бібліяфіл, мецэнат, прадпрымальнік.

Таксама сёння нарадзіліся расійскі гісторык Сяргей Салаўёў і французскі кампазітар Эрык Саці.

17 траўня ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць пакутніцы Пелагеі Тарсійскай.

У сялян працягваліся працы ў гародз – сеялі агуркі, кукурузу і бабы. Калі ўжо квітнее каліна, гэтыя культуры дакладна не памерзнуць.

Дрэннай прыкметай было 17 траўня забіць птушку на мясу – лічылася, што ў таго, хто так зробіць, куры і качкі будут дрэнна несціся і куранят будзе мала.

Калі раніцай не выпала расы, надвор'е хутка зменіцца. Куванне зязюлі прадвяшчае добрае надвор'е.

0
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей