Сафійскі сабор у Полацкуе

Нябесная заступніца Беларусі: дзень памяці вялебнай Еўфрасінні Полацкай

177
(абноўлена 10:33 05.06.2020)
У дзень памяці святой вялебнай Еўфрасінні Полацкай урачыстыя мерапрыемствы традыцыйна праходзяць у Полацку. Гэты год не стаў выключэннем.

Унучка князя Усяслава Чарадзея князёўна Прадслава таемна прыняла манаскі пострыг. Мы ведаем яе пад імем Еўфрасінні.

Памяць вялебнай Еўфрасінні Полацкай ушаноўваецца на Беларусі традыцыйна 5 чэрвеня. Гэты год не стаў выключэннем, але ў сувязі з эпідэміялагічнай сітуацыяй у Полацку няма вялікай колькасці паломнікаў.

Па інфармацыі Спаса-Еўфрасінеўскага манастыра, ва ўрачыстых мерапрыемствах будзе ўдзельнічаць мітрапаліт Мінскі і Заслаўскі Павел.

Еўфрасіння Полацкая — святая для ўсіх

Дзень памяці вялебнай Еўфрасінні Полацкай аднолькава шануюць як праваслаўныя, так і каталікі. Сёння асноўным месцам урачыстасцяў стане Спаса-Еўфрасіннеўскі жаночы манастыр у Полацку, які заснавала сама Еўфрасіння. Ва ўрачыстасцях прыме ўдзел Мітрапаліт Мінскі і Заслаўскі Павел, Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі.

Еўфрасіння Полацкая стала першай беларускай жанчынай, прылічанай да святых. Пра яе асветніцкую дзейнасць з кніжак гісторыі ведаюць усе беларусы. Еўфрасіння Полацкая ведала латынь і старажытнагрэцкі, пісала і перапісвала кнігі, будавала храмы.

У 1161 годзе на сродкі Еўфрасінні Полацкай у горадзе ўзвялі Спаса-Праабражэнскі сабор, які да гэтага дня ні разу не перабудоўваўся. Яна пабудавала ў горадзе жаночы і мужчынскі манастыры, зрабіўшы Полацк цэнтрам беларускай духоўнасці, у які і сёння з'язджаюцца паломнікі з усяго свету. З Візантыі вялебная прывезла ў Полацк абраз Божай Маці, вядомы як Адзігітрыя Полацкая.

Спасо-Евфросиниевский монастырь в Полоцке. На заднем плане - Спасская церковь XII века, в которой молилась сама Евфросиния Полоцкая
© Sputnik / М. Юрченко
Спаса-Еўфрасіннеўскі манастыр у Полацку. На заднім плане - Спаская царква XII стагоддзя, у якой малілася сама Еўфрасіння Полацкая

Імем Еўфрасінні названыя храмы і прыходы не толькі ў Беларусі. Яны ёсць і ў амерыканскім Саўс-Рыверы, у Вільнюсе, Лондане і Таронта.

Каштоўны напрастольны Крыж Еўфрасінні Полацкай, выраблены па яе замове ў 1161 годзе залатых спраў майстрам Лазарам Богшам, быў згублены напачатку Вялікай Айчыннай вайны. Да гэтага часу крыж не знойдзены.

Копію крыжа вырабіў брэсцкі ювелір Мікалай Кузьміч. У інтэрв'ю ён распавядаў, што тэхніка Богшы, аднаго з лепшых ювеліраў Старажытнай Русі, была згублена і вучыць яго не было каму. Тры гады майстар вывучаў архівы і здымкі крыжа, перш чым пачаць працу. Майстар вырабіў і раку для мошчаў вялебнай.

Копия креста Евфросинии Полоцкой, воссозданная Николаем Кузьмичом
© Photo : Serge Serebro, Vitebsk Popular News
Копія крыжа Еўфрасінні Полацкай, адноўленая Мікалаем Кузьмічом

Зараз копія крыжа Еўфрасінні Полацкай захоўваецца ў Спаса-Праабражэнскім саборы ў Полацку.

Дарога дадому

У канцы жыцця ў 1173 годзе Еўфрасіння Полацкая здзейсніла паломніцтва ў Іерусалім. У манастыры недалёка ад Ерусаліма яна была пахавана. Калі ў 1187 годзе Ерусалім захапіў егіпецкі султан Салах-ад-Дзін, яе мошчы былі перавезены ў Кіева-Пячэрскую лаўру. У 1910 годзе выйшаў імператарскі ўказ аб перанясенні святых мошчаў у Полацкі жаночы манастыр. Кіеў праводзіў святыню гукамі званоў і ваеннага аркестра.

Патриарх Московский и Всея Руси Кирилл во время службы в соборе Полоцкого Спасо-Евфросиниевского женского монастыря
© Sputnik / Сергей Пятаков
Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі Кірыл падчас службы ў саборы Полацкага Спаса-Еўфрасіннеўскага жаночага манастыра

Раку з мошчамі адправілі па Дняпры ў Оршу. Калі адплываў параход, людзі пілі ваду з ракі — як асвячоную Еўфрасінняй. Каб больш людзей маглі пакланіцца святой, з Оршы ў Полацк раку неслі акруговым шляхам, часам праводзячы набажэнствы пад адкрытым небам. Вуліцы ўпрыгожваліся гірляндамі, сцягамі, кветкамі, літарай "Е". У Полацку вернікі злучыліся ў адну працэсію, а па шляху хроснага ходу ў ганаровай варце выстраіліся войскі.

Адзінае богаслужэнне

Дзень памяці вялебнай, які адзначаецца 5 чэрвеня, адзіны ў годзе, калі праводзіцца святочнае богаслужэнне ў Сафійскім саборы. Полацкая Сафія, пабудаваная пасля сабораў у Канстанцінопалі, Кіеве і Ноўгарадзе, стала чацвёртым такім храмам у свеце. Упершыню сабор згадваецца як раз у жыціі Ефрасінні Полацкай і ў Слове пра паход Ігараў. Сабор узводзіўся па патрабаванні дзеда святой князя Усяслава Чарадзея, і тут некаторы час не толькі перапісвала, але і перакладала з грэчаскай мовы, і пісала ўласныя павучанні Еўфрасіння.

Послушницы-звонарки на колокольне Спасо-Евфросиниевского женского монастыря
© Sputnik / М. Юрченко
Паслушніцы-званаркі на званіцы Спаса-Еўфрасіннеўскага жаночага манастыра

Да нашых дзён дайшла яе пропаведзь, звернутая да манашак: "Сабрала я вас, як квактуха куранят пад крылы свае, і з вясёлым сэрцам клапачуся аб вашым выратаванні, і павучаць вас, спадзеючыся ўбачыць духоўны плён вашай працы. Ужо столькі слоў навукі Божай сеяла я на ніве вашых сэрцаў, але нівы гэтыя на месцы не стаяць, не квітнеюць цнотамі і дасканаласцю. Малю вас, сёстры мае, станьце чыстаю пшаніцай Хрыстовай і змяліцеся на жорнах малітвы, пакоры і чыстай любові, каб быць духмяным тытунём на свяце Хрыста".

Чытайце таксама: 

177
Тэги:
Еўфрасіння Полацкая, Полацк, Беларусь
Самы пажылы ксёндз Беларусі памёр на 95-м годзе жыцця

Самы пажылы ксёндз Беларусі памёр на 95-м годзе жыцця

9
(абноўлена 11:57 29.06.2020)
Больш за 30 гадоў ксёндз-прэлат служыў у Гродне, яго пахаваюць каля касцёла бязгрэшнага зачацця Дзевы Марыі.

МІНСК, 29 чэр - Sputnik. Самы пажылы каталіцкі святар Беларусі, ксёндз-пралат Юзаф Трубовіч, памёр у Гродне, пра гэта паведаміла Гарадзенская каталіцкая дыяцэзія.

"На 95-м годзе жыцця адышоў у вечнасць ксёндз-прэлат Юзаф Трубовіч, які быў самым пажылым каталіцкія святары ў Беларусі", - паведамілі Sputnik ў панядзелак у епархіі.

Па словах святароў, жалобныя службы каля труны з целам памерлага святара пройдуць 29 і 30 чэрвеня ў касцёле бязгрэшнага зачацця Дзевы Марыі ў Гродне. Пахаваны ксёндз-прэлат будзе каля касцёла.

Ксёндз Трубовіч нарадзіўся на Віцебшчыне ў 1926 годзе, скончыў духоўную семінарыю ў Рызе, пасля пасвячэння ў сан святара ў 1956 годзе служыў у касцёле ў Латвіі амаль 20 гадоў, потым прыехаў у Беларусь.Больш за 10 гадоў нёс службу ў францысканскім касцёле ў Гродне, а з 1999 года і да самага скону служыў у парафіі бязгрэшнага зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі ў абласным цэнтры.

9
Тэги:
Гродна, Смерць публічных людзей
Прыхаджане Свята-Петрапаўлаўскага сабора

Пятроў пост пачынаецца ў праваслаўных

53
(абноўлена 09:42 15.06.2020)
Гісторыя ўзнікнення, традыцыі і правілы, народныя прыкметы - усё, што трэба ведаць пра Пятроў пост у даведцы Sputnik.

Праз сем дзён пасля свята Тройцы (якая выпала ў 2020-м на 7 чэрвеня) пачынаецца Пятроў пост, у памяць пра двух апосталаў Пятра і Паўла, якія ўваходзілі ў лік вучняў Ісуса Хрыста. У 2020 годзе Пятроў пост пачынаецца 15 чэрвеня. Sputnik распавядае чытачам пра традыцыі, забароны і гісторыю гэтага паста - аднаго з чатырох, якія Царква заклікае выконваць штогод.

Хто такія апосталы

Падчас Пятрова паста праваслаўныя вернікі ўспамінаюць пра апосталаў - выбітных прапаведнікаў, якія змаглі разнесці хрысціянства далёка па ўсім свеце і далучыць да веры мільёны людзей. Першыя апосталы і ёсць "першавярхоўныя", гэта значыць першыя з вярхоўных.

Як вучаць у Касцёле, святыя апосталы Пётр і Павел у адзін дзень - 12 ліпеня (29 чэрвеня па старым стылі) - прынялі святое пакутніцтва: Пётр быў укрыжаваны, а Павел - абезгалоўлены. Гэтыя падзеі пазначаны нават у самых старажытных календарах.

У дзень памяці апосталаў прынята ўспамінаць іх добрыя справы і маліцца за іх - бо менавіта з Пятра і Паўла, па сутнасці, і пачалася ўся Царква, а з ёй - і масавае распаўсюджванне хрысціянскага вучэння.

Гісторыя Пятрова паста

Пятроў пост - адзін з першых, усталяваных Праваслаўнай царквой.

Паўсюдна ён быў устаноўлены пасля ўзвіжання храмаў у гонар святых апосталаў Пятра і Паўла ў Рыме і Канстанцінопалі - зрабіў гэта каля 324 года імператар Канстанцін Вялікі. Асвяцілі гэтыя вялікія будынкі 12 ліпеня - у дзень памяці Пятра і Паўла, а з таго часу сярод вернікаў прынята рыхтавацца да гэтага вялікага свята постам і малітвай.

Пятроў пост з тых часоў выконваюць многія праваслаўныя вернікі - гэты летні пост дапамагае вызваліць і ачысціць не толькі плоць, ​​але і дух. Важна і тое, што завяршаўся пост да пачатку работ у палях і збору ўраджаю - гэта значыць ніяк не перашкаджаў нашым продкам працаваць на ўгоддзях.

Гэты летні пост раней называлі постам Пяцідзесятніцы, таксама ён насіў назвы Апостальскага і Петрапаўлаўскага: па імёнах абодвух апосталаў, у гонар якіх праводзіцца, аднак паступова яго назва была скарочана да Пятрова паста. З тых часоў так і павялося, і нават у штодзённай гаворцы вернікаў часцей за ўсё пачуць менавіта гэту назву паста.

Калі праходзіць Пятроў пост і колькі доўжыцца

Так павялося, што Пятроў пост - адзін з самых кароткіх і менш строгіх. Як вучыць вернікаў Царква, Пятроў пост пачынаецца з панядзелка тыдня усіх Святых, дата якога залежыць ад святкавання Вялікадня і наступнага рухомага свята - Дня Святой Тройцы.

Пятроў пост заканчваецца 12 ліпеня - у дзень памяці апосталаў Пятра і Паўла. У залежнасці ад святкавання Вялікадня Пятроў пост можа доўжыцца ад 8 да 42 дзён.

Чаго нельга есці ў Пятроў пост

Пятроўскі пост лічыцца адным з самых нястрогіх у годзе. Але ў гэтыя дні ўсё роўна вернікам забараняюць есці пэўны спіс прадуктаў:

  • мяса
  • мясныя прадукты
  • малочныя прадукты
  • яйкі

Што можна есці падчас Пятрова паста

Вернікам па панядзелках у дні Пятрова паста дазволена гарачая ежа без алею.

У аўторак, чацвер, суботу і нядзелю праваслаўныя вернікі могуць ўжываць у ежу рыбу, грыбы, крупы з раслінным алеем. У суботу і нядзелю на Пятроў пост таксама дазволена віно.

У сераду і пятніцу рэкамендавана сухаядзенне адзін раз у дзень пасля дзевятай гадзіны паводле сутачнага богаслужбовага круга.

Рэкамендуем вам звярнуць увагу на тое, што сухаядзенне вернікам прадпісваецца па серадах і пятніцах, якія ў праваслаўі лічацца самымі строгімі днямі з-за падзей зямнога жыцця Хрыста.

Што прыгатаваць на Пятроў пост

Згодна з традыцыямі, крупы, гародніна і рыбу на Пятроў пост неабходна рыхтаваць без дадання яек, малочных прадуктаў ці сметанковага масла - яго ў крайнім выпадку можна замяніць раслінным алеем: сланечнікавым або аліўкавым.

Таксама лічыцца, што пры падрыхтоўцы посных страў можна выкарыстоўваць свежыя гародніну, зеляніну, грыбы, ягады і садавіну. Улетку можна разнастаіць стол супамі - напрыклад, халадніком і ахаладжальнымі напоямі.

Пятроў пост: прыкметы

Сэнс Пятрова паста - падрыхтоўка да свята ў гонар святых пакутнікаў Пятра і Паўла. Святары заўсёды падкрэсліваюць, што нельга расцэньваць пост як простае выкананне дыеты, а куды важней прытрымлівацца духоўнага паста.

Святары рэкамендуюць у дні Пятрова паста ўзмацняць малітву чытаннем Псалтыры і Бібліі. Варта абавязкова паспавядацца і прычасціцца падчас паста. Вітаюцца паломніцкія паездкі да святых месцаў.

Як і ў іншых пастах, галоўнае - спакой і захаванне ўсіх канонаў царквы.

53
Тэги:
Пятроў пост
Паэтычны батл Вершус прайшоў у Мінску

Тэст: адгадай Колас ці Купала?

433
(абноўлена 10:05 10.07.2020)
Нягледзячы на тое, што вершы двух песняроў беларускай зямлі добра вядомыя кожнаму школьніку, іх даволі часта блытаюць.

Якуб Колас і Янка Купала – дзве асобы, з якімі, сапраўды, асацыюецца беларуская паэзія. Абодва яны шчыра спачувалі нядолі роднай зямлі, абодва заклікалі працаваць, вучыцца і любіць Беларусь і беларускую мову. Вершы, паэмы і празаічныя творы Янкі Купалы і Якуба Коласа добра вядомыя кожнаму беларусу са школы.

Ці зможаце вы пазнаць радкі з вядомых твораў паэтаў – або, калі не памятаеце, паспрабаваць пазнаць стыль?

433
Тэги:
Вершы, тэст, Якуб Колас, Янка Купала
Тэмы:
Беларуская літаратура
По теме
Тэст: ці ведаеце вы беларускія прыказкі
Тэст: ці пазнаеце вы беларускія фразеалагізмы па эмодзі?
Тэст: ці добра вы ведаеце беларускія фразеалагізмы?
Тэст: пазнай Міцкевіча на партрэце
Тэст: якія беларускія творы схаваліся за эмодзі
Тэст: Багдановіч ці не?