Успенне Прасвятой Багародзіцы

Праваслаўныя святкуюць Успенне Прасвятой Багародзіцы або Першую Прачыстую

25
(абноўлена 10:25 20.08.2020)
Этнограф Ларыса Мятлеўская распавядае пра традыцыі свята і дзеліцца новымі рэцэптамі страў.

У апошнія жнівеньскія дні згодна з народным календаром святкуюць Прачыстую. З гэтай нагоды ў народзе казалі: "Прыйшла  Прачыстая – усё поле абчысціла".

Прачыстых дзве: Першая, Вялікая, Старшая, Большая адзначаецца 28 жніўня, а Другая, Малая або Багач – 21 верасня. Разам з Пакровамі гэтыя святы цесна звязаны з ушанаваннем Божай Маці  і ўтвараюць багародзічныя святкі.

Старажытнае земляробчае свята ўраджаю характэрызуюць разнастайныя народныя назвы:Успленне, Багародзіца, Прачыстая, Вялікая Прачыстая, Аспажа, Гаспажа, Спажа, Вялікая Спажа, Зялёная, Зельная, Спленне, Успленье, Талака, Дажынкі.

Кожная назва ў народзе мела тлумачэнне. Напрыклад Спажа і Аспажа ад гаспажы; Зялёная і Зельная – ад традыцыі асвячаць зерне, зёлкі, некаторую гародніну, хлеб; Талака – ад традыцыі запрашаць на жніво і выкананне іншых працаёмкіх сельскагаспадарчых работ аднавяскоўцаў.

Для земляроба Прачыстая – сапраўднае свята ўраджаю, падвядзенне вынікаў вялікай працы. У гэты дзень ад гаспадароў можна было пачуць: "Свята Прачыста – у полі ўрачыста", "Спажа – хлеба дзяжа". Ад гэтага дня пачыналі капаць бульбу. Так на Століншчыне казалі, што "На Спленне цягні бульбу за карэнне" і тое ж памятаюць беларусы-перасяленцы з Навасібірскай вобласці продкі якіх жылі калісці пад Рагачовам. Ад іх этнограф і фалькларыст Уладзімір Васілевіч запісаў: "На Першую Прачыстую сыпалі хоць па два кашы бульбы ў падполле".

Лічылася, што ад Прачыстай пачынаецца "маладое бабскае лета", якое заканчваецца 11 верасня. У гэты час звычайна ўсталёўвалася добрае надвор’е, якое спрыяла выкананню вялікай колькасці гаспадарчых прац. Каб не страціць ні кроплі ад ураджаю важна было рабіць усё хутка і своечасова. Акрамя жніва патрабуе ўвагі і агарод. Трэба прыбраць і спарадкаваць спелую гародніну, паклапаціцца аб насенні і працягваць змагацца з пустазеллем, сярод якога найзлоснейшым лічылі асот. Так на Случчыне у Прачысту, ідучы ў царкву асвячаць зерне і зёлкі,  гаспадыні прыхоплівалі каліва асоту. Верылі, калі па вяртанні са службы пасадзіць асвечаны асот на грады, то ён там перастане расці.

Як збіраць і захоўваць квяцістую капусту

У гэтыя дні на вёсках пачыналі збіраць ураджай не толькі традыцыйнай гародніны, але і незвычайнай. Напрыклад, пры фальварках звычайна вырошчвалі квяцістую капусту. У старажытнасці яе называлі сірыйскай,  паколькі яна была выведзена сірыйскімі фелахамі. Больш за тысячу гадоў таму сірыйскі ўрач Авіцэна раіў ужываць сірыйскую капусту ў зімовы час. У ХІІ стагоддзі арабы прывезлі расліну ў Іспанію, а таксама яна было вывезена на Кіпр. Шмат вякоў Кіпр быў практычна адзіным пастаўшчыком яе насення ў краіны Еўропы. У ХVІ стагоддзі асобныя гатункі квяцістай капусты пачалі вырошчваць у Францыі, Ітаіі, Галандыі, Германіі і Англіі. У Расію квяцістая капуста трапіла пры Кацярыне ІІ і вырошчвалася толькі на гародах вяльмож.

Фиолетовая цветная капуста
© CC0 / Pixabay / georilla
Фіялетавая квяцістая капуста

Яшчэ ў першай палове ХІХ стагоддзя аўтарка кулінарна-гаспадарчай энцыклапедыі "Літоўская гаспадыня" Ганна Цюндзявіцкая распавядала як захоўваць і саліць квяцістую капусту. Яна раіла сеяць капусту з мэтай яе захавання ў чэрвені, а выбраўшы, захоўваць ў добра праветрываемым склепе і скарыстоўваць перш тую, якая пачала псавацца. Качаны чысцілі ад ніжняга лісця, звязваючы астатняе над суквеццем і развешвалі так, каб яны не датыкаліся адзін да аднаго. Захоўвалі іх не толькі зрэзанымі, але і выкапанымі з карэннем, на якім заставалася глеба. Такую капусту ў склепе прыкопвалі ў пясок і яна працягвала расці. Каб захаваць капусту інакш, яе салілі ў дубовых скрынях і перад ужываннем вымочвалі, або адварвалі ў вялікай колькасці вады. Солі ў расол дадавалі столькі, каб сырое яйка не танула. Захоўвалі такую капусту зімой у склепе, а ўлетку - на крыгах лёду.

Харчовая каштоўнасць квяцістай капусты значна вышэйшая, чым у белакачаннай. Больш паловы азоцістых рэчываў у ёй складаюць лёгказасваяльныя бялкі, клятчаткі ж утрымваецца мала, багатая яна на вітаміны РР, С, групы В, солі калія, магнія, фосфара, утрымліваецца ў ёй кобальт, ёд, ферментныя рэчывы, якія спрыяюць рэгуляцыі цукра ў крыві і халестырыну. Такая капуста -  каштоўны дыетычны прадукт у харчаванні хворых з рознымі захворваннямі і асабліва важны для дыябетыкаў.

Ужываюць квяцістую капусту ў вараным, тушаным і смажаным выглядзе.

Квяцістая капуста ад Вінцэнты Завадскай

Інгрыдыенты:

  • 2-3 галоўкі квяцістай капусты
  • соль па смаку
  • 1 ст лыжка масла
  • 2 пшанічныя сухарыкі

Як гатаваць:

Ачысціць квяцістую капусту ад лісця, разабраць на суквецці, апусціць у падсоленую ваду на некалькі хвілін, каб выдаліць вусеняў. Апаласнуць у вадзе з дадаткам воцату, пакласці ў падсолены кіпень і зварыць да гатовасці. Дастаць на сіта, даць сцячы вадзе. Пакласці на талерку суквеццямі ўверх і заліць маслам з падсмажанымі ў ім сухарыкамі або соусам шадо.

Соус шадо

Інгрыдыенты:

  • 5 жаўткоў
  • 1 шклянка цукру
  • 1,5 шклянкі лёгкага віна

Як гатаваць:

Жаўткі расцерці да белага з дробным цукрам, развесці лёгкім белым кіслым віном, паставіць на малы агонь, і ўзбіваючы калатоўкай награваць, пакуль соус не пачне гусцець і не ўзаб’ецца ў пену.

Трэба пільна сачыць каб соус не закіпеў, бо тады шадо не ўдасца.

25
Тэги:
Народныя традыцыі, Ларыса Мятлеўская
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў (110)
Паломнікі ў Меке

Не больш за 60 тысяч: Эр-Рыяд дазволіць хадж-2021 толькі прышчэпленым пілігрымам

9
(абноўлена 19:37 12.06.2021)
У гэтым годзе вялікі хадж да святынь ісламу, у якім зноў дазволена прымаць удзел замежнікам, выпадае на 17-22 ліпеня.

МІНСК, 13 чэр – Sputnik. У Саудаўскай Аравіі дазволяць 60 тысячам падданых і рэзідэнтаў краіны, якія зрабілі прышчэпку супраць каронавіруса (COVID-19), здзейсніць у бягучым годзе хадж, дадзенае паведамленне распаўсюдзілі сёння дзяржСМІ каралеўства.

Паведамленняў аб тым, што мусульмане з іншых краін могуць здзейсніць паломніцтва да святых месцаў ісламу, пакуль не было. Звычайна на хадж збіраюцца некалькі мільёнаў мусульман. Беларускія мусульмане раней, да пандэміі каронавіруса, таксама рэгулярна наведвалі Меку.

"У святле таго, што ўвесь свет становіцца сведкам развіцця пандэміі каронавіруса і з'яўлення яго новых мутацый, (...) прынята рашэнне абмежаваць рамкі правядзення рытуалаў хаджа. Агульная колькасць паломнікаў - падданых і рэзідэнтаў краіны любой нацыянальнасці - будзе складаць 60 тысяч", - гаворыцца ў распаўсюджаным паведамленні.

Акрамя гэтага, у хадж змогуць адправіцца толькі асобы ад 18 да 65 гадоў, якія зрабілі прышчэпку ад каронавіруса ў адпаведнасці з патрабаваннямі каралеўства. У гэтым годзе вялікі хадж да святынь ісламу, у якім зноў дазволена прымаць удзел замежнікам, выпадае на 17-22 ліпеня.

Паводле апошніх звестак, у каралеўстве з насельніцтвам 34,2 млн чалавек ад пачатку пандэміі былі зарэгістраваны 463 703 выпадкі COVID-19, 7 537 пацыентаў памерлі ад наступстваў заражэння.

З 2010 года хадж да святынь ісламу здзейснілі не менш за 150 мільёнаў чалавек. У 2020 годзе з-за пандэміі паломніцтва ў Меку ўпершыню ў сучаснай гісторыі было абмежавана, дазволілі толькі тысячы мусульман, і толькі падданым Саудаўскай Аравіі.

Чытайце таксама:

9
Тэги:
Мека, Іслам, хадж, Эр-Рыяд
Тэмы:
Каронавірус COVID-19
Пасол Расіі ў Беларусі Яўген Лук'янаў

Пасол Лук'янаў: Беларусь і Расія павінны абараняць свае гістарычныя перамогі

21
(абноўлена 13:38 12.06.2021)
Кіраўнік расійскай дыпмісіі прыняў удзел у цырымоніі размяшчэння ў крыпце Усіхсвяцкага храма ў Мінску капсулы з зямлёй з месцаў гібелі беларусаў у Крымскай вайне.

МІНСК, 12 чэр – Sputnik. Надзвычайны і паўнамоцны пасол Расіі ў Беларусі Яўген Лук'янаў заявіў пра важнасць захавання гістарычнай праўды.

"Мы павінны ведаць і памятаць нашу гісторыю, і да таго часу, пакуль мы яе памятаем, у нас ёсць будучыня", - падкрэсліў пасол на цырымоніі ва Усіхсвяцкім храме ў Мінску.

Кіраўнік расійскай дыпмісіі ў Мінску сёння прыняў удзел у цырымоніі размяшчэння ў крыпце Усіхсвяцкага храма капсулы з зямлёй беларусаў, якія загінулі ў час Крымскай вайны 1853-1856 гадоў.

"Тое, што гэта падзея супала з Днём Расіі, лішні раз пацвярджае пераемнасць гісторыі", - сказаў ён.

Расійскі дыпламат таксама адзначыў, што дзве краіны - Беларусь і Расія - павінны ўмець абараняць гістарычную памяць.

"Мы павінны абараняць нашу гістарычную памяць, нашу праўду, не замоўчваць нашы паражэнні, выпраўляць іх і нікому не дазваляць запляміць або замараць, або так скажам, "зафоташопіць" нашы перамогі", - падкрэсліў пасол.

Сцяг над Рэйхстагам быў чырвонага колеру, і толькі палітычныя дальтонікі не могуць гэта разглядзець, падкрэсліў дыпламат. "Мы, і расіяне, і беларусы, ад гэтага захворвання не пакутуем", сказаў пасол.

Падалтарная Крыпта, у якой знаходзяцца астанкі воінаў, беларусаў, якія загінулі ў бітвах трох войнаў - Айчыннай 1812, Першай сусветнай і Вялікай Айчыннай вайны 1941-1945 гадоў, не мае аналагаў у свеце. Першыя астанкі воінаў былі пахаваны тут у 2010 годзе. З сённяшняга дня ў ёй будзе знаходзіцца зямля з Севастопаля, дзе ў 1853-1856 годзе загінулі беларусы, якія ваявалі ў тых бітвах. Напярэдадні яе даставілі з гэтага гераічнага горада. Як растлумачылі Sputnik ва Усіхсвяцкім храме, цяпер царква будзе маліцца за гэтых воінаў "вякі вечныя".

У мерапрыемстве, акрамя прадстаўнікоў расійскага пасольства, прынялі ўдзел ветэраны, а таксама беларусы Крыма.

Чытайце таксама:

21
Тэги:
Крымская вайна, беларусы, Мінск, Усіхсвяцкі храм, дыпмісія, кіраўнік, перамога, Расія, Беларусь, Яўген Лук'янаў, пасол
Тэмы:
Саюзная дзяржава Беларусі і Расіі