Маёнтак у Падароску

Бізнэсмэн з Расіі стварае музей беларускай шляхты

30
(абноўлена 10:09 27.06.2017)
Сядзіба ў Падароску адкрыецца праз паўгода, а першы ў краіне музей беларускай шляхты праз тры.

ГРОДНА, 27 чэр — Sputnik, Валерыя Салаўёва. Паказаць, што ў Беларусі заўсёды было сваё элітнае саслоўе, а не толькі польскія паны, вырашыў расійскі бізнэсмэн Павел Падкарытаў — ён выкупіў старадаўнюю сядзібу ў вёсцы Падароск пад Ваўкавыскам, каб адкрыць тут музей беларускай шляхты.

Чатыры гады таму абяцанні новага ўладальніка здаваліся фантастычнымі, цяпер — больш чым рэальнымі. Праз паўгода сядзібны комплекс пачне прымаць першых наведвальнікаў.

Музей шляхты адкрыецца праз тры гады

У сядзібе Падароск з раніцы да вечара кіпіць работа. Высокія калоны ўваходнай брамы абнесеныя будаўнічымі лясамі, на тэрыторыі прыемна пахне свежымі дошкамі, руіны былой стайні пакрытыя сеткай, а сярод іх пачалі ўсталёўваць металічны каркас. Панскі дом пакуль стаіць з забітымі вокнамі.

В этой усадьбе в будущем откроется музей белорусской шляхты. Пока здание стоит с заколоченными окнами — чтобы вандалы не забрались
© Sputnik/ Максим Захаров
У гэтай сядзібе ў будучыні адкрыецца музей беларускай шляхты. Пакуль будынак стаіць з забітымі вокнамі - каб вандалы не залезлі

Менавіта ў ім, па задумцы цяперашняга гаспадара, павінен размясціцца музей беларускай шляхты. Старадаўні маёнтак ён купіў чатыры гады таму.

Аказалася, што ўсё ідзе хоць і вельмі павольна, але паводле плана. Праект рэканструкцыі падзялілі на тры этапы. Да канца года скончаць аднаўляць старую кузню і руіны былой стайні. У будынку кузні адкрыецца сувенірная крама, а на месцы стайні — кафэ. Пра гэта распавёў дырэктар унітарнага прадпрыемства "маёнтак Падароск" і правая рука заснавальніка Андрэй Колас. Бо сам Павел Падкарытаў бывае ў Падароску ўсяго некалькі разоў на год.

Директор унитарного предприятия Маёнтак Падароск и правая рука учредителя Андрей Колос
© Sputnik/ Максим Захаров
Дырэктар унітарнага прадпрыемства "маёнтак Падароск" Андрэй Колас

У наступным годзе возьмуцца за домік цівуна, у якім з'явіцца гасцініца на 28 месцаў. І толькі потым пачнуць аднаўляць галоўны будынак сядзібы і тэрыторыю парка.

Бывшая кузня. К концу года здесь откроется сувенирная лавка
© Sputnik/ Максим Захаров
Былая кузня і будучая сувенірная крама

Аб дакладных тэрмінах гаварыць ніхто не бярэцца. Папярэдняя дата заканчэння ўсіх трох этапаў, у тым ліку музея, — 2020 год.

На сядзібу выдаткуюць ад 3 да 5 мільёнаў долараў

"Можна было даўно ўсё зрабіць. Але вялікага жадання і грошай недастаткова. У маёнтку кожны будынак — гэта гісторыка-культурная каштоўнасць другой катэгорыі. Узгадненне кожнага праекта доўжыцца па паўгода, любой змены ў праекце — яшчэ столькі ж. Трэба ўзгадняць з Мінкультуры кожны ўбіты цвік, кожны колер цэглы або бруска", — суразмоўца агенцтва тлумачыць, чаму работы ідуць так павольна.

Дворянское имение в Подороске — историко-культурная ценность второй категории
© Sputnik/ Максим Захаров
Маёнтак у Падароску - гісторыка-культурная каштоўнасць другой катэгорыі

Ён успомніў, як аднойчы прыйшлося везці ў Міністэрства культуры бервяно, каб спецыялісты зацвердзілі патрэбнае адценне столевых перакрыццяў.

Зараз у праект разам з купляй укладзена прыкладна 500 тысяч долараў, да канца года гэтая лічба наблізіцца да мільёна. На гэтыя сродкі распрацаваны эскізныя праекты сядзібы, будаўнічыя праекты кафэ, сувенірнай крамы і гасцініцы. А таксама зроблена шмат нябачных работ — напрыклад, падвядзенне вады і электрычнасці.

Кафэ пад крылом Боінга

Толькі цяпер сталі прыкметныя вынікі. Напрыклад, усярэдзіне будынка будучай сувенірнай крамы ўсталяваны металічны каркас, на якім будзе трымацца дах. Бо старыя сцены з чырвонай цэглы вельмі далікатныя, яны будуць выконваць ролю масіўнага вонкавага дэкору.

Фрагменты руин бывшей конюшни. Их защитят так надежно, что они смогут простоять в таком виде еще лет 200
© Sputnik/ Максим Захаров
Фрагменты былой стайні

Усярэдзіне металічны каркас аздобяць сучаснымі матэрыяламі. Будаўнікі жартуюць, што гэта будзе домік у хатцы. А ўжо сур'ёзна дадаюць: "Мы так максімальна захаваем і абаронім старадаўні будынак".

Посреди укрепленных руин конюшни поставят кафе, снаружи — террасу. Все три сооружения спрячутся под огромной крышей
© Sputnik/ Максим Захаров
Пасярод умацаваных руін стайні паставяць кафэ, звонку - тэрасу. Усе тры збудаванні схаваюцца пад велізарным дахам

Па тым жа прынцыпе ідзе рэстаўрацыя былой стайні. Да нашых дзён захаваліся толькі бездапаможныя абломкі сцен. Самі руіны ўмацуюць і абароняць ад далейшага разбурэння. Усярэдзіне з'явіцца кафэ. Вакол — тэраса. Усе гэтыя будынкі будуць хавацца пад велізарным 80-мятровым дахам, які ў сядзібе жартам называюць крылом ад Боінга.

Даже столбики забора в Подороске — почти произведения искусства. Каждая шляпка покрыта дробленными кусочками камней практически одинакового размера
© Sputnik/ Максим Захаров
Нават слупкі плота ў Падароску - амаль творы мастацтва. Кожны капялюшык пакрыты драблёнымі кавалачкамі камянёў практычна аднолькавага памеру

Не ўсе беларусы хадзілі ў лапцях

"Музей будзе як дыямент у пярсцёнку. Вырашылі адраджаць сядзібу з малога. На тэрыторыі чатыры будынкі. Без вопыту адразу брацца за вялікі аб'ект не сталі", — распавядае пра планы Колас.

Цікавімся, чаму менавіта музей беларускай шляхты? Як растлумачыў суразмоўца, гэтая ідэя з самага пачатку належала ўладальніку. У Паўла беларускія карані, апошнія гады ён цікавіцца гісторыяй, культурай краіны, вывучыў беларускую мову. Ён даўно заўважыў прабел у гістарычных дакументах: народ ёсць, беларусы ёсць, а пра вышэйшае саслоўе практычна не згадваецца.

"Хоць не можа існаваць народа без яго эліты. Калі была такая дзяржава, як Вялікае Княства Літоўскае, то эліта павінна быць. Не могуць жа ўсе ў лапцях хадзіць. Хтосьці павінен камандаваць, кіраваць", — рэзюмуе Колас.

Стены в панском доме очень толстые, но полые внутри. В них спрятана система отопления. Помещения обогревались за счет теплых стен, пояснил один из строителей
© Sputnik/ Максим Захаров
Сцены ў панскім доме вельмі тоўстыя, але полыя ўсярэдзіне. У іх схаваная сістэма ацяплення. Памяшканні абаграваліся за кошт цёплых сцен, патлумачыў адзін з будаўнікоў

Якім будзе гэты музей, яшчэ дакладна не вядома. Цяпер пачаўся збор экспанатаў. Вядома, што ў экспазіцыю ўвойдуць некалькі купюр з "Пагоняй" як узор першых беларускіх грошай, некаторыя прадметы інтэр'еру і мэбля з сядзібаў.

Маёнтку 500 гадоў

Старадаўні маёнтак павінен стаць узорам шляхецкай сядзібы. Ён быў заснаваны больш за 500 гадоў таму і за гэты час змяніў каля дзясятка ўладальнікаў. Цяперашняя забудова датуецца пачаткам XIX стагоддзя. Ёсць легенда, што ў адным з памяшканняў сядзібы на некалькі дзён спыняўся Напалеон. Апошні ўладальнік маёнтка — Ота Бохвіц. Перад Другой сусветнай пана расстралялі прадстаўнікі савецкай улады, а сядзіба перайшла дзяржаве.

Панский дом имения стоит на живописном берегу речки Зельвянки
© Sputnik/ Максим Захаров
Маёнтак стаіць на маляўнічым беразе рэчкі Зэльвянкі

У панскім доме была школа, затым — калгасная кантора. Домік цівуна аддалі пад малочную нарыхтоўчую кантору, затым пераабсталявалі пад жылы дом. Калі будынкі прыйшлі ў аварыйны стан, усе з'ехалі, а сядзіба амаль 20 гадоў пуставала. Паступова ўсё, што можа спатрэбіцца ў асабістай гаспадарцы, расцягвалі мясцовыя жыхары.

Не менш цікавы велізарны парк на тэрыторыі былога маёнтка. На жаль, ён не захаваў структуру класічнага сядзібнага парка. Большасць дрэў былі пасаджаны пасля вайны.

Парк в имении занимает почти 4 гектара. Все деревья посажены в послевоенное время, только некоторые в 20–30-е годы прошлого века.
© Sputnik/ Максим Захаров
Парк у маёнтку займае амаль 4 гектара. Усе дрэвы пасаджаныя ў пасляваенны час, толькі некаторыя ў 20-30-я гады мінулага стагоддзя.

Як адзначыў дырэктар маёнтка, у парку можна ўбачыць 13 відаў даволі рэдкіх дрэў. Напрыклад, явар, ліпу амерыканскую, карэльскія чорныя бярозы, лістоўніцу, акацыю, якая лічылася прыкметай "панства" і якая расла ў кожнай паважаючай сябе шляхецкай сядзібе.

Турыстаў пакінуць на тыдзень

Ужо цяпер уладальнік думае, як прыцягваць у Падароск турыстаў. Увосень па суседстве адкрыецца аграсядзіба, якая стане часткай турыстычна-рэкрэацыйнага комплексу "маёнтак Падароск". У верасні на тэрыторыі старажытнага маёнтка пройдуць раённыя дажынкі.

Пирс на территории усадьбы стал популярным местом для фотосессий
© Sputnik/ Максим Захаров
Маленькі пірс на рэчцы - улюбёнае месца для фотасэтаў

У больш аддаленых планах — стварыць турыстычны кластар, які аб'яднае цікавыя для турыстаў аб'екты на адлегласці 20-40 кіламетраў ад Падароска. Кампанія Паўла Падкарытнага ўжо выкупляе стары бровар і сінагогу ў двух суседніх вёсках Верасіно і Ізабелін.

"Тады зможам паказаць не толькі музей шляхты, але і зладзіць дэгустацыю піва ў бровары, зладзіць паездку па ўсім раёне, прыцягваць турыста не на дзень ці два, а як мінімум на тыдзень", — растлумачыў суразмоўца.

 Усадьба еще не открылась, а в одном из залов уже отмечали свадьбу
© Sputnik/ Максим Захаров
Маёнтак яшчэ не адчыніўся, а ў адным з будынкаў ужо зладзілі вяселле

Навошта музею падушка

"У нас не стаіць задача зрабіць вельмі хутка, каб пачынаць атрымліваць прыбытак. Усе разумеюць, што Падароск — гэта роўнааддаленая ад Брэста і ад Гродна вёска, якая знаходзіцца на мяжы Белавежскай пушчы", — разважае Колас.

Яны разумеюць, што акупіць укладзеныя ў яго грошы праект зможа гадоў праз 50, не раней. І ставяць перад сабой мэту, каб гэты праект у комплексе пачаў працаваць, а сам музей пасля адкрыцця не патрабаваў вонкавых датацый. Бо музеі ва ўсім свеце рэдка прыносяць прыбытак.

Парадный вход в будущую усадьбу. Входная группа сделана в виде высоких колонн, которые под временной крышей ждут реставрации
© Sputnik/ Максим Захаров
Галоўны ўваход у будучы комплекс маёнтка

"Цяпер мы ствараем эканамічную платформу, "падушку бяспекі" для будучага музея, — кажа суразмоўца. — Гатэль, кафэ, сувенірная крама і аграсядзіба будуць прыносіць прыбытак, каб на гэтыя грошы ўтрымліваць экспазіцыю".

30
Тэги:
шляхта, музей, турызм, Турызм і адпачынак, Гродзенская вобласць
Каментары