Акадэмія навук Беларусі

Агучылі топ-10 дасягненняў беларускай навукі

278
(абноўлена 15:04 30.12.2016)

МІНСК, 30 сне — Sputnik. Акадэмія навук Беларусі вызначыла топ-10 дасягненняў у галіне фундаментальных даследаванняў за 2016 год. У дзясятку трапілі даследаванні па гісторыі, мікрабіялогіі і оптыцы.

1. Лакалізацыя станаў святла

Інстытут фізікі ім. Б.І.Сцяпанава

Новы метад лакалізацыі квантавых станаў святла на аснове абмежаванага ліку так званых рэканструкцыйныя вымярэнняў. Метад дазваляе ажыццяўляць эфектыўную квантавую тамаграфію святла.

Вынік апублікаваны ў адным з часопісаў Nature — самым прэстыжным сусветным навуковым выданні.

2. Новы тып светлавых палёў

Інстытут фізікі ім. Б.І.Сцяпанава

Прадказанне і рэалізацыя новага тыпу светлавых палёў — перабудоўваеых лазерных пучкоў Эйры, якія валодаюць уласцівасцю самарэконструкцыі профілю пры распаўсюдзе ў разсейваемых і неаднародных асяроддзях. Такія пучкі неабходныя для ажыццяўлення дастаўкі светлавой энергіі на вялікія адлегласці ў параўнанні са звычайнымі (гаусаўскімі) пучкамі.

3. Аналіз выяваў супраць рака грудзей

Аб'яднаны інстытут праблем інфарматыкі НАН Беларусі

Новы метад аналізу складаных выяваў вялікіх памераў, заснаваны на інфармацыйных тэхналогіях глыбіннага навучання. Як патлумачыў, каментуючы вынік, намеснік старшыні прэзідыума НАН Беларусі акадэмік Сяргей Кілін, метад дазволіў распрацаваць высокаэфектыўны спосаб аўтаматычнага аналізу гісталагічныя выяваў, па якіх вызначаецца наяўнасць анкалагічных захворванняў грудзей ужо на самай ранняй стадыі захворвання.

Каманда аўтараў, удзельнічаючы ў Міжнародных спаборніцтвах 2016 года TUPAC16 і CAMELYON16, прысвечаных праблеме аўтаматызаванай дыягностыкі рака грудзей, у якіх удзельнічала больш за 100 прафесійных каманд з розных краін свету, увайшла ў чацвёрку лепшых у намінацыі "Прадказанне індэкса праліферацыі на аснове падліку Мітоз", апярэдзіўшы каманды універсітэтаў ЗША, Германіі, Вялікабрытаніі і інш.

4. Унікальныя матэрыялы для космасу

ДНВА "парашковай металургіі"

Устаноўлены механізмы масапераноса ў працэсах спякання крэмнію і вугляроду з нанадамешкамі, якія дазваляюць фармаваць палегчаныя канструкцыйныя элементы з кампазіта на аснове карбідакраменевай керамікі з унікальнымі механічнымі і цеплафізічнымі ўласцівасцямі (папластовая тоеснасць каэфіцыентаў тэрмічнага лінейнага пашырэння і термадэфармацыі). Дадзены вынік накіраваны на стварэнне астранамічных люстэркаў вялікага памеру для выкарыстання ў касмічнай прасторы.

5. Матэрыялы для сонечных элементаў новага пакалення

ДНВА "НПЦ НАН Беларусі па матэрыялазнаўству" сумесна з фізікамі

Выяўлена стымуляванае і лазернае выпраменьванне ў шматкампанентных прамазонных паўправадніках і ўсталяваны механізм выпраменьвальнай рэкамбінацыі, якая прыводзіць да іх ўзнікнення ў плёначных структурах, прызначаных для стварэння сонечных элементаў новага пакалення.

6. Запаволенне "паталагічных" рэакцый

Інстытут фізіка-арганічнай хіміі НАН Беларусі

Сінтэзаваны мадыфікаваныя дэйтэрыя амінакіс-, нуклеінавыя і поліненасычаныя тоўстыя кіслоты, якія валодаюць эфектам значнага запаволення біяхімічных рэакцый, якія выклікаюць розныя паталогіі. Эфект рэалізуецца пры замене атамаў вадароду на дэйтэрый ў пэўных месцах біямалекул, якія выяўляюць няўстойлівасць да акіслення. Атрыманыя злучэнні перспектыўныя для стварэння новага пакалення лекавых сродкаў.

7. Крок да рэгенерацыі нервовых клетак

Інстытут біяфізікі і клетачнай інжынерыі НАН Беларусі і інстытут фізіялогіі НАН Беларусі

Атрыманы прынцыпова важныя вынікі для прафілактыкі і лячэння парушэнняў метабалізму і нейрадэструктыўных паталогій, уключаючы генетычную мадыфікацыю з дапамогай дэндрамераў клетак нервовай тканіны з мэтай звышпрадукцыі ў іх нейратрофнага фактару, стымулюючага аднаўленне перыферычнага нерва, і выкарыстання рэкамбінантныя лактаферыну чалавека. Атрыманы вынік паказвае шляхі вырашэння найскладанай праблемы рэгенерацыі нервовых клетак.

8. Мадулятары глюкозааксідазы

Інстытут мікрабіялогіі НАН Беларусі

Упершыню знойдзены хімічныя злучэнні — мадулятары (ізапрапанол, этанол, халін хларыд), значна паскараюць выпрацоўку мікраарганізмамі фермента глюкозааксідазы, што служыць асновай для стварэння эфектыўнага тэрмастабільнага прэпарата з падвышанай каталітычнай актыўнасцю, які выкарыстоўваецца ў прыладах біаэлектронікі.

9. Унікальны помнік эпохі вікінгаў

Інстытут гісторыі НАН Беларусі

Адкрыты і вывучаны археалагічны комплекс: Кардон Віцебскага Падзвіння — унікальны для Усходняй Еўропы помнік эпохі вікінгаў (VIII-X стст.). Матэрыялы комплексу даказваюць удзел варагаў у развіцці гандлёва-эканамічнага патэнцыялу рэгіёну, раскрываюць яго шырокія міжнародныя сувязі і вядучую ролю ў фарміраванні Дняпроўска-ловацкага адрэзка шляху "з варагаў у грэкі" на ранняй стадыі (IX — сярэдзіна X стст.) фарміравання дзяржаўных структур ва ўсходніх славян.

10. Размнажэнне жыта "ў прабірцы"

Навукоўцы НПЦ НАН Беларусі па земляробству

Распрацавана і апрабавана унікальная тэхналогія атрымання рэгенерантаў in vitro ("у прабірцы") з пылавікоў жыта — сельскагаспадарчай культуры, якая цяжка паддаецца рэгенерацыі на штучным спажыўным асяроддзі. Стварэнне падвоеных гаплоідаў (DH-ліній) дазваляе ўдвая скараціць тэрміны тэрміны атрымання гомазіготных формаў жыта як бацькоўскіх кампанентаў і паскорыць селекцыю.

278
Тэги:
Медыцынскія даследванні, Навука і тэхналогіі, Гісторыя, Даследаванне космаса, Даследаванні, НАН Беларусі, Беларусь
Вялікі пост: якія стравы рыхтуюць у Свята-Елісавецінскім манастыры

Вялікі пост: якія стравы рыхтуюць у Свята-Елісавецінскім манастыры

35
(абноўлена 17:46 09.04.2021)
Вялікі пост перад Вялікаднем - час пакаяння і малітвы. Дасягненню асаблівага духоўнага стану ў гэты перыяд дапамагае і абмежаванне ў ежы: адмова ад мяса, малочных прадуктаў і яек.

Старэйшая па трапезнай Свята-Елісавецінскага манастыра манашка Лія расказала карэспандэнту Sputnik Вользе Дземянчук пра тое, якія стравы рыхтуюць у абіцелі ў перыяд Вялікага посту.

Што такое Вялікі пост для манахаў

Як правіла, Вялікі пост пачынаецца ў канцы лютага ці ў пачатку сакавіка. І гэта вельмі сімвалічна: у гэты час абуджаецца прырода, а разам з ёй і душа чалавека. Таму гэты вельмі важны для хрысціяніна перыяд можна таксама назваць і "вясной душы".

Абмежаванне ў ежы падчас Вялікага посту для верніка - не цяжар, ​​а неад'емная частка цялеснага і духоўнага ачышчэння, падрыхтоўкі да светлага свята Пасхі Хрыстовай.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Старэйшая па трапезнай манашка Лія

Якія посныя стравы рыхтуюць у манастыры

Манастырская ежа ў перыяд Вялікага посту малакаларыйная, смачная і карысная.

У першую пятніцу Вялікага посту ў манастыры рыхтуюць коліва - страва са звараных з мёдам зерняў пшаніцы.

"Паколькі пшанічные збожжа даволі цвёрдае, мы дадаем у страву рыс, а таксама курагу, чарнасліў, разынкі і мёд. Аздабляецца коліва арэхамі. Коліва асвячаецца ў памяць святога пакутніка Фёдара Цірана, які з’явіўся на пачатку Вялікага посту 362 года ў сне Канстантынопальскаму архіепіскапу Еўдоксію і папярэдзіў яго аб апаганенні ежы на базарах ідалаахвярнаю крывёю", - распавядае манашка.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Коліва

У перыяд посту манашкі сілкуюцца два разы на дзень - падчас абеду і вячэры. Аснову манастырскай трапезы ў гэты перыяд складаюць разнастайныя агароднінныя супы: боршч, грыбны суп, капуста.

На другое падаюцца катлеты з кальмараў або галубцы з начыннем з грыбоў разам з грачанай, рысавай кашамі ці просам. Падчас Вялікага посту вернікам можна есці рыбу толькі двойчы - на святы Звеставання Найсвяцейшай Багародзіцы і Уваходу Гасподняга ў Іерусалім (Вербнай нядзелі).

На сталах манастырскай трапезнай заўсёды ёсць салаты з белакачаннай і пекінскай капусты з гароднінай. Са з'яўленнем першай зеляніны, сніткі і дзьмухаўцоў у манастыры пачынаюць рыхтаваць карысныя для імунітэту вітамінныя салаты. Дарэчы, сакрэт адмысловага густу салат - у запраўцы, у склад якой уваходзіць раслінны і аліўкавы алеі, соль, лімонны сок і трохі гарчыцы.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Манастырская трапезная

"І, вядома, як і для ўсіх беларусаў, для нас незаменны наш нацыянальны прадукт - бульба. Кухары манастыра яе тушаць, адварваюць, а часам нават робяць смачны манастырскае ласунак - посныя дранікі, у склад якіх уваходзяць толькі бульба, лук, соль і раслінны алей ", - адзначае манашка.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Дранікі ў пост гатуюць з бульбы і цыбулі, трохі соляць і пякуць на раслінным алеі

Дэсерты ў пост

"У перыяд посту ў нашым манастыры часам рыхтуюць пірог з капустай, дражджавыя булачкі ці аладкі з варэннем, а таксама бліны, але не звычайныя з даданнем малака, а посныя. Падчас Вялікага посту для сясцёр - гэта такое невялікае гастранамічнае суцяшэнне", - тлумачыць яна.

Манастырскія кухары рыхтуюць такія ж смачныя і карысныя напоі - кампот з сухафруктаў і адвар з пладоў шыпшынніка. Як вядома, у шыпшынніку змяшчаецца шмат вітаміна С, а гэта дапамагае аднавіць сілы і падтрымаць арганізм у перыяд вясновага авітамінозу. Дарэчы, у Свята-Елісавецінскім манастыры ў адвар з шыпшынніка не дадаюць цукар, каб не паменшыць яго вітамінавы склад.

У чым сакрэт адмысловага густу манастырскай ежы

"Сапраўды, манастырская ежа прыкметна адрозніваецца ад звычайнай - у яе асаблівы смак. Гэта звязана з тым, што яна прыгатавана ў асвечаным месцы, з малітвай. Кожную раніцу старэйшая сястра бярэ агеньчык ад абраза прэпадобнапакутніцы Елісаветы, запальвае ад яго лампадку у трапезнай, хрысціць сталы і моліцца. Усе работнікі манастырскай трапезнай таксама моляцца і просяць Божага благаслаўлення перад тым, як пачаць новы працоўнай дзень. У гэтым і заключаецца сакрэт адмысловага густу манастырскай ежы ", - рэзюмуе манашка Лія.

Великий пост: какие блюда готовят в Свято-Елисаветинском монастыре
© Sputnik Ольга Деменчук
Манастырская трапезная

Чытайце таксама:

35
Танкі Т-34-85 падчас ваеннага парада Перамогі

Замежных лідэраў у гэтым годзе не запросяць на парад Перамогі ў Маскве

27
(абноўлена 17:46 09.04.2021)
Замежных удзельнікаў запрашаць у Маскву не будуць, таму што "год не юбілейны", патлумачыў прэс-сакратар прэзідэнта РФ Дзмітрый Пяскоў.

МІНСК, 10 кра - Sputnik. Госці з замежных краін не атрымаюць запрашэнні на святкаванне 76-годдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 9 мая ў Маскве.

"Год не юбілейны, таму не маецца на ўвазе запрашаць замежных удзельнікаў", - паведаміў журналістам Дзмітрый Пяскоў.

Ён адзначыў, што ў астатнім "будзе, напэўна, звычайны рэжым". Праўда, з улікам нюансаў, якія бліжэй да даты вызначаць санітарныя ўлады Расіі.

Як прайшоў Парад Перамогі ў 2020-м

У сярэдзіне красавіка 2020 года прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін прыняў рашэнне адкласці правядзенне параду ў гонар 75-годдзя Перамогі з-за складанай эпідэміялагічнай сітуацыі. У гарадах Расіі 9 мая адбыліся авіяпарады і святочныя салюты. У канцы мая прэзідэнт абвясціў, што парад Перамогі пройдзе 24 чэрвеня.

У выніку ў мерапрыемствах на Краснай плошчы прымалі ўдзел больш за 14 тысяч вайскоўцаў, звыш 200 адзінак тэхнікі і 75 лятальных апаратаў. Парадны строй сфарміраваны з 40 пешых разлікаў, якія складаюцца з ваеннаслужачых ўзброеных сіл і іншых сілавых ведамстваў, слухачоў і курсантаў ваенных ВНУ, сувораўцаў, нахімаўцаў і кадэтаў, а таксама юнармейцаў.

У парадзе таксама ўдзельнічалі вайскоўцы з 13 замежных дзяржаў: Азербайджана, Арменіі, Беларусі, Індыі, Казахстана, Кыргызстана, Кітая, Малдовы, Манголіі, Сербіі, Таджыкістана, Туркменістана і Узбекістана. Беларусь прадстаўляла рота Ганаровай варты.

У 2020-м на парад Перамогі ў Маскву прыбылі лідэры Беларусі (Аляксандр Лукашэнка прыляцеў разам з сынамі), Узбекістана, Босніі і Герцагавіны, Казахстана, Кыргызстана, Малдовы, Таджыкістана, Сербіі, Паўднёвай Асеціі і Абхазіі. Таксама прысутнічалі старшыня выканкама СНД Сяргей Лебедзеў, кіраўнік ЕЭК Міхаіл Мясніковіч і генеральны сакратар АДКБ Станіслаў Зась.

Еўрапейскія краіны былі прадстаўлены на ўзроўні міністраў і паслоў. Для рассаджвання з захаваннем нормаў сацыяльнага дыстанцыяваньня была нанесена спецыяльная разметка.

Чытайце таксама:

27
Тэги:
Парад Перамогі, Дзень Перамогі, парад, Дзмітрый Пяскоў, Масква
Які сёння дзень: 11 красавіка

Які сёння дзень: 11 красавіка 2021 года

169
(абноўлена 13:14 10.04.2021)
Гэты дзень з'яўляецца сто першым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 264 дні.

Сёння адзначаецца Міжнародны дзень вызвалення вязняў нацысцкіх канцлагераў. Якія яшчэ падзеі адбыліся 11 красавіка і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 11 красавіка

  • У 1611 годзе пачалася аблога паўстанцамі ў Маскве гарнізону цара Уладзіслава Вазы.
  • У 1927 годзе была прынятая Канстытуцыя БССР.
  • У 1945 годзе адбылося вызваленне амерыканскімі войскамі вязняў Бухенвальда.
  • У 2011 годзе адбыўся выбух у мінскім метрапалітэне на станцыі "Кастрычніцкая".

Хто нарадзіўся 11 красавіка

  • 1942 год: Пётр Шарыпа, беларускі жывапісец, педагог.
  • 1959 год: Сяргей Астравец, беларускі пісьменнік, эсэіст.
  • 1965 год: Алег Молчан, беларускі кампазітар, прадзюсар, грамадскі дзеяч.

Таксама сёння нарадзіліся нарвежскі скульптар Густаў Вігеланд і англійскі ўрач-хірург Джэймс Паркінсон.

11 красавіка ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць святапакутніка Марка, епіскапа Арафусійскага.

У гэты дзень людзі хадзілі ў лес, абдымалі бярозы і прыслухоўваліся, як у іх ідзе сок. Калі сока шмат, хутка пацяплее.

Лічылася, што якое надвор'е 11 красавіка, такое будзе і 11 кастрычніка. Калі лісце спачатку з'явілася на бярозе, лета будзе цёплым, на алешыне – дажджлівым. Сарокі нізка робяць гнёзды – летам будзе шмат навальніц.

169
Тэги:
народны каляндар, які сёння дзень