Пагадненне аб злачынстве: Мюнхенская змова як пачатак падзення ў бездань

Пагадненне аб злачынстве: Мюнхенская змова як пачатак падзення ў бездань

19
(абноўлена 17:48 04.10.2018)
Праз восемдзесят гадоў пасля трагічнага падзелу Чэхаславакіі для забеспячэння калектыўнай бяспекі гэтыя падзеі застаюцца актуальнымі як ніколі.

МІНСК, 4 кас — Sputnik. Урокі Мюнхенскай змовы актуальныя і цяпер, таму што замірэнне агрэсара не працуе ніколі, распавяла гендырэктар Інстытута знешнепалітычных даследаванняў і ініцыятываў, саветнік МІА "Россия сегодня" Вераніка Крашаніннікава.

Два бакі аднаго медаля

У мультымедыйным прэс-цэнтры Sputnik Беларусь у чацвер прайшоў круглы стол "Мюнхенская змова: урокі для сучаснага свету", прымеркаваны да 80-годдзя падпісання Мюнхенскага пагаднення. Вераніка Крашаніннікава прадставіла ў рамках дыскусіі навукова-папулярны зборнік "Мюнхен-1938: падзенне ў бездань Другой сусветнай", які пабачыў свет да 80-годдзя трагічных падзей у сусветнай гісторыі.

Гендиректор Института внешнеполитических исследований и инициатив, советник МИА Россия сегодня Вероника Крашенинникова
© Sputnik / Виктор Толочко
Гендырэктар Інстытута знешнепалітычных даследаванняў і ініцыятываў, саветнік МІА "Россия сегодня" Вераніка Крашаніннікава

Яна звярнула ўвагу, што на вокладцы кнігі нездарма намаляваны памятны знак, выпушчаны Трэцім Рэйхам з нагоды далучэння Судэцкай вобласці Чэхаславакіі.

На аверсе можна ўбачыць партрэты Нэвіла Чэмберлена, Эдуарда Даладзье, Адольфа Гітлера і Беніта Мусаліні як людзей, якія паставілі сваіх подпісы пад дакументам, што абумовіў лёс Чэхаславакіі. За імі — голуб з аліўкавай галіной як сімвал міру. Праўда, ужо на аверсе бачны галоўны сімвал нацысцкай Германіі — арол са свастыкай.

Навукоўцы далі ацэнку

У кнізе прааналізаваны ход гісторыі і вынікі Чэхаславацкага крызісу 1938 года, адзначыў доктар гістарычных навук Алег Назараў, які ў якасці аглядальніка часопіса "Гісторык" таксама працаваў над зборнікам.

В пресс-центре Sputnik Беларусь прошел круглый стол на тему Мюнхенский сговор: уроки для современного мира
© Sputnik / Виктор Толочко
У прэс-цэнтры Sputnik Беларусь прайшоў круглы стол на тэму "Мюнхенская змова: урокі для сучаснага свету"

Паводле яго слоў, у якасці аўтараў выдання выступілі навукоўцы з Беларусі і Расіі. Працавалі яны на аснове архіўных дадзеных, якія захоўваюцца ў розных краінах. Да таго ж гісторыкі абапіраліся на ўспаміны сведкаў падзей тых гадоў і матэрыялы прэсы.

"Тут дадзена ацэнка ролі розных дзеячаў, дыпламатаў, ваенных і журналістаў. Усе тых, хто прымае той ці іншы ўдзел у падзеях вакол Чэхаславакіі", — сказаў доктар гістарычных навук.

У кнізе асобная ўвага ўдзелена і такой праблеме, як гатоўнасць Савецкага Саюза аказаць падтрымку Чэхаславакіі ў выпадку крызісу.

"Масква ўсё зрабіла загадзя, каб у выпадку афіцыйнай просьбы Прагі хутка прыйсці ёй на дапамогу. Няма віны Савецкага Саюза, што такой просьбы не паступіла", — адзначыў Алег Назараў.

Доктор исторических наук Олег Назаров
© Sputnik / Виктор Толочко
Доктар гістарычных навук Алег Назараў

Польшча нацэльвалася/нацэльваецца ў лідары

Гісторыя — вельмі актуальная навуковая дысцыпліна, адзначыў у сваю чаргу кандыдат гістарычных навук, дацэнт БДУІР Аляксандр Кісялёў.

Паводле яго слоў, нягледзячы не ўсе супярэчнасці, якія існавалі на палітычным полі ў Польшчы ў 1930-я гады, усе бакі падтрымалі расчляненне Чэхаславакіі.

"Нягледзячы на "рэжым санацыі", які дзейнічаў у Польшчы, грамадскасць, якая знаходзілася ў апазіцыі, вітала далучэнне Цешынскай вобласці (яна адышла пад кантроль Варшавы — Sputnik) і ўвядзенне войскаў", — адзначыў кандыдат гістарычных навук.

Кандидат исторических наук, доцент БГУИР Александр Киселев
© Sputnik / Виктор Толочко
Кандыдат гістарычных навук, дацэнт БДУІР Аляксандр Кісялёў

Пры гэтым вучоны адзначыў сугучча тых ідэй, якія луналі ў польскім грамадстве ў тыя гады, з тым, што мы чуем зараз. "Польшча павінна адыграць ролю рэгіянальнага лідара, які зможа злучыць у адзін блок дзяржавы Цэнтральнай і Усходняй Еўропы ад Балтыкі да Адрыятыкі, прысутнічае і цяпер у польскай палітычнай публіцыстыцы", — звярнуў увагу Аляксандр Кісялёў.

Цікава, што пры гэтым у Польшчы нават праз 80 гадоў пасля Мюнхенскай змовы не задумваюцца аб тым, што думаюць аб лідарстве Варшавы ў сумежных дзяржавах.

Праўда, ён звярнуў увагу, што ў сучаснай Польшчы не любяць успамінаць пра сваю ролю ў раздзеле Чэхаславакіі і з вялікім задавальненнем успамінаюць верасень 1939 года, калі Варшава апынулася ў ролі ахвяры Берліна.

Усе мае свае наступствы

Мюнхенская змова была не проста адрыньваннем Судэцкай вобласці ад Чэхаславакіі, а сапраўднай калектыўнай расправай, лічыць дырэктар Інстытута руска-польскага супрацоўніцтва Дзмітрый Буневіч.

Директор Института русско-польского сотрудничества Дмитрий Буневич
© Sputnik / Виктор Толочко
Дырэктар Інстытута руска-польскага супрацоўніцтва Дзмітрый Буневіч

"З аднаго боку тры краіны суседкі: Германія, Польшча і Венгрыя атрымалі свае кавалкі Чэхаславакіі. Прамымі саўдзельнікамі былі і Францыя з Вялікабрытаніяй, якія аказвалі прамы ціск на Прагу, каб там саступілі для нацысцкага націску", — звярнуў увагу гісторык.

Пры гэтым Дзмітрый Буневіч нагадаў, што адным з урокаў Мюнхенскага змовы з'яўляецца той факт, што ўсё мае свае наступствы. Таму што падзеі ў Польшчы 1939 года вырастаюць з ролі, якую Варшава сыграла ў 1938 годзе.

Сваімі дзеяннямі Польшча разбурыла калектыўную бяспеку, набыўшы Тушынскую вобласць, яна засталася сам-насам з нацысцкай Германіяй.

"Адным з найважнейшых урокаў з'яўляецца тое, што нельга будаваць калектыўную бяспеку без удзелу Расіі. Бяспека ў Еўропе можа быць гарантаваная толькі пры ўдзеле ўсіх гульцоў, у тым ліку такога вялікага, як Расія", — падкрэсліў Дзмітрый Буневіч.

Пагадненне на злачынства

Злучаныя Штаты у той час баяліся наступнай вялікай вайны, сказаў вучоны сакратар Цэнтра гісторыі войнаў і геапалітыкі Інстытута ўсеагульнай гісторыі РАН Дзмітрый Суржык.

Ученый секретарь Центра истории войн и геополитики Института всеобщей истории РАН Дмитрий Суржик
© Sputnik / Виктор Толочко
Вучоны сакратар Цэнтра гісторыі войнаў і геапалітыкі Інстытута ўсеагульнай гісторыі РАН Дзмітрый Суржык

Паводле яго слоў, прэзідэнт Франклін Дэлана Рузвельт меў зносіны і з Чэмберленам і з Гітлерам, але гэта не значыць, што ён ім сімпатызаваў.

Дзмітрый Суржык адзначыў, што Мюнхенская змова па сутнасці сваёй была пагадненнем аб злачынстве, таму што гаранты бяспекі Чэхаславакіі ў асобе Лондана і Парыжа згаварыліся з агрэсарам.

"Без Расіі трывалага міру ў Еўропе, ці нават калі глядзець шырэй, не пабудаваць", — канстатаваў вучоны. Пры гэтым ён адзначыў, што "нельга ісці на здзелку з інфернальным злом, якія выгоды яна ні несла б. Усе гэтыя поспехі будуць тактычнага характару".

У адказ на гэта прафесар Маскоўскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта Аляксей Плотнікаў нагадаў, што ў 1934 годзе заходнія краіны прынялі Савецкі Саюз у міжнародную арганізацыю — Лігу Нацый. Праўда, ім потым нішто не перашкодзіла выгнаць адтуль СССР пасля "зімовай вайны" з Фінляндыяй.

Паводле яго слоў, калі б Вялікабрытанія і Францыя не пайшлі на падставе ў Гітлера, то, верагодна, не пачалася б сапраўдная вайна, у якой гэтыя краіны пацярпелі.

На школьнай лаве

Падзеі, якая папярэднічае Мюнхенская змова, знайшлі сваё адлюстраванне ў школьных падручніках Беларусі, Расіі і Украіны. Пры гэтым, згодна з аналізам, праведзеным намеснікам загадчыка Цэнтра еўразійскіх даследаванняў філіяла РГСУ ў Мінску, кандыдатам гістарычных навук Аляксандрам Гронскім, у падручніках гэтай праблематыцы надаецца дастаткова ўвагі.

Заведующий кафедрой исторического факультета БГУ, доктор исторических наук Владимир Кошелев
© Sputnik / Виктор Толочко
Загадчык кафедры гістарычнага факультэта БДУ, доктар гістарычных навук Уладзімір Кошалеў

Праўда, як ні дзіўна, найбольш поўна і падрабязна падзеі тых гадоў знайшлі адлюстраванне ва ўкраінскіх падручніках, якія выйшлі ў 2018 годзе. Выданні ўкраінскіх гісторыкаў для школьнікаў ўтрымліваюць шмат даведачныя матэрыялы і адлюстроўваюць пазіцыі ўсіх бакоў напярэдадні Другой Сусветнай вайны.

У сваю чаргу загадчык кафедры гістарычнага факультэта БДУ, доктар гістарычных навук Уладзімір Кошалеў парыраваў гэта заўвага тым фактам, што ў Беларусі старанна сочаць за нормамі нагрузкі на школьніка.

Паводле яго слоў, расійскія калегі таксама пайшлі па шляху выканання санітарна-гігіенічных нормаў, якія прад'яўляюцца да нагрузкі на школьнікаў. Бо гэтую інфармацыю ўспрымаюць дзеці 13-14 гадоў, якіх нельга перагружаць.

Уладзімір Кошалеў сказаў, што на прыкладзе ўкраінскіх выданняў у яго выпрацавалася разуменне таго, "як трэба і як не трэба пісаць школьныя падручнікі".

У завяршэнне ўдзельнікі круглага стала "Мюнхенская змова: урокі для сучаснага свету" вырашылі, што ў наступным годзе, які будзе багаты на юбілеі, звязаныя з гісторыяй, праца над гістарычнымі зборнікамі будзе працягнутая.

19
Тэги:
Мюнхенскае пагадзенне, Беларусь
Каментары