У Беларусі адзначаюць стагоддзе камсамола

26
(абноўлена 09:14 29.10.2018)
Ленінскі саюз моладзі, які быў абавязковым пунктам жыццёвай праграмы практычна кожнага савецкага грамадзяніна, успамінаюць у Беларусі ў гэтыя дні на разнастайных тэматычных мерапрыемствах і ў размовах з былымі камсамольскімі актывістамі.

МІНСК, 29 кас - Sputnik. У людзей старэйшага ўзросту слова "камсамол" выклікае альбо цёплыя ўспаміны пра юнацтва, альбо ўстойлівае раздражненне, сфармаванае шматлікімі "абавязалаўкамі": узносамі і сумнымі сходамі.

Камсамол быў абавязковым пунктам жыццёвай праграмы сярэднестатыстычнага савецкага чалавека. У партыю бралі не ўсіх, а вось акцябронкам, піянерам і камсамольцам павінен быў быць кожны. Выключэнне складалі зусім ужо заўзятыя хуліганы, дысыдэнты або хуліганы-дысыдэнты.

Выбудаваная сістэма выхавання новага чалавека - праз сяброўства ў дзіцячых і маладзёжных арганізацыях - дазваляла атрымаць грамадзяніна, добра засвоілі савецкія каштоўнасці і правілы гульні.

З іншага боку, камсамол быў добрай стартавай пляцоўкай для тых, хто хацеў будаваць партыйную кар'еру ў Савецкім Саюзе.

© Sputnik / РИА Новости
Пасяджэнне ячэйкі Расійскага камуністычнага саюза моладзі гарбароў. Пачатак 20-х гадоў.

Аднак гісторыя камсамола - гэта не толькі гісторыя сістэмы. Гэта яшчэ і гісторыя сур'ёзных працоўных укладанняў, і проста чалавечыя лёсы.

Стаханаўцы і гультаі

Адзіная камсамольская арганізацыя аформілася праз год пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі - на Першым Усерасійскім з'ездзе саюзаў рабочай і сялянскай моладзі. Ён прайшоў 29 кастрычніка - 4 лістапада 1918 года.

Усесаюзнай арганізацыяй камсамол стаў ў 1926 годзе. Чым займаліся ў тыя гады камсамольцы? Дапамагалі савецкай уладзе па ўсіх франтах. Удзельнічалі ў калектывізацыі, індустрыялізацыі, дапамагалі арганізоўваць школы і агітавалі аднагодкаў вучыцца.

Поспехі беларускіх камсамольцаў Sputnik паспрабаваў адсачыць па публікацыях у газеце "Сталінская моладзь", друкаваным органе ЛКСМБ (Ленінскі камуністычны саюз моладзі Беларусі). Яе пачалі выдаваць ў 1938 годзе.

Газета пісала пра тое, як дрэнна жывецца аднагодкам савецкіх камсамольцаў у Францыі, Англіі і Амерыцы і як ударна працуюць маладыя беларусы ў гаспадарках і на вытворчасці, перавыконваючы план на 120-150, нават на 200%.

Удзел у Стаханаўскім руху - імкненне зрабіць больш, чым патрабавалася - віталася і ўсяляк заахвочвалася.

Тых, хто не хацеў столькі працаваць, неміласэрна крытыкавалі. "Каб у калгасах добра жыць, трэба гультаём не быць", - сцвярджала "Сталінская моладзь" са спасылкай на новы савецкі фальклор.

Ударнікі і стылягі

Пасля вайны камсамольцы актыўна ўключыліся ў аднаўленне разбураных гарадоў, будаўніцтва новых прадпрыемстваў. Камсамольскія брыгады актыўна працавалі і ў вёсцы - ладзілі спаборніцтвы і паказвалі ўражлівыя вынікі па надоях і цэнтнерах з гектара.

З'явілася паняцце "камсамольская будоўля". Тэлежурналіст Дзмітрый Марчанка успамінаў, як вёў перадачы з такіх камсамольскіх будоўляў у Беларусі.

"Каб прадставіць маштаб таго, што адбываецца ў той час, я заўсёды задаю сваім суразмоўцам адно простае пытанне: "Вы можаце сабе ўявіць, каб за пяць з невялікім гадоў былі адбудаваны не проста прадпрыемствы, а чатыры новыя гарады ў Беларусі?" Гэта Наваполацк, Салігорск, Светлагорск , Новалукомль. Сёння мадэрнізацыя заводаў або пуск якога-небудзь новага цэха з захапленнем асвятляюцца ў прэсе. А ў той час на самай справе грандыёзныя падзеі ўспрымаліся як норма жыцця", - кажа Марчанка.

Дмитрий Марченко в колхозе Рассвет, 1958 год
© Фото : из архива Д. Марченко
Дзмітрый Марчанка ў калгасе "Рассвет", 1958 год

Але беларускія камсамольцы працавалі і на Данбасе, і ў Сібіры, і на Далёкім Усходзе. Будавалі новыя камбінаты і заводы, а пазней - і БАМ.

Акрамя працоўных подзвігаў, камсамольцы па-ранейшаму актыўна займаліся адукацыяй і выхаваннем. А разам з тым змагаліся - на сходах і ў прэсе - з ідэйнымі ворагамі - гультаямі і са стылягамі, тымі, хто занадта, на іх погляд, захапляўся модай і забаўкамі.

Сацыяльны ліфт

Камсамол даваў магчымасць вучыцца і расці, пры жаданні будаваць партыйную кар'еру, настойвае педагог з Магілёва Генадзь Ваўчок. Ён сам за 10 гадоў у сярэдзіне мінулага стагоддзя прайшоў шлях ад камсамольца-актывіста да старшыні райвыканкама.

Прычым, прызнаецца, часам ішоў працаваць, нават калі быў не вельмі згодны з прызначэннем. Проста падпарадкоўваўся рашэнням партыі і вышэйстаячага кіраўніцтва.

"Калі сцвярджалі старшынёй Бабруйскага райвыканкама, Ціхан Кісялёў на бюро абкама партыі пытаецца: "Генадзь Ігнатавіч, ваша прозвішча скланяецца?", Я адказваю: "Ведаеце, партыя сказала - я абавязаны схіляцца", - смяецца Генадзь Ігнатавіч.

Акрамя таго, камсамольская школа вучыла арганізаваць, захапіць і завабіць людзей. У тым ліку і гэтыя навыкі дапамаглі таленавітым савецкім камсамольцам стаць алігархамі, калі СССР скончыўся.

Комсомол был для всех путевкой в жизнь, а уж кто как эту возможность использовал - тут от личности зависит, считает Волчок
© Sputnik / Виктор Толочко
Камсамол быў для ўсіх пуцёўкай у жыццё, а ўжо хто як гэтую магчымасць выкарыстаў - тут ад асобы залежыць, лічыць Ваўчок

"Яны былі здольнымі камсамольцамі, добра вучыліся. А потым хутка зарыентаваліся. Яны засвоілі формулу Кара Маркса. Бо што такое гандаль: калі адзін хоча прадаць даражэй, а другі хоча купіць танней", - разважае Генадзь Ігнатавіч.

Ён не стаў разважаць, як камсамольскае мінулае адбілася на кар'еры аднаго з самых паспяховых яго вучняў - дзеючага прэзідэнта, але нагадаў, што за плячыма Аляксандра Лукашэнкі таксама праца ў камсамоле.

Урачыстасці

Да стагоддзя ВЛКСМ у Беларусі прымеркавалі цэлую серыю мерапрыемстваў. Ужо адбылася прэзентацыя кнігі гістарычных нарысаў "У рытме гадоў, якія ляцяць...", у Нацыянальным мастацкім музеі адкрылася тэматычная экспазіцыя "Юнацтва камсамольскае", у БНТУ адкрылі памятны знак "Студэнцкім будатрадам Беларусі".

Кульмінацыяй святкавання 100-годдзя ВЛКСМ у Беларусі стане ўрачысты сход і святочны канцэрт "Камсамолу - 100: Эстафета пакаленняў", якія пройдуць 29 кастрычніка ў Палацы Рэспублікі.

26
Тэги:
Беларусь, Юбілей
Каментары