Наш герой: што памятаюць у беларускай вёсцы пра касманаўта Кавалёнка?

Наш герой: што памятаюць у беларускай вёсцы пра касманаўта Кавалёнка?

62
(абноўлена 10:57 12.04.2021)
Савецкі касманаўт (40-ы па ліку), а цяпер прэзідэнт Федэрацыі касманаўтыкі Расіі Уладзімір Кавалёнак нарадзіўся і скончыў школу ў маленькай беларускай вёсачцы з паэтычнай назвай - Белае.

Туды і адправіліся карэспандэнты Sputnik Беларусь - убачыць першы дом касманаўта і пагаварыць са сваякамі.

Зараз у Белым засталося 12 домаўладанняў, у іх жыве 20 чалавек. Тут ёсць асфальт, газ і вадаправод - усё дзякуючы заслугам Кавалёнка. А што ў глыбінцы памятаюць і ведаюць пра свайго знакамітага земляка?

"Лётчык Валодзя"

Перш, чым заехаць на малую радзіму Кавалёнка, спыняемся ў Крупках - невялікім горадзе на поўначы Мінскай вобласці. Тут знаходзіцца краязнаўчы музей, частка экспазіцыі ў якім прысвечана другому беларускаму касманаўту (першым стаў Пётр Клімук - Sputnik). Дырэктар установы Тамара Больбат распавядае, як хлопчык Валодзя захапіўся космасам.

Наш герой: что помнят в белорусской деревне о космонавте Коваленке?
© Sputnik / Виктор Толочко
Архіўнае фота

У гады вайны ён часта бачыў самалётныя баі ў небе над сваёй вёскай. Аднойчы недалёка ад Белага паваліўся савецкі бамбардзіроўшчык. Усе хлапчукі бегалі паглядзець на яго - дабрацца да яго па балоце змог толькі Валодзя. Ён садзіўся ў кабіну, апранаў шлем і ўяўляў сябе лётчыкам. У вёсцы яго так і называлі - "лётчык Валодзя".

У 1957 гаду СССР запусціў першы штучны спадарожнік Зямлі. Настаўнік Зачысцінскай школы, дзе тады вучыўся будучы касманаўт, вывеў хлопцаў паназіраць за яркай кропкай у начным небе, якая да таго ж рухалася. Тады Валодзя сказаў, што хутка ўслед за спадарожнікам у космас паляцяць і людзі.

Бюст Коваленка в Крупках
© Sputnik / Виктор Толочко
Бюст Кавалёнка ў Крупках

Школу Кавалёнак скончыў толькі з адной чацвёркай і марыў пра лётнае вучылішча. Мясцовы калгас, аднак, прыняў іншае рашэнне - адправіць амбіцыйнага хлопца па "мэтавым" ў Ленінградскую ваенную медыцынскую акадэмію. Нягледзячы на ​​салідны конкурс - 9 чалавек на месца - ён паступіў у акадэмію, аднак неўзабаве ўсё ж паехаў прасіцца ў лётнае (Балашоўскае вышэйшае ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў - Sputnik).

Пасля доўгіх угавораў Валодзю дапусцілі да іспытаў, аднак на фізкультуры адбыўся канфуз: ён страціў прытомнасць. Над ім паджартоўвалі: маўляў, як гэта так - у ваенным вучылішчы трэба быць фізічна моцным, а ён страчвае прытомнасць. Кавалёнак ўсіх супакоіў: маўляў, з-за хвалявання не спаў і не еў некалькі сутак. Пасля чаго камандзіры дазволілі хлопцу пераздаць нарматывы.

Гагарын дапамог

Пасля заканчэння вучылішча ў 1963-м (тады Гагарын ўжо паспеў злятаць у космас) Уладзімір Кавалёнак служыў у ваенна-транспартнай авіяцыі, лятаў на Ан-24 спачатку ў якасці другога пілота, а затым камандзіра самалёта. У 1965-м яго разглядалі як кандыдата ў атрад касманаўтаў, аднак так і не залічылі.

Увагу на хлопца звярнуў першы касманаўт Зямлі. У 1967 годзе Кавалёнка па парадзе Гагарына залічылі ў атрад касманаўтаў, дзе ён прайшоў падрыхтоўку да палётаў на караблях тыпу "Саюз" і арбітальных станцыях "Салют". Пазней Уладзімір Васільевіч прызнаваўся, як адкрытасць і ўсмешлівасць Юрыя Аляксеевіча заваражыла яго.

Наш герой: что помнят в белорусской деревне о космонавте Коваленке?
© Sputnik / Виктор Толочко
Шлем і касцюм Уладзіміра Кавалёнка

"У першую іх сустрэчу Гагарын спытаў у Кавалёнка, ці хоча ён есці, ці ёсць у яго жыллё. А потым яны часта сустракаліся, сябравалі. Уладзімір Васільевіч неаднаразова распавядаў нам пра гэта, калі прыязджаў у музей", - дзеліцца Тамара Больбат .

Паводле яе слоў, "калі сустракаешся з Кавалёнкам, сам па сабе ён чалавек адкрыты, хоць на першы погляд здаецца непрыступным, рэзкаватым і грубым. Душа ў яго наросхрыст - чалавечая, вялікая".

Тры палёты Кавалёнка

Уладзімір Васільевіч стаў 40-м савецкім касманаўтам і 83-м у свеце, на арбіту ён лятаў тройчы. Кодавая назва касманаўта - "Фотон-1". Падчас першага палёту ў 1977 годзе экіпаж не змог састыкавацца са станцыяй "Салют-6", і экспедыцыя была спынена датэрмінова, не паспеўшы толкам пачацца.

Па вяртанні на Зямлю, Кавалёнка і другога касманаўта, Валерыя Руміна, абвінавацілі ў тым, што здарылася. Зорку Героя Савецкага Саюза яны не атрымалі. Пасля высветлілася, што зламалася сістэма збліжэння - касманаўты былі ні пры чым.

Наш герой: что помнят в белорусской деревне о космонавте Коваленке?
© Sputnik / Виктор Толочко
Асабістыя рэчы беларускага касманаўта

Праз паўгода Кавалёнак адправіўся другі раз у космас. На гэты раз стыкоўка з "Салют-6" прайшла ўдала. У выніку на караблі Уладзімір правёў больш за чатыры месяцы, выходзіў у адкрыты космас.

Аднойчы, пралятаючы над Атлантычным акіянам, ён убачыў з космасу савецкую рыбную флатылію. У квадраце, дзе яна працавала, не было рыбных зграй, і Кавалёнак звязаўся з цэнтрам: "такі-та квадрат, такая-та шырата, такая-та даўгата - перадыслакаваць флатылію ў зададзены пункт".

"Гэта стала адкрыццём, што космас, аказваецца, можа дапамагаць народнай гаспадарцы. Можна яго назваць першаадкрывальнікам ў гэтай даследчай вобласці", - кажа дырэктар музея.

Капуста зялёная і куры ў тамаце

У Крупскім музеі шмат экспанатаў Кавалёнка. Першы лётны скафандр 1977 года, трэніровачны касцюм, шлем, сумка, куртка з пагонамі генерал-палкоўніка, фуражка, пасведчанне асобы, аўтарскія пасведчанні аб касмічных даследаваннях - усе гэтыя рэчы касманаўт перадаў мясцоваму музею чатыры гады таму падчас аднаго са сваіх візітаў на радзіму.

Ёсць тут і прадукты харчавання, якія засталіся з палётаў, праўда, некаторыя цюбікі ўжо паспелі ўспушыцца - нават касмічная ежа не застрахавана ад часу. На музейнай вітрыне - капуста зялёная, хлеб, чарнасліў, шакалад, куры ў тамаце і шмат-шмат усяго іншага.

Наш герой: что помнят в белорусской деревне о космонавте Коваленке?
© Sputnik / Виктор Толочко
"Касмічная" ежа

Музей Кавалёнка ёсць таксама ў адной з сельскіх школ Крупскага раёна, у пасёлку Хацюхоўка. Усе матэрыялы асцярожна сабралі настаўнікі і вучні. Тут, напрыклад, парта, за якой вучыўся зорны вучань, гідракасцюм, рабінавая алея і памятны бюст. У Хацюхоўцы Валодзя правучыўся адзін год, пасля чаго перавёўся ў Зачысце, куды было зручней дабірацца.

Памятный бюст рядом с сельским музеем космонавтики в школе в Хотюховке
© Sputnik / Виктор Толочко
Памятны бюст побач з сельскім музеем касманаўтыкі ў школе ў Хацюхоўцы

Бюст Кавалёнка усталяваны і ў саміх Крупках. Імянной вуліцы ў яго ў райцэнтры пакуль няма, але, па словах супрацоўнікаў музея, цяпер па просьбе жыхароў раёна гэтае пытанне разглядаецца.

Родная вёска касманаўта: 12 хат і асфальт-доўгажыхар

Галоўны набытак вёскі Белае пасля Уладзіміра Кавалёнка - асфальт, які дарожнікі праклалі адразу ж пасля яго першага палёту ў космас. Ён мясцовым спраўна служыць ужо больш за 40 гадоў. У дзень нашага візіту ў сяло на "Кавалёнкаўскім тракце", як яго называюць мясцовыя, камунальнікі вялі "раскопкі" - здарылася аварыя на вадаправодзе ...

Каля дома касманаўта нас сустракае жонка яго малодшага брата Васіля, Зоя Кавалёнак, і праводзіць ўнутр. У гэтай старой вясковай хатцы (яна ўжо адрамантаваная) Уладзімір Васільевіч жыў да заканчэння школы.

Дом, где жил Владимир Коваленок
© Sputnik / Виктор Толочко
Дом, дзе жыў Уладзімір Кавалёнак

"Калі прыязджае, начуе тут. Уся вёска на вушах стаіць. Прыходзяць знаёмыя, сваякі - тады ў нас свята!" - распавядае Зоя Васільеўна.

Яна прызнаецца, што Кавалёнак апошні раз прыязджаў у Белае на 8 сакавіка ў мінулым годзе - быў на могілках у мамы і бабулі, якія пахаваныя ў вёсцы. У свае 79, ды і пакуль у свеце бушуе пандэмія, ён у асноўным адпачывае у коле сям'і ад мітусні і жыццёвых нягод ў Зорным Гарадку недалёка ад Масквы, дзе жывуць вядомыя касманаўты Савецкага Саюза і Расіі.

Жена младшего брата космонавта, Зоя Коваленок
© Sputnik / Виктор Толочко
Жонка малодшага брата касманаўта, Зоя Кавалёнак

"Ён - вельмі добры чалавек. Хто б да яго не звярнуўся, хто б што не папрасіў, заўсёды дапаможа. Ведаеце, я ўжо 46 гадоў у гэтай сям'і, і такіх людзей, як Уладзімір Васільевіч, не сустракала", - запэўнівае Зоя Кавалёнак.

Акрамя малодшага брата і яго жонкі, у Белым жыве яшчэ адна сваячка знакамітага касманаўта - жонка дзядзькі Анфіса Іванаўна Кавалёнак. У яе дом мы таксама пастукаліся.

"Нядужа даўно бачыліся з ім - заходзіў у госці, абедалі разам. Часта тэлефануе - два-тры разы на дзень, бывае", - прызнаецца яна.

Наш герой: что помнят в белорусской деревне о космонавте Коваленке?
© Sputnik / Виктор Толочко
Архіўнае фота: на ім Кавалёнак побач з Леанідам Брэжневым

З цеплынёй ў душы яна кажа пра тое, што дзякуючы Уладзіміру Кавалёнку вёсцы ўдалося атрымаць.

"Тут гразі было па калена, пакуль асфальт не паклалі. Вады ў вёсцы не было - толькі два калодзежы.  А цяпер вось - вадаправод. Ён - наш галоўны герой. Спадзяюся, хутка ўбачымся з ім зноў", - кажа Анфіса Іванаўна.

Чытайце таксама:

62
Тэги:
школа, касманаўт, вёска
Чыноўнік, архіўнае фота

Змогуць змяняць знешнасць: Лукашэнка падпісаў закон аб дзяржабароне

8
(абноўлена 14:37 17.05.2021)
З ініцыятывай аб прыняцці дадатковых мер дзяржаўнай абароны праваахоўнікаў, журналістаў, аж да змены знешнасці, выступіў Савет бяспекі краіны.

МІНСК, 17 тра - Sputnik. Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка падпісаў закон аб змяненні закона "Аб дзяржаўнай абароне суддзяў, службовых асоб праваахоўных і кантралюючых (наглядных) органаў, супрацоўнікаў органа дзяржаўнай аховы".

Дадзены законапраект быў прыняты дэпутатамі і ўхвалены сенатарамі на вясновай сесіі.

У адпаведнасці з законам, у Беларусі пашырана кола асоб, якія падлягаюць дадатковай дзяржаўнай абароне. Гэта вайскоўцы, а ў выпадку выканання імі абавязкаў па ахове грамадскага парадку, супрацоўнікі Службы бяспекі прэзідэнта, а таксама іншыя асобы - у тым ліку журналісты, якія трапілі ў пералік у сувязі з замахам на іх бяспеку.

У адпаведнасці з абноўленым законам, дзяржаўную абарону можна будзе ўжываць да любой асобы, якой пагражае небяспека ў сувязі з яго службовай дзейнасцю, у тым ліку да дзяржаўных служачых, суддзяў, работнікаў СМІ, членаў выбарчых камісій, іншым асоб, а таксама іх блізкіх.

У закон ўводзіцца магчымасць змены знешнасці не толькі самога абараняецца асобы, але і яго блізкіх.

Змены ў закон

Таксама кіраўнік дзяржавы падпісаў закон "Аб змяненні законаў па пытаннях забеспячэння нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь".

У зменах гаворка ідзе пра тое, што дзейнасць міліцыі з'яўляецца галоснай ў той меры, у якой гэта не супярэчыць патрабаванням крымінальна-працэсуальнага заканадаўства, заканадаўства, якое вызначае парадак адміністрацыйнага працэсу, заканадаўства аб аператыўна-вышуковай дзейнасці.

Акрамя гэтага, зменены крытэрыі прыняцця рашэння па асабістаму надгляду грамадзян, рэчаў, транспартных сродкаў. Напрыклад, становіцца магчымым правядзенне такога дагляду пры затрыманні. Раней дагляд праводзіўся пры дастаўленні ў РУУС.

Цюльпаны
© Sputnik / Евгения Новоженина

Таксама абноўленым законам удакладняюцца ўмовы і межы прымянення фізічнай сілы, спецсродкаў, зброі, баявой і спецыяльнай тэхнікі. Цяпер сілавікі не будуць несці адказнасць за шкоду, прычыненую ў выніку іх прымянення, калі такое прымяненне ажыццяўлялася ў адпаведнасці з законам. Акрамя гэтага, міліцыя надзяляецца правам прымяняць баявую і спецыяльную тэхніку пры спыненнi масавых беспарадкаў.

Акрамя гэтага, міліцыі законам прадастаўлена права забараняць грамадзянам ажыццяўленне відэазапіс, кіна- і фотаздымкі для правядзення працэсуальных дзеянняў, забеспячэння грамадскага парадку, асабістай і грамадскай бяспекі; весці гука-і відэазапіс навакольнага становішча, у тым ліку грамадзян, якія знаходзяцца пры выкананні службовых абавязкаў.

Чытайце таксама:

8
Тэги:
Савет бяспекі Беларусі, журналіст, праваахоўнікі, Абарона, закон, Аляксандр Лукашэнка
Чарговая партыя гуманітарнай дапамогі прыбыла ў Беларусь з Кітая

Ваенны ІЛ-76 вылецеў у Кітай за вакцынай ад каронавіруса

11
(абноўлена 14:45 17.05.2021)
Беларускія ваенныя лётчыкі, пераадолеўшы пяць гадзінных паясоў, вернуцца на аэрадром у Мачулішчах з 14 тонамі гуманітарнага грузу.

МІНСК, 17 тра - Sputnik. З аэрадрома Мачулішчы ў Кітай вылецеў ваенна-транспартны самалёт Іл-76МД, паведамілі ў прэс-службе беларускага абароннага ведамства.

Ваенны самалёт вылецеў "па маршруце Мачулішчы - Пекін - Мачулішчы для дастаўкі ад дружалюбнага народа Кітая гуманітарнай дапамогі - кітайскай вакцыны ад каронавіруса".

Беларускія ваенныя лётчыкі не першы раз ажыццяўляюць палёт па гэтаму маршруту. У лютым мінулага года менавіта Беларусь першай аказала гуманітарную дапамогу кітайскаму боку для барацьбы з каронавірусной інфекцыяй.

У Мінабароны адзначылі, што агульная працягласць маршруту ваеннага транспартнікі складзе 13 600 кіламетраў. За 20 гадзін палёту экіпаж перасячэ 5 гадзінных паясоў у кожны бок.

Самалёт з гуманітарным грузам вагой у 14 тон вернецца ў Беларусь заўтра.

11
Яблыневы цвет у кроплях дажджу

Сіноптыкі: да сярэдзіны тыдня ў Беларусі адчувальна пахаладае

14
(абноўлена 18:00 17.05.2021)
Пахаладанне ў рэспубліку ў чацвер 20 траўня прынясе цыклон з Украіны - тэмпература паветра месцамі апусціцца да + 10°С.

МІНСК, 17 траўня - Sputnik. Адчувальнае пахаладанне чакаецца ў Беларусі да сярэдзіны гэтага тыдня, паведамілі ў Рэспубліканскім цэнтры па гідраметэаралогіі, кантролі радыёактыўнага забруджвання і маніторынгу навакольнага асяроддзя.

Паводле інфармацыі сіноптыкаў, на аўторак у рэспубліцы абвешчаны жоўты ўзровень небяспекі з-за моцных дажджоў, якія суправаджаюцца навальніцамі, і туманаў. Пры гэтым днём будзе цёпла - да + 21°С, а на паўднёвым усходзе краіны - да + 23°С.

У сераду 19 траўня надвор'е істотна не зменіцца - яго па-ранейшаму будуць вызначаць атмасферныя франты: чакаюцца дажджы з навальніцамі, а днём паветра прагрэецца да + 19°С, на ўсходзе Беларусі - да + 22°С.

Умовы надвор'я пагоршацца ў чацвер 20 траўня: на тэрыторыю рэспублікі прыйдзе халодная частка цыклона з Украіны: зноў пройдуць дажджы, месцамі прагназуецца парывісты вецер, а дзённая тэмпература паветра будзе знаходзіцца ў межах ад +10 да + 17°С.

Чытайце таксама:

14
Тэги:
пахаладанне, Беларусь, сіноптыкі