Усходнія славяне

Чым хварэлі продкі беларусаў, акрамя карыесу і артрыту

65
(абноўлена 23:55 12.03.2021)
Антраполагі не толькі прадэманстравалі Sputnik самы старажытны чэрап, знойдзены на тэрыторыі Беларусі, але і распавялі, чым хварэў "старажытны шахцёр", які загінуў у крэменіздабыўной шахце.

Беларускія вучоныя пачалі праводзіць даследаванні таго, чым хварэлі старажытныя беларусы, і прыйшлі да высновы, што медыцына таго часу была на дастаткова высокім узроўні развіцця.

Супрацоўнікі інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук РБ не толькі паказалі карэспандэнтам Sputnik самы стары чэрап чалавека, знойдзены на тэрыторыі сучаснай Беларусі, але і распавялі, якія захворванні былі ў старажытных людзей.

Гісторыя хваробы - на касцях

"Па знойдзеных астанках можна вызначыць захворванні, якімі пакутавалі людзі ў старажытнасці, - гэта ўзроставыя змяненні пазваночніка, суставаў, захворванні зубасківічнай сістэмы - карыес, абсцэс сківіцы, траўмы, таксама можна ўбачыць посттраўматычныя змены", - распавяла Sputnik аспірант аддзела антрапалогіі Інстытута гісторыі НАН РБ Дар'я Грыцкевіч.

Паводле яе слоў, у цяперашні час яна працуе над дысертацыяй, прысвечанай тэме хвароб старажытнага насельніцтва беларускага Падзвіння ў XIV-XVIII стагоддзях.

По найденным фрагментам скелета можно утверждать, что человек был воином либо подвергся нападению со стороны врагов
© Photo : из личного архива Дарьи Грицкевич
Па знойдзеных фрагментах шкілета можна сцвярджаць, што чалавек быў ваяром альбо падвергся нападзенню з боку ворагаў

Навуковец патлумачыла: даследаванні астанкаў старажытных людзей, якія жылі на тэрыторыі сучаснай Беларусі, паказалі, што захворванні залежалі ад шматлікіх фактараў, у тым ліку і ад рацыёну харчавання і ад фізічнай актыўнасці.

Распавядаючы пра даследаванні, малады гісторык адзначыла, што па знойдзеных фрагментах шкілета можна вызначыць, што чалавек быў ваяром альбо падвергся нападзенню з боку ворагаў, якой гаспадарчай дзейнасцю ён займаўся.

"На касцяных рэштках і праз многія стагоддзі застаюцца характэрныя траўмы, якія кажуць пра дзіцячыя захворванні, перанесеныя прыродныя катаклізмы. Усё адлюстроўваецца на арганізме чалавека. Вывучэннем гэтага займаецца такая галіна антрапалогіі, як палеапаталогія", - адзначыла суразмоўца агенцтва.

Паводле яе слоў, даследаванні паказваюць, што ўзровень старажытнай медыцыны быў на даволі высокім узроўні.

"Мне з навуковага пункту гледжання складана судзіць, якія аперацыі маглі рабіць старажытныя людзі. Але я магу з вялікай доляй упэўненасці сказаць, што нейкую першую медыцынскую дапамогу яны аказвалі. Ёсць прэцэдэнты гаення вельмі сур'ёзных траўм, былі выпадкі, калі мы знаходзілі чарапы, дзе была траўма з адрывам часткі косткі. Потым гэтая пласціна была вернута назад і выдатна зажыла. Але след дэфармацыі застаўся, і мы, сучасныя навукоўцы, можам гэта ясна назіраць", - сказала суразмоўца агенцтва.

Пры гэтым яна паведаміла, што самыя распаўсюджаныя траўмы ў старажытнасці, якія можна вызначыць па знойдзеных астанках, - гэта пераломы канечнасцей і ключыц.

След пандэміі

Адказваючы на ​​пытанне аб тым, ці змогуць навукоўцы праз некалькі стагоддзяў вызначыць, што сучасныя людзі хварэлі на каронавірус, Дар'я Грыцкевіч адзначыла, што гэта малаверагодна.

"Баюся, што не могуць вызначыць, ці хварэў чалавек на каронавірус. Каронавірусная інфекцыя на касцях не будзе адлюстроўвацца. Для таго, каб хвароба адбілася на касцяным матэрыяле, яна павінна перайсці ў хранічную форму і жыць разам з чалавекам на працягу многіх месяцаў ці гадоў", - патлумачыла навуковец.

Чэрап узростам 3,5 тысячы гадоў

У якасці прыкладу таго, як навукоўцы могуць візуальна вызначыць па касцяных астанках, чым хварэў старажытны чалавек, аспірант Грыцкевіч прадэманстравала чэрап "старажытнага шахцёра". Гэта самы старажытны чэрап, які быў знойдзены на тэрыторыі Беларусі, яму каля 3,5 тысячы гадоў.

"На першы погляд можна сказаць, што ў яго былі праблемы з зубамі. Яны былі настолькі сур'ёзнымі, што маглі прывесці да хранічнага сінусіту", - сказала навуковец.

Паводле яе слоў, змяненні надброўных дуг кажуць пра тое, што ў чалавека магло развіцца інфікаванне лобных пазух, так званы франтыт. "Акрамя гэтага, можна зрабіць выснову, што запаленне надкосніцы магло адбыцца ў выніку таго, што чалавек расчэсваў месцы знаходжання насякомых на лбе, і была занесена інфекцыя", - сказала аспірантка.

Самый древний череп в Беларуси был найден 60 лет назад
© Sputnik
Самы старажытны чэрап у Беларусі быў знойдзены 60 гадоў таму

У сваю чаргу навуковы супрацоўнік аддзела антрапалогіі і экалогіі Інстытута гісторыі НАН Беларусі Мікалай Памазанаў распавёў, што гэты самы старажытны чэрап на тэрыторыі Беларусі, быў знойдзены каля вёскі Краснае Сяло Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці падчас археалагічных раскопак старажытнай крэменіздабыўной шахты бронзавага веку. Паводле яго слоў, таму яго называюць "старажытным шахцёрам".

Паводле яго слоў, гэтай старажытнай знаходцы ў наступным годзе спаўняецца 60 гадоў. Шкілетаваныя астанкі "старажытнага шахцёра" былі выяўлены беларускім археолагам Міхасём Чарняўскім (1938-2013) у 1962 годзе. Памазанаў распавёў, што беларускія навукоўцы правялі рэканструкцыю знешнасці па чэрапе, аднавілі аблічча старажытнага беларуса, і паабяцаў у наступны раз расказаць навуковыя сакрэты аб "старажытным шляхцічы" і "тураўскай князёўне", адноўленыя вобразы якіх захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.

Чытайце таксама:

65
Тэги:
Беларусь, шахта, шахцёр, тэрыторыя, чэрап, Sputnik, антраполаг, продкі
Вытворчасць вакцыны Спутник V

Новыя вытворчасці вакцыны "Спутник V" адкрыюць у ЕАЭС

25
(абноўлена 16:32 16.04.2021)
Зараз ідуць перамовы з Кыргызстанам і Арменіяй, у першы час вытворчасць вакцын будзе арыентавана на ўнутраны рынак.

МІНСК, 16 кра – Sputnik. Еўразійская эканамічная камісія зацікаўлена ў адкрыцці новых вытворчасцей расійскай вакцыны "Спутник V" на прасторы Саюза, паведаміў падчас анлайн-тэлемоста ў мультымедыйным прэс-цэнтры Sputnik міністр па прамысловасці і аграпрамысловаму комплексу ЕЭК Артак Камалян.

Паводле яго слоў, цяпер ідуць актыўныя перамовы па наладжванні вытворчасцей прэпарату з двума краінамі - Арменіяй і Кыргызстанам. ЕЭК таксама займаецца гэтым пытаннем.

"Паводле маёй інфармацыі, эканамічныя ведамствы Кыргызстана і Расіі абмяняліся дакументамі. Перамовы працягваюцца. Магчыма, яны некалькі запаволіліся па той прычыне, што цяпер ва ўрадзе Кыргызстана ідуць сур'ёзныя перастаноўкі. Але мы спадзяемся, што пляцоўка для "Спутник V" будзе адкрыта ў гэтай краіне", - падкрэсліў Камалян.

Ён таксама ўдакладніў, што вытворчасць спачатку будзе разлічана для ўнутранага рынку, а ўжо пасля можна будзе наладзіць пастаўкі вакцыны за мяжу.

"Вакцына "Спутник V" карыстаецца вялікім попытам у свеце, многія краіны хочуць атрымаць гэты прэпарат", - дадаў міністр ЕЭК.

Як заявіў Артак Камалян, Арменія зараз знаходзіцца ў завяршальнай стадыі перамоў па вытворчасці расійскай вакцыны.

"Арменія гатова прадаставіць пляцоўку пад вытворчасць 100 тысяч доз у месяц", - адзначыў ён.

Міністр па прамысловасці і аграпрамысловаму комплексу ЕЭК выказаў надзею на больш хуткую рэалізацыю дамоўленасцей.

"Спутник V" у свеце

Расійская вакцына зарэгістравана ў 60 краінах з насельніцтвам звыш 1,5 мільярда чалавек. Па колькасці атрыманых адабрэнняў рэгулятарамі прэпарат займае другое месца ў свеце.

Навуковы часопіс Lancet ў пачатку лютага апублікаваў вынікі трэцяй фазы клінічных даследаванняў вакцыны "Спутник V", якія пацвярджаюць высокую эфектыўнасць і бяспеку прэпарату. У ходзе фазы III клінічных даследаванняў прэпарат "Спутник V" прадэманстраваў высокія паказчыкі імунагеннасці і бяспекі, а эфектыўнасць склала 91,6 працэнта.

"Спутник V" дае поўную абарону ад цяжкіх выпадкаў захворвання новай каронавіруснай інфекцыяй.

Вытворчасць у Беларусі

Першыя вопытныя партыі расійскай вакцыны на "Белмедпрэпаратах" былі выраблены 28 лютага. 25 сакавіка ў Беларусі пачаўся прамысловы выпуск вакцыны па расійскіх тэхналогіях. Першую такую ​​партыю праверыў сам распрацоўшчык - Навуковы цэнтр імя Гамалеі.

Плануецца, што прамысловы выпуск расійскай вакцыны складзе 500 тысяч у месяц. Адна вакцына ўключае ў сябе дзве дозы прэпарату, такім чынам, пасля выпуску першай партыі, прышчапіцца змогуць паўмільёна чалавек.

Чытайце таксама:

25
Тэги:
рынак, Арменія, Кыргызстан, перамовы, ЕАЭС, вакцына "Спутник V", вытворчасць, вакцына
Тэмы:
Расійскія вакцыны ад каронавіруса

Вынаходнік стварыў амерыканскія горкі на велапрывадзе - відэа

14
(абноўлена 19:10 14.04.2021)
Вагончык атракцыёна прыводзіцца ў рух дзякуючы энергіі, выпрацаванай чалавекам. Атракцыён падыходзіць для маленькіх экстрэмалаў і цалкам бяспечны. Глядзіце на відэа, як малыя катаюцца на амерыканскіх горках.

Супрацоўнік кітайскай кампаніі па вытворчасці атракцыёнаў Вей Руою стварыў дзіцячыя амерыканскія горкі, механізм якіх прыводзіцца ў рух велапрывадам.

Вынаходнік патлумачыў, што вагончык яго амерыканскіх горак здольны здзейсніць поўны абарот дзякуючы энергіі, выпрацаванай велапрывадам, які падымае кабінку да верхняй кропкі.

"Я спецыялізуюся на вытворчасці абсталявання для гульнявых пляцовак, напрыклад, машынак для атракцыёнаў і іншага буйнога абсталявання. Маё дзіцяня пакуль не можа гуляць з падобным, а таму мне хацелася зрабіць нешта, з чым ён мог бы гуляць", - падзяліўся Вей Руою гісторыяй стварэння атракцыёна.

Па словах вынаходніка, катацца на яго горках зусім бяспечна, так як абсталяванне ланцугу каляскі дазваляе ёй рухацца толькі па зададзенай траекторыі, выключаючы скочванне назад.

Такія амерыканскія горкі падыходзяць для ўстаноўкі ў парках, гандлёвых цэнтрах, на курортах і ў маляўнічых месцах.

Глядзіце таксама:

14
Тэги:
чалавек, атракцыёны, відэа, амерыканскія горкі, вынаходнік
Намеснік кіраўніка адміністрацыі прэзідэнта, прэс-сакратар прэзідэнта Расіі Дзмітрый Пяскоў

Крэмль пацвердзіў "бульканне Байдэна" на пытанне пра замах на Лукашэнку

16
(абноўлена 17:54 19.04.2021)
Беларускі лідэр у суботу распавёў, што КДБ пры дапамозе ФСБ не толькі прадухіліў замах на яго і яго сям'ю, але і затрымаў арганізаваную групу, якая рыхтавала ўзброены пераварот.

МІНСК, 19 кра – Sputnik. Прэзідэнты Уладзімір Пуцін і Джо Байдэн па тэлефоне абмяркоўвалі спробу перавароту ў Беларусі, пра гэта паведаміў прэс-сакратар прэзідэнта РФ Дзмітрый Пяскоў.

Раней Аляксандр Лукашэнка ў ходзе размовы з журналістамі пасля суботніка распавёў, што на яго і членаў яго сям'і рыхтаваўся замах. Спецслужбы рэспублікі пры дапамозе калег з ФСБ здолелі прадухіліць гэтае злачынства і затрымалі арганізаваную групу, якая рыхтавала ўзброены пераварот.

Беларускі лідэр адзначыў, што гэтая тэма ўзнімалася падчас тэлефоннай размовы прэзідэнтаў Расіі і ЗША. Пры гэтым Уладзімір Пуцін наўпрост спытаў у Джо Байдэна аб дачыненні амерыканскіх спецслужбаў да злачынстваў, якія рыхтаваліся, у адказ на што амерыканскі прэзідэнт "толькі булькаў".

У гутарцы з Дзмітрыем Пясковым журналісты спыталі, ці можа ён пацвердзіць, ці сапраўды дадзеная тэма ўзнімалася ў размове лідэраў дзвюх краін.

"Так, магу", - адказаў прэс-сакратар Уладзіміра Пуціна.

Аперацыя спецыяльных службаў

У адказ на пытанне, якія маглі б быць наступствы перавароту ў Беларусі, Дзмітрый Пяскоў сказаў, што не думае, што "тут можна нейкі ўмоўны лад ўжываць".

Паводле яго слоў, "відавочна, што планы абмяркоўваліся абсалютна канкрэтныя і абсалютна дэструктыўныя" - пра гэта можна казаць з упэўненасцю. Такія планы, вядома, сведчаць аб вялікай небяспецы.

Пры гэтым пытанне пра тое, ці ёсць у Крамля інфармацыя аб дачыненні адміністрацыі прэзідэнта ЗША да замаху і перавароту, пра якія казаў Аляксандр Лукашэнка, прэс-сакратар прэзідэнта РФ пакінуў без каментарыяў.

"Сапраўды, была аперацыя спецыяльных службаў. У дадзеным выпадку я не буду нічога каментаваць. Усю інфармацыю, якая можа выдавацца - яе выдаюць дазіравана спецыяльныя службы ўжо па сваім меркаванні", - растлумачыў Дзмітрый Пяскоў.

Чытайце таксама:

16
Тэги:
пераварот, Сям'я, ФСБ, КДБ РБ, Аляксандр Лукашэнка, замах, пытанне, Джо Байдэн, Крэмль