Арганных спраў майстар: "Гульня тронаў" у мінскім касцёле відэа

49
(абноўлена 22:59 28.04.2021)
Глядзіце на відэа, як іграюць на самым магутным у свеце інструменце, колькі ён каштуе і як за ім даглядаюць.

У Беларусі арган – штучная рэч. У Мінску, напрыклад, засталося ўсяго чатыры дзеючых музычных "гіганта": у Архікафедральным касцёле Найсвяцейшай Панны Марыі, Белдзяржфілармоніі, канцэртнай зале "Верхні горад" і касцёле Святога Роха, куды мы і наведаліся.

Выключны інструмент

У касцёле Святога Роха светла і халаднавата. Тутэйшы мікраклімат (11-12 градусаў) ідэальна падыходзіць для таго, каб утрымліваць адзін з самых буйных і гучных арганаў у Беларусі – залатагорскі. Яго вышыня – каля 15 метраў, ён знаходзіцца ў алтарнай частцы каталіцкага храма. Гэта ўнікальны выпадак, паколькі звычайна інструмент знаходзіцца ў мастку для хору. У касцёле арган задзейнічаюць двойчы ў дзень, а ў нядзелю – і зусім пяць разоў.

Галоўным арганістам тут працуе намеснік старшыні Беларускага саюза кампазітараў, журналіст Першага канала Беларускага радыё Віктар Кісцень. Па першай адукацыі ён кампазітар. Факультатыў па гульні на аргане ў рэспубліканскай гімназіі-каледжы пры Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі, успамінае ён, не прайшоў дарма. Будучы студэнтам кансерваторыі, хлопец напісаў свой першы твор для аргана і, шукаючы магчымасць перавесці са сшыткаў ноты ў жывую музыку, наткнуўся на касцёл Святога Роха.

"З выканання таго твора пачалася мая кар'ера арганіста", – распавядае Віктар.

Арган, тлумачыць ён, прыцягнуў яго моцай і аб'ёмам гучання: яно літаральна пранізвае цела.

"Ты адчуваеш гук фізічна, ён гарманізуе. Слухачы таму і прыходзяць на набажэнствы і арганныя канцэрты – атрымаць асалоду ад моцнага і выключнага гучання гэтага інструмента", – канстатуе арганіст.

Да XIX стагоддзя, тлумачыць Кісцень, арганы наўпрост асацыяваліся з касцёльнымі набажэнствамі, аднак у эпоху рамантызму ў багатых людзей з'явілася тэндэнцыя ўсталёўваць дома невялікія арганы і музіцыраваць на іх. Паступова развіўся кірунак свецкай арганнай музыкі. Зараз любая паважаючая сябе філармонія не абыходзіцца без гэтага "гіганта".

Капрызны і дарагі

Залатагорскі арган складаецца з алавяных і латуневых труб (тут іх больш за 2 тысячы!) і кафедры – верхняй і ніжняй педальнай клавіятуры, а таксама рэгістраў. Тут жа усталяваны і мікрафон: касцельнаму арганісту трэба яшчэ і спяваць.

У касцёле Святога Роха гэта другі арган – першы перад вайной бясследна знік. Цяперашні ж купляўся ў 1980-х за савецкія рублі. Які яго рэальны кошт, сказаць складана, але...

"Падобны па памерах і колькасці рэгістраў арган, які знаходзіцца ў Віцебскай абласной філармоніі, каштаваў каля мільёна долараў", – прыводзіць прыклад Віктар Кісцень.

Галоўны боль арганістаў – абслугоўванне інструмента. Арганных майстроў у краіне практычна няма, іх нідзе не рыхтуюць, таму выканаўцам прыходзіцца самім сачыць за станам інструмента.

"У прынцыпе яны даволі ўстойлівыя да часу і разлічаны на стагоддзі эксплуатацыі. Канкрэтна наш арган за 36 гадоў службы адчувае сябе нядрэнна – буйных паломак не было, толькі перыядычна наладжваем яго. Галоўнае – выконваць патрэбны тэмпературны рэжым", – адзначае галоўны арганіст касцёла.

Арган – кароль ўсіх інструментаў: большага па памерах, магчымасцям і тэмбры ў свеце не знайсці. Кожны арган – гэта ўнікальны будынак (яго менавіта будуюць!), пры ўзвядзенні якога ўлічваюцца розныя параметры: геаметрыя памяшкання, акустыка, адсутнасць гукапаглынальных прадметаў (дываны, мяккая мэбля) і многае іншае.

Яшчэ адзін характэрны факт: музіцыруюць на аргане ў спецыяльных туфлях, з выгляду падобных на тыя, што выкарыстоўваюць на выступах танцоры-бальнікі. Патрэбныя яны для таго, каб націскаць ніжнія клавішы абцасам.

Псалмы і містэрыі

Віктар Кісцень іграе не толькі на набажэнствах, прычым робіць гэта асабліва для душы, але і на канцэртах: зараз маэстра працуе над уласнай арганнай містэрыяй. Выступы арганістаў на вялікіх сцэнах, паводле яго слоў, карыстаюцца вялікай папулярнасцю ў свеце. І нават у Беларусі.

"У дапандемічныя часы людзі запаўнялі ўсю канцэртную залу (маецца на ўвазе "Верхні горад" – Sputnik), цяпер наведвальнікаў стала менш, але яны ходзяць", – кажа Кісцень.

У яго рэпертуар уваходзяць не толькі малітоўныя псалмы і перадкалядныя спевы, але і музыка старадаўніх майстроў, свецкія сюіты і сусветна вядомыя кампазіцыі, тыпу саўндтрэкаў да "Гульні тронаў" ці "Уладару кольцаў", якія арганіст выконвае выключна на канцэртах. Рэпеціруе падобныя рэчы Віктар на электронным аргане (ён знаходзіцца на цокальным паверсе касцёла): іграць такога роду музыку на духавым аргане, на думку Віктара, нязбожна.

49
Тэги:
Канцэртная зала "Верхні горад", Мінск, Касцёл Святога Роха, арган
Тэмы:
Спадчына: традыцыі і вераванні нашых продкаў (110)

Удзельнік штурму Берліна ўзгадвае травень 1945-га - відэа

12
(абноўлена 14:22 09.05.2021)
Павел Ерашэнка пайшоў на фронт 17-гадовым добраахвотнікам у 1943-м. Быў сувязістам, прайшоў ад роднай Магілёўшчыны да самага Берліна. У маі 45-га першым перадаў сваім баявым таварышам: "Хлопцы, перамога, скачам!". Успаміны ветэрана аб тых днях глядзіце на відэа.

Ветэран Павел Сафронавіч Ерашэнка і сам не ведае, як застаўся ў жывых. На другі дзень Вялікай Айчыннай вайны Пашы споўнілася 15 гадоў. Яго адразу залічылі ў атрад самаабароны нароўні з дарослымі. Як успамінае, з малодшым братам марылі тады сысці ў партызаны.

Збег ад немцаў, не жадаючы выконваць іх даручэнне, жыў на балоце да 1943 года, пакуль іх раён не вызвалілі ад акупантаў. А потым пайшоў на фронт добраахвотнікам і стаў сувязістам.

На вайне сувязь трэба было ўсталяваць любой цаной: пад артабстрэлам, бамбёжкай, прыцэльным агнём снайпераў, таму што без сувязі бой выйграць немагчыма. Наш герой лічыць, што яму на вайне проста пашанцавала. Успамінае, што самыя цяжкія баі былі за Берлін. Немцы абараняліся самааддана, за кожную вуліцу, кожны дом.

«2 траўня я быў на самай перадавой. І ўявіце, гэта проста неапісальна: у нейкі момант фашысты пачалі выходзіць з хованак з паднятымі рукамі, кідаць зброю. Я тады першым перадаў сваім аднапалчанам па сувязі: "Хлопцы, перамога, скачы!" . Многія не адразу паверылі."

Праз пару дзён артполк вывезлі ў прыгарад Берліна. На адпачынак. Там стаяла нямецкае вучылішча, сады, сажалкі - прыгажосць. Настрой у іх усіх быў радасны - Перамога!

"Я зняў порткі і ў сажалку залез, узбаламуціў там усё, рыбу растрывожыў, так мы здаравенных карпаў прама рукамі хапалі і на бераг выкідалі. 9-га траўня ў нас быў рыбны дзень, - смяецца ветэран. - А яшчэ нам далі франтавыя 100 грам. Я раней заўсёды альбо адмаўляўся, альбо на цукар выменьваў. А тут вырашыў выпіць за Перамогу. Да дна."

У той дзень афіцэры і салдаты наладзілі святочны салют. Стралялі як шалёныя з пісталетаў, вінтовак, аўтаматаў, ракетніц, пакуль патроны не скончыліся. "Гэта быў самы шчаслівы дзень у маім доўгім жыцці", - падсумаваў ветэран.

Павел Сафронавіч Ерашэнка узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі, ордэнам Айчыннай вайны II ступені, медалямі "За адвагу", "За баявыя заслугі", "За вызваленне Варшавы", "За ўзяцце Берліна".

Глядзіце таксама:

12
Тэги:
Берлін, штурм, удзельнік
Тэмы:
Дзень Перамогі - 2021

"Саракапятка" супраць танкаў: 45-мм гармата 1937 года - відэа

9
(абноўлена 20:22 09.05.2021)
У пачатку вайны асноўную частку нямецкіх танкаў складалі лёгкія і сярэднія машыны. І для супрацьтанкавай прылады калібра 45 мм гэтага цалкам было дастаткова. Але пазней гармату дапрацавалі. Гісторыю "саракапяткі" глядзіце ў праекце Sputnik "Зброя Перамогі".

Гармата "саракапятка" здзяйсняла да 20 стрэлаў у хвіліну. Снарад ляцеў да 4,4 кіламетра. Максімальная далёкасць стральбы прамой наводкай складала 850 метраў. Найбольш эфектыўна "саракапятка" працавала на адлегласці да паўкіламетра, паўпрост прабівала 43-мілімятровую браню танка.

"Даволі дасканалая зброя, гармата гэтая даказала, што яна высокаэфектыўная і досыць добра выводзіла з ладу танкі. У прынцыпе прылада сама па сабе лёгкая, 560 кг. Гэта значыць яе можна было лёгка транспартаваць", - распавядае гісторык, начальнік экскурсійнага аддзела комплексу "Лінія Сталіна" Андрэй Трусаў.

Невысокае шчытавое прыкрыццё забяспечвала незаўважнасць гармаце на поле бою. Але да сярэдзіны вайны у немцаў з'явіліся больш цяжкія танкі. І "саракапятка" ужо не магла вывесці з ладу такую ​​бронетэхніку.

"Пушку мадэрнізавалі. Быў падоўжаны ствол, за кошт чаго пачатковая хуткасць снарада і бронепрабівальнасці павялічваліся", - адзначае гісторык.

Каб навесці прыладу на мэту, трэба было правесці цэлы комплекс дзеянняў. Вызначыць далёкасць, выбраць шкалу прыцэльвання. У наводчыка быў толькі адзін шанец - трапіць у мэту або прамахнуцца. У выпадку другога вораг у адказ стрэлам знішчаў увесь разлік. Менавіта таму салдаты называлі гармату "саракапятку" - "бывай, Радзіма".

Прылада была вельмі распаўсюджана ў Чырвонай арміі - да канца вайны налічвалася больш за 40 тысяч адзінак. Выкарыстоўвалі "саракапятку" і пры штурме Берліна.

Глядзіце таксама:

9
Тэги:
перамога, зброя, Вайна, відэа, танк
Які сёння дзень: 11 траўня

Які сёння дзень: 11 траўня 2021 года

0
(абноўлена 22:47 28.04.2021)
Гэты дзень з'яўляецца сто трыццаць першым па грыгарыянскім календары, да канца года засталося 234 дні.

Якія падзеі адбыліся 11 траўня і чым азнаменаваны гэты дзень у народным календары, чытайце ў спраўцы Sputnik.

Гістарычныя падзеі 11 траўня

  • У 1855 годзе Я. Тышкевіч заснаваў Віленскі музей старажытнасцяў.

Хто нарадзіўся 11 траўня

  • 1833 год: Бенедыкт Дыбоўскі, беларускі заолаг, прыродазнаўца, урач.
  • 1899 год: Глеб Глебаў, беларускі акцёр.

Таксама сёння нарадзіліся нямецкі барон і падарожнік Мюнхгаўзен і іспанскі мастак Сальвадор Далі.

11 траўня ў народным календары

Сёння праваслаўныя вернікі шануюць памяць пакутнікаў Дады, Максіма і Квінціліяна. Святому Максіму маліліся пра пазбаўленне ад ліхаманкі. У народзе яго лічылі апекуном бяроз і ў гэты дзень паілі бярозавым сокам хворых.

Калі 11 траўня дзьме паўднёвы вецер, вясна будзе цёплая і сонечная. Ясны ўзыход сонца прадвяшчае гарачае і пагодлівае лета.

0
Тэмы:
Які сёння дзень: каляндар знакавых падзей